{"id":54742,"date":"2026-09-11T19:45:52","date_gmt":"2026-09-11T19:45:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.donbosco.press\/?p=54742"},"modified":"2026-09-11T19:46:30","modified_gmt":"2026-09-11T19:46:30","slug":"system-prewencyjy-4-7-list-do-ministra-spraw-wewnetrznych-francesco-crispiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/ksiadz-bosco\/system-prewencyjy-4-7-list-do-ministra-spraw-wewnetrznych-francesco-crispiego\/","title":{"rendered":"System prewencyjy (4\/7). List do Ministra Spraw Wewn\u0119trznych Francesco Crispiego"},"content":{"rendered":"

Kontynuujemy czwarty odcinek o g\u0142\u00f3wnych tekstach systemu prewencyjnego \u00a0Ksi\u0119dza Bosko.<\/em>
\nPoprzedni artyku\u0142: System prewencyjny (3\/7). Dodatek do Inauguracji Patronatu \u015bw. Piotra w Nicei<\/a><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Do rz\u0105du Kr\u00f3lestwa: list do Francesco Crispiego<\/b><\/strong><\/p>\n

Nale\u017cy dwukrotnie spojrze\u0107 na dat\u0119. 9 stycznia 1878 roku zmar\u0142 Wiktor Emanuel II, 7 lutego Pius IX; 20 lutego wybrano Leona XIII. Ksi\u0105dz Bosko pisze dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej, szukaj\u0105c lokalu na otwarcie domu dla ch\u0142opc\u00f3w w Rzymie. W Ministerstwie Spraw Wewn\u0119trznych zasiada Francesco Crispi, w rz\u0105dzie Depretisa: historyczna Lewica jest u w\u0142adzy od dw\u00f3ch lat i dyskutuje nad reform\u0105 wi\u0119zie\u0144 i dom\u00f3w poprawczych dla nieletnich.<\/p>\n

Tutaj system prewencyjny zostaje przet\u0142umaczony na j\u0119zyk administracyjny: nie duchowo\u015b\u0107 edukacyjna, ale propozycja polityki publicznej dla \u201em\u0142odzie\u017cy zagro\u017conej\u201d. Oratoria \u015bwi\u0105teczne, edukacja, przygotowanie do pracy, opieka: \u015brodki, kt\u00f3re poprzedzaj\u0105 przest\u0119pstwo, zamiast po nim nast\u0119powa\u0107. Dokument jest zarazem odwa\u017cny i realistyczny, i zachowuje swoj\u0105 surowo\u015b\u0107 \u2013 Ksi\u0105dz Bosko ma znacznie wi\u0119ksze zaufanie do prewencji ni\u017c do resocjalizacji tych, kt\u00f3rzy ju\u017c poznali wi\u0119zienie. Propozycja nie doczeka\u0142a si\u0119 kontynuacji ani za Crispiego, ani za jego nast\u0119pc\u00f3w, i to r\u00f3wnie\u017c o czym\u015b \u015bwiadczy: tekst z 1854 r. i ten z 1878 r. to dwa kra\u0144ce d\u0142ugiej, uprzejmej, bezowocnej rozmowy z pa\u0144stwem w\u0142oskim.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

List do Ministra Spraw Wewn\u0119trznych Francesco Crispiego<\/b><\/strong><\/p>\n

(21 lutego 1878, MB IT XIII, 555-557\/ MB PL XIII, 314-317)<\/p>\n

 <\/p>\n

\u201eEkscelencjo!<\/p>\n

Mam zaszczyt przedstawi\u0107 Waszej Ekscelencji schemat regulaminu, jaki m\u00f3g\u0142by by\u0107 zastosowany przy wychowywaniu ch\u0142opc\u00f3w opuszczonych, wa\u0142\u0119saj\u0105cych si\u0119 po ulicach, a zebranych w sieroci\u0144cach czy domach poprawczych. R\u00f3wnocze\u015bnie, stosownie do \u017cyczenia Waszej Ekscelencji pozwalam sobie zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na pewne obiekty w Rzymie, kt\u00f3re moim zdaniem s\u0105 odpowiednie na ten cel, a kt\u00f3re pozostaj\u0105 pod opiek\u0105 Rz\u0105du. Takimi obiektami by\u0142yby:<\/p>\n

 <\/p>\n

    \n
  1. Budynek i podw\u00f3rze przed parafi\u0105 \u015bw. Bernarda, kt\u00f3ry to obiekt zaj\u0119ty jest obecnie przez dow\u00f3dztwo 20 – ego pu\u0142ku kawalerii, kt\u00f3re prawdopodobnie ma zmieni\u0107 siedzib\u0119. Na za\u0142\u0105czonej mapce jest ten obiekt, zaznaczony kolorem czerwonym.<\/li>\n<\/ol>\n

    Gdyby\u015bmy otrzymali ten obiekt to markiz Berardi got\u00f3w jest odst\u0105pi\u0107 sw\u00f3j przyleg\u0142y tam plac, co w sumie by\u0142oby w sam raz dobre dla zgromadzenia m\u0142odzie\u017cy itd. Nast\u0119puj\u0105 dalsze obiekty, kt\u00f3rych razem wyliczonych jest sze\u015b\u0107. Gdyby Rz\u0105d kt\u00f3rykolwiek z tych obiekt\u00f3w zechcia\u0142 mi odst\u0105pi\u0107, wykorzystam go wy\u0142\u0105cznie na cele wychowawcze m\u0142odzie\u017cy ubogiej i opuszczonej. Da si\u0119 to przeprowadzi\u0107 bez wi\u0119kszych wydatk\u00f3w z kasy rz\u0105dowej. W ten spos\u00f3b zaradzi\u0142oby si\u0119 potrzebom znacznej ilo\u015bci ch\u0142opc\u00f3w pozbawionych opieki i ewentualnie unikn\u0119\u0142oby si\u0119 koszt\u00f3w przesy\u0142ania ich do zak\u0142ad\u00f3w w Turynie czy Sampierdarena… Prosz\u0105c, by B\u00f3g zachowa\u0142 Wasz\u0105 Ekscelencj\u0119, itd….<\/p>\n

     <\/p>\n

    A oto regulamin zasadniczy:<\/p>\n

     <\/p>\n

    Dwa mog\u0105 by\u0107 systemy w wychowaniu religijnym i obywatelskim m\u0142odzie\u017cy: represyjny i prewencyjny. Obydwa nadaj\u0105 si\u0119 do dom\u00f3w wychowawczych czy dla starszych czy dla m\u0142odszych. Ale nam odpowiada system prewencyjny… Tu nast\u0119puje wyja\u015bnienie w kilku s\u0142owach, czym oba systemy r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 miedzy sob\u0105. A oto dalsze uwagi. Ch\u0142opc\u00f3w opuszczonych mo\u017cna by podzieli\u0107 na kilka kategorii.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Uwa\u017cam, i\u017c nie nale\u017cy zaliczy\u0107 do zepsutych, ale tylko do zagro\u017conych zepsuciem takich: <\/b><\/strong><\/p>\n

      \n
    1. Kt\u00f3rzy przechodz\u0105 z jednego miasta czy miejscowo\u015bci do drugiej w poszukiwaniu pracy. Ci zwykle maj\u0105 ze sob\u0105 troch\u0119 pieni\u0119dzy, ale wnet je rozpuszcz\u0105. Skoro do tego czasu nie znajd\u0105 zaj\u0119cia, w\u00f3wczas zaczynaj\u0105 kra\u015b\u0107 i ju\u017c s\u0105 na drodze katastrofy moralnej;<\/li>\n
    2. Kt\u00f3rzy s\u0105 sierotami i nie maj\u0105, kto by si\u0119 nimi zaopiekowa\u0142. Tacy wa\u0142\u0119saj\u0105c si\u0119 po ulicach, bardzo \u0142atwo schodz\u0105 na manowce. A gdyby kto\u015b \u017cyczliwy poda\u0142 im r\u0119k\u0119 i nimi si\u0119 zaj\u0105\u0142, to by ich \u0142atwo wprowadzi\u0142 na \u015bcie\u017ck\u0119 uczciwego \u017cycia;<\/li>\n
    3. Kt\u00f3rzy maj\u0105 rodzic\u00f3w, ale ci nie mog\u0105, czy nie chc\u0105 nimi si\u0119 zaj\u0105\u0107 i po prostu wyp\u0119dzaj\u0105 ich z domu… A takich nieludzkich rodzic\u00f3w nie brakuje;<\/li>\n
    4. \u0141az\u0119g\u00f3w ju\u017c przez policj\u0119 przetrzymywanych, ale jeszcze nie ca\u0142kiem zepsutych. Ci umieszczeni w odpowiednich zak\u0142adach, w kt\u00f3rych by byli zaprawiani do pracy i karno\u015bci, na pewno wr\u00f3ciliby do uczciwego \u017cycia.<\/li>\n<\/ol>\n

      \u00a0<\/b><\/strong><\/p>\n

      \u015arodki zaradcze: <\/b><\/strong><\/p>\n

      Do\u015bwiadczenie wykaza\u0142o, \u017ce tym czterem kategoriom m\u0142odzie\u017cy mo\u017cna przyj\u015b\u0107 z pomoc\u0105, a mianowicie:<\/p>\n

        \n
      1. Przez ogr\u00f3dki rozrywkowe \u015bwi\u0105teczne, wsp\u00f3lne gry, muzyk\u0119, gimnastyk\u0119, deklamacje, teatrzyk itp. S\u0142u\u017c\u0105 one, jako wabiki, by ch\u0142opc\u00f3w ko\u0142o siebie zorganizowa\u0107; uzupe\u0142ni\u0105 wychowanie, lekcje – czy to wieczorne, czy \u015bwi\u0105teczne – katechizmu czy innych przedmiot\u00f3w dla nich odpowiednich, kt\u00f3re dostarcz\u0105 im potrzebnej strawy dla rozwoju moralnego i fizycznego;<\/li>\n
      2. W\u015br\u00f3d tak zebranej m\u0142odzie\u017cy \u0142atwo b\u0119dzie wykry\u0107 tych, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 opiekuna, a r\u00f3wnocze\u015bnie postara\u0107 si\u0119, by w ci\u0105gu tygodnia byli odpowiednio zaj\u0119ci i dozorowani;<\/li>\n
      3. Gdy si\u0119 za\u015b napotka takich, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 w og\u00f3le ani czym si\u0119 przyodzia\u0107, ani czym po\u017cywi\u0107, ani gdzie spa\u0107, dla takich nie ma innego ratunku, jak tylko przyj\u0105\u0107 ich do jakiego\u015b schroniska na nauk\u0119 odpowiedniego dla nich zawodu.<\/li>\n<\/ol>\n

         <\/p>\n

        Ingerencje rz\u0105dowe<\/b><\/strong>:<\/p>\n

        Rz\u0105d bez podejmowania si\u0119 szczeg\u00f3\u0142owej administracji i bez wi\u0119kszych k\u0142opot\u00f3w dla siebie m\u00f3g\u0142by w tym wzgl\u0119dzie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/p>\n

          \n
        1. Udzielaj\u0105c miejsca na ogrody rozrywkowe i zaopatruj\u0105c je w potrzebne przybory;<\/li>\n
        2. Przeznaczaj\u0105c na schroniska odpowiednie lokale i u\u0142atwiaj\u0105c otwarcie w nich pracowni;<\/li>\n
        3. Rz\u0105d nie zajmowa\u0142by si\u0119 bezpo\u015brednio przyjmowaniem wychowank\u00f3w, ale tylko wyznacza\u0142by jak\u0105\u015b miesi\u0119czn\u0105 zapomog\u0119 tym, kt\u00f3rzy nie byliby w stanie p\u0142aci\u0107. Ta zapomoga ogranicza\u0142aby si\u0119 do trzeciej cz\u0119\u015bci tego, co p\u0142aci si\u0119 na ch\u0142opak\u00f3w w zak\u0142adach poprawczych pa\u0144stwowych, a wi\u0119c do mniej wi\u0119cej 80 centesim\u00f3w dziennie. W ten spos\u00f3b i Rz\u0105d mia\u0142by sw\u00f3j udzia\u0142 w ratowaniu m\u0142odzie\u017cy i dobroczynno\u015b\u0107 publiczna r\u00f3wnie\u017c.<\/li>\n<\/ol>\n

           <\/p>\n

          Wyniki:<\/b><\/strong><\/p>\n

          Na podstawie 35 – letniego do\u015bwiadczenia mog\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce:<\/p>\n

            \n
          1. Wielu ch\u0142opc\u00f3w wzi\u0119tych z wi\u0119zienia, ch\u0119tnie zabiera si\u0119 do rzemios\u0142a i nast\u0119pnie uczciwie zarabia sobie na kawa\u0142ek chleba;<\/li>\n
          2. Wielu z tych, o kt\u00f3rych ju\u017c mo\u017cna by\u0142o zw\u0105tpi\u0107, kt\u00f3rzy powodowali wiele k\u0142opot\u00f3w swemu otoczeniu interesuj\u0105c sob\u0105 w\u0142adze bezpiecze\u0144stwa publicznego, tacy, gdy im si\u0119 odebra\u0142o okazje wyst\u0119pku, powoli weszli na dobr\u0105 drog\u0119;<\/li>\n
          3. Z registr\u00f3w zak\u0142adowych wynika, \u017ce tysi\u0105ce ch\u0142opc\u00f3w wychowanych wed\u0142ug systemu uprzedzaj\u0105cego zdoby\u0142o wykszta\u0142cenie \u015brednie, inni za\u015b nauczyli si\u0119 zawod\u00f3w i zostali po\u017cytecznymi obywatelami. Nie brak mi\u0119dzy nimi i takich, kt\u00f3rzy odbyli studia wy\u017csze i zdobyli tytu\u0142y naukowe\u201d.<\/li>\n<\/ol>\n

             <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

            Kontynuujemy czwarty odcinek o g\u0142\u00f3wnych tekstach systemu prewencyjnego \u00a0Ksi\u0119dza Bosko. Poprzedni artyku\u0142: System prewencyjny (3\/7)….<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":54650,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":0,"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[2556,1718,2196,2576,1724,2048],"class_list":["post-54742","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ksiadz-bosco","tag-bog","tag-charyzmat-salezjanski","tag-edukacja","tag-ksiadz-bosko","tag-milosc-blizniego","tag-mlodziez"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54742","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=54742"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54742\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54753,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54742\/revisions\/54753"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/54650"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=54742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=54742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=54742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}