{"id":53800,"date":"2026-06-26T15:29:46","date_gmt":"2026-06-26T15:29:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.donbosco.press\/?p=53800"},"modified":"2026-06-26T15:30:15","modified_gmt":"2026-06-26T15:30:15","slug":"swiety-franciszek-salezy-i-jego-czasy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/nasi-swieci\/swiety-franciszek-salezy-i-jego-czasy\/","title":{"rendered":"\u015awi\u0119ty Franciszek Salezy i jego czasy"},"content":{"rendered":"

Zrozumie\u0107 Franciszka Salezego to zanurzy\u0107 si\u0119 w sercu siedemnastowiecznej Europy: epoki naznaczonej wojnami religijnymi, fermentem kulturowym i g\u0142\u0119bok\u0105 odnow\u0105 duchow\u0105. Urodzony w 1567 roku w Ksi\u0119stwie Sabaudii \u2013 na pograniczu Francji, W\u0142och i zreformowanego \u015bwiata Genewy \u2013 Franciszek dorasta w politycznie niestabilnym \u015brodowisku, przenikni\u0119tym napi\u0119ciami mi\u0119dzy katolikami a protestantami. Oddycha chrze\u015bcija\u0144skim humanizmem w aulach jezuit\u00f3w w Pary\u017cu i Padwie, dziedziczy zapa\u0142 Soboru Trydenckiego i konfrontuje si\u0119 z wielkimi nurtami mistycznymi swoich czas\u00f3w. Jego postaci nie mo\u017cna zrozumie\u0107 bez tego t\u0142a: to w\u0142a\u015bnie wewn\u0105trz historii, a nie na jej marginesie, Franciszek staje si\u0119 \u015bwi\u0119tym dobroci i \u0142agodno\u015bci.<\/i><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Sabaudia<\/b><\/strong><\/p>\n

Franciszek Salezy nie by\u0142 ani Francuzem, ani W\u0142ochem: by\u0142 Sabaudczykiem, czyli urodzi\u0142 si\u0119 w Ksi\u0119stwie Sabaudii, kt\u00f3rego cz\u0119\u015bci\u0105 by\u0142 r\u00f3wnie\u017c Piemont. \u201eJestem jednak Sabaudczykiem, zar\u00f3wno z urodzenia, jak i z obowi\u0105zku\u201d, pisa\u0142 do sekretarza ksi\u0119cia Karola Emanuela w 1616 roku. R\u00f3wnie\u017c Ksi\u0105dz Bosko, urodzony w 1815 roku, by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 tego alpejskiego pa\u0144stwa, kt\u00f3re w 1861 roku ostatecznie sta\u0142o si\u0119 Kr\u00f3lestwem W\u0142och. Rok wcze\u015bniej Sabaudia zosta\u0142a przekazana Francji.<\/p>\n

Franciszek urodzi\u0142 si\u0119 w 1567 roku w zamku Sales, w gminie Thorens, 15 km na p\u00f3\u0142noc od Annecy, za czas\u00f3w ksi\u0119cia Emanuela Filiberta. Ten w 1562 roku przeni\u00f3s\u0142 stolic\u0119 z Chamb\u00e9ry do Turynu. Od 1580 do 1630 roku, czyli przez prawie ca\u0142e jego \u017cycie, panowa\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Karol Emanuel, cz\u0142owiek zdecydowany, ale uwik\u0142any w liczne intrygi z pot\u0119\u017cnymi, wiecznie wojuj\u0105cymi s\u0105siadami, zw\u0142aszcza Francj\u0105 i Hiszpani\u0105. Wojny, sojusze i ma\u0142\u017ce\u0144stwa mia\u0142y na celu przede wszystkim ochron\u0119 i, w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci, powi\u0119kszanie w\u0142asnych terytori\u00f3w.<\/p>\n

Aby promowa\u0107 swoje interesy, ksi\u0105\u017c\u0119 Sabaudii jest zmuszony do niebezpiecznej gry sojuszy: albo z Hiszpani\u0105 przeciwko Francji, albo z Francj\u0105 przeciwko Hiszpanii. W rezultacie ksi\u0119stwo traci posiad\u0142o\u015bci na zachodzie (Bresse, Bugey, Gex, Genewa) i zyskuje w Piemoncie, na wschodzie (markizat Saluzzo i Monferrato).<\/p>\n

Z religijnego punktu widzenia ksi\u0119stwo nie jest jednorodne. W epoce, w kt\u00f3rej religia i polityka s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble splecione, a zasada cujus regio, ejus religio<\/i><\/em> (czyja w\u0142adza, tego religia) d\u0105\u017cy do narzucenia jednego wyznania chrze\u015bcija\u0144skiego ludno\u015bci na okre\u015blonym terytorium, mo\u017cna zrozumie\u0107 trosk\u0119 katolickiego Karola Emanuela o zjednoczenie religijne.<\/p>\n

W Genewie reformacja protestancka zakorzeni\u0142a si\u0119 w 1535 roku. Kalwin j\u0105 skonsoliduje, a katolicki biskup Genewy wybierze wygnanie. Genewa sta\u0142a si\u0119 misyjna i wojownicza. Jej wp\u0142ywy religijne i polityczne rozci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 na Chablais i region Gex. Sytuacja ta niepokoi rz\u0105dz\u0105cych: nie brakuje konflikt\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, walk wewn\u0119trznych z operacjami wojennymi, a czasem negocjacji dyplomatycznych, w kt\u00f3rych interesy religijne \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z dyskusjami politycznymi. Ostatnia (nieudana) pr\u00f3ba zbrojnego odzyskania Genewy przez ksi\u0119cia Sabaudii mia\u0142a miejsce w 1602 roku (s\u0142ynna Escalade<\/i><\/em>).<\/p>\n

Spo\u0142ecze\u0144stwo jest zorganizowane wed\u0142ug porz\u0105dku hierarchicznego, w kt\u00f3rym rodziny staraj\u0105 si\u0119 wybi\u0107, aby zdoby\u0107 w\u0142adz\u0119. W ten spos\u00f3b r\u00f3wnie\u017c rodzina de Sales zdo\u0142a\u0142a kupi\u0107 zamek (castrum<\/i><\/em>) w Thorens. Struktura feudalna nie jest ju\u017c taka jak w \u015bredniowieczu, ale nie znikn\u0119\u0142a. Spo\u0142ecze\u0144stwo to jest r\u00f3wnie\u017c zhierarchizowane: s\u0105 szlachcice, potem mieszczanie (kt\u00f3rych wp\u0142ywy rosn\u0105 wraz z kalwinizmem), a na ko\u0144cu ludno\u015b\u0107 miast, wsi i g\u00f3r.<\/p>\n

 <\/p>\n

Humanizm w Sabaudii i we Francji<\/b><\/strong><\/p>\n

Zrodzony we W\u0142oszech w XV wieku, ruch, kt\u00f3ry wyznacza pocz\u0105tek epoki nowo\u017cytnej, zosta\u0142 z entuzjazmem przyj\u0119ty przez elity w Sabaudii i we Francji. Jednak humanizm nie ma jednolitego znaczenia. Pod\u0105\u017caj\u0105c za Henrim Bremondem, w jego obszernej Histoire litt\u00e9raire du sentiment religieux en France<\/i><\/em>, mo\u017cemy wyr\u00f3\u017cni\u0107 humanizm naturalistyczny, humanizm chrze\u015bcija\u0144ski i humanizm religijny<\/b><\/strong>.<\/p>\n

Humanizm naturalistyczny reprezentuje wysi\u0142ek maj\u0105cy na celu gloryfikacj\u0119 ludzkiej natury. \u201eSkrajny humanista \u2013 pisze Bremond \u2013 zna tylko nasz\u0105 i w\u0142asn\u0105 wielko\u015b\u0107. Wyg\u0142asza pochwa\u0142\u0119 ludzkiej natury z \u017cywio\u0142owym entuzjazmem… Ma niezachwian\u0105 wiar\u0119 w to, \u017ce cz\u0142owiek jest z gruntu dobry. Nawet tam, gdzie jest s\u0142aby, usprawiedliwia go, broni i wywy\u017csza\u201d. Staro\u017cytno\u015b\u0107 grecko-rzymska sta\u0142a si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em i wzorem najbardziej eleganckiej literatury i wy\u017cszego wykszta\u0142cenia, w przeciwie\u0144stwie do modeli scholastycznych i \u015bredniowiecznych. Ale jednocze\u015bnie, wraz z klasycznymi autorami, wkr\u00f3tce przyj\u0119to r\u00f3wnie\u017c poga\u0144skie tre\u015bci w kulturze i filozofii, podczas gdy pobo\u017cno\u015b\u0107 zosta\u0142a zepchni\u0119ta do klasztor\u00f3w.<\/p>\n

Humanizm chrze\u015bcija\u0144ski szuka r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy humanizmem a \u017cyciem chrze\u015bcija\u0144skim. Wpisuje si\u0119 w styl zgodny z klasycznymi wzorcami, a cz\u0142owiek coraz bardziej wysuwa si\u0119 na pierwszy plan. Tymczasem nie mo\u017cna ukry\u0107 niebezpiecze\u0144stw tkwi\u0105cych w tym nurcie: mieszania my\u015bli chrze\u015bcija\u0144skiej z poga\u0144sk\u0105, p\u0119kni\u0119cia mi\u0119dzy wiar\u0105 a moralnym kszta\u0142towaniem osobowo\u015bci, jedynie zewn\u0119trznego \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego, a tak\u017ce przepa\u015bci mi\u0119dzy elit\u0105 a masami.<\/p>\n

Wreszcie istnieje humanizm religijny, w kt\u00f3rym pobo\u017cno\u015b\u0107 bierze g\u00f3r\u0119 i pos\u0142uguje si\u0119 humanizmem do w\u0142asnych cel\u00f3w. Bremond wyja\u015bnia to w ten spos\u00f3b: \u201ePobo\u017cny humanizm nie robi nic innego, jak tylko stosuje najlepsze tradycje renesansu zar\u00f3wno w osobistym u\u015bwi\u0119ceniu tych, kt\u00f3rzy nim \u017cyj\u0105, jak i w kierowaniu wiernymi\u201d.<\/p>\n

Jasne jest, \u017ce humanizm Franciszka Salezego nale\u017cy umie\u015bci\u0107 w tym ostatnim nurcie, o czym \u015bwiadczy ca\u0142a jego edukacja w Sabaudii, Pary\u017cu i Padwie. W wieku sze\u015bciu lat uczy si\u0119 od ojca powiedzenia, kt\u00f3re staje si\u0119 jego mottem: \u201eMy\u015bl\u0119 o Bogu i o tym, by zachowywa\u0107 si\u0119 jak uczciwy cz\u0142owiek\u201d.<\/p>\n

W La Roche i w kolegium w Annecy jego pierwsi nauczyciele wprowadzaj\u0105 go w kultur\u0119 klasyczn\u0105. Chwali si\u0119 u Franciszka jego zdolno\u015b\u0107 uczenia si\u0119, jego dobre maniery, a tak\u017ce pragnienie wiedzy na temat tajemnic wiary. Wys\u0142any przez ojca na studia do Pary\u017ca, wybra\u0142 kolegium w Clermont, gdzie jezuici piel\u0119gnuj\u0105 pobo\u017cno\u015b\u0107 wraz ze studiami humanistycznymi, staraj\u0105c si\u0119 schrystianizowa\u0107 renesansowy humanizm. Nast\u0119pnie w Padwie studiowa\u0142 prawo i teologi\u0119, a na swojego kierownika duchowego wybra\u0142 s\u0142ynnego jezuit\u0119 Antonio Possevino. Z ca\u0142ej tej formacji mo\u017cna wywnioskowa\u0107, \u017ce humanizm Franciszka Salezego jest humanizmem krytycznym, kt\u00f3ry wybiera i selekcjonuje to, co warto\u015bciowe, a tak\u017ce pi\u0119kne, wyrywaj\u0105c humanizmowi jego poga\u0144sk\u0105 dusz\u0119.<\/p>\n

Z bada\u0144 Franza K\u00f6nigbauera nad humanizmem w \u017cyciu i doktrynie \u015bwi\u0119tego Franciszka Salezego mo\u017cemy wyci\u0105gn\u0105\u0107 kilka interesuj\u0105cych element\u00f3w, kt\u00f3re pokazuj\u0105 wp\u0142yw humanizmu na tego \u015bwi\u0119tego:<\/p>\n

– poszukiwanie doskona\u0142o\u015bci literackiej;<\/p>\n

– cechy jego osobowo\u015bci;<\/p>\n

– obraz Boga naznaczony doskona\u0142o\u015bci\u0105 i niesko\u0144czon\u0105 dobroci\u0105;<\/p>\n

– obraz cz\u0142owieka przeznaczonego do zjednoczenia z Bogiem;<\/p>\n

– ocena cia\u0142a;<\/p>\n

– przewarto\u015bciowanie uczu\u0107 i afekt\u00f3w;<\/p>\n

– wolna wola (i granice wolno\u015bci);<\/p>\n

– si\u0142a i skutki mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 potrzebuj\u0105cy reformy<\/b><\/strong><\/p>\n

\u017bycie \u015bwi\u0119tego Franciszka Salezego wpisuje si\u0119 w bardzo wa\u017cn\u0105 epok\u0119 w historii Ko\u015bcio\u0142a. Urodzi\u0142 si\u0119 w 1567 roku, czyli pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat po buncie Lutra w Wittenberdze w 1517 roku i cztery lata po zako\u0144czeniu Soboru Trydenckiego (1545-1563). Ca\u0142e jego \u017cycie i pos\u0142uga b\u0119d\u0105 naznaczone kwesti\u0105 protestanck\u0105 i konieczno\u015bci\u0105 reformy katolickiej.<\/p>\n

Jakie by\u0142y przyczyny reformacji protestanckiej? Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni historycy, pisze Giacomo Martina, s\u0105 do\u015b\u0107 podzieleni w okre\u015blaniu przyczyn rewolucji protestanckiej. Ojciec Martina uwa\u017ca za g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0119 upadek autorytetu papieskiego w XIV i XV wieku. W tym kluczu interpretacyjnym mo\u017cna odczyta\u0107 nast\u0119puj\u0105ce wydarzenia:<\/p>\n

– zamach na papie\u017ca Bonifacego VIII w Anagni (1303);<\/p>\n

– niewola awinio\u0144ska (1309-1376);<\/p>\n

– wielka schizma zachodnia od 1378 roku;<\/p>\n

– teoria o wy\u017cszo\u015bci soboru nad papie\u017cem;<\/p>\n

– tendencja do tworzenia ko\u015bcio\u0142\u00f3w narodowych;<\/p>\n

– nasilenie si\u0119 trosk doczesnych w epoce renesansu;<\/p>\n

– zepsucie moralne niekt\u00f3rych papie\u017cy.<\/p>\n

 <\/p>\n

Ten sam autor zauwa\u017ca jednak r\u00f3wnie\u017c inne elementy religijne, kt\u00f3re wp\u0142yn\u0119\u0142y na genez\u0119 protestantyzmu:<\/p>\n

– upadek scholastyki;<\/p>\n

– tendencje intelektualne epoki (nominalizm Ockhama);<\/p>\n

– fa\u0142szywy mistycyzm;<\/p>\n

– ewangelizm (Erazm z Rotterdamu i alumbrados<\/i><\/em> w Hiszpanii);<\/p>\n

– zepsucie niekt\u00f3rych hierarch\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, zw\u0142aszcza we W\u0142oszech i w Niemczech;<\/p>\n

– niepok\u00f3j psychologiczny XV wieku.<\/p>\n

Obok czynnik\u00f3w religijnych wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c uwzgl\u0119dnienie przyczyn politycznych, spo\u0142ecznych i gospodarczych, zw\u0142aszcza w Niemczech: op\u00f3r przeciwko Rzymowi, op\u00f3r przeciwko centralizacji i absolutyzmowi Habsburg\u00f3w, sytuacja gospodarcza i spo\u0142eczna, a wreszcie osobowo\u015b\u0107 Lutra.<\/p>\n

Urodzony w Saksonii w 1483 roku, Luter studiowa\u0142 filozofi\u0119 w Erfurcie, w \u015brodowisku przesi\u0105kni\u0119tym ockhamizmem. W 1505 roku wst\u0105pi\u0142 do klasztoru augustian\u00f3w w tym mie\u015bcie. Po \u015bwi\u0119ceniach kap\u0142a\u0144skich zosta\u0142 wezwany w 1508 roku do nauczania w Wittenberdze. W latach 1515-1517 zacz\u0105\u0142 formu\u0142owa\u0107 now\u0105 doktryn\u0119 pod wp\u0142ywem ockhamizmu, osobistej interpretacji \u015bw. Paw\u0142a i \u015bw. Augustyna oraz swojego g\u0142\u0119bokiego niepokoju psychologicznego. W 1517 roku wyst\u0105pi\u0142 z protestem przeciwko sprzeda\u017cy odpust\u00f3w, co zapocz\u0105tkowa\u0142o reformacj\u0119. Zasadniczymi punktami luteranizmu s\u0105: uznanie Biblii za jedyny autorytet w sprawach wiary (bez Tradycji, po\u015brednictwa Ko\u015bcio\u0142a z jego magisterium), usprawiedliwienie przez sam\u0105 wiar\u0119 (bez dobrych uczynk\u00f3w), zbawienie przez sam\u0105 \u0142ask\u0119 (bez po\u015brednictwa Ko\u015bcio\u0142a, hierarchii czy sakrament\u00f3w).<\/p>\n

W Genewie, kt\u00f3ra teoretycznie podlega\u0142a ksi\u0119ciu Sabaudii i ksi\u0119ciu biskupowi, idee reformacji zosta\u0142y przyniesione przez niemieckich kupc\u00f3w pocz\u0105wszy od 1525 roku. W kolejnych latach nurt protestancki rozwija\u0142 si\u0119, g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci kaznodziei Guillaume’a Farela i pod ochron\u0105 berne\u0144czyk\u00f3w. W 1534 roku, z powod\u00f3w religijnych, ale tak\u017ce politycznych i ekonomicznych, wi\u0119kszo\u015b\u0107 klasy rz\u0105dz\u0105cej przesz\u0142a na reformacj\u0119, a przera\u017cony biskup Pierre de la Baume opu\u015bci\u0142 miasto. 10 sierpnia 1535 roku Rada Miasta zawiesi\u0142a odprawianie mszy. 21 maja 1536 roku Rada potwierdzi\u0142a przyj\u0119cie reformacji. Dwa miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej w Genewie osiedli\u0142 si\u0119 Kalwin, a miasto sta\u0142o si\u0119 \u201eprotestanckim Rzymem\u201d. W tym samym czasie kult katolicki zosta\u0142 zniesiony w Thonon, stolicy regionu Chablais, gdzie po\u0142o\u017cono kres \u201epapistowskim ceremoniom, ofiarom, urz\u0119dom, instytucjom i tradycjom\u201d. Nast\u0119pcy Pierre’a de la Baume oraz kapitu\u0142a katedralna wybrali Annecy na \u201etymczasow\u0105\u201d siedzib\u0119 (na wygnaniu) diecezji genewskiej.<\/p>\n

Urodzony w Noyon (Francja) w 1509 roku, Kalwin (Jean Cauvin lub Calvin) studiowa\u0142 teologi\u0119 w Pary\u017cu oraz prawo w Orleanie i Bourges, gdzie pozna\u0142 doktryn\u0119 Lutra. Ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa uda\u0142 si\u0119 do Strasburga i Bazylei, gdzie w 1536 roku opublikowa\u0142 pierwsz\u0105 redakcj\u0119 swojego fundamentalnego dzie\u0142a, Institutio christianae religionis<\/i><\/em>. Przeje\u017cd\u017caj\u0105c przez Genew\u0119, zosta\u0142 poproszony przez Guillaume’a Farela o zatrzymanie si\u0119 w tym mie\u015bcie, kt\u00f3rego sta\u0142 si\u0119 przyw\u00f3dc\u0105 religijnym i politycznym. Doktryna Kalwina przejmuje istotne tematy Lutra i Zwingliego, reformatora z Zurychu. Rdzeniem jego systemu jest doktryna o predestynacji: B\u00f3g od wieczno\u015bci i niezale\u017cnie od przewidzenia grzechu pierworodnego wybiera jednych do wiecznej szcz\u0119\u015bliwo\u015bci, a innych do wiecznego pot\u0119pienia. Je\u015bli chodzi o Eucharysti\u0119, Kalwin neguje transsubstancjacj\u0119, twierdz\u0105c, \u017ce chleb i wino s\u0105 narz\u0119dziami, poprzez kt\u00f3re wchodzimy w komuni\u0119 z substancj\u0105 Chrystusa. Kult zostaje ograniczony do modlitwy, kazania i \u015bpiewu psalm\u00f3w; nie ma ju\u017c ozd\u00f3b, organ\u00f3w ani hierarchii. Najwierniejszym uczniem Kalwina i jego nast\u0119pc\u0105 by\u0142 Th\u00e9odore de B\u00e8ze (Teodor Beza), kt\u00f3rego Franciszek Salezy spotka\u0142 trzykrotnie.<\/p>\n

Walki i protestancka kontestacja rozbudzi\u0142y energi\u0119 Ko\u015bcio\u0142a. Dwukrotnie zawieszany z powodu d\u017cumy lub wojny, Sob\u00f3r Trydencki (1545-1563) da\u0142 sygna\u0142 do reformy katolickiej poprzez swoje decyzje dogmatyczne i dekrety dyscyplinarne. Na p\u0142aszczy\u017anie doktrynalnej Ojcowie soborowi zaj\u0119li si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142ami Objawienia, usprawiedliwieniem i sakramentami. W kwestii \u017ar\u00f3de\u0142 Objawienia sob\u00f3r ustali\u0142 list\u0119 natchnionych pism Starego i Nowego Testamentu, przyj\u0105\u0142 Wulgat\u0119 jako oficjaln\u0105 wersj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a i o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce Tradycja jest \u017ar\u00f3d\u0142em wiary na r\u00f3wni z Pismem \u015awi\u0119tym, oraz \u017ce to ostatnie nie powinno by\u0107 interpretowane wed\u0142ug indywidualnego uznania, lecz zgodnie z nauczaniem Ko\u015bcio\u0142a. W odniesieniu do usprawiedliwienia zdefiniowano, \u017ce sama wiara nie wystarcza do usprawiedliwienia wierz\u0105cego, lecz potrzebne s\u0105 tak\u017ce uczynki dokonane pod wp\u0142ywem \u0142aski. W kwestii sakrament\u00f3w sob\u00f3r zdefiniowa\u0142 boskie ustanowienie, natur\u0119, szafarza, wymagane dyspozycje oraz skutki siedmiu sakrament\u00f3w.<\/p>\n

Proklamowa\u0142 ponadto istnienie czy\u015b\u0107ca, prawomocno\u015b\u0107 odpust\u00f3w, wzywanie \u015bwi\u0119tych, kult relikwii i obraz\u00f3w. Na p\u0142aszczy\u017anie dyscyplinarnej sob\u00f3r podj\u0105\u0142 kroki, kt\u00f3re mia\u0142y wielki wp\u0142yw: obowi\u0105zek rezydencji dla biskup\u00f3w i proboszcz\u00f3w; zakaz przyjmowania pieni\u0119dzy przez kaznodziej\u00f3w odpustowych; tworzenie seminari\u00f3w; zakaz posiadania w\u0142asno\u015bci przez mnich\u00f3w; \u015bcis\u0142a klauzura dla klasztor\u00f3w \u017ce\u0144skich; potwierdzenie nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa i zakaz ma\u0142\u017ce\u0144stw potajemnych; zakaz pojedynk\u00f3w.<\/p>\n

Po soborze \u015bw. Pius V (1566-1572) opublikowa\u0142 Katechizm Rzymski (1566), Msza\u0142 i Brewiarz; Grzegorz XIII (1572-1585) za\u0142o\u017cy\u0142 kolegia ko\u015bcielne w Rzymie; a Sykstus V (1585-1590) uporz\u0105dkowa\u0142 Kuri\u0119 Rzymsk\u0105 w 15 Kongregacji. Wielkimi tw\u00f3rcami reformy katolickiej byli biskupi, tacy jak \u015bw. Karol Boromeusz z Mediolanu (1538-1584), nowe zakony (przede wszystkim jezuici \u015bw. Ignacego Loyoli), a tak\u017ce teolodzy i \u015bwi\u0119ci tamtej epoki.<\/p>\n

 <\/p>\n

Odnowa duchowa w konkrecie <\/b><\/strong><\/p>\n

W epoce, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 zajmujemy, duchowo\u015b\u0107 by\u0142a piel\u0119gnowana w r\u00f3\u017cnych formach, tradycjach i krajach, ale tak\u017ce przy wzajemnej wymianie i wp\u0142ywach.<\/p>\n

W krajach p\u00f3\u0142nocnych (Niderlandy, Nadrenia, Flandria, Alzacja) panowa\u0142a tradycja mistyki \u201eabstrakcyjnej\u201d, si\u0119gaj\u0105ca p\u00f3\u017anego \u015bredniowiecza, kt\u00f3ra nadal wywiera\u0142a wielki wp\u0142yw, nawet na samego Lutra. Pierwszym z nich by\u0142 Mistrz Eckhart (1260-1327), dominikanin, prowincja\u0142 Saksonii i profesor teologii w Strasburgu. Wed\u0142ug my\u015bli \u201emistrza\u201d, cz\u0142owiek prawdziwie duchowy powinien d\u0105\u017cy\u0107 do zjednoczenia duszy z istot\u0105 bosk\u0105, nawet poza cz\u0142owiecze\u0144stwem Chrystusa. W\u015br\u00f3d jego uczni\u00f3w nale\u017cy wymieni\u0107 b\u0142ogos\u0142awionego Henryka Suzo, r\u00f3wnie\u017c dominikanina i profesora teologii w Konstancji (1295-1366), Jana Taulera, teologa, mistyka i kaznodziej\u0119 ze Strasburga (ok. 1300-1361) oraz Flamanda Jana Ruysbroecka (1293-1381), propagatora devotio moderna<\/i><\/em>, kt\u00f3rej najbardziej reprezentatywnym tekstem jest O na\u015bladowaniu Chrystusa<\/i><\/em>, przypisywane Tomaszowi \u00e0 Kempis (1380-1471).<\/p>\n

W\u0142ochy w du\u017cej mierze przyczyni\u0142y si\u0119 do odnowy katolickiej. \u015aw. Pius V i \u015bw. Karol Boromeusz (1538-1584) byli W\u0142ochami. We W\u0142oszech powsta\u0142y liczne zakony i kongregacje: teatyni, Oratorium \u015bw. Filipa Neri (1515-1594), kapucyni, urszulanki \u015bw. Anieli Merici itd. W\u0142oska mistyka pozostawa\u0142a pod wp\u0142ywem \u015bw. Katarzyny ze Sieny (1347-1380), mistyczki bardzo zatroskanej o reform\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, oraz \u015bwi\u0119tych XV wieku, zw\u0142aszcza \u015bw. Katarzyny z Genui (1447-1510). Wiek XVI charakteryzuj\u0105 dwie mistyczki: \u015bw. Maria Magdalena de\u2019 Pazzi (1566-1607), karmelitanka, oraz Katarzyna de\u2019 Ricci (1522-1590), dominikanka, r\u00f3wnie\u017c zaanga\u017cowane w reform\u0119 Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

Hiszpania prze\u017cywa\u0142a w XVI wieku sw\u00f3j \u201ez\u0142oty wiek\u201d tak\u017ce w dziedzinie religijnej i duchowej. Wyda\u0142a wielkie nazwiska mistyki, przede wszystkim Teres\u0119 z \u00c1vili (1515-1582), \u015bwi\u0119t\u0105 i reformatork\u0119 Karmelu, Jana od Krzy\u017ca (1542-1591) oraz Ignacego Loyol\u0119 (1491-1556). Franciszek Salezy bardzo ceni\u0142 r\u00f3wnie\u017c dominikanina Luisa de Granad\u0119 (+1588), kt\u00f3ry proponowa\u0142 drog\u0119 doskona\u0142o\u015bci dla wszystkich poprzez modlitw\u0119, s\u0142owo Bo\u017ce, wn\u0119trze i zjednoczenie z Bogiem. Z drugiej strony, nurt Alumbrados<\/i><\/em> (\u201eo\u015bwieconych\u201d bezpo\u015brednio przez Ducha) wydawa\u0142 si\u0119 w\u0142adzom podejrzany o heterodoksj\u0119.<\/p>\n

We Francji, pod panowaniem Henryka III (1574-1589), w trakcie i po wojnach religijnych, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 b\u0142yskotliwa odnowa duchowa. W tym okresie \u017cycie pobo\u017cne karmi\u0142o si\u0119 jeszcze modelami importowanymi. Wielu autor\u00f3w w\u0142oskich i hiszpa\u0144skich zosta\u0142o przet\u0142umaczonych na francuski. T\u0142umaczono r\u00f3wnie\u017c na uwsp\u00f3\u0142cze\u015bnion\u0105 \u0142acin\u0119 dzie\u0142a szko\u0142y p\u00f3\u0142nocnej. Dominowa\u0142a bowiem mistyka nadre\u0144ska o tendencji abstrakcyjnej; silnie przyci\u0105ga\u0142o \u201e\u017cycie nadzwyczajne\u201d bezpo\u015bredniego zjednoczenia z Bytem Najwy\u017cszym, poza cz\u0142owiecze\u0144stwem Chrystusa. Pisma Pseudo-Dionizego, neoplato\u0144skiego autora z V-VI wieku, by\u0142y ulubion\u0105 lektur\u0105 Francuz\u00f3w.<\/p>\n

Franciszek zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z tym ruchem w Pary\u017cu, gdzie przebywa\u0142 od stycznia do wrze\u015bnia 1602 roku, obracaj\u0105c si\u0119 w \u015brodowisku pragn\u0105cym \u017cycia wewn\u0119trznego: w domu pani Acarie. Pani ta by\u0142a nie tylko doskona\u0142\u0105, eleganck\u0105 i radosn\u0105 pani\u0105 domu i matk\u0105 rodziny, zawsze gotow\u0105 nie\u015b\u0107 pomoc ubogim, ale tak\u017ce cz\u0119sto wpada\u0142a w ekstazy. Franciszek zosta\u0142 wybrany przez ni\u0105 na spowiednika i popar\u0142 jej projekt sprowadzenia do Francji zreformowanego Karmelu \u015bw. Teresy z \u00c1vili. W \u201eKr\u0119gu pani Acarie\u201d pozna\u0142 Pierre’a de B\u00e9rulle, przysz\u0142ego kardyna\u0142a, i zach\u0119ci\u0142 go do realizacji projektu wprowadzenia we Francji Oratorium Filipa Neri; B\u00e9rulle zostanie za\u0142o\u017cycielem i pierwszym prze\u0142o\u017conym Oratorium we Francji w 1611 roku. Franciszek spotka\u0142 si\u0119 tak\u017ce z kapucynem angielskiego pochodzenia Beno\u00eet de Canfeldem, najwi\u0119kszym autorytetem mistycznym swoich czas\u00f3w; z dom Beaucousinem, wikariuszem kartuzji w Pary\u017cu; z Andr\u00e9 Duvalem, wielkim ewangelizatorem ubogich; z ojcem Cottonem, jezuit\u0105 i przysz\u0142ym spowiednikiem Henryka IV; z ojcem de Br\u00e9tigny, kt\u00f3ry spotka\u0142 w Hiszpanii Jana od Krzy\u017ca; oraz z innymi postaciami epoki. W tamtych latach wok\u00f3\u0142 B\u00e9rulle’a rodzi\u0142a si\u0119 szko\u0142a duchowo\u015bci znana pod nazw\u0105 \u00c9cole fran\u00e7aise<\/i><\/em> (H. Bremond), kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnymi przedstawicielami b\u0119d\u0105 \u015bw. Wincenty \u00e0 Paulo, Jean-Jacques Olier, \u015bw. Jan Eudes, \u015bw. Jan Chrzciciel de la Salle i \u015bw. Ludwik Maria Grignion de Montfort.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zrozumie\u0107 Franciszka Salezego to zanurzy\u0107 si\u0119 w sercu siedemnastowiecznej Europy: epoki naznaczonej wojnami religijnymi, fermentem…<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":53788,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":6,"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[2556,1718,2024,1742,2590,1970],"class_list":["post-53800","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nasi-swieci","tag-bog","tag-charyzmat-salezjanski","tag-cnoty","tag-kosciol","tag-rodzina-salezjanska","tag-swieci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53800","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=53800"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53800\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53801,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53800\/revisions\/53801"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/53788"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=53800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=53800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=53800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}