{"id":55577,"date":"2026-11-06T07:10:22","date_gmt":"2026-11-06T07:10:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.donbosco.press\/?p=55577"},"modified":"2026-11-06T07:10:47","modified_gmt":"2026-11-06T07:10:47","slug":"poznajemy-ksiedza-bosko-20-tytaniczna-praca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/ksiadz-bosco\/poznajemy-ksiedza-bosko-20-tytaniczna-praca\/","title":{"rendered":"Poznajemy Ksi\u0119dza Bosko (20). Tytaniczna praca"},"content":{"rendered":"

Ksi\u0105dz Bosko jest przedstawiany w duchowo\u015bci pracy, kt\u00f3ra, zgodnie z nauczaniem Jana Paw\u0142a II, potwierdza jej godno\u015b\u0107, nie absolutyzuj\u0105c jej: nie jest ona celem samym w sobie, ale miejscem, w kt\u00f3rym osoba wyra\u017ca siebie i wzrasta w mi\u0142o\u015bci. W tej perspektywie Ksi\u0105dz Bosko jawi si\u0119 jako \u015bwi\u0119ty \u201edzia\u0142ania\u201d: \u0142\u0105czy modlitw\u0119 i czyn, u\u015bwi\u0119ca prac\u0119 i przyjmuje j\u0105 jako drog\u0119 wychowawcz\u0105 i \u201emistyczn\u0105 drabin\u0119\u201d do Boga. Dla niego praca oznacza wype\u0142nianie obowi\u0105zk\u00f3w swojego stanu: fizycznych, intelektualnych, apostolskich i charytatywnych. Podkre\u015bla pracowito\u015b\u0107 i umiarkowanie jako znaki salezja\u0144skie, przekonany, \u017ce bezczynno\u015b\u0107 sprzyja z\u0142u. Jego \u015bwiadectwo to \u017cycie tytanicznej pracy, a\u017c do wyczerpania i \u015bmierci.<\/i><\/em><\/p>\n

\u00a0<\/i><\/em><\/p>\n

\u00a0<\/i><\/em><\/p>\n

Praca i umiarkowanie sprawi\u0105, \u017ce Zgromadzenie Salezja\u0144skie rozkwitnie.<\/i><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Znaczenie, jakie w naszych czasach zyska\u0142 temat pracy, potwierdza imponuj\u0105ca literatura, kt\u00f3ra analizuje jej aspekty i warto\u015bci w ci\u0105g\u0142ym rozwoju. Chocia\u017c praca bywa zniekszta\u0142cana przez pewne ideologie, jest ona rzeczywi\u015bcie centraln\u0105 warto\u015bci\u0105 w dzisiejszym spo\u0142ecze\u0144stwie i kulturze. Ukazuje jeden z aspekt\u00f3w misji cz\u0142owieka w \u015bwiecie: panowanie nad natur\u0105, aby j\u0105 ucz\u0142owieczy\u0107 i odda\u0107 na s\u0142u\u017cb\u0119 osobie.<\/p>\n

Papie\u017c Jan Pawe\u0142 II w swojej encyklice Laborem exercens<\/i><\/em> i w wielu innych wyst\u0105pieniach kre\u015bli zarys duchowo\u015bci pracy, kt\u00f3ra podkre\u015bla jej warto\u015b\u0107, ale jednocze\u015bnie demitologizuje wszelkie jej ba\u0142wochwalstwo. Praca bowiem nie jest celem samym w sobie, nie jest absolutem. Jest natomiast \u201ewa\u017cnym sposobem wyra\u017cania osoby jako \u00abwsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy\u00bb lub \u00abwsp\u00f3\u0142odkupiciela\u00bb na ziemi i w czasie. Dla nas staje si\u0119 \u015bwiadectwem duchowej triady: wiary, nadziei, mi\u0142o\u015bci. W tym sensie to nie tyle jako\u015b\u0107 pracy czyni osob\u0119 wielk\u0105, ile motywacje i serce, z jakim si\u0119 j\u0105 wykonuje, czyli miara mi\u0142o\u015bci mi\u0142osiernej, kt\u00f3ra j\u0105 przenika\u201d (E. Vigan\u00f2). Ksi\u0105dz Bosko uczyni\u0142 z pracy sw\u00f3j sztandar, u\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 pracuj\u0105c i to pracuj\u0105c bardzo du\u017co. Przyjrzyjmy si\u0119 temu.<\/p>\n

 <\/p>\n

Nieustanna dzia\u0142alno\u015b\u0107<\/b><\/strong><\/p>\n

W\u0142oski akademik Francesco Orestano, pisz\u0105c o Ksi\u0119dzu Bosko, po podkre\u015bleniu jego wielko\u015bci moralnej i si\u0142y woli, kontynuuje w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u00abJakkolwiek wa\u017cne s\u0105 cechy cz\u0142owieka i jego dzie\u0142a, oryginalno\u015b\u0107 Ksi\u0119dza Bosko nie le\u017cy jeszcze tutaj. Oto ona. Potrzeby wychowawcze i spo\u0142eczne, g\u0142\u0119boko odczute w doskona\u0142ej relacji z nowymi czasami, pozwoli\u0142y mu odkry\u0107 wielkie prawo wychowania przez prac\u0119 i do pracy<\/i><\/em>. Ksi\u0105dz Bosko odczu\u0142 niezwyk\u0142\u0105 buduj\u0105c\u0105 moc pracy jako narz\u0119dzia wychowawczego dla ludzkiej osobowo\u015bci we wszystkich jej aspektach i momentach. Praca jest wybitn\u0105 drog\u0105 uszlachetniania ducha: \u00abNie polecam wam pokuty i dyscypliny, ale prac\u0119, prac\u0119, prac\u0119\u00bb. I jeszcze na \u0142o\u017cu \u015bmierci poleca\u0142 j\u0105 wszystkim salezjanom, kt\u00f3rych chcia\u0142 zorganizowa\u0107 jak spo\u0142eczn\u0105 milicj\u0119, niezaanga\u017cowan\u0105 w praktyki ascetyczne, ale ca\u0142kowicie przenikni\u0119t\u0105 potrzebami wsp\u00f3\u0142czesnego \u017cycia. Nie ceni\u0142 pracy tylko jako narz\u0119dzia wychowawczego, ale jako tre\u015b\u0107 \u017cycia. Odczuwa\u0142 ca\u0142\u0105 godno\u015b\u0107 pracy, nawet w jej najskromniejszych manualnych zastosowaniach, stara\u0142 si\u0119 wzorowo wszystkich ich uczy\u0107 i je praktykowa\u0107, a przez to je uszlachetnia\u0107. Nigdy te\u017c nie uwa\u017ca\u0142 pracy za \u015brodek do bogacenia si\u0119, gdy\u017c, przeciwnie, uwa\u017ca\u0142, jak s\u0142usznie orzek\u0142a jego \u015bwi\u0119ta matka, \u017ce bogacenie si\u0119 jest nieszcz\u0119\u015bciem; ale jedynie za pe\u0142ni\u0119, zdrowie i \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 \u017cycia\u00bb.<\/p>\n

Cytat ten jest trafny, poniewa\u017c z przenikliw\u0105 jasno\u015bci\u0105 ujmuje by\u0107 mo\u017ce najbardziej oryginalny aspekt jego pedagogiki i \u015bwi\u0119to\u015bci, kt\u00f3rym jest podniesienie cz\u0142owieka i chrze\u015bcijanina poprzez prac\u0119 i z prac\u0105<\/i><\/em>. Pod jednym jednak warunkiem, \u017ce s\u0142owo \u201epraca\u201d b\u0119dzie rozumiane w ca\u0142ym zakresie znacze\u0144, jakie mia\u0142o dla Ksi\u0119dza Bosko, dla kt\u00f3rego by\u0142o ono, w zale\u017cno\u015bci od sytuacji, synonimem dzia\u0142alno\u015bci manualnej<\/i><\/em>, rzemie\u015blniczej, technicznej, zawodowej; intelektualnej<\/i><\/em>, szko\u0142y, nauki, kultury; apostolskiej<\/i><\/em>, katechezy, ewangelizacji, zapa\u0142u duszpasterskiego; kap\u0142a\u0144skiej<\/i><\/em>, czynno\u015bci liturgicznych, sakrament\u00f3w; charytatywnej<\/i><\/em>, w jej r\u00f3\u017cnych formach; obowi\u0105zku stanu<\/i><\/em>. \u00abPrzez prac\u0119 rozumie si\u0119 wype\u0142nianie obowi\u0105zk\u00f3w swojego stanu\u00bb.<\/p>\n

Dlatego to kontekst wska\u017ce nam znaczenie, jakie Ksi\u0105dz Bosko mia\u0142 na my\u015bli, m\u00f3wi\u0105c o pracy.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u201eMistyczna drabina\u201d pracy<\/b><\/strong><\/p>\n

Ksi\u0105dz Bosko, rozumiej\u0105c prac\u0119 jako dzia\u0142alno\u015b\u0107 apostolsk\u0105, charytatywn\u0105 i humanizuj\u0105c\u0105, dostrzeg\u0142 jej najwy\u017csz\u0105 wielko\u015b\u0107, Bosk\u0105 moc u\u015bwi\u0119caj\u0105c\u0105 i nie zawaha\u0142 si\u0119 uczyni\u0107 z niej swojej mistycznej drabiny<\/i><\/em>, by i\u015b\u0107 do Boga.<\/p>\n

Nie oddziela\u0142 pracy od modlitwy: \u00abJe\u015bli istnia\u0142 \u015bwi\u0119ty, kt\u00f3ry w czasach nowo\u017cytnych tak cudownie po\u0142\u0105czy\u0142 i uosobi\u0142 w sobie dwa elementy tradycji benedykty\u0144skiej \u201em\u00f3dl si\u0119 i pracuj\u201d, to by\u0142 nim w\u0142a\u015bnie Ksi\u0105dz Bosko\u00bb (kard. C. Salotti). Ale modlitwa nie jest tym, co najbardziej w nim wida\u0107, nie jest jego dewiz\u0105. \u00abTo, co \u015bwiat widzi, to intensywna, bezinteresowna praca. Ksi\u0105dz Bosko jest \u015bwi\u0119tym niezwykle konkretnym: m\u00f3wi\u0105c nieco dosadnie, ale prawdziwie, nie wierzy w pobo\u017cno\u015b\u0107, kt\u00f3ra nie wyra\u017ca si\u0119 w \u017cyciu, kt\u00f3ra nie staje si\u0119 dzia\u0142aniem, czynn\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3ra nie przek\u0142ada si\u0119 na nieustann\u0105 prac\u0119 z mi\u0142o\u015bci do Boga i braci\u00bb.<\/p>\n

Dodajmy, \u017ce w XIX wieku modlitwa by\u0142a jeszcze rzeczywisto\u015bci\u0105 tak silnie wpisan\u0105 w chrze\u015bcija\u0144skie obyczaje, \u017ce Ksi\u0105dz Bosko nie uwa\u017ca\u0142 za stosowne nalega\u0107 na ni\u0105 bezgranicznie, jak prawdopodobnie zrobi\u0142by to w innej sytuacji. Nale\u017ca\u0142o natomiast u\u015bwi\u0119ci\u0107 prac\u0119 i uduchowi\u0107 dzia\u0142anie. To by\u0142 jego charyzmat.<\/p>\n

Do tego czu\u0142 si\u0119 natchniony i powo\u0142any. Wiedzia\u0142, \u017ce s\u0142owo nie jest przekonuj\u0105ce, je\u015bli nie staje si\u0119 czynem, i chcia\u0142, aby czyn sta\u0142 si\u0119 s\u0142owem, aby jego idee mia\u0142y r\u0119ce, jak to faktycznie mia\u0142o miejsce.<\/p>\n

Z temperamentu by\u0142 tym, kogo nazywa si\u0119 \u201ecz\u0142owiekiem czynu\u201d, \u201eskutecznym dzia\u0142aczem\u201d, \u201egeniuszem organizacji\u201d. Praca by\u0142a jego drug\u0105 natur\u0105. \u00abB\u00f3g \u2013 m\u00f3wi\u0142 \u2013 obdarzy\u0142 mnie \u0142ask\u0105, \u017ce praca i trud, zamiast by\u0107 dla mnie ci\u0119\u017carem, zawsze przynosi\u0142y mi ulg\u0119\u00bb.<\/p>\n

P\u0119d do dzia\u0142ania by\u0142 pot\u0119\u017cnie stymulowany przez nowe, ogromne potrzeby jego stulecia, przez n\u0119dzne warunki, w jakich \u017cy\u0142a m\u0142odzie\u017c marginalizowana lub zaniedbana w jego czasach. Ale przede wszystkim poci\u0105ga\u0142 go przyk\u0142ad Jezusa, Boskiego pracownika z domku w Nazarecie, przyjaciela dzieci i pokornych, aposto\u0142a Ojca nieustannie dzia\u0142aj\u0105cego dla naszego zbawienia: \u00abOjciec m\u00f3j dzia\u0142a a\u017c do tej pory i Ja dzia\u0142am\u00bb (J 5,17); Jezus \u00abzacz\u0105\u0142 dzia\u0142a\u0107 i naucza\u0107\u00bb (Dz 1,1). To jest wz\u00f3r, kt\u00f3ry proponuje swoim synom, pisz\u0105c Konstytucje.<\/p>\n

\u00abJezus Chrystus zacz\u0105\u0142 dzia\u0142a\u0107 i naucza\u0107 tak te\u017c cz\u0142onkowie Zgromadzenia zaczn\u0105 doskonali\u0107 samych siebie przez praktyk\u0119 cn\u00f3t wewn\u0119trznych i zewn\u0119trznych\u00bb.<\/p>\n

Gdy Ksi\u0105dz Bosko cytuje S\u0142owo Bo\u017ce, wykazuje wyra\u017ane upodobanie do tekst\u00f3w, kt\u00f3re podkre\u015blaj\u0105 \u201ekategori\u0119 czynu\u201d, g\u0142oszenia, ewangelizacji; w jego obszernej korespondencji wzmianki o rzeczywisto\u015bciach boskich i modlitwie s\u0105 niemal ci\u0105g\u0142e, cho\u0107 prawie nigdy nie s\u0105 tematyzowane. Zamiast tego starannie podkre\u015blane s\u0105 zdania tego typu: \u00abOpus fac evangelistae<\/i><\/em>\u00bb (2 Tm 4,5: \u00abWykonaj dzie\u0142o ewangelisty\u00bb); \u00abTu vero praedica Verbum opportune et importune<\/i><\/em>\u00bb (2 Tm 4,2: \u00abG\u0142o\u015b nauk\u0119, nastawaj w por\u0119, nie w por\u0119\u00bb); \u00abOpera Dei revelare et confiteri honorificum est<\/i><\/em>\u00bb (Tb 12,7: \u00abChwalebn\u0105 jest rzecz\u0105 objawia\u0107 dzie\u0142a Bo\u017ce\u00bb).<\/p>\n

Nie by\u0142 jednak pragmatykiem, ani nie podnosi\u0142 praktyki do rangi kryterium prawdy. Zawsze ponad wszystko stawia\u0142 zar\u00f3wno nauk\u0119 wiary, jak i Magisterium: zasady i warto\u015bci trwale nabyte. Natomiast by\u0142 \u201eBo\u017cym przedsi\u0119biorc\u0105\u201d, realist\u0105, kt\u00f3ry instynktownie przedk\u0142ada\u0142 praktyk\u0119 nad teori\u0119, do\u015bwiadczenie nad abstrakcj\u0119, fakty nad s\u0142owa, kt\u00f3ry nie wierzy w wiar\u0119 bez uczynk\u00f3w, ani w Ewangeli\u0119, kt\u00f3ra nie jest wcielona w \u017cycie. Tylko \u00abkto spe\u0142nia wymagania prawdy, zbli\u017ca si\u0119 do \u015bwiat\u0142a\u00bb (J 3,21). Tylko j\u0119zyk fakt\u00f3w i dzie\u0142 wydawa\u0142 mu si\u0119 wystarczaj\u0105co wiarygodny.<\/p>\n

\u00ab\u015awiat sta\u0142 si\u0119 materialny \u2013 m\u00f3wi\u0142 \u2013 dlatego trzeba pracowa\u0107 i pokazywa\u0107 dobro, kt\u00f3re si\u0119 czyni. Je\u015bli kto\u015b czyni nawet cuda, modl\u0105c si\u0119 dniem i noc\u0105 w swojej celi, \u015bwiat na to nie zwa\u017ca i ju\u017c w to nie wierzy. \u015awiat potrzebuje widzie\u0107 i dotyka\u0107. Wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat chce widzie\u0107 dzie\u0142a, chce widzie\u0107 duchowie\u0144stwo przy pracy…\u00bb.<\/p>\n

W epoce, w kt\u00f3rej na zakonnik\u00f3w patrzono jak na ludzi bezczynnych, nieu\u017cytecznych dla post\u0119pu spo\u0142ecze\u0144stwa, chcia\u0142, aby jego instytucja by\u0142a oparta na wielkim prawie pracy i m\u00f3wi\u0142, nie bez humoru, \u017ce dewiz\u0105 jego zakonnik\u00f3w b\u0119d\u0105 \u201epodwini\u0119te r\u0119kawy\u201d.<\/p>\n

Z odwag\u0105 i \u015bmia\u0142o\u015bci\u0105 przedsi\u0119biorc\u00f3w, kt\u00f3rzy rozs\u0142awili miasto Turyn \u2013 zw\u0142aszcza w ostatnim \u0107wier\u0107wieczu XIX wieku \u2013 wspierany niezachwian\u0105 wiar\u0105, wysy\u0142a swoich bardzo m\u0142odych salezjan\u00f3w, formowanych \u201ew terenie\u201d i z niewielk\u0105 teori\u0105, aby zak\u0142adali jego dzie\u0142a charytatywne: oratoria, przytu\u0142ki, szko\u0142y, kolegia, misje.<\/p>\n

W 1878 roku ma czelno\u015b\u0107 napisa\u0107 do nowo wybranego Leona XIII, aby zwr\u00f3ci\u0142 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na nowe instytucje, kt\u00f3re Duch \u015awi\u0119ty wzbudza w Ko\u015bciele: \u00abNowe rodziny zakonne s\u0105 powo\u0142ane przez potrzeby czas\u00f3w<\/i><\/em>. Poprzez sta\u0142o\u015b\u0107 w wierze, poprzez swoje dzie\u0142a materialne musz\u0105 zwalcza\u0107 idee tych, kt\u00f3rzy w cz\u0142owieku widz\u0105 tylko materi\u0119. Ci cz\u0119sto gardz\u0105 tymi, kt\u00f3rzy si\u0119 modl\u0105 i medytuj\u0105, ale b\u0119d\u0105 zmuszeni uwierzy\u0107 w dzie\u0142a, kt\u00f3rych s\u0105 naocznymi \u015bwiadkami\u00bb. S\u0142owa dawne; mo\u017cna by rzec, \u017ce dzisiejsze i wa\u017cne w skali planetarnej, tak bardzo wsz\u0119dzie wzywana i wymagana jest apologia vitae wierz\u0105cych, autentyczne \u015bwiadectwo chrze\u015bcija\u0144skie.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00abGdzie jest praca, tam nie ma diab\u0142a\u00bb<\/b><\/strong><\/p>\n

\u015amia\u0142e stwierdzenia, kt\u00f3re inni \u015bwi\u0119ci wypowiadali na cze\u015b\u0107 modlitwy, Ksi\u0105dz Bosko wypowiada\u0142 na cze\u015b\u0107 pracy.<\/p>\n

\u00abDziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t procent jego przem\u00f3wie\u0144 do wsp\u00f3\u0142braci \u2013 pisze A. Caviglia \u2013 dotyczy pracy, umiarkowania, ub\u00f3stwa. Oto \u2013 dodaje dowcipnie \u2013 skandal \u015bwi\u0119tego; \u015bwi\u0119tego, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u201eameryka\u0144skiego\u201d; o wiele cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi: \u201ePracujmy\u201d, ni\u017c: \u201eM\u00f3dlmy si\u0119\u201d\u00bb.<\/p>\n

Z kolei E. Ceria pisze: \u00abTrudno by\u0142oby znale\u017a\u0107 innego \u015bwi\u0119tego, kt\u00f3ry w takim stopniu jak Ksi\u0105dz Bosko odmienia\u0142by i kaza\u0142 odmienia\u0107 czasownik pracowa\u0107<\/i><\/em>\u00bb. Chcia\u0142, aby jego salezjanie byli rado\u015bni, ubodzy, skromni, a przede wszystkim niezwykle pracowici: \u00abPraca, praca, praca! \u2013 powtarza\u0142 \u2013. Oto co powinno by\u0107 celem i chwa\u0142\u0105 kap\u0142an\u00f3w. Nigdy nie m\u0119czy\u0107 si\u0119 prac\u0105. Ile\u017c dusz by si\u0119 zbawi\u0142o!\u00bb. \u00abKto nie umie pracowa\u0107, nie jest salezjaninem\u00bb.<\/p>\n

Chcia\u0142, aby praca mia\u0142a ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 oddechu: \u00abZawsze pracowa\u0107 […]. To musi by\u0107 celem ka\u017cdego salezjanina i jego nieustannym westchnieniem\u00bb. My\u015bl o zm\u0119czeniu nie mia\u0142a by\u0107 hamulcem, ale bod\u017acem do robienia wi\u0119cej. \u00abU nas nie chce si\u0119 pieni\u0119dzy, ale trud\u00f3w\u00bb. \u00abMusimy szuka\u0107 sobie prac ponad nasze si\u0142y, a wtedy kto wie, czy nie uda nam si\u0119 zrobi\u0107 wszystkiego, co mo\u017cliwe\u00bb.<\/p>\n

Lenistwo i bezczynno\u015b\u0107 napawa\u0142y go przera\u017ceniem. Doszed\u0142 do wypowiedzenia tej niezwykle surowej frazy: \u00abKsi\u0105dz albo umiera z pracy, albo umiera z powodu grzechu\u00bb.<\/p>\n

To, co dla innych instytut\u00f3w by\u0142o pokut\u0105 cielesn\u0105, d\u0142ugimi postami, dla Ksi\u0119dza Bosko by\u0142o prac\u0105: \u00abMoi drodzy \u2013 powtarza\u0142 \u2013 nie polecam wam pokuty i dyscypliny, ale prac\u0119, prac\u0119, prac\u0119\u00bb.<\/p>\n

Gdy widzia\u0142 ogrom pracy, jak\u0105 wykonywali jego synowie, cieszy\u0142 si\u0119 wewn\u0119trznie: \u00abKiedy odwiedzam domy i s\u0142ysz\u0119, \u017ce jest du\u017co do zrobienia, \u017cyj\u0119 spokojnie. Gdzie jest praca, tam nie ma diab\u0142a\u00bb. \u00abTo prawda \u2013 dodawa\u0142 \u2013 praca przekracza si\u0142y, ale nikt si\u0119 nie zra\u017ca i wydaje si\u0119, \u017ce trud jest drugim po\u017cywieniem po pokarmie materialnym\u00bb.<\/p>\n

By\u0142 przekonany, \u017ce \u00abod \u015bw. Piotra a\u017c do nas czasy nigdy nie by\u0142y tak trudne\u00bb, ale chcia\u0142, aby \u00abzamiast nape\u0142nia\u0107 powietrze p\u0142aczliwymi lamentami\u00bb, reagowa\u0107, intensyfikuj\u0105c prac\u0119: \u00abPracowa\u0107 ponad wszelk\u0105 miar\u0119\u00bb.<\/p>\n

Pius IX powiedzia\u0142 mu: \u00abUwa\u017cam, \u017ce w lepszej kondycji jest dom zakonny, w kt\u00f3rym ma\u0142o si\u0119 modli, ale du\u017co pracuje, ni\u017c inny, w kt\u00f3rym odmawia si\u0119 wiele modlitw, a nie pracuje si\u0119 wcale lub ma\u0142o\u00bb. I jeszcze: \u00abNowicjuszy nie umieszczajcie w zakrystii, bo stan\u0105 si\u0119 leniwi: ale zajmijcie ich prac\u0105, prac\u0105!\u00bb.<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie Ksi\u0105dz Bosko robi\u0142 od zawsze, budz\u0105c konsternacj\u0119 i nieufno\u015b\u0107 u innych zakonnik\u00f3w, a nawet u w\u0142adz ko\u015bcielnych.<\/p>\n

Zarzucano mu na przyk\u0142ad, \u017ce po\u015bwi\u0119ca \u201enowicjat ascetyczny\u201d i \u201etradycyjne\u201d metody formacji, nierozwa\u017cnie anga\u017cuj\u0105c m\u0142odych wsp\u00f3\u0142braci w rozpraszaj\u0105ce i przedwczesne dzia\u0142ania apostolskie. Ale Ksi\u0105dz Bosko odpowiada\u0142 na swoj\u0105 obron\u0119: \u00abDo\u015bwiadczenie trzydziestu trzech lat uczy nas, \u017ce te nieustanne zaj\u0119cia s\u0105 niezdobytym bastionem moralno\u015bci. I zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce ci najbardziej zaj\u0119ci i najbardziej pracowici lepiej pami\u0119taj\u0105 sw\u00f3j dawny stan, ciesz\u0105 si\u0119 dobrym zdrowiem, zachowuj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 cnot\u0119, a stawszy si\u0119 kap\u0142anami, przynosz\u0105 obfite owoce \u015bwi\u0119tej pos\u0142ugi\u00bb.<\/p>\n

Potwierdzenie s\u0142uszno\u015bci swojej metody otrzymywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c z tajemniczych sn\u00f3w, kt\u00f3re, jak karty z nieba, wyznacza\u0142y decyduj\u0105ce zwroty w jego \u017cyciu.<\/p>\n

Na przyk\u0142ad w \u201e\u015bnie z Lanzo\u201d (1876) przewodnik, kt\u00f3ry mu towarzyszy, pokazuje mu bezkresne pole dzia\u0142ania salezja\u0144skiego i m\u00f3wi mu w tonie rozkazuj\u0105cym: \u00abPatrz; musisz kaza\u0107 wydrukowa\u0107 te s\u0142owa, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 jak wasz herb, wasze has\u0142o, wasz znak rozpoznawczy. Zauwa\u017c to dobrze: Praca i umiarkowanie sprawi\u0105, \u017ce Zgromadzenie Salezja\u0144skie rozkwitnie. Te s\u0142owa ka\u017cesz wyja\u015bnia\u0107, b\u0119dziesz je powtarza\u0142, b\u0119dziesz na nie nalega\u0142\u00bb.<\/p>\n

Niezwyk\u0142e znaczenie w tradycji salezja\u0144skiej zawsze mia\u0142 sen o \u201edziesi\u0119ciu diamentach\u201d, czyli o dziesi\u0119ciu cnotach, kt\u00f3re l\u015bni\u0105 ol\u015bniewaj\u0105cym \u015bwiat\u0142em na p\u0142aszczu postaci uosabiaj\u0105cej \u201ewz\u00f3r prawdziwego salezjanina\u201d. Dwa z tych diament\u00f3w nosz\u0105 napis: \u201ePraca\u201d, \u201eUmiarkowanie\u201d. S\u0105 one umieszczone odpowiednio na prawym i lewym ramieniu, jakby zarysowuj\u0105c posta\u0107 salezjanina.<\/p>\n

Przypomnijmy na koniec by\u0107 mo\u017ce najwi\u0119ksze s\u0142owa jego \u017cycia: \u00abKiedy zdarzy si\u0119 \u2013 tak ko\u0144czy sw\u00f3j Testament duchowy<\/i><\/em> \u2013 \u017ce salezjanin ulegnie lub przestanie \u017cy\u0107, pracuj\u0105c dla dusz, wtedy powiecie, \u017ce nasze Zgromadzenie odnios\u0142o wielki triumf i sp\u0142yn\u0105 na nie obfite b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa niebios\u00bb. Jeszcze na \u0142o\u017cu \u015bmierci dwukrotnie poleci\u0142 ksi\u0119dzu Cagliero: \u00abPolecam, aby\u015b powiedzia\u0142 wszystkim salezjanom, \u017ceby pracowali z zapa\u0142em i gorliwo\u015bci\u0105: praca, praca\u00bb.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u015awiadectwo<\/b><\/strong><\/p>\n

Jednak wa\u017cniejsze od s\u0142\u00f3w jest \u015bwiadectwo jego \u017cycia. \u017bycia, kt\u00f3re Pius XI okre\u015bli\u0142 jako \u201eprawdziwe, rzeczywiste i wielkie m\u0119cze\u0144stwo: \u017cycie kolosalnej pracy, kt\u00f3ra sprawia\u0142a wra\u017cenie przyt\u0142oczenia ju\u017c na sam widok\u201d.<\/p>\n

Trudno uwierzy\u0107, \u017ce jeden cz\u0142owiek m\u00f3g\u0142 tak wiele pracowa\u0107 i zajmowa\u0107 si\u0119 tyloma rzeczami naraz. A. Caviglia pisze, \u017ce w Ksi\u0119dzu Bosko zdawa\u0142o si\u0119 dzia\u0142a\u0107 jednocze\u015bnie kilka os\u00f3b: \u201eWychowawca i pedagog, ojciec sierot i opiekun opuszczonych dzieci, za\u0142o\u017cyciel zgromadze\u0144 zakonnych, krzewiciel kultu Maryi Wspomo\u017cycielki, tw\u00f3rca stowarzysze\u0144 \u015bwieckich rozprzestrzenionych na ca\u0142y \u015bwiat, inicjator czynnej mi\u0142o\u015bci, g\u0142osiciel dalekich misji, popularny autor ksi\u0105\u017cek moralnych i apologii religijnych, or\u0119downik uczciwej i katolickiej prasy, tw\u00f3rca chrze\u015bcija\u0144skich warsztat\u00f3w i zbior\u00f3w ksi\u0105\u017cek, cz\u0142owiek pobo\u017cno\u015bci religijnej i mi\u0142osierdzia oraz cz\u0142owiek spraw ludzkich czy publicznego interesu \u2013 wszyscy oni dzia\u0142aj\u0105 i post\u0119puj\u0105 jednocze\u015bnie, jakby byli odr\u0119bnymi osobami, zrodzonymi lub przeznaczonymi tylko do tego jednego, i \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w jednej osobie niepozornego ksi\u0119dza, kt\u00f3ry nigdy nie traci pogody ducha ani skromno\u015bci w obej\u015bciu, nie u\u017cywa wielkich, ozdobnych gest\u00f3w ani nie wzbogaca swojego s\u0142ownictwa retoryk\u0105 wielkich frazes\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Ta wielo\u015b\u0107 aspekt\u00f3w by\u0142a jednak zjednoczona na g\u0142\u0119bszym poziomie przez ide\u0119, kt\u00f3ra dominowa\u0142a w jego \u017cyciu: ide\u0119, jak widzieli\u015bmy, zbawienia dusz i chwa\u0142y Bo\u017cej.<\/p>\n

Opatrzno\u015b\u0107 hartowa\u0142a Ksi\u0119dza Bosko do pracy ju\u017c od trudnych i ubogich lat dzieci\u0144stwa. Wiemy, \u017ce robi\u0142 wszystko: by\u0142 pasterzem, pracownikiem rolnym, s\u0142u\u017c\u0105cym, krawcem, kowalem, kelnerem, cukiernikiem, kuglarzem, korepetytorem, studentem, zakrystianem, fryzjerem; przechodzi\u0142 od jednego pana do drugiego, do\u015bwiadczaj\u0105c, jak \u201es\u0142ony\u201d jest chleb u obcych.<\/p>\n

To do\u015bwiadczenie pozostawi\u0142o w nim niezatarty \u015blad: na zawsze pozosta\u0142 niezwykle wra\u017cliwy na problemy ubogiej i marginalizowanej m\u0142odzie\u017cy, a tak\u017ce na problemy skromnych klas pracuj\u0105cych, i na zawsze by\u0142 pracownikiem i cz\u0142owiekiem czynu o niezwyk\u0142ej sile: \u201eSprawy nie id\u0105 tylko na parze \u2013 pisa\u0142 w 1878 roku do hrabiny Uguccioni \u2013 ale jak telegraf. W ci\u0105gu jednego roku z Bo\u017c\u0105 pomoc\u0105 i dzi\u0119ki hojno\u015bci naszych dobroczy\u0144c\u00f3w uda\u0142o nam si\u0119 otworzy\u0107 dwadzie\u015bcia dom\u00f3w. Widzi Pani, jak rozros\u0142a si\u0119 Pani rodzina\u201d.<\/p>\n

Wierny swojemu dawnemu postanowieniu, w dojrza\u0142ym wieku nie po\u015bwi\u0119ca\u0142 na sen wi\u0119cej ni\u017c pi\u0119\u0107 godzin na dob\u0119. \u201eMo\u017cna powiedzie\u0107 \u2013 zezna\u0142 w procesach beatyfikacyjnych biskup Bertagna \u2013 \u017ce po\u0142ow\u0119 nocy sp\u0119dza\u0142 na pracy: i wielokrotnie s\u0142ysza\u0142em, jak m\u00f3wi\u0142, \u017ce gdy by\u0142 zdrowszy, cz\u0119sto sp\u0119dza\u0142 nawet dwie noce przy biurku, pisz\u0105c. Mimo to rano by\u0142 w zakrystii, by odprawi\u0107 msz\u0119 i przez wiele godzin spowiada\u0107\u201d. W pocz\u0105tkach Oratorium, w pewnych okoliczno\u015bciach, spowiada\u0142 nawet wiele godzin dziennie.<\/p>\n

W okresie swojej najwi\u0119kszej aktywno\u015bci pisa\u0142 z zadziwiaj\u0105c\u0105 szybko\u015bci\u0105 i w\u0142asnor\u0119cznie nawet 250 list\u00f3w dziennie. \u201eDu\u017co pracy przechodzi przez moje palce \u2013 m\u00f3wi\u0142 \u2013 […]; osi\u0105gn\u0105\u0142em szybko\u015b\u0107, o kt\u00f3rej nie wiem, czy mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jest wi\u0119ksza\u201d. W okresach najbardziej intensywnej pracy wielokrotnie siada\u0142 do biurka o drugiej po po\u0142udniu i pracowa\u0142 do \u00f3smej, by po kolacji zn\u00f3w wr\u00f3ci\u0107 do pracy. \u201eOd wielu miesi\u0119cy siadam do biurka o drugiej po po\u0142udniu i wstaj\u0119 o wp\u00f3\u0142 do dziewi\u0105tej, by i\u015b\u0107 na kolacj\u0119\u201d.<\/p>\n

\u201e\u015amiertelne zm\u0119czenie\u201d, do kt\u00f3rego zmusza\u0142y go codzienne troski, przebija z list\u00f3w w nag\u0142ych, wzruszaj\u0105cych wyznaniach: \u201ePraca doprowadza mnie do szale\u0144stwa\u201d; \u201eJestem tak zm\u0119czony, \u017ce ju\u017c nie mog\u0119\u201d; \u201eJestem bardzo zm\u0119czony\u201d.<\/p>\n

I to by\u0142a prawda. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce nie zazna\u0142 innego odpoczynku ni\u017c ten w grobie. \u201eNie pami\u0119tam \u2013 zezna\u0142 biskup Cagliero \u2013 by w ca\u0142ym swoim \u017cyciu wzi\u0105\u0142 cho\u0107 jeden dzie\u0144 wolnego dla rozrywki lub odpoczynku, a cz\u0119sto, gdy znajdowa\u0142 nas zm\u0119czonych i wyczerpanych prac\u0105, m\u00f3wi\u0142: \u201eOdwagi, odwagi, pracujmy, pracujmy zawsze, bo tam w g\u00f3rze b\u0119dziemy mieli wieczny odpoczynek\u201d\u201d.<\/p>\n

Zmar\u0142 z\u0142amany nadmiarem pracy, jako \u2013 nie w przeno\u015bni \u2013 m\u0119czennik trudu, kt\u00f3ry nie zna\u0142 wytchnienia. Jego \u201eprzesadne czuwania i wysi\u0142ki fizyczne \u2013 czytamy w kr\u00f3tkiej i ciekawej biografii jego lekarza \u2013 wyniszczy\u0142y mu \u017cycie: pocz\u0105tkowo niemal niezauwa\u017calnie, po oko\u0142o 1880 roku [osiem lat przed \u015bmierci\u0105] mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jego organizm by\u0142 niemal zredukowany do chodz\u0105cego gabinetu patologicznego, po\u015br\u00f3d kt\u00f3rego jednak wci\u0105\u017c ja\u015bnia\u0142 umys\u0142 zawsze aktywny i zawsze pragn\u0105cy osi\u0105gn\u0105\u0107 sw\u00f3j chwalebny cel\u201d.<\/p>\n

Pracowito\u015b\u0107 \u201estarego ksi\u0119dza\u201d, \u201efilantropa XIX wieku\u201d, \u201enajbardziej nieprzejednanego katolika\u201d wydawa\u0142a si\u0119 ludziom tamtych czas\u00f3w niewiarygodna i legendarna. Po \u015bmierci ksi\u0119dza Bosko \u00f3wczesne gazety okre\u015bli\u0142y jego trud i pracowito\u015b\u0107 jako \u201ecudown\u0105\u201d (L\u2019Illustrazione popolare<\/i><\/em>), \u201egigantyczn\u0105\u201d (La Patrie<\/i><\/em>), \u201eogromn\u0105 i w najwy\u017cszym stopniu\u201d (La Perseveranza<\/i><\/em>), \u201efenomenaln\u0105\u201d (Il Fanfulla<\/i><\/em>). \u201eGdyby Ksi\u0105dz Bosko \u2013 czytamy w tej samej gazecie \u2013 by\u0142 ministrem finans\u00f3w, W\u0142ochy by\u0142yby ekonomicznie pierwszym narodem \u015bwiata\u201d. W Procesach Apostolskich Promotor Wiary nie zawaha\u0142 si\u0119 nazwa\u0107 go jednym z najwi\u0119kszych aposto\u0142\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a XIX wieku: \u201eWielo\u015b\u0107 i owocno\u015b\u0107 jego dzie\u0142 graniczy z cudem: jego gorliwo\u015b\u0107 o zbawienie dusz i o rozszerzanie Kr\u00f3lestwa Chrystusowego na ziemi by\u0142a tak intensywna i nieustanna, \u017ce historia s\u0142usznie og\u0142asza go najwi\u0119kszym \u2013 \u201emaximum<\/i><\/em>\u201d \u2013 aposto\u0142em XIX wieku\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Pietro BROCARDO, \u201cDon Bosco profondamente uomo profondamente santo\u201d, s. 119<\/i><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ksi\u0105dz Bosko jest przedstawiany w duchowo\u015bci pracy, kt\u00f3ra, zgodnie z nauczaniem Jana Paw\u0142a II, potwierdza…<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":55564,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":2,"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[2678,2024,2679,2196,1862,1748,2030],"class_list":["post-55577","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ksiadz-bosco","tag-carisma-salesiana","tag-cnoty","tag-don-bosco","tag-edukacja","tag-praca","tag-rady","tag-zycie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55577","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55577"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55577\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55578,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55577\/revisions\/55578"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/55564"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55577"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55577"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55577"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}