{"id":54662,"date":"2026-09-05T08:38:47","date_gmt":"2026-09-05T08:38:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.donbosco.press\/?p=54662"},"modified":"2026-09-05T08:50:55","modified_gmt":"2026-09-05T08:50:55","slug":"system-prewencyjny-1-7-rozmowa-z-ministrem-spraw-wewnetrznych-urbano-rattazzim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/ksiadz-bosco\/system-prewencyjny-1-7-rozmowa-z-ministrem-spraw-wewnetrznych-urbano-rattazzim\/","title":{"rendered":"System prewencyjny (1\/7). Rozmowa z ministrem spraw wewn\u0119trznych Urbano Rattazzim"},"content":{"rendered":"<p><strong><b>Wprowadzenie do serii o g\u0142\u00f3wnych tekstach systemu prewencyjnego<\/b><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><b>Metoda bez traktatu<\/b><\/strong><\/p>\n<p>Ksi\u0105dz Bosko nigdy nie napisa\u0142 traktatu pedagogicznego. Jest to punkt wyj\u015bcia i warto to od razu powiedzie\u0107 czytelnikowi, poniewa\u017c jest to klucz do zrozumienia ca\u0142ej serii, kt\u00f3ra si\u0119 tutaj rozpoczyna. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry wychowa\u0142 tysi\u0105ce ch\u0142opc\u00f3w i przekaza\u0142 Ko\u015bcio\u0142owi nowe s\u0142owo \u2013 <em><i>system prewencyjny<\/i><\/em> \u2013 nie pozostawi\u0142 po sobie organicznego dzie\u0142a na temat swojej metody, ale gar\u015b\u0107 stron, kt\u00f3re zawsze rodzi\u0142y si\u0119 z jakiej\u015b okazji: pytania zadanego znienacka, wizyty ministra, otwarcia domu, listu prze\u0142o\u017conego seminarium, kt\u00f3ry chcia\u0142 j\u0105 zrozumie\u0107.<\/p>\n<p>Ze wszystkich tekst\u00f3w, kt\u00f3re przedstawimy, tylko jeden zosta\u0142 przez niego skomponowany i wydrukowany jako celowe przedstawienie jego metody: kilka stron z 1877 roku. Wszystkie inne to rozmowy zebrane przez \u015bwiadk\u00f3w, listy urz\u0119dowe, strony prezentacyjne, prywatne odpowiedzi. Jest to ub\u00f3stwo tylko pozorne. W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce ka\u017cdy z nich rodzi si\u0119 z innego rozm\u00f3wcy \u2013 liberalnego ministra, nauczyciela szko\u0142y podstawowej, francuskich dobroczy\u0144c\u00f3w, pa\u0144stwa w\u0142oskiego, wykszta\u0142conej publiczno\u015bci Europy, formatora ksi\u0119\u017cy \u2013 teksty te pokazuj\u0105 system prewencyjny, gdy jest on za ka\u017cdym razem t\u0142umaczony na j\u0119zyk s\u0142uchacza. Ustawione w rz\u0119dzie, nie powtarzaj\u0105 si\u0119: o\u015bwietlaj\u0105 si\u0119 nawzajem.<\/p>\n<p>Seria, kt\u00f3r\u0105 proponujemy, gromadzi siedem takich okazji, w porz\u0105dku chronologicznym. Ka\u017cdy epizod zaoferuje tekst, poprzedzony kr\u00f3tk\u0105 notatk\u0105 wprowadzaj\u0105c\u0105 w kontekst. Tutaj prezentujemy og\u00f3lne spojrzenie.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><b>Jak czyta\u0107 seri\u0119<\/b><\/strong><\/p>\n<p>Siedem tekst\u00f3w, sze\u015bciu r\u00f3\u017cnych rozm\u00f3wc\u00f3w, trzydzie\u015bci dwa lata. M\u0105\u017c stanu, wiejski nauczyciel, francuscy dobroczy\u0144cy, minister Kr\u00f3lestwa, czytelnicy Europy, formator seminarzyst\u00f3w \u2013 i wreszcie jego synowie. Za ka\u017cdym razem ten sam rdze\u0144, za ka\u017cdym razem nowy j\u0119zyk.<\/p>\n<p>Kto przeczyta seri\u0119 od pocz\u0105tku do ko\u0144ca, zobaczy trzy rzeczy. Pierwsza: s\u0142ownictwo systemu prewencyjnego jest bardzo wczesne, uformowane ju\u017c w 1854 roku i pozostaje niezwykle stabilne. Druga: Ksi\u0105dz Bosko nigdy nie oddziela metody od jej warunku mo\u017cliwo\u015bci, to znaczy obecno\u015bci wychowawcy w\u015br\u00f3d ch\u0142opc\u00f3w \u2013 bez tego formu\u0142a staje si\u0119 pusta. Trzecia: im bardziej metoda staje si\u0119 s\u0142awna, tym bardziej jej autor nie ufa definicjom.<\/p>\n<p>Nie jest to zatem zbi\u00f3r dokument\u00f3w dla specjalist\u00f3w. Jest to \u015bcie\u017cka przekonania, kt\u00f3re musia\u0142o da\u0107 si\u0119 zrozumie\u0107, za ka\u017cdym razem, tym, kt\u00f3rzy go nie podzielali.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><b>Przed ministrem: rozmowa z Urbano Rattazzim<\/b><\/strong><\/p>\n<p>Jeste\u015bmy w Piemoncie <em><i>connubio<\/i><\/em> (sojuszu). Urbano Rattazzi jest ministrem spraw wewn\u0119trznych w rz\u0105dzie Cavoura, a jego nazwisko wkr\u00f3tce zostanie powi\u0105zane z ustaw\u0105 o zniesieniu zgromadze\u0144 zakonnych, kt\u00f3ra zostanie zatwierdzona w maju 1855 roku. Jest to rok, w kt\u00f3rym Turyn pozna latem choler\u0119, i w kt\u00f3rym, 26 stycznia, nazwa \u201esalezjanie\u201d zosta\u0142a po raz pierwszy wypowiedziana na Valdocco. Antyklerykalny minister i ksi\u0105dz, kt\u00f3ry zbiera dzieci ulicy, staj\u0105 twarz\u0105 w twarz.<\/p>\n<p>Pytanie Rattazziego jest pytaniem cz\u0142owieka rz\u0105du: jak utrzyma\u0107 setki trudnych m\u0142odych ludzi bez stra\u017cnik\u00f3w, bez krat, bez kar? Jest to pytanie kogo\u015b, kto ma na swoich barkach wi\u0119zienia i domy poprawcze \u2013 przede wszystkim <em><i>La Generala<\/i><\/em>. Odpowied\u017a Ksi\u0119dza Bosko wprowadza, z ponad dwudziestoletnim wyprzedzeniem w stosunku do broszury z 1877 roku, rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy systemem <em><i>represyjnym<\/i><\/em>, w\u0142a\u015bciwym dla w\u0142adzy cywilnej, a systemem <em><i>prewencyjnym<\/i><\/em>, w\u0142a\u015bciwym dla wychowawcy. I wprowadza punkt, kt\u00f3ry dla ministra jest najbardziej niewygodny: decyduj\u0105c\u0105 d\u017awigni\u0105 jest religia, a pa\u0144stwo nie mo\u017ce u\u017cy\u0107 tej d\u017awigni.<\/p>\n<p>Jest to idealny tekst otwieraj\u0105cy nasz cykl, poniewa\u017c pokazuje system zapobiegawczy w jego rodzimym miejscu: nie w klasie, ale w konfrontacji z w\u0142adz\u0105 publiczn\u0105 w kwestii m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><b>1\/7. Rozmowa Ksi\u0119dza Bosko o systemie prewencyjnym z ministrem spraw wewn\u0119trznych Urbano Rattazzim<\/b><\/strong><\/p>\n<p>(kwiecie\u0144 1854, MB IT V, 51-56\/ MB PL V, 28-31)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201eCh\u0142opcy po odm\u00f3wieniu pacierzy do \u015bw. Alojzego i za\u015bpiewaniu \u201eLodato si\u201d, wyszli z kaplicy bocznymi drzwiami. Wyszed\u0142 za nimi i \u00f3w pan, kt\u00f3ry chcia\u0142 si\u0119 widzie\u0107 z Ksi\u0119dzem Bosko. Zaprowadzi\u0142 go starszy m\u0142odzieniec, kt\u00f3ry zatrzyma\u0142 si\u0119 u progu i by\u0142 \u015bwiadkiem rozpocz\u0119tego dialogu, dopok\u0105d \u015awi\u0119ty nie da\u0142 mu znaku do odej\u015bcia.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ksi\u0105dz Bosko:<\/p>\n<p>&#8211; Z kim mam zaszczyt?<\/p>\n<p>&#8211; Jestem Ratazzi, ten deputowany, by\u0142y przewodnicz\u0105cy senatu, obecnie minister.<\/p>\n<p>&#8211; Tak prosz\u0119. W takim razie wypadnie mi poda\u0107 r\u0119ce w kajdanki i p\u00f3j\u015b\u0107 do wi\u0119zienia.<\/p>\n<p>&#8211; Ale\u017c, za co?<\/p>\n<p>&#8211; Za to, co pan s\u0142ysza\u0142 przed chwil\u0105 w ko\u015bciele odno\u015bcie biskupa Fransoniego.<\/p>\n<p>&#8211; Ale\u017c bynajmniej. Pomijaj\u0105c, \u017ce pytanie by\u0142o niefortunne, Ksi\u0105dz ze swej strony da\u0142 dobr\u0105 odpowied\u017a i \u017caden na \u015bwiecie minister nie m\u00f3g\u0142by mu zrobi\u0107 za to zarzutu. Zreszt\u0105, cho\u0107 moim zdanie, nie nale\u017cy w ko\u015bciele porusza\u0107 spraw politycznych, tym mniej z nieu\u015bwiadomion\u0105 m\u0142odzie\u017c\u0105, nie uwa\u017cam jednak, by si\u0119 mia\u0142o zapiera\u0107 swych przekona\u0144 w obecno\u015bci kogokolwiek. Dodam nawet, \u017ce sami ministrowie w pa\u0144stwie konstytucyjnym s\u0105 odpowiedzialni za swe post\u0119powanie, kt\u00f3re ka\u017cdemu obywatelowi wolno krytykowa\u0107, a wi\u0119c tak\u017ce i Ksi\u0119dzu Bosko. Osobi\u015bcie, cho\u0107 nie zgadzam si\u0119 z monsignorem Fransonim ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce jego uwi\u0119zienie nie nast\u0105pi\u0142o za mojej kadencji ministerialnej.<\/p>\n<p>&#8211; Je\u015bli tak \u2013 m\u00f3wi Ksi\u0105dz Bosko \u2013 to mog\u0119 by\u0107 spokojny, \u017ce tym razem ekscelencja nie zamknie mnie i pozwoli swobodnie \u017cy\u0107 na Valdocco.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Rozmowa wnet przesz\u0142a na inne tematy i trwa\u0142a ponad godzin\u0119. Ratazzi wypytywa\u0142 szczeg\u00f3\u0142owo o cel, pocz\u0105tek i funkcjonowanie Oratorium. Mi\u0119dzy innymi, spyta\u0142, jakimi \u015brodkami utrzymuje si\u0119 karno\u015b\u0107 i porz\u0105dek w\u015br\u00f3d tak zr\u00f3\u017cnicowanej m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n<p>&#8211; Czy Ksi\u0105dz obywa si\u0119 bez pomocy milicji?<\/p>\n<p>&#8211; Nie potrzeba mi, panie ministrze.<\/p>\n<p>&#8211; Naprawd\u0119? Przecie\u017c jego ch\u0142opcy chyba nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od m\u0142odzie\u017cy ca\u0142ego \u015bwiata. S\u0105 tak samo bu\u0144czuczni, swarliwi i niekarni. Jakimi wi\u0119c represjami pos\u0142uguje si\u0119, by ich opanowa\u0107 i przeszkodzi\u0107 wybrykom?<\/p>\n<p>&#8211; W wi\u0119kszo\u015bci, to doprawdy \u017cywe srebra, mimo to dla utrzymania porz\u0105dku nie pos\u0142ugujemy si\u0119 \u017cadnymi gwa\u0142townymi represjami.<\/p>\n<p>&#8211; Ale\u017c to prawdziwa tajemnica dla mnie: czy m\u00f3g\u0142by mi Ksi\u0105dz zdradzi\u0107 sw\u00f3j sekret?<\/p>\n<p>&#8211; Ekscelencji wiadomo, \u017ce powszechnie stosuje si\u0119 dwa systemy w wychowaniu m\u0142odzie\u017cy: karc\u0105cy i prewencyjny. Pierwszy usi\u0142uje wychowa\u0107 cz\u0142owieka przy pomocy \u015brodk\u00f3w przymusu, stosuj\u0105c represje i kary za wykroczenie. Drugi stara si\u0119 wp\u0142ywa\u0107 \u0142agodno\u015bci\u0105, dopomagaj\u0105c do zachowania przepis\u00f3w i dostarcza odpowiednich \u015brodk\u00f3w do osi\u0105gni\u0119cia celu, taki w\u0142a\u015bnie system jest u nas w u\u017cyciu. Przede wszystkim staramy si\u0119 przej\u0105\u0107 serce m\u0142odzie\u017cy \u015bw. boja\u017ani\u0105 Bo\u017c\u0105. Zapala si\u0119 ich mi\u0142o\u015bci\u0105 do cnoty, a wstr\u0119tem do wyst\u0119pku za pomoc\u0105 nauki katechizmu i wskaz\u00f3wek moralnych, zw\u0142aszcza przy pomocy praktyk religijnych. Pr\u00f3cz tego ustawiczna asystencja w szkole, pracowni, na rekreacji. Nie szcz\u0119dzi si\u0119 zach\u0119ty, a gdy zapomn\u0105 czasem o swych obowi\u0105zkach, przypominamy w spos\u00f3b uprzejmy i naprowadzamy na w\u0142a\u015bciw\u0105 drog\u0119. S\u0142owem, wszelkimi sposobami, jakie podsuwa mi\u0142o\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska, wp\u0142ywamy, by post\u0119powali cnotliwie, unikali z\u0142ego, kieruj\u0105c si\u0119 sumieniem i religi\u0105.<\/p>\n<p>&#8211; Tak, to jest chyba najstosowniejsza metoda z osobami inteligentnymi, ale czy ze wszystkimi bez wyj\u0105tku jest tak skuteczna?<\/p>\n<p>&#8211; Na 50 % system ten przynosi rezultat dodatni. Na dziesi\u0119\u0107 pozosta\u0142ych wywiera wp\u0142yw na tyle skuteczny, \u017ce s\u0105 mniej krn\u0105brni i szkodliwi. Dlatego raczej rzadkie s\u0105 przypadki wydalenia z zak\u0142adu niepoprawnych. Trafiaj\u0105 si\u0119 u nas ch\u0142opcy trudni, niesforni i z\u0142o\u015bliwi, kt\u00f3rzy byli utrapieniem dla swych rodzin i wychowawc\u00f3w. U nas po kilku tygodniach zupe\u0142nie si\u0119 zmieniaj\u0105.<\/p>\n<p>&#8211; Szkoda, \u017ce nasze pa\u0144stwo nie jest w stanie zastosowa\u0107 tej metody w zak\u0142adach poprawczych dla m\u0142odocianych przest\u0119pc\u00f3w, gdzie dla unikni\u0119cia nieporz\u0105dk\u00f3w trzeba utrzymywa\u0107 setki stra\u017cnik\u00f3w, a i tak ch\u0142opcy ci staj\u0105 si\u0119 z dnia na dzie\u0144 gorsi.<\/p>\n<p>&#8211; C\u00f3\u017c przeszkadza rz\u0105dowi wprowadzi\u0107 ten system w zak\u0142adach poprawczych? Niech si\u0119 zaprowadzi tam praktyki religijne, nauk\u0119 katechizmu, pozwoli na cz\u0119stsze odwiedziny kap\u0142ana, kt\u00f3ry by m\u00f3g\u0142 nawi\u0105za\u0107 z nimi kontakt osobisty, wtedy ten system wychowania pocznie wydawa\u0107 swe owoce. Wkr\u00f3tce nie b\u0119d\u0105 mie\u0107 wiele do roboty stra\u017cnicy wi\u0119zienni, a w\u0142adzom przypadnie zas\u0142uga przywr\u00f3cenia rodzinom i spo\u0142ecze\u0144stwu tylu\u017c cz\u0142onk\u00f3w umoralnionych i po\u017cytecznych. Inaczej, bowiem na pr\u00f3\u017cno b\u0119dzie si\u0119 wydawa\u0107 fundusze, by pow\u015bci\u0105ga\u0107 i kara\u0107 jaki\u015b czas wielk\u0105 liczb\u0105 przest\u0119pc\u00f3w, a gdy nawet odsiedz\u0105 kar\u0119 i wyjd\u0105 na wolno\u015b\u0107, wypadnie stale ich trzyma\u0107 pod nadzorem, by zabezpieczy\u0107 si\u0119 przed nowymi wykroczeniami.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sw\u0105 akcj\u0119 w wi\u0119zieniach prowadzi\u0142 \u015awi\u0119ty przez d\u0142ugi okres czasu, a poniewa\u017c od roku 1841 zna\u0142 po\u0142o\u017cenie m\u0142odocianych wi\u0119\u017ani\u00f3w odwiedzaj\u0105c ich cz\u0119sto, dlatego m\u00f3g\u0142 przed\u0142o\u017cy\u0107 ministrowi spraw wewn\u0119trznych odpowiednie dezyderaty. W zetkni\u0119ciu si\u0119 z kap\u0142anem pisa\u0142 wi\u0119zie\u0144 wspomina sw\u0105 szcz\u0119\u015bliw\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107, kiedy ucz\u0119szcza\u0142 na nauk\u0119 religii, otrzymywa\u0142 wskaz\u00f3wki od proboszcza i nauczyciela. Uznaje, \u017ce dosta\u0142 si\u0119 do wi\u0119zienia, dlatego, \u017ce przesta\u0142 chodzi\u0107 do ko\u015bcio\u0142a i nie praktykowa\u0142, co tam s\u0142ysza\u0142\u2026 Wi\u0119\u017aniowie szczerze si\u0119 wzruszali, okazywali \u017cal i postanawiali mocno popraw\u0119 \u017cycia. Po odsiedzeniu kary wracali do \u017cycia normalnego gotowi naprawi\u0107 dane zgorszenie\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Natomiast, je\u015bli si\u0119 ich pozbawi wp\u0142ywu religijnego \/\u2026\/, gdy nie s\u0142ysz\u0105 dobrych rad przyjaciela ich duszy, to c\u00f3\u017c za los nieszcz\u0119\u015bliwca w tym obmierz\u0142ym odosobnieniu? Nie us\u0142yszy nigdy przyjacielskich s\u0142\u00f3w zach\u0119ty, nikt ich nie przestrzega, \u017ce pope\u0142niaj\u0105c wyst\u0119pek przekraczaj\u0105 nie tylko prawa pa\u0144stwa, lecz samego Boga Najwy\u017cszego Prawodawcy. Nikt ich nie zach\u0119ca, by Go przeprosili, by znosili cierpliwie kar\u0119 doczesn\u0105 w miejsce wiekuistej, jak\u0105 im B\u00f3g got\u00f3w jest darowa\u0107. W swej n\u0119dznej sytuacji materialnej widz\u0105 tylko gorzk\u0105 ironi\u0119 losu. Zamiast oblewa\u0107 swe kajdany \u0142zami szczerej skruchy, zgrzytaj\u0105 z\u0119bami i zacinaj\u0105 si\u0119 w swym uporze. Od towarzyszy ka\u017ani ucz\u0105 si\u0119 bardziej wyrafinowanych sposob\u00f3w pope\u0142niania zbrodni, by nie wpa\u015b\u0107 w r\u0119ce policji\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ksi\u0105dz Bosko korzystaj\u0105c ze sposobno\u015bci podkre\u015bla\u0142 ministrowi korzy\u015bci systemu uprzedzaj\u0105cego, zw\u0142aszcza w szko\u0142ach i zak\u0142adach wychowawczych, gdzie ma si\u0119 do czynienia z m\u0142odzie\u017c\u0105 cz\u0119sto jeszcze niezepsut\u0105, kt\u00f3ra ch\u0119tnie daje pos\u0142uch g\u0142osowi \u017cyczliwej dobroci.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&#8211; Wiem doskonale &#8211; ko\u0144czy\u0142 \u015awi\u0119ty, \u2013 \u017ce propagowanie takiego systemu nie zale\u017cy od Waszej Ekscelencji, w ka\u017cdym razie jaki\u015b gest w swoim czasie i miejscu m\u00f3g\u0142by zawa\u017cy\u0107 na podejmowanych przez resort ministerialny decyzjach.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ratazzi s\u0142ucha\u0142 z zainteresowaniem uwag Ksi\u0119dza Bosko. Podziela\u0142 w pe\u0142ni jego przekonanie wzgl\u0119dem systemu w Oratoriach i przyrzek\u0142 by\u0107 rzecznikiem oddania mu pierwsze\u0144stwa w zak\u0142adach pa\u0144stwowych. Je\u015bli p\u00f3\u017aniej nie dotrzyma\u0142 swych obietnic to dlatego, \u017ce zabrak\u0142o mu odwagi w zaanga\u017cowaniu si\u0119 osobistym.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Po\u017cegna\u0142 si\u0119 z Ksi\u0119dzem Bosko zamy\u015blony i od tego czasu sta\u0142 si\u0119 jego protektorem. By\u0142o to opatrzno\u015bciowe, bo z jednej strony pogarsza\u0142y si\u0119 warunki materialne Oratorium, a Ratazzi piastowa\u0142 wp\u0142ywowe stanowiska ministerialne i m\u00f3g\u0142 udzieli\u0107 skutecznego poparcia, bez czego musia\u0142oby si\u0119 ono boryka\u0107 z przeciwno\u015bciami przynosz\u0105cymi niejeden kryzys.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u0119dzie to niew\u0105tpliwie zagadk\u0105 dla czytelnika, \u017ce Ratazzi okazywa\u0142 tak \u017cywe zainteresowanie osob\u0105 Ksi\u0119dza Bosko i jego dzie\u0142ami, gdy znane s\u0105 powszechnie jego zapatrywania lewicowe w stosunku do Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego, kt\u00f3remu tyle szk\u00f3d wyrz\u0105dzi\u0142. Wszystkim jednak kierowa\u0142a dobrotliwa Opatrzno\u015b\u0107 Boska\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wprowadzenie do serii o g\u0142\u00f3wnych tekstach systemu prewencyjnego &nbsp; Metoda bez traktatu Ksi\u0105dz Bosko nigdy&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":54650,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":3,"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[2556,1718,2196,2576,1724,2048],"class_list":["post-54662","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ksiadz-bosco","tag-bog","tag-charyzmat-salezjanski","tag-edukacja","tag-ksiadz-bosko","tag-milosc-blizniego","tag-mlodziez"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54662","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=54662"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54662\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54663,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54662\/revisions\/54663"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/54650"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=54662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=54662"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=54662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}