{"id":54713,"date":"2026-09-07T07:00:59","date_gmt":"2026-09-07T07:00:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.donbosco.press\/?p=54713"},"modified":"2026-09-07T07:01:29","modified_gmt":"2026-09-07T07:01:29","slug":"system-prewencyjny-3-7-dodatek-do-inauguracji-patronatu-sw-piotra-w-nicei","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/ksiadz-bosco\/system-prewencyjny-3-7-dodatek-do-inauguracji-patronatu-sw-piotra-w-nicei\/","title":{"rendered":"System prewencyjny (3\/7). Dodatek do Inauguracji Patronatu \u015bw. Piotra w Nicei"},"content":{"rendered":"

Kontynuujemy trzeci\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119con\u0105 g\u0142\u00f3wnym tekstom systemu prewencyjnego Ksi\u0119dza Bosko.
\n<\/em><\/p>\n

Poprzedni artyku\u0142: System prewencyjny (2\/7). Dialog z nauczycielem Francesco Bodrato<\/a><\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Klasyczny tekst: dodatek z Nicei<\/b><\/strong><\/p>\n

Rok 1877 jest rokiem decyduj\u0105cym. W Lanzo odbywa si\u0119 pierwsza Kapitu\u0142a Generalna; ukazuj\u0105 si\u0119 Regulaminy; a w sierpniu powstaje Biuletyn Salezja\u0144ski. W tym samym miesi\u0105cu ukazuje si\u0119 drukiem dwuj\u0119zyczna, w\u0142osko-francuska broszura o inauguracji Patronatu \u015bw. Piotra w Nicei, z dodatkiem \u2013 tekst w\u0142oski po lewej, francuski po prawej stronie \u2013 stron zatytu\u0142owanych System prewencyjny w wychowaniu m\u0142odzie\u017cy<\/i><\/em>. Sam Ksi\u0105dz Bosko okre\u015bli\u0142 go jako \u201espis tre\u015bci\u201d szerszego dzie\u0142ka, kt\u00f3re chcia\u0142 przygotowa\u0107, ale kt\u00f3rego nigdy nie uko\u0144czy\u0142.<\/p>\n

S\u0105 to jedyne sp\u00f3jne strony, jakie Ksi\u0105dz Bosko opublikowa\u0142 na temat w\u0142asnej metody, i to tutaj pojawia si\u0119 formu\u0142a, kt\u00f3ra mia\u0142a sta\u0107 si\u0119 wsp\u00f3lnym dziedzictwem: rozum, religia, mi\u0142o\u015b\u0107. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na pierwotne przeznaczenie. Nie jest to dokument wewn\u0119trzny: jest skierowany do dobroczy\u0144c\u00f3w i francuskiej opinii publicznej, w kraju zmagaj\u0105cym si\u0119 z kwesti\u0105 szkolnictwa, aby wyja\u015bni\u0107, czym s\u0105 dzie\u0142a salezja\u0144skie i na jakich zasadach funkcjonuj\u0105. Jest to tekst apologetyczny i promocyjny.<\/p>\n

Nast\u0119pnie dzieje si\u0119 co\u015b istotnego. W listopadzie tego samego roku te same strony zostaj\u0105 umieszczone jako wst\u0119p do Regulaminu dla dom\u00f3w Towarzystwa \u015bw. Franciszka Salezego (MB IT XIII, 918-923)<\/i><\/em>: z prezentacji dla odbiorc\u00f3w zewn\u0119trznych staj\u0105 si\u0119 norm\u0105 wewn\u0119trzn\u0105. W ci\u0105gu trzech miesi\u0119cy system zapobiegawczy przechodzi ze statusu wizyt\u00f3wki do rangi karty konstytucyjnej. Cykl ten uwzgl\u0119dni oba te umiejscowienia, poniewa\u017c zmiana funkcji jest cz\u0119\u015bci\u0105 jego znaczenia.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Przeczytajmy kontekst przedstawiony przez ksi\u0119dza Eugenio Ceri\u0119 (MB IT XIII, 112-115) <\/i><\/em>[W wersji polskiej Pami\u0119tnik\u00f3w Biograficznych<\/i><\/em> redaktor omin\u0105\u0142 ten fragment \u2013 przyp. t\u0142um.]:<\/p>\n

 <\/p>\n

\u201ePrzem\u00f3wienie Ksi\u0119dza Bosko wyda\u0142o si\u0119 tak niezwyk\u0142e, \u017ce zrodzi\u0142o pomys\u0142 jego opublikowania, aby we Francji lepiej poznano dzie\u0142o Patronatu. My\u015bl ta nie spodoba\u0142a mu si\u0119; co wi\u0119cej, jak to zwykle bywa, po namy\u015ble rozszerzy\u0142 ten plan. W istocie, podczas podr\u00f3\u017cy powrotnej zredagowa\u0142 pi\u0119kn\u0105 broszurk\u0119, kt\u00f3r\u0105 kaza\u0142 wydrukowa\u0107 w drukarni Oratorium pod tytu\u0142em: Inauguracja Patronatu \u015bw. Piotra w Nicei.<\/i><\/em> Opisawszy tam kr\u00f3tko uroczysto\u015b\u0107, zamie\u015bci\u0142 przem\u00f3wienie nieco zmienione w formie, a po nim doda\u0142 nowo\u015b\u0107, kt\u00f3ra by\u0142a wspania\u0142ym pocz\u0105tkiem: seri\u0119 artyku\u0142\u00f3w o systemie prewencyjnym, kt\u00f3re z pewnymi zmianami pojawi\u0142y si\u0119 wkr\u00f3tce potem na pocz\u0105tku Regulaminu dom\u00f3w<\/i><\/em>. P\u00f3\u017aniej, m\u00f3wi\u0105c o ca\u0142ej tej pracy, powiedzia\u0142, \u017ce kosztowa\u0142a go ona kilka dni wysi\u0142ku i \u017ce pisa\u0142 j\u0105 i przerabia\u0142 trzy razy. \u201ePrawie narzeka\u0142em sam na siebie \u2013 doda\u0142 \u2013 \u017ce te moje pisma nie przypad\u0142y mi do gustu. Kiedy\u015b rzuca\u0142em na papier ca\u0142e strony i ju\u017c do nich nie wraca\u0142em; teraz natomiast pisz\u0119, poprawiam, przepisuj\u0119, kopiuj\u0119, przerabiam po raz czwarty i pi\u0105ty, a moja praca wci\u0105\u017c mi si\u0119 nie podoba\u201d. Uwa\u017ca\u0142 zreszt\u0105, \u017ce broszura ta mo\u017ce przynie\u015b\u0107 wiele dobrego we Francji.<\/p>\n

We Francji i wsz\u0119dzie indziej, wtedy i w ka\u017cdym czasie, ta skromna broszura mia\u0142a przynie\u015b\u0107 dobro dzi\u0119ki temu dodatkowi umieszczonemu tam niemal jako zwyk\u0142y wype\u0142niacz, prawie tak, jakby sam autor nie ocenia\u0142 w pe\u0142ni jego znaczenia. Wsp\u00f3\u0142czesna pedagogika wiele teoretyzowa\u0142a, ale niewiele dzia\u0142a\u0142a; jej znikoma p\u0142odno\u015b\u0107 wynika\u0142a z faktu, \u017ce czerpa\u0142a swoje elementy z czystych nakaz\u00f3w filozofii naturalnej: st\u0105d racjonalistyczne zasady i pozytywistyczny duch kszta\u0142towa\u0142y i os\u0142abia\u0142y jej kierunek. Ksi\u0105dz Bosko, bez \u017cadnej doktrynalnej wynios\u0142o\u015bci, bez najmniejszych pretensji do odkrycia tajemnicy sztuki wychowania, inspiruj\u0105c si\u0119 Ewangeli\u0105 i nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, potrafi\u0142 harmonijnie po\u0142\u0105czy\u0107 z normami filozofii naturalnej nadprzyrodzone \u015brodki \u0141aski i w ten spos\u00f3b da\u0107 \u017cycie metodzie, kt\u00f3ra na polu pedagogiki przynios\u0142a i przynosi niezwykle obfite owoce. To, co realizowa\u0142 przez tyle lat, stre\u015bci\u0142 na kilku stronach swojego kr\u00f3tkiego pisma. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 cho\u0107by na jeden punkt: na wielk\u0105 kwesti\u0119 autorytetu oraz nagr\u00f3d i kar. Koryfeusz \u00f3wczesnego nurtu naturalistycznego, s\u0142ynny Raffaello Lambruschini, po\u015bwi\u0119ci\u0142 temu co najmniej dwie trzecie swojej ksi\u0105\u017cki O wychowaniu, <\/i><\/em>m\u00f3wi\u0105c wiele pi\u0119knych rzeczy, niestety zmieszanych z b\u0142\u0119dami teoretycznymi; jednak z powodu wspomnianej wcze\u015bniej wady pozosta\u0142 o tysi\u0105ce mil od skuteczno\u015bci osi\u0105gni\u0119tej przez ksi\u0119dza Bosko, kt\u00f3ry post\u0119puj\u0105c drog\u0105 rozumu i Wiary, w kilku mistrzowskich poci\u0105gni\u0119ciach praktycznie i w pe\u0142ni rozwi\u0105za\u0142 ten trudny problem.<\/p>\n

Zas\u0142u\u017conym i godnym uznaniem warto\u015bci pedagogicznej, kt\u00f3ra wzbogaca t\u0119 \u201eMetod\u0119 prewencyjn\u0105\u201d, jest fakt, \u017ce w\u0142oskie Ministerstwo Edukacji Publicznej w\u0142\u0105czy\u0142o j\u0105 do programu nauczania w szko\u0142ach nauczycielskich; w zwi\u0105zku z tym by\u0142y minister Fedele, senator kr\u00f3lestwa i profesor historii na Uniwersytecie w Rzymie, wypowiedzia\u0142 przy uroczystej okazji te s\u0142owa: \u201eBez pierwiastka nadprzyrodzonego nie da si\u0119 wyja\u015bni\u0107 dzie\u0142a Ksi\u0119dza Bosko<\/i><\/em>. A dzie\u0142o to jest zewn\u0119trznym rozkwitem jego wewn\u0119trznych cn\u00f3t. Wyst\u0105pi\u0142 on przeciwko materializmowi psuj\u0105cemu m\u0142odzie\u017c i w por\u0119 zatrzyma\u0142 nar\u00f3d w\u0142oski na pochy\u0142o\u015bci zgubnej drogi. Kiedy zaproponowa\u0142em badanie doktryny pedagogicznej Ksi\u0119dza Bosko, niejeden filozof idealista si\u0119 u\u015bmiechn\u0105\u0142. Dzi\u015b czas przyzna\u0142 mi racj\u0119\u201d.<\/p>\n

W tym miejscu nale\u017cy przytoczy\u0107 starsze \u015bwiadectwo o systemie wychowawczym Ksi\u0119dza Bosko, podane do wiadomo\u015bci publicznej w 1878 roku. Hrabia Carlo Conestabile della Staffa z Perugii wyda\u0142 w tamtym roku drukiem swoj\u0105 broszur\u0119, w kt\u00f3rej opowiada, jak widzia\u0142 metod\u0119 pedagogiczn\u0105 realizowan\u0105 przez S\u0142ug\u0119 Bo\u017cego, zanim jeszcze ten pomy\u015bla\u0142 o sformu\u0142owaniu jej na pi\u015bmie. Pewnego dnia Hrabia, udawszy si\u0119 z wizyt\u0105 do Ksi\u0119dza Bosko, zasta\u0142 go przy biurku, gdy przegl\u0105da\u0142 notatk\u0119 z kilkoma nazwiskami.<\/p>\n

\u2013 Oto \u2013 powiedzia\u0142 \u2013 kilku moich urwis\u00f3w, kt\u00f3rych zachowanie pozostawia wiele do \u017cyczenia.<\/p>\n

\u2013 Odwiedzaj\u0105cy spontanicznie zapyta\u0142 go, jak\u0105 kar\u0119 dla nich przewiduje.<\/p>\n

\u2013 \u017badnej kary \u2013 odpowiedzia\u0142 \u2013 ale oto, co zrobi\u0119. Ten na przyk\u0142ad (i wskaza\u0142 jedno z nazwisk) jest najwi\u0119kszym urwisem ze wszystkich, chocia\u017c ma dobre serce. Spotkam go podczas rekreacji i zapytam o zdrowie; bez w\u0105tpienia odpowie, \u017ce czuje si\u0119 dobrze. \u201eAle czy na pewno jeste\u015b zadowolony?\u201d, powiem mu wtedy. Najpierw b\u0119dzie zaskoczony; potem spu\u015bci wzrok, czerwieni\u0105c si\u0119. B\u0119d\u0119 czule nalega\u0142: \u201eOj, co\u015b u ciebie jest nie tak; je\u015bli cia\u0142o cieszy si\u0119 dobrym zdrowiem, dusza by\u0107 mo\u017ce nie jest zadowolona!… Dawno ju\u017c si\u0119 nie spowiada\u0142e\u015b?\u201d. W ci\u0105gu kilku minut ten ch\u0142opiec znajdzie si\u0119 przy trybunale pokuty i jestem prawie pewien, \u017ce ju\u017c nigdy nie b\u0119d\u0119 musia\u0142 na niego narzeka\u0107.<\/p>\n

 <\/p>\n

Hrabia s\u0142ucha\u0142 w milczeniu, oczarowany s\u0142odycz\u0105 jego mowy, i tak to komentuje: – Odkry\u0142em tajemnic\u0119 wielkich dzie\u0142, kt\u00f3re ten pokorny kap\u0142an potrafi\u0142 doprowadzi\u0107 do ko\u0144ca. Bardzo cz\u0119sto potem, gdy na widok z\u0142a, jakim n\u0119kana jest nasza epoka, czu\u0142em, jak gorzki smutek ogarnia moj\u0105 dusz\u0119, ten kap\u0142a\u0144ski g\u0142os wraca\u0142 mi do pami\u0119ci i napawa\u0142 mnie ufno\u015bci\u0105 w przysz\u0142o\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3remu B\u00f3g posy\u0142a takich reformator\u00f3w\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

3\/7. Dodatek do dwuj\u0119zycznej broszury: \u201eInauguracja Patronatu \u015bw. Piotra w Nicei\u201d<\/b><\/strong><\/p>\n

(sierpie\u0144 1877, tak\u017ce w MB IT XIII, 918-923\/wersja polska: brak tekstu w Pami\u0119tnikach Biograficznych<\/i><\/em>; tekst z: \u0179r\u00f3d\u0142a Salezja\u0144skie<\/i><\/em>, 543-548)<\/p>\n

 <\/p>\n

System prewencyjny w wychowaniu m\u0142odzie\u017cy <\/b><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Proszono mnie nieraz, \u017cebym sformu\u0142owa\u0142 ustnie lub na pi\u015bmie kilka my\u015bli o tak zwanym systemie prewencyjnym, jaki zwyk\u0142o si\u0119 stosowa\u0107 w naszych domach. Z powodu braku czasu nie mog\u0142em dot\u0105d zado\u015b\u0107uczyni\u0107 temu \u017cyczeniu. Chc\u0105c obecnie wyda\u0107 drukiem regulamin, jakim si\u0119 dotychczas tradycyjnie pos\u0142ugiwano, uwa\u017cam za stosowne uczyni\u0107 tu wzmiank\u0119 o tym systemie, kt\u00f3ra b\u0119dzie jedynie zarysem dzie\u0142ka, jakie przygotowuj\u0119 i chc\u0119 napisa\u0107, je\u017celi Pan B\u00f3g udzieli mi tyle \u017cycia, a to jedynie w tym celu, by przyj\u015b\u0107 z pomoc\u0105 w trudnej sztuce wychowania m\u0142odzie\u017cy. Powiem zatem: na czym polega system prewencyjny, dlaczego powinno mu si\u0119 dawa\u0107 pierwsze\u0144stwo, jak go praktycznie stosowa\u0107 i jakie daje korzy\u015bci.<\/p>\n

 <\/p>\n

Na czym polega System prewencyjny i dlaczego powinno mu si\u0119 dawa\u0107 pierwsze\u0144stwo <\/i><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Istniej\u0105 dwa systemy, jakie zawsze stosowano w wychowaniu m\u0142odzie\u017cy: prewencyjny i represyjny. System represyjny polega na tym, \u017ce najpierw podw\u0142adnym og\u0142asza si\u0119 prawo, a potem patrzy si\u0119 tylko, by wykry\u0107 przest\u0119pc\u00f3w i w razie potrzeby wymierzy\u0107 zas\u0142u\u017con\u0105 kar\u0119. Wed\u0142ug tego systemu, s\u0142owa i postawa prze\u0142o\u017conego powinny by\u0107 zawsze surowe, a nawet gro\u017ane, a sam prze\u0142o\u017cony powinien unika\u0107 wszelkiej za\u017cy\u0142o\u015bci z podw\u0142adnymi.<\/p>\n

 <\/p>\n

Dyrektor dla dodania sobie powagi powinien rzadko przebywa\u0107 mi\u0119dzy podw\u0142adnymi i zjawia\u0107 si\u0119 przewa\u017cnie wtedy, gdy chodzi o zagro\u017cenie kar\u0105 lub jej wymierzenie. Ten system jest \u0142atwy, mniej uci\u0105\u017cliwy, a nadaje si\u0119 do stosowania zw\u0142aszcza w wojsku i w\u015br\u00f3d ludzi doros\u0142ych i rozs\u0105dnych, kt\u00f3rzy ju\u017c sami powinni umie\u0107 rozezna\u0107 i zapami\u0119ta\u0107 to, co jest zgodne z prawem i przepisami.<\/p>\n

 <\/p>\n

Zupe\u0142nie inny i powiedzia\u0142bym wprost przeciwny jest system prewencyjny. Polega on na tym, \u017ce podw\u0142adnych zaznajamia si\u0119 z przepisami i regulaminem zak\u0142adu, a nast\u0119pnie roztacza si\u0119 nad nimi tak\u0105 opiek\u0119, \u017ce wychowankowie znajduj\u0105 si\u0119 zawsze pod czujnym okiem dyrektora lub asystent\u00f3w, kt\u00f3rzy jako kochaj\u0105cy ojcowie przemawiaj\u0105 do nich, w ka\u017cdej okoliczno\u015bci s\u0142u\u017c\u0105 im za przewodnik\u00f3w, udzielaj\u0105 rad i upominaj\u0105 z dobroci\u0105, co jest r\u00f3wnoznaczne z postawieniem wychowank\u00f3w w niemo\u017cno\u015bci pope\u0142nienia wykrocze\u0144.<\/p>\n

 <\/p>\n

I. System ten opiera si\u0119 ca\u0142kowicie na rozumie, religii i dobroci; dlatego wyklucza kary surowe i stara si\u0119 nie stosowa\u0107 nawet kar l\u017cejszych. Wydaje si\u0119, \u017ce temu systemowi nale\u017cy da\u0107 pierwsze\u0144stwo ze wzgl\u0119du na nast\u0119puj\u0105ce racje:<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

    \n
  1. Wychowanek w por\u0119 ostrze\u017cony nie czuje si\u0119 poni\u017cony z powodu pope\u0142nionych uchybie\u0144, jak to bywa, kiedy si\u0119 o nich donosi prze\u0142o\u017conemu. Nie oburza si\u0119 na otrzymane uwagi, ani na zagro\u017con\u0105 lub wymierzon\u0105 kar\u0119, poniewa\u017c towarzyszy temu uprzednie przyjacielskie upomnienie, kt\u00f3re kar\u0119 uzasadnia, owszem pozyskuje serce wychowanka tak, \u017ce ten uznaje jej potrzeb\u0119 i niemal jej pragnie.<\/li>\n<\/ol>\n

     <\/p>\n

      \n
    1. Bardzo istotn\u0105 przyczyn\u0105 jest \u017cywo\u015b\u0107 ch\u0142opca, kt\u00f3ry w jednej chwili zapomina o przepisach dyscyplinarnych i karach gro\u017c\u0105cych za ich przekroczenie. Dlatego cz\u0119sto staje si\u0119 on winnym i nara\u017ca si\u0119 na kar\u0119, nad kt\u00f3r\u0105 si\u0119 nigdy nie zastanawia\u0142, a mo\u017ce wcale o niej nie pami\u0119ta\u0142 w danej chwili i by\u0142by jej z pewno\u015bci\u0105 nie pope\u0142ni\u0142, gdyby na czas przestrzeg\u0142 go jaki\u015b g\u0142os przyjacielski.<\/li>\n<\/ol>\n

       <\/p>\n

        \n
      1. System represyjny mo\u017ce zapobiec nieporz\u0105dkom, lecz z trudno\u015bci\u0105 uczyni lepszymi winowajc\u00f3w. Zauwa\u017cono, \u017ce ch\u0142opcy nie zapominaj\u0105 o karach otrzymanych i najcz\u0119\u015bciej \u017cywi\u0105 w sercu uraz\u0119 i pragnienie zrzucenia z siebie jarzma, a nawet dokonania zemsty. Wydaje si\u0119 czasem, \u017ce sobie nic nie robi\u0105 z kary, lecz kto \u015bledzi dalsze ich post\u0119powanie, przekonuje si\u0119, jak straszne s\u0105 wspomnienia m\u0142odo\u015bci: ch\u0142opcy \u0142atwo zapominaj\u0105 o karach wymierzonych im przez rodzic\u00f3w, lecz bardzo trudno o karach wymierzonych im przez wychowawc\u00f3w. Bywa\u0142y przypadki, \u017ce niekt\u00f3rzy w staro\u015bci pom\u015bcili w brutalny spos\u00f3b pewne kary, otrzymane s\u0142usznie w okresie swego wychowania. System prewencyjny, przeciwnie, czyni z wychowanka przyjaciela, ukazuj\u0105c mu w osobie asystenta dobroczy\u0144c\u0119, kt\u00f3ry go ostrzega, pragnie uczyni\u0107 dobrym, uchroni\u0107 od przykro\u015bci, kar i znies\u0142awienia.<\/li>\n<\/ol>\n

         <\/p>\n

          \n
        1. W systemie prewencyjnym upomina si\u0119 wychowanka w taki spos\u00f3b, \u017ce wychowawca mo\u017ce zawsze przemawia\u0107 do niego g\u0142osem serca, tak w okresie wychowania, jak i p\u00f3\u017aniej. Wychowawca, pozyskawszy sobie raz zaufanie wychowanka, b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 wywiera\u0107 na niego wielki wp\u0142yw: doradza\u0107 mu, upomina\u0107 go i strofowa\u0107 nawet wtedy, gdy wychowanek znajdzie si\u0119 na stanowisku. Dla tych i wielu innych powod\u00f3w wydaje si\u0119, \u017ce system prewencyjny powinien mie\u0107 pierwsze\u0144stwo przed represyjnym.<\/li>\n<\/ol>\n


          \nII. Stosowanie systemu prewencyjnego<\/strong><\/i><\/em><\/p>\n

           <\/p>\n

          System ten w praktyce opiera si\u0119 ca\u0142kowicie na s\u0142owach \u015bw. Paw\u0142a: Charitas benigna est; patiens est; omnia suffert, omnia sperat, omnia sustinet<\/i><\/em>, (\u201eMi\u0142o\u015b\u0107 jest \u0142askawa i cierpliwa; wszystko znosi, we wszystkim pok\u0142ada nadziej\u0119 i wszystko przetrzyma\u201d). Dlatego tylko chrze\u015bcijanin mo\u017ce z powodzeniem stosowa\u0107 system prewencyjny. Rozum i religia to \u015brodki, jakie wychowawca musi ustawicznie stosowa\u0107, naucza\u0107 ich i sam wed\u0142ug nich post\u0119powa\u0107, je\u015bli chce mie\u0107 pos\u0142uch i osi\u0105gn\u0105\u0107 sw\u00f3j cel.<\/p>\n

           <\/p>\n

            \n
          1. Dlatego dyrektor powinien ca\u0142kowicie si\u0119 po\u015bwi\u0119ci\u0107 swoim wychowankom i nigdy nie przyjmowa\u0107 zobowi\u0105za\u0144, kt\u00f3re by go odrywa\u0142y od jego urz\u0119du. Powinien si\u0119 zawsze znajdowa\u0107 pomi\u0119dzy swoimi wychowankami, kiedy nie maj\u0105 obowi\u0105zkowych zaj\u0119\u0107, chyba \u017ce s\u0105 nale\u017cycie asystowani przez innych.<\/li>\n<\/ol>\n

             <\/p>\n

              \n
            1. Nauczyciele, instruktorzy i asystenci powinni by\u0107 bez zarzutu pod wzgl\u0119dem moralno\u015bci. Niech unikaj\u0105 jak zarazy wszelkiego rodzaju czu\u0142ostek i przyja\u017ani partykularnych z wychowankami, pami\u0119taj\u0105c o tym, \u017ce wykroczenie w tym wzgl\u0119dzie cho\u0107by jednego z nich mo\u017ce znies\u0142awi\u0107 ca\u0142y zak\u0142ad wychowawczy. Nale\u017cy tak czyni\u0107, \u017ceby wychowankowie nigdy nie pozostawali sami. Asystenci powinni mo\u017cliwie pierwsi znajdowa\u0107 si\u0119 na miejscu, gdzie maj\u0105 si\u0119 zebra\u0107 ch\u0142opcy i przebywa\u0107 z nimi, dop\u00f3ki ich kto\u015b nie zast\u0105pi; niechaj nigdy nie pozostawiaj\u0105 ch\u0142opc\u00f3w bez zaj\u0119cia.<\/li>\n<\/ol>\n

               <\/p>\n

                \n
              1. Wychowankom niech si\u0119 zatem zostawia du\u017co swobody, by mogli skaka\u0107, biega\u0107 i ha\u0142asowa\u0107 do woli. Gimnastyka, muzyka, deklamacje, teatr, przechadzki s\u0105 najskuteczniejszym \u015brodkiem do osi\u0105gni\u0119cia karno\u015bci, zachowania moralno\u015bci i zdrowia. Nale\u017cy tylko uwa\u017ca\u0107, \u017ceby przedmiot rozrywki, osoby bior\u0105ce w niej udzia\u0142 i rozmowy, jakie jej towarzysz\u0105, by\u0142y nienaganne. Mawia\u0142 wielki przyjaciel m\u0142odzie\u017cy \u015bw. Filip Nereusz: R\u00f3bcie wszystko, co chcecie; mnie wystarczy, \u017ceby\u015bcie nie grzeszyli.<\/li>\n<\/ol>\n

                 <\/p>\n

                  \n
                1. Cz\u0119sta spowied\u017a, cz\u0119sta Komunia \u015bw., codzienna msza \u015bw. \u2013 to filary, na kt\u00f3rych powinno si\u0119 wznosi\u0107 dzie\u0142o wychowania, je\u015bli chce si\u0119 trzyma\u0107 z dala od niego gro\u017ab\u0119 i r\u00f3zg\u0119. Nie nale\u017cy jednak nigdy przymusza\u0107 ch\u0142opc\u00f3w do sakrament\u00f3w \u015bwi\u0119tych, ale tylko ich zach\u0119ca\u0107 i dawa\u0107 im do tego sposobno\u015b\u0107. W rekolekcjach, triduach, nowennach, kazaniach i w katechezie nale\u017cy uwydatnia\u0107 pi\u0119kno\u015b\u0107, wznios\u0142o\u015b\u0107 i \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 tej religii, kt\u00f3ra podaje \u015brodki tak \u0142atwe, tak po\u017cyteczne dla spo\u0142ecze\u0144stwa, dla uspokojenia serca i zbawienia duszy, jakimi s\u0105 w\u0142a\u015bnie sakramenty \u015bwi\u0119te. W ten spos\u00f3b ch\u0142opcy samorzutnie polubi\u0105 te praktyki pobo\u017cno\u015bci i b\u0119d\u0105 z nich korzystali z ochot\u0105, przyjemno\u015bci\u0105 i po\u017cytkiem.<\/li>\n<\/ol>\n

                   <\/p>\n

                    \n
                  1. Trzeba jak najbardziej czuwa\u0107, \u017ceby nie dopu\u015bci\u0107 do zak\u0142adu z\u0142ych ksi\u0105\u017cek, koleg\u00f3w lub innych os\u00f3b, kt\u00f3re by prowadzi\u0142y gorsz\u0105ce rozmowy. Dobry od\u017awierny jest skarbem dla domu wychowawczego.<\/li>\n<\/ol>\n

                     <\/p>\n

                      \n
                    1. Co wiecz\u00f3r po zwyczajnych modlitwach, zanim wychowankowie udadz\u0105 si\u0119 na spoczynek, dyrektor lub kto\u015b w jego zast\u0119pstwie zwr\u00f3ci do nich publicznie kilka serdecznych s\u0142\u00f3w, podaj\u0105c im jak\u0105\u015b wiadomo\u015b\u0107, przestrog\u0119 lub rad\u0119, co nale\u017cy czyni\u0107, a czego unika\u0107; w tym celu ze zdarze\u0144, jakie trafiaj\u0105 si\u0119 w ci\u0105gu dnia w zak\u0142adzie lub poza nim, niech si\u0119 stara wydoby\u0107 pouczaj\u0105ce zasady. S\u0142\u00f3wko to nie powinno nigdy przekracza\u0107 dw\u00f3ch lub trzech minut. Jest to skuteczny \u015brodek umoralnienia, dobrego prowadzenia i wychowania m\u0142odzie\u017cy.<\/li>\n<\/ol>\n

                       <\/p>\n

                        \n
                      1. Nale\u017cy unika\u0107 jak zarazy zapatrywania tych, kt\u00f3rzy by chcieli Pierwsz\u0105 Komuni\u0119 \u015bw. od\u0142o\u017cy\u0107 do wieku p\u00f3\u017anego, kiedy to szatan najcz\u0119\u015bciej zaw\u0142adn\u0105\u0142 ju\u017c sercem ch\u0142opca z nieobliczaln\u0105 szkod\u0105 dla jego niewinno\u015bci. Wed\u0142ug praktyki Ko\u015bcio\u0142a pierwotnego dawano dzieciom do spo\u017cycia hostie konsekrowane, pozosta\u0142e po Komunii \u015bw. wielkanocnej. Z tego \u0142atwo pozna\u0107, jak bardzo Ko\u015bci\u00f3\u0142 pragnie dopuszcza\u0107 dzieci do Komunii \u015bw. Kiedy dziecko umie odr\u00f3\u017cni\u0107 Chleb od chleba i wykazuje dostateczne przygotowanie, nie trzeba ju\u017c zwa\u017ca\u0107 na wiek, lecz pozwoli\u0107 Niebieskiemu Kr\u00f3lowi zaw\u0142adn\u0105\u0107 t\u0105 niewinn\u0105 dusz\u0105.<\/li>\n<\/ol>\n

                         <\/p>\n

                          \n
                        1. Katechizmy zalecaj\u0105 cz\u0119st\u0105 Komuni\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105; \u015bw. Filip Nereusz radzi\u0142 przyjmowa\u0107 j\u0105 co osiem dni, a nawet cz\u0119\u015bciej. Sob\u00f3r Trydencki m\u00f3wi jasno, \u017ce pragnie gor\u0105co, by ka\u017cdy wierny, ilekro\u0107 uczestniczy we mszy \u015bw., przyst\u0105pi\u0142 do Komunii \u015bw., kt\u00f3ra powinna by\u0107 nie tylko duchowa, lecz sakramentalna, aby odnie\u015b\u0107 wi\u0119ksz\u0105 korzy\u015b\u0107 z tej wznios\u0142ej i Boskiej Ofiary (Sob\u00f3r Trydencki, sesja XXII, rozdz. VI).<\/li>\n<\/ol>\n

                           <\/p>\n

                          III. Korzy\u015bci Systemu prewencyjnego <\/i><\/em><\/p>\n

                           <\/p>\n

                          Powie kto\u015b, \u017ce System ten jest trudny w stosowaniu. Zaznaczam, \u017ce dla wychowank\u00f3w jest on \u0142atwiejszy, przyjemniejszy i bardziej korzystny. W odniesieniu do wychowawc\u00f3w przedstawia wprawdzie pewne trudno\u015bci, kt\u00f3re si\u0119 jednak zmniejsz\u0105, gdy wychowawca zabierze si\u0119 gorliwie do swojego dzie\u0142a. Wychowawca jest osob\u0105 ca\u0142kowicie po\u015bwi\u0119con\u0105 dla dobra swoich wychowank\u00f3w, dlatego powinien by\u0107 got\u00f3w pokonywa\u0107 wszelkie przeszkody i podejmowa\u0107 wszelkie trudy, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 sw\u00f3j cel, jakim jest wychowanie obywatelskie, moralne i umys\u0142owe podopiecznych.<\/p>\n

                           <\/p>\n

                          Do wy\u017cej wymienionych korzy\u015bci do\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119 jeszcze nast\u0119puj\u0105ce:<\/p>\n

                           <\/p>\n

                            \n
                          1. Wychowanek b\u0119dzie zawsze okazywa\u0142 pe\u0142ny szacunek wychowawcy i mile wspomina\u0142 jego wskazania, uwa\u017caj\u0105c zawsze swoich nauczycieli i prze\u0142o\u017conych za ojc\u00f3w i braci. Dok\u0105dkolwiek tacy wychowankowie p\u00f3jd\u0105, prawie zawsze s\u0105 pociech\u0105 rodziny, po\u017cytecznymi obywatelami i dobrymi chrze\u015bcijanami.<\/li>\n<\/ol>\n

                             <\/p>\n

                              \n
                            1. Jakikolwiek by\u0142by charakter, usposobienie, stan moralny wychowanka w chwili przyj\u0119cia, rodzice mog\u0105 by\u0107 spokojni, \u017ce ich syn nie stanie si\u0119 gorszym; a co wi\u0119cej, mo\u017cna mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce nast\u0105pi u niego poprawa. Niekt\u00f3rzy ch\u0142opcy, kt\u00f3rzy d\u0142ugi czas byli utrapieniem rodzic\u00f3w i zostali usuni\u0119ci nawet z dom\u00f3w poprawczych, wychowywani wed\u0142ug tych zasad, zmienili swoje usposobienie i charakter, zacz\u0119li prowadzi\u0107 \u017cycie uczciwe i dzi\u015b zajmuj\u0105 powa\u017cne stanowiska w spo\u0142ecze\u0144stwie, staj\u0105c si\u0119 podpor\u0105 rodziny i chlub\u0105 kraju, w kt\u00f3rym mieszkaj\u0105.<\/li>\n<\/ol>\n

                               <\/p>\n

                                \n
                              1. Wychowankowie, kt\u00f3rzy by przypadkiem wst\u0105pili do zak\u0142adu ze z\u0142ymi nawykami, nie b\u0119d\u0105 wp\u0142ywa\u0107 ujemnie na koleg\u00f3w, a dobrzy z ich powodu nie ponios\u0105 \u017cadnej szkody. Nie b\u0119dzie bowiem na to ani czasu, ani sposobno\u015bci, gdy\u017c zapobiegnie temu asystent, kt\u00f3ry, jak przypuszczamy, jest zawsze obecny.<\/li>\n<\/ol>\n

                                S\u0142\u00f3wko o karach<\/i><\/em><\/strong><\/p>\n

                                 <\/p>\n

                                Jakiej zasady si\u0119 trzyma\u0107 przy wymierzaniu kary? Mo\u017cliwie nie stosowa\u0107 \u017cadnych kar. Gdzie jednak konieczno\u015b\u0107 wymaga skarcenia, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o tym, co nast\u0119puje:<\/p>\n

                                 <\/p>\n

                                  \n
                                1. Wychowawca niech si\u0119 stara, by go wychowankowie polubili, je\u017celi chce, \u017ceby si\u0119 go bali. Wtedy bowiem pozbawienie wychowanka \u017cyczliwo\u015bci jest kar\u0105, lecz kar\u0105, kt\u00f3ra pobudza do wsp\u00f3\u0142zawodnictwa, zach\u0119ca, a nigdy nie poni\u017ca.<\/li>\n<\/ol>\n

                                   <\/p>\n

                                    \n
                                  1. U ch\u0142opc\u00f3w to jest kar\u0105, co si\u0119 za kar\u0119 uwa\u017ca. Stwierdzono, \u017ce spojrzenie mniej serdeczne wywiera na niekt\u00f3rych wi\u0119kszy wp\u0142yw, ni\u017cby to sprawi\u0142 wymierzony policzek. Pochwa\u0142a za dobry uczynek, nagana za niedbalstwo \u2013 to wielka nagroda lub kara.<\/li>\n<\/ol>\n

                                     <\/p>\n

                                      \n
                                    1. Z wyj\u0105tkiem bardzo rzadkich wypadk\u00f3w nie nale\u017cy nigdy udziela\u0107 nagany ani kara\u0107 publicznie, lecz prywatnie, z dala od koleg\u00f3w, z wielk\u0105 roztropno\u015bci\u0105 i cierpliwo\u015bci\u0105, tak by wychowanek uzna\u0142 sw\u00f3j b\u0142\u0105d w \u015bwietle rozumu i wiary.<\/li>\n<\/ol>\n

                                       <\/p>\n

                                        \n
                                      1. Powinno si\u0119 bezwzgl\u0119dnie unika\u0107 wszelkiego rodzaju bicia, stawiania na kl\u0119czkach w postawie bolesnej, targania za uszy i innych podobnych kar, gdy\u017c zakazuje tego prawo cywilne, rozdra\u017cnia to bardzo ch\u0142opc\u00f3w i poni\u017ca wychowawc\u0119.<\/li>\n<\/ol>\n

                                         <\/p>\n

                                          \n
                                        1. Dyrektor niech zaznajomi wychowank\u00f3w z regulaminem, nagrodami i karami ustalonymi przez przepisy dyscyplinarne, \u017ceby wychowanek nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 t\u0142umaczy\u0107, m\u00f3wi\u0105c: nie wiedzia\u0142em, \u017ce to jest nakazane lub zakazane.<\/li>\n<\/ol>\n

                                           <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                                          Kontynuujemy trzeci\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119con\u0105 g\u0142\u00f3wnym tekstom systemu prewencyjnego Ksi\u0119dza Bosko. Poprzedni artyku\u0142: System prewencyjny (2\/7)….<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":54650,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":4,"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[2556,1718,2196,2576,1724,2048],"class_list":["post-54713","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ksiadz-bosco","tag-bog","tag-charyzmat-salezjanski","tag-edukacja","tag-ksiadz-bosko","tag-milosc-blizniego","tag-mlodziez"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54713","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=54713"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54713\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54726,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54713\/revisions\/54726"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/54650"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=54713"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=54713"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=54713"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}