\u201eFilotee s\u0105 filantropkami\u201d \u2013 pisa\u0142 Franciszek Salezy, chc\u0105c przez to wykaza\u0107, \u017ce nie ma \u017cadnej sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy tymi dwoma poj\u0119ciami. Mi\u0142o\u015b\u0107 Boga jest nieroz\u0142\u0105czna z mi\u0142o\u015bci\u0105 cz\u0142owieka i istnieje \u015bcis\u0142a odpowiednio\u015b\u0107 mi\u0119dzy tymi dwiema mi\u0142o\u015bciami; \u201egdziekolwiek kwitnie mi\u0142o\u015b\u0107 Boga, tam kwitnie r\u00f3wnie\u017c mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego\u201d. Co wi\u0119cej, wzrost jednej nie mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 bez wzrostu drugiej: \u201eS\u0105 to dwie mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3re nie mog\u0105 i\u015b\u0107 jedna bez drugiej, i im bardziej mi\u0142ujemy Boga, tym bardziej b\u0119dziemy mi\u0142owa\u0107 tak\u017ce bli\u017aniego\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
Dlaczego mi\u0142owa\u0107 bli\u017aniego?<\/b><\/strong><\/p>\n Dwa przykazania mi\u0142o\u015bci Boga i mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego s\u0105 do siebie podobne, pomimo dystansu, jaki dzieli niesko\u0144czone od sko\u0144czonego, nie\u015bmiertelne od \u015bmiertelnego, niebo od ziemi; wynika to z faktu, \u017ce cz\u0142owiek zosta\u0142 stworzony na obraz i podobie\u0144stwo Boga. Wszyscy mo\u017cemy stwierdzi\u0107, \u017ce jeste\u015bmy \u201eobrazem jedni drugich\u201d, poniewa\u017c wszyscy nosimy w sobie obraz Stw\u00f3rcy.<\/p>\n Inny pow\u00f3d wynika z tajemnicy Wcielenia, to znaczy z \u017cycia i m\u0119ki Chrystusa. W cennym rozdziale Teotyma<\/i><\/em> autor przedstawia w formie \u201elisty\u201d lub \u201estreszczenia\u201d dwana\u015bcie w\u0142a\u015bciwo\u015bci mi\u0142o\u015bci, poprzez kt\u00f3r\u0105 Jezus objawi\u0142 \u201edobro\u0107 i mi\u0142o\u015b\u0107 Boga do ludzi\u201d: upodobanie, \u017cyczliwo\u015b\u0107, zjednoczenie, wylanie, ekstaz\u0119, podziw, kontemplacj\u0119, spok\u00f3j, czu\u0142o\u015b\u0107, gorliwo\u015b\u0107, omdlenie i \u015bmier\u0107.<\/p>\n G\u00f3ra Kalwaria staje si\u0119 dla autora Teotyma<\/i><\/em> \u201eg\u00f3r\u0105 kochank\u00f3w\u201d, nazwan\u0105 tak, poniewa\u017c by\u0142a to g\u00f3ra tego, kt\u00f3ry rozkocha\u0142 si\u0119 w ludzko\u015bci. Teraz mi\u0142o\u015b\u0107 do cz\u0142owieka, kt\u00f3r\u0105 \u017cy\u0142 Jezus, staje si\u0119 nasz\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, a Jego przelana krew stanowi jakby \u201ecement\u201d, kt\u00f3ry \u015bci\u015ble nas ze sob\u0105 \u0142\u0105czy:<\/p>\n <\/p>\n Mi\u0142ujmy si\u0119 zatem bardzo nawzajem, a w tym celu wykorzystajmy ten motyw, kt\u00f3ry ma tak wielk\u0105 si\u0142\u0119 pobudzania do \u015bwi\u0119tej mi\u0142o\u015bci, mianowicie to, \u017ce Nasz Pan z krzy\u017ca przela\u0142 na ziemi\u0119 swoj\u0105 krew a\u017c do ostatniej kropli, jakby po to, by stworzy\u0107 \u015bwi\u0119ty cement, kt\u00f3rym mo\u017cna by wymurowa\u0107, zjednoczy\u0107, po\u0142\u0105czy\u0107 i zwi\u0105za\u0107 wszystkie kamienie Jego Ko\u015bcio\u0142a.<\/i><\/em><\/p>\n <\/p>\n Nale\u017cy wreszcie mi\u0142owa\u0107 bli\u017aniego i ka\u017cd\u0105 osob\u0119, poniewa\u017c B\u00f3g stworzy\u0142 istoty ludzkie, \u201eaby dotrzymywa\u0142y towarzystwa Jego Synowi, uczestniczy\u0142y w Jego \u0142askach i w Jego chwale oraz adorowa\u0142y Go i chwali\u0142y przez wieczno\u015b\u0107\u201d. Nikt nie jest przeznaczony na pot\u0119pienie i do piek\u0142a. B\u00f3g pragnie, aby wszyscy ludzie zostali zbawieni, a ka\u017cdy ze swej strony jest wezwany do dobrowolnej wsp\u00f3\u0142pracy w dziele zbawienia. B\u00f3g pozostawia ka\u017cdej osobie jej wolno\u015b\u0107, ale wolno\u015b\u0107 poci\u0105ga za sob\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107: \u201eTen, kt\u00f3ry nas stworzy\u0142 bez nas, nie zbawi was bez was; stworzy\u0142 nas bez naszej wiedzy, nie zbawi was bez waszej woli\u201d.<\/p>\n <\/p>\n Mi\u0142o\u015b\u0107 w my\u015blach, w s\u0142owach, w uczynkach i w znoszeniu<\/b><\/strong><\/p>\n Mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego mo\u017cna praktykowa\u0107 na r\u00f3\u017cne sposoby, pocz\u0105wszy od mi\u0142o\u015bci w my\u015blach i w s\u0142owach. Mi\u0142owa\u0107 go w my\u015blach oznacza nie os\u0105dza\u0107 go. Oznacza to staranie si\u0119 dostrzec pozytywny aspekt we wszystkich dzia\u0142aniach naszego bli\u017aniego: \u201eGdyby jaki\u015b uczynek m\u00f3g\u0142 mie\u0107 sto twarzy, powinni\u015bcie patrze\u0107 na t\u0119 najpi\u0119kniejsz\u0105\u201d.<\/p>\n S\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy odczuwaj\u0105 sadystyczn\u0105 przyjemno\u015b\u0107 w znajdowaniu z\u0142a lub w zamienianiu w z\u0142o wszystkiego, co znajduje si\u0119 w bli\u017anim: \u201eNie przypominaj\u0105 pszcz\u00f3\u0142, lecz osy, wstr\u0119tne owady, kt\u00f3re wprawdzie lataj\u0105 po kwiatach, ale nie po to, by czerpa\u0107 z nich mi\u00f3d, lecz trucizn\u0119; a je\u015bli zbieraj\u0105 mi\u00f3d, to po to, by zamieni\u0107 go w \u017c\u00f3\u0142\u0107\u201d.<\/p>\n Mi\u0142o\u015b\u0107 w my\u015blach chroni przed wydawaniem pochopnych s\u0105d\u00f3w, co jest wa\u017cnym tematem, kt\u00f3remu Wprowadzenie do \u017cycia pobo\u017cnego<\/i><\/em> po\u015bwi\u0119ca ca\u0142y rozdzia\u0142. Z zaskakuj\u0105c\u0105 subtelno\u015bci\u0105 autor obna\u017ca dobry tuzin motyw\u00f3w, kt\u00f3re popychaj\u0105 do os\u0105dzania innych: czasami b\u0119dzie to z powodu \u201esurowego i szorstkiego\u201d charakteru, ale przede wszystkim z pychy, z pod\u0142ej przyjemno\u015bci, jak\u0105 daje \u201esmakowanie\u201d b\u0142\u0119d\u00f3w bli\u017aniego, aby \u201epob\u0142a\u017ca\u0107 i usprawiedliwia\u0107\u201d w\u0142asne wady, dla przyjemno\u015bci \u201efilozofowania\u201d o \u201ezwyczajach, obyczajach i nastrojach ludzi\u201d, z mi\u0142o\u015bci lub nienawi\u015bci do innych, z ambicji, z zazdro\u015bci, ze strachu i wreszcie z \u201einnych s\u0142abo\u015bci ducha\u201d.<\/p>\n Aby wyleczy\u0107 si\u0119 z tego z\u0142a, konieczne jest skorygowanie sk\u0142onno\u015bci naszych \u201euczu\u0107\u201d i piel\u0119gnowanie pozytywnego nastawienia a priori<\/i><\/em>. B\u0105d\u017amy ostro\u017cni w naszych os\u0105dach: \u201eKto m\u00f3g\u0142by nas zapewni\u0107, \u017ce ten, kto wczoraj by\u0142 grzesznikiem i z\u0142ym cz\u0142owiekiem, jest nim tak\u017ce dzisiaj?\u201d. Po nawr\u00f3ceniu nie b\u0119dzie ju\u017c mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Zacheusz by\u0142 z\u0142odziejem, a Maria Magdalena, po zmianie swojego \u017cycia, powinna by\u0107 nazywana \u201earcy-dziewic\u0105\u201d.<\/p>\n Z kolei mi\u0142o\u015b\u0107 w s\u0142owach jest tak trudna do zachowania, \u017ce autor po\u015bwi\u0119ci\u0142 jej kilka rozdzia\u0142\u00f3w Filotei<\/i><\/em>. Podstawowe zalecenie brzmi: \u201eNiech wasza mowa b\u0119dzie \u0142agodna, szczera, prawdziwa, otwarta, serdeczna i prawdom\u00f3wna. Strze\u017ccie si\u0119 dwulicowo\u015bci, sztuczno\u015bci i udawania\u201d.<\/p>\n Zatrzymuje si\u0119 on w szczeg\u00f3lno\u015bci nad trzema wielkimi wadami rozm\u00f3w: obmow\u0105, oszczerstwem i szyderstwem. Dwie pierwsze s\u0105 powa\u017cne, poniewa\u017c \u201eprzez obmow\u0119 i oszczerstwo zanurza si\u0119 j\u0119zyk we krwi bli\u017aniego\u201d. Obmowa, \u201eprawdziwa zaraza rozm\u00f3w\u201d, \u201ezajmuje jedno z pierwszych miejsc\u201d w\u015br\u00f3d \u201eniezwykle zgubnych skutk\u00f3w\u201d pochopnego os\u0105du. Co do szyderstwa, jest to \u201enajbardziej z\u0142o\u015bliwy rodzaj zniewagi, jaki mo\u017cna wyrz\u0105dzi\u0107 bli\u017aniemu s\u0142owami; poniewa\u017c inne zniewagi wyrz\u0105dza si\u0119 z jakim\u015b szacunkiem dla obra\u017canego, ale t\u0119 wy\u0142\u0105cznie z pogard\u0105\u201d.<\/p>\n Ale to s\u0105 tylko negatywne aspekty mi\u0142o\u015bci. Jak s\u0142u\u017cy\u0107 bli\u017aniemu poprzez s\u0142owo? Odpowied\u017a znajduje si\u0119 w tym zaleceniu dla Filotei: \u201eKiedy wymaga tego mi\u0142o\u015b\u0107, musimy komunikowa\u0107 si\u0119 z bli\u017anim jasno i \u0142agodnie, nie tylko w tym, co jest konieczne dla jego pouczenia, ale tak\u017ce w tym, co jest przydatne do jego pocieszenia\u201d.<\/p>\n Mi\u0142o\u015b\u0107 praktykuje si\u0119 ponadto na dw\u00f3ch frontach: poprzez aktywn\u0105 pomoc i cierpliwe znoszenie bli\u017aniego, innymi s\u0142owy poprzez dzia\u0142anie i cierpliwo\u015b\u0107. Pierwsza polega na skutecznym dzia\u0142aniu na jego korzy\u015b\u0107 i jest to mi\u0142o\u015b\u0107 \u017cyczliwo\u015bci lub mi\u0142o\u015b\u0107 czynna. Dotyczy ona dobra zar\u00f3wno na poziomie doczesnym, jak i duchowym:<\/p>\n <\/p>\n Doskona\u0142a mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego, kt\u00f3ra pochodzi od Boga, udziela si\u0119 na r\u00f3\u017cne sposoby: pomaga s\u0142owami, uczynkami i przyk\u0142adem; zaspokaja, na ile to mo\u017cliwe, wszystkie potrzeby; raduje si\u0119 z powodzenia i doczesnego szcz\u0119\u015bcia, ale o wiele bardziej z post\u0119pu duchowego; zapewnia dobra doczesne o tyle, o ile mog\u0105 one s\u0142u\u017cy\u0107 do osi\u0105gni\u0119cia wiecznego szcz\u0119\u015bcia; \u017cyczy g\u0142\u00f3wnych d\u00f3br \u0142aski i cn\u00f3t, kt\u00f3re mog\u0105 udoskonali\u0107 wed\u0142ug Boga; zapewnia u je wszelkimi godziwymi sposobami i z wielkim uczuciem.<\/i><\/em><\/p>\n <\/p>\n Istnieje jednak inna forma mi\u0142o\u015bci: jest to bierna mi\u0142o\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czucia, wzajemnego znoszenia si\u0119 i ofiarowania cierpie\u0144. Zdarzaj\u0105 si\u0119 bowiem sytuacje, w kt\u00f3rych nie mo\u017cna nic zrobi\u0107, ale zawsze mo\u017cna mi\u0142owa\u0107. Wed\u0142ug Franciszka Salezego mi\u0142o\u015b\u0107 objawia si\u0119 nie tylko w dzia\u0142aniach; prawdopodobnie napotyka ona wi\u0119cej okazji i wykazuje wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0119, gdy kto\u015b cierpi z mi\u0142o\u015bci do innych. Wzajemne znoszenie si\u0119 stanowi w konsekwencji fundamentalny element chrze\u015bcija\u0144skiego programu: \u201eAch! C\u00f3rko moja, znaczna cz\u0119\u015b\u0107 naszej doskona\u0142o\u015bci polega w\u0142a\u015bnie na tym: aby\u015bmy potrafili znosi\u0107 si\u0119 nawzajem w naszych niedoskona\u0142o\u015bciach. Jak\u017ce bowiem mogliby\u015bmy praktykowa\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego, gdyby\u015bmy nie musieli si\u0119 znosi\u0107?\u201d. Przypadkiem granicznym jest postawa Jezusa na krzy\u017cu, ca\u0142kowicie pozbawionego wszelkiej w\u0142adzy, ale o\u017cywionego niesko\u0144czon\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3ra dokonuje zbawienia \u015bwiata.<\/p>\n W pewnych sytuacjach, gdy staje si\u0119 niemal niemo\u017cliwe, po ludzku rzecz bior\u0105c, znoszenie bli\u017aniego z \u0142agodno\u015bci\u0105, jedynym rozwi\u0105zaniem jest patrzenie na niego oczami i znoszenie go sercem Chrystusa:<\/p>\n <\/p>\n Kiedy nauczymy si\u0119 widzie\u0107 dusze naszych bli\u017anich w \u015bwi\u0119tej piersi Zbawiciela? Niestety! kto widzi bli\u017aniego poza t\u0105 piersi\u0105, nara\u017ca si\u0119 na ryzyko, \u017ce nie b\u0119dzie go mi\u0142owa\u0142 czysto, ani stale, ani sprawiedliwie; ale tam wewn\u0105trz, kt\u00f3\u017c by go nie mi\u0142owa\u0142? kt\u00f3\u017c by go nie znosi\u0142? kt\u00f3\u017c nie tolerowa\u0142by jego niedoskona\u0142o\u015bci? kt\u00f3\u017c uzna\u0142by go za pozbawionego wdzi\u0119ku? kt\u00f3\u017c uzna\u0142by go za nudnego? Ot\u00f3\u017c, moja najdro\u017csza C\u00f3rko, nasz bli\u017ani jest w\u0142a\u015bnie tam, w \u0142onie i w piersi naszego Boskiego Zbawiciela; jest tam jako obiekt najukocha\u0144szy i tak godny mi\u0142o\u015bci, \u017ce Mi\u0142uj\u0105cy umiera z mi\u0142o\u015bci do niego.<\/i><\/em><\/p>\n <\/p>\n Chrze\u015bcijanin, kt\u00f3ry mi\u0142uje bli\u017aniego, nie dokonuje ka\u017cdego dnia niezwyk\u0142ych gest\u00f3w, ale pami\u0119ta o wprowadzaniu w \u017cycie programu nakre\u015blonego przez \u015bwi\u0119tego Paw\u0142a: \u201eMi\u0142o\u015b\u0107 jest cierpliwa, \u0142askawa, hojna, roztropna, wyrozumia\u0142a\u201d.<\/p>\n <\/p>\n \u0141agodno\u015b\u0107, kwiat mi\u0142o\u015bci<\/b><\/strong><\/p>\n Mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 prze\u017cywana na spos\u00f3b salezja\u0144ski nazywa si\u0119 \u0142agodno\u015bci\u0105, albo \u017ce \u0142agodno\u015b\u0107 jest konkretn\u0105 form\u0105 \u017cycia mi\u0142o\u015bci\u0105 wed\u0142ug biskupa Genewy. Jest to duch Nawiedzenia: duch nie tylko pokory wobec Boga, ale tak\u017ce \u201e\u0142agodno\u015bci wobec bli\u017aniego\u201d. Dla Franciszka Salezego, opr\u00f3cz bycia jedn\u0105 z cn\u00f3t, \u0142agodno\u015b\u0107 jest \u201ekwiatem mi\u0142o\u015bci\u201d. Wielu wielbicieli biskupa Genewy uwa\u017ca\u0142o, \u017ce by\u0142a ona znakiem rozpoznawczym ducha salezja\u0144skiego. Jak pokora powinna charakteryzowa\u0107 relacj\u0119 z Bogiem, tak \u0142agodno\u015b\u0107 ma za zadanie podsumowywa\u0107 postaw\u0119 wobec bli\u017aniego.<\/p>\n W tym \u015bwietle dwumian \u201emi\u0142o\u015b\u0107 i \u0142agodno\u015b\u0107\u201d nie jest ju\u017c uwa\u017cany za zestawienie dw\u00f3ch oddzielnych cn\u00f3t, ale raczej za syntez\u0119 nauczania salezja\u0144skiego dotycz\u0105cego mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego.<\/p>\n Franciszek Salezy nie lubi \u201eceremonialnej \u0142agodno\u015bci\u201d ani \u0142agodno\u015bci, kt\u00f3ra nie jest \u201eautentyczna i szczera, lecz sztuczna i pozorna\u201d. Dlatego ch\u0119tnie \u0142\u0105czy z \u0142agodno\u015bci\u0105 inne cnoty, w szczeg\u00f3lno\u015bci prostot\u0119, cnot\u0119 ewangeliczn\u0105, kt\u00f3r\u0105 bardzo ceni\u0142:<\/p>\n <\/p>\n Cnota prostoty jest przeciwna i sprzeczna z wad\u0105 przebieg\u0142o\u015bci, wad\u0105 b\u0119d\u0105c\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em subtelno\u015bci, sztuczek, dwulicowo\u015bci. Przebieg\u0142o\u015b\u0107 to nagromadzenie sztuczek, oszustw, z\u0142o\u015bliwo\u015bci, i to w\u0142a\u015bnie za pomoc\u0105 przebieg\u0142o\u015bci wymy\u015blamy sposoby, by oszuka\u0107 ducha bli\u017aniego i tych, z kt\u00f3rymi mamy do czynienia, aby doprowadzi\u0107 ich do po\u017c\u0105danego przez nas punktu […]; rzecz niesko\u0144czenie sprzeczna z prostot\u0105, kt\u00f3ra wymaga, aby nasze wn\u0119trze dok\u0142adnie odpowiada\u0142o naszemu zewn\u0119trzu.<\/i><\/em><\/p>\n <\/p>\n \u0141agodno\u015b\u0107 nie wyklucza ca\u0142kowicie gniewu. Na temat \u0142agodno\u015bci o\u015bwiadcza, \u017ce \u201ekieruje ona i miarkuje gniew i z\u0142o\u015b\u0107, aby utrzyma\u0107 je w granicach rozumu; gniew bowiem dobrze pokierowany jest dobry, a \u0142agodno\u015b\u0107 ma takie zadanie, by u\u017cywa\u0107 go jednak tylko rzadko i tylko wtedy, gdy trzeba wykaza\u0107 si\u0119 wielk\u0105 odwag\u0105 w sytuacjach, w kt\u00f3rych nale\u017cy zwyci\u0119\u017cy\u0107, pokona\u0107 trudno\u015bci i ukara\u0107 b\u0142\u0119dy\u201d.<\/p>\n Chocia\u017c \u0142agodno\u015bci nie nale\u017cy myli\u0107 z przesadn\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 i ckliwo\u015bci\u0105, to jednak wcale nie wyklucza ona \u015bwiata uczu\u0107 i afektywno\u015bci. Jest ona przedmiotem cz\u0119stych i usilnych zalece\u0144, skierowanych w szczeg\u00f3lno\u015bci do pani Brulart:<\/p>\n <\/p>\n R\u00f3b wszystko, co w Twojej mocy, aby naby\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 \u0142agodno\u015b\u0107 wobec Twoich bliskich, mam na my\u015bli Twoj\u0105 rodzin\u0119. Nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce trzeba by\u0107 mi\u0119kkim lub zbyt ust\u0119pliwym, ale \u0142agodnym i s\u0142odkim. O tym trzeba my\u015ble\u0107, kiedy wchodzi si\u0119 do domu, kiedy si\u0119 z niego wychodzi, kiedy przebywa si\u0119 w nim rano, w po\u0142udnie i o ka\u017cdej innej porze; konieczne jest po\u015bwi\u0119cenie troch\u0119 czasu na szczeg\u00f3ln\u0105 trosk\u0119 o praktykowanie tej cnoty, odk\u0142adaj\u0105c niemal na bok wszystko inne.<\/i><\/em><\/p>\n <\/p>\n Wobec ludzi rozgniewanych nie ma innego sposobu na ich uspokojenie: \u201eNic nie \u0142agodzi rozw\u015bcieczonego s\u0142onia bardziej ni\u017c widok ma\u0142ego baranka, i nic nie poch\u0142ania si\u0142y wystrza\u0142\u00f3w armatnich lepiej ni\u017c we\u0142na\u201d. Metoda ta sprawdza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w wielkich kontrowersjach politycznych i religijnych, jak w szkodliwym sporze o w\u0142adz\u0119 papie\u017cy nad ksi\u0105\u017c\u0119tami, gdzie \u201eroztropno\u015b\u0107 i \u0142agodno\u015b\u0107 s\u0105 o wiele bardziej u\u017cyteczne ni\u017c p\u0142omienna doktryna i \u017car ducha\u201d.<\/p>\n \u0141agodno\u015b\u0107 nie jest niczym innym jak mi\u0142o\u015bci\u0105 okazywan\u0105 z pokor\u0105, subtelno\u015bci\u0105, uprzejmo\u015bci\u0105 i serdeczno\u015bci\u0105. Termin serdeczno\u015b\u0107<\/i><\/em> by\u0142 tak drogi Franciszkowi Salezemu, \u017ce uczyni\u0142 go tematem jednej ze swoich Rozm\u00f3w<\/i><\/em> z wizytkami. Podaje r\u00f3wnie\u017c jej definicj\u0119: \u201eSerdeczno\u015b\u0107 nie jest niczym innym jak istot\u0105 prawdziwej i szczerej przyja\u017ani, kt\u00f3ra nie mo\u017ce istnie\u0107 tylko mi\u0119dzy osobami rozs\u0105dnymi, kt\u00f3re wzbudzaj\u0105 i piel\u0119gnuj\u0105 swoje przyja\u017anie za pomoc\u0105 rozumu\u201d. I dalej: \u201eBy\u0107 mo\u017ce zapytacie mnie: ale co oznacza serdeczna przyja\u017a\u0144? Oznacza to przyja\u017a\u0144, kt\u00f3ra ma sw\u00f3j fundament w sercu\u201d.<\/p>\n Serdeczna mi\u0142o\u015b\u0107 przejawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w uprzejmo\u015bci i \u201edobrej konwersacji\u201d: uprzejmo\u015b\u0107 \u201ewnosi pewn\u0105 \u0142agodno\u015b\u0107 w sprawy i powa\u017cne rozmowy, kt\u00f3re prowadzimy mi\u0119dzy sob\u0105\u201d, podczas gdy dobra konwersacja \u201eczyni nas mi\u0142ymi i akceptowanymi w mniej powa\u017cnych kontaktach, jakie mamy z bli\u017anim\u201d.<\/p>\n <\/p>\n Okazywa\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107<\/b><\/strong><\/p>\n Trzeba mi\u0142owa\u0107 bli\u017aniego, ale to nie wystarczy; trzeba okazywa\u0107, \u017ce si\u0119 go mi\u0142uje, i konieczne jest, aby ten drugi wiedzia\u0142, \u017ce jest mi\u0142owany. W Filotei<\/i><\/em> skomentuje: \u201eMusimy mi\u0142owa\u0107 bli\u017aniego jak siebie samych: aby pokaza\u0107, \u017ce mi\u0142ujemy bli\u017aniego, nie mo\u017cemy unika\u0107 przebywania z nim\u201d; ucieczka od rozm\u00f3w uniemo\u017cliwia nam okazanie, \u017ce go mi\u0142ujemy, a to \u201etr\u0105ci zarozumia\u0142o\u015bci\u0105 i pogard\u0105 dla bli\u017aniego\u201d.<\/p>\n W swoich Rozmowach<\/i><\/em> z pierwszymi wizytkami naciska na ten punkt: \u201eMusimy okazywa\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107 naszym drogim siostrom i pokazywa\u0107, \u017ce cieszy nas ich towarzystwo\u201d. Na\u015bladujmy wielkiego Aposto\u0142a: \u201eSam \u015bwi\u0119ty Pawe\u0142, kt\u00f3ry uczy nas post\u0119powa\u0107 tak, aby nasze uczucia by\u0142y okazywane w spos\u00f3b \u015bwi\u0119ty, chce i uczy nas czyni\u0107 to z uprzejmo\u015bci\u0105, daj\u0105c nam tego przyk\u0142ad: Pozdr\u00f3wcie, m\u00f3wi, tego a tego, kt\u00f3ry wie na pewno, \u017ce mi\u0142uj\u0119 go z ca\u0142ego serca, i tamtego, kt\u00f3ry musi wiedzie\u0107, \u017ce mi\u0142uj\u0119 go jak brata, a w szczeg\u00f3lno\u015bci jego matk\u0119, kt\u00f3ra wie z pewno\u015bci\u0105, \u017ce jest tak\u017ce moj\u0105\u201d. W ten spos\u00f3b b\u0119dzie mog\u0142a narodzi\u0107 si\u0119 wzajemno\u015b\u0107, kt\u00f3ra jest nie tylko fundamentem przyja\u017ani, ale tak\u017ce warunkiem autentycznej relacji wychowawczej lub innej.<\/p>\n Jego nauczanie stanie si\u0119 bardziej wyra\u017ane w rozmowach z wizytkami, w szczeg\u00f3lno\u015bci na temat naturalnych sk\u0142onno\u015bci i awersji. Kwestia ta ma pewne znaczenie: czy okazywanie uczucia osobie, do kt\u00f3rej czuje si\u0119 awersj\u0119, nie jest hipokryzj\u0105? Za\u0142o\u017cyciel odpowiada, opieraj\u0105c si\u0119 na rozr\u00f3\u017cnieniu mi\u0119dzy ni\u017csz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 bytu, t\u0105 od nami\u0119tno\u015bci oraz naturalnych antypatii i sympatii, a wy\u017csz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105, kt\u00f3ra jest naszym prawdziwym ja. Konieczne by\u0142o doprecyzowanie: \u201eW umys\u0142ach wielu ludzi istnieje b\u0142\u0105d, polegaj\u0105cy na my\u015bleniu, \u017ce traktowanie z uprzejmo\u015bci\u0105 i dawanie \u015bwiadectwa przyja\u017ani tym, do kt\u00f3rych czuj\u0105 awersj\u0119, jest aktem dwulicowo\u015bci i sztuczno\u015bci, co nie jest prawd\u0105; w istocie, awersje s\u0105 mimowolne i rezyduj\u0105 w ni\u017cszej cz\u0119\u015bci duszy, wola je odrzuca, nawet je\u015bli one nie znikaj\u0105.<\/p>\n Jednym z najbardziej powszechnych sposob\u00f3w okazywania mi\u0142o\u015bci jest \u201ewyrozumia\u0142o\u015b\u0107\u201d, postawa duchowa, kt\u00f3rej po\u015bwi\u0119cona jest ca\u0142a Rozmowa<\/i><\/em>. Nie oznacza ona jedynie zachowania spo\u0142ecznego, a priori do\u015b\u0107 podejrzanego, ale raczej, jak wynika z jej etymologii, postaw\u0119 tego, kto zst\u0119puje, aby postawi\u0107 si\u0119 dok\u0142adnie na tym samym poziomie co drugi. Termin ten przywo\u0142uje zst\u0105pienie Boga, kt\u00f3ry staje si\u0119 jednym z nas. \u015awi\u0119ty Anzelm, \u015bwi\u0119ty, \u201ekt\u00f3rego narodziny bardzo uhonorowa\u0142y nasze g\u00f3ry\u201d, poniewa\u017c \u2013 jak mawia\u0142 biskup Genewy \u2013 urodzi\u0142 si\u0119 w Ao\u015bcie, na granicy Sabaudii z Piemontem, s\u0142yn\u0105\u0142 ze swojej \u201ewielkiej ust\u0119pliwo\u015bci i wyrozumia\u0142o\u015bci\u201d. \u201eNajwi\u0119ksz\u0105 sztuk\u0105\u201d \u015bwi\u0119tego Paw\u0142a by\u0142o z kolei, jak sam m\u00f3wi\u0142, \u201esta\u0107 si\u0119 wszystkim dla wszystkich, \u015bmia\u0107 si\u0119 z tymi, kt\u00f3rzy si\u0119 \u015bmiej\u0105, p\u0142aka\u0107 z tymi, kt\u00f3rzy p\u0142acz\u0105, pi\u0107 z tymi, kt\u00f3rzy pij\u0105, aby sta\u0107 si\u0119 jednym z ka\u017cdym\u201d.<\/p>\n <\/p>\n Mi\u0142owa\u0107 do jakiego stopnia?<\/b><\/strong><\/p>\n Z podobie\u0144stwa mi\u0119dzy mi\u0142o\u015bci\u0105 bli\u017aniego a mi\u0142o\u015bci\u0105 Boga Franciszek Salezy wyci\u0105ga wa\u017cn\u0105 konsekwencj\u0119: musimy mi\u0142owa\u0107 bli\u017aniego bez miary. G\u0142osi t\u0119 prawd\u0119 wizytkom, cytuj\u0105c znane zdanie \u015bwi\u0119tego Bernarda, wed\u0142ug kt\u00f3rego \u201emiar\u0105 mi\u0142owania Boga jest mi\u0142owanie Go bez miary\u201d:<\/p>\n <\/p>\n Musimy mi\u0142owa\u0107 nasze siostry z ca\u0142\u0105 pojemno\u015bci\u0105 naszego serca i nie zadowala\u0107 si\u0119 mi\u0142owaniem ich jak siebie samych, zgodnie z obowi\u0105zkiem Bo\u017cego przykazania; ale musimy mi\u0142owa\u0107 je bardziej ni\u017c siebie same, aby przestrzega\u0107 norm ewangelicznej doskona\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra tego od nas wymaga. Powiedzia\u0142 to Nasz Pan: Mi\u0142ujcie si\u0119 wzajemnie, jak Ja was umi\u0142owa\u0142em. Nale\u017cy to rozwa\u017cy\u0107 z wielk\u0105 uwag\u0105: Mi\u0142ujcie si\u0119, jak Ja was umi\u0142owa\u0142em, to znaczy bardziej ni\u017c siebie samych.<\/i><\/em><\/p>\n <\/p>\n Je\u015bli celem, do kt\u00f3rego d\u0105\u017cy mi\u0142o\u015b\u0107, nie mo\u017ce by\u0107 nic innego jak zjednoczenie z ukochan\u0105 osob\u0105, trzeba b\u0119dzie powiedzie\u0107, \u017ce tak jak mi\u0142o\u015b\u0107 Boga d\u0105\u017cy do zjednoczenia z Bogiem, tak mi\u0142o\u015b\u0107 bli\u017aniego jest naturalnie zorientowana na zjednoczenie z nim. Chrze\u015bcijanin b\u0119dzie szuka\u0142 zjednoczenia z bli\u017anim w celu ustanowienia z nim \u201ejednego serca i jednej duszy\u201d. Doskona\u0142o\u015b\u0107 mi\u0142o\u015bci polega na \u201ezjednoczeniu naszych dusz z Bogiem i z bli\u017anim\u201d.<\/p>\n Franciszek Salezy odnosi si\u0119 tutaj do zjednoczenia duchowego, kt\u00f3re polega na zjednoczeniu woli lub serc. Chcie\u0107 razem tego samego, chcie\u0107 tego, czego chce ten drugi; to jest doskona\u0142o\u015b\u0107 mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, tak jak doskona\u0142o\u015b\u0107 mi\u0142o\u015bci Boga polega na chceniu tego, czego On chce. \u201eKiedy dusza m\u00f3wi szczerze: Nie mam ju\u017c \u017cadnej innej woli poza Twoj\u0105, Panie, wtedy jest ca\u0142kowicie zjednoczona z Bogiem; tak samo, wyrzekaj\u0105c si\u0119 naszej woli, aby zawsze pe\u0142ni\u0107 wol\u0119 bli\u017aniego, realizujemy prawdziwe zjednoczenie z bli\u017anim: a wszystko to trzeba czyni\u0107 z mi\u0142o\u015bci do Boga\u201d.<\/p>\n Stanie si\u0119 \u201ejednym sercem i jedn\u0105 dusz\u0105\u201d wydaje si\u0119 by\u0107 idea\u0142em biskupa Genewy, kt\u00f3ry pami\u0119ta o pierwszej wsp\u00f3lnocie chrze\u015bcija\u0144skiej w Jerozolimie, tak jak opisuj\u0105 to Dzieje Apostolskie<\/i><\/em>. \u017byczenie wyra\u017cone przez niego na ko\u0144cu listu do Joanny de Chantal odpowiada pragnieniu jedno\u015bci, kt\u00f3ra nie b\u0119dzie mog\u0142a si\u0119 zrealizowa\u0107 inaczej, jak tylko poprzez godn\u0105 podziwu transformacj\u0119 duchowej alchemii:<\/p>\n <\/p>\n Niech ten \u015bwi\u0119ty ogie\u0144, kt\u00f3ry przemienia wszystko w siebie, zechce przemieni\u0107 nasze serce, tak aby nie by\u0142o ju\u017c niczym innym jak mi\u0142o\u015bci\u0105, i aby\u015bmy my sami nie byli ju\u017c mi\u0142uj\u0105cymi, lecz mi\u0142o\u015bci\u0105, i ju\u017c nie dwojgiem, lecz jednym, poniewa\u017c mi\u0142o\u015b\u0107 jednoczy wszystkie rzeczy w najwy\u017cszej Jedno\u015bci.<\/i><\/em><\/p>\n <\/p>\n Naprawd\u0119, \u201emi\u0142o\u015b\u0107 unifikuje, jednoczy, zbiera, gromadzi, zacie\u015bnia i prowadzi wszystko do jedno\u015bci\u201d. Zrozumia\u0142 to ju\u017c poga\u0144ski Arystoteles: \u201eKiedy \u2013 jak m\u00f3wi \u2013 chcemy wyrazi\u0107, jak bardzo mi\u0142ujemy naszych przyjaci\u00f3\u0142, m\u00f3wimy: jego dusza i moja to tylko jedna dusza\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201eFilotee s\u0105 filantropkami\u201d \u2013 pisa\u0142 Franciszek Salezy, chc\u0105c przez to wykaza\u0107, \u017ce nie ma \u017cadnej…<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":53403,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":3,"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[2556,1718,2024,2196,1820,1724,1970],"class_list":["post-53416","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nasi-swieci","tag-bog","tag-charyzmat-salezjanski","tag-cnoty","tag-edukacja","tag-laska","tag-milosc-blizniego","tag-swieci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=53416"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53416\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53417,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53416\/revisions\/53417"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/53403"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=53416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=53416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=53416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}