{"id":53304,"date":"2026-05-08T07:38:12","date_gmt":"2026-05-08T07:38:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.donbosco.press\/?p=53304"},"modified":"2026-05-08T07:38:44","modified_gmt":"2026-05-08T07:38:44","slug":"swietosc-salezjanska-w-historii-aspekty-pojawiajace-sie-w-procesach-beatyfikacyjnych-corek-maryi-wspomozycielki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/refleksje\/swietosc-salezjanska-w-historii-aspekty-pojawiajace-sie-w-procesach-beatyfikacyjnych-corek-maryi-wspomozycielki\/","title":{"rendered":"\u015awi\u0119to\u015b\u0107 salezja\u0144ska w historii: aspekty pojawiaj\u0105ce si\u0119 w procesach beatyfikacyjnych C\u00f3rek Maryi Wspomo\u017cycielki"},"content":{"rendered":"

M\u00f3wienie o \u015bwi\u0119to\u015bci salezja\u0144skiej w historii oznacza zmierzenie si\u0119 z konkretnym do\u015bwiadczeniem, kt\u00f3re dojrzewa\u0142o w codziennym \u017cyciu wsp\u00f3lnot wychowawczych, wywodz\u0105cych si\u0119 z Oratorium na Valdocco i pierwszego domu w Mornese. Niniejszy tekst zaw\u0119\u017ca perspektyw\u0119 do C\u00f3rek Maryi Wspomo\u017cycielki, a w szczeg\u00f3lno\u015bci do tego, co wynika z proces\u00f3w beatyfikacyjnych z lat 1900\u20131950. Uwaga nie skupia si\u0119 na \u201ekatalogu\u201d cn\u00f3t, lecz na \u017ar\u00f3d\u0142ach procesowych – zw\u0142aszcza na -Positiones\u2019 – kt\u00f3re gromadz\u0105 \u015bwiadectwa, dokumenty i opinie na temat opinii \u015bwi\u0119to\u015bci. Poprzez postacie Marii Dominiki Mazzarello, Teresy Vals\u00e9 Pantellini i Magdaleny Morano, tekst uwydatnia dwie dynamiki: \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 postrzegan\u0105 i deklarowan\u0105 przez \u015bwiadk\u00f3w oraz \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 upragnion\u0105 i prze\u017cywan\u0105 jako wierno\u015b\u0107 Regule, Systemowi Prewencyjnemu i misji wychowawczej w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy.<\/i><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Temat \u015bwi\u0119to\u015bci salezja\u0144skiej w historii<\/i><\/em> jest bogaty i rozleg\u0142y; obejmuje drog\u0119 dojrzewania w wierze, nadziei i mi\u0142o\u015bci wszystkich cz\u0142onk\u00f3w i sympatyk\u00f3w Rodziny Salezja\u0144skiej, kt\u00f3rzy, pocz\u0105wszy od czas\u00f3w Oratorium na Valdocco i pierwszej wsp\u00f3lnoty w Mornese, znale\u017ali i znajduj\u0105 do dzi\u015b, w stylu \u017cycia Ksi\u0119dza Bosko i Matki Mazzarello warto\u015bciowe elementy do osi\u0105gni\u0119cia pe\u0142ni \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego. Podtytu\u0142 niniejszego referatu: Aspekty pojawiaj\u0105ce si\u0119 w procesach beatyfikacyjnych FMA <\/i><\/em>zaw\u0119\u017ca to rozleg\u0142e pole \u015bwi\u0119to\u015bci salezja\u0144skiej<\/i><\/em> odnosz\u0105cej si\u0119 do FMA, a w\u015br\u00f3d nich, jeszcze \u015bci\u015blej, tylko do tych, dla kt\u00f3rych prowadzone s\u0105 procesy beatyfikacyjne<\/i><\/em> w okresie branym pod uwag\u0119 w niniejszym badaniu. St\u0105d wynikaj\u0105 dwie przes\u0142anki:<\/p>\n

 <\/p>\n

    \n
  1. \u015awi\u0119to\u015b\u0107 salezja\u0144ska kobiet<\/i><\/em> nie ogranicza si\u0119 tylko do FMA, wobec kt\u00f3rych prowadzono spraw\u0119, wr\u0119cz przeciwnie: jest wiele FMA, kt\u00f3re prowadzi\u0142y heroiczne \u017cycie w ciszy i po\u015bwi\u0119ceniu poprzez swoj\u0105 obecno\u015b\u0107 na podw\u00f3rkach, kuchniach, pralniach, warsztatach, oratoriach, szko\u0142ach, misjach, w kraju i w najbardziej odleg\u0142ych zak\u0105tkach \u015bwiata. Nikt nigdy nie pomy\u015bla\u0142 o prowadzeniu ich procesu i z tego powodu, mimo \u017ce prowadzi\u0142y wzorowe \u017cycie, umykaj\u0105 one naszym badaniom. Te, kt\u00f3re otrzyma\u0142y uznanie Ko\u015bcio\u0142a pod tytu\u0142em czcigodnej, b\u0142ogos\u0142awionej, \u015bwi\u0119tej<\/i><\/em>, nie s\u0105 z tego powodu \u015bwi\u0119tsze od innych. Odnosz\u0119 si\u0119 wi\u0119c nie do pe\u0142nego obrazu, ale tylko do reprezentatywnej cz\u0119\u015bci<\/i><\/em> \u015bwi\u0119to\u015bci kobiet.<\/li>\n<\/ol>\n

     <\/p>\n

      \n
    1. Druga uwaga dotyczy tre\u015bci niniejszego referatu w odniesieniu do przewidzianego okresu chronologicznego przez ten Kongres: lat 1900-1950. Je\u015bli przyjmiemy jako kryterium otwarcie proces\u00f3w<\/i><\/em>, przedmiotem naszego badania by\u0142yby tylko trzy sprawy FMA, kt\u00f3re zosta\u0142y prowadzone w tym czasie: sprawa siostry Marii D. Mazzarello (dzi\u015b \u015bwi\u0119tej), siostry Teresy Vals\u00e9 Pantellini (dzi\u015b czcigodnej) i siostry Maddaleny Morano (dzi\u015b b\u0142ogos\u0142awionej), rozpocz\u0119te w latach 1911, 1926 i 1935 w odpowiednich diecezjach Acqui, Turynu i Katanii, i pozostawaliby\u015bmy tylko we W\u0142oszech. Je\u015bli jednak jako kryterium pos\u0142u\u017cy nam \u017cycie FMA<\/i><\/em>, wpisane w ramy okresu rozwa\u017canego przez Kongres, znajdziemy zar\u00f3wno b\u0142ogos\u0142awion\u0105 Laur\u0119 Vicu\u00f1a (\u20201904), jak i osiem FMA dzia\u0142aj\u0105cych w kontek\u015bcie ich misji w Europie i Ameryce, kt\u00f3rych procesy s\u0105 w toku.<\/li>\n<\/ol>\n

      Kr\u00f3tkotrwa\u0142o\u015b\u0107 tego referatu sugeruje nam pierwsz\u0105 opcj\u0119, pozostawiaj\u0105c bogactwo odniesie\u0144 i u\u015bwi\u0119cone \u017cycie sze\u015bciu Si\u00f3str Maryi Wspomo\u017cycielki oraz Laury Vicu\u00f1a na inn\u0105 okazj\u0119.<\/p>\n

      Ostatnia uwaga wprowadzaj\u0105ca dotyczy \u017ar\u00f3d\u0142a, wskazanego ju\u017c w tytule wyra\u017ceniem Procesy beatyfikacyjne<\/i><\/em>. Ka\u017cdy proces gromadzi i produkuje r\u00f3\u017cne dokumenty, pocz\u0105wszy od Kopii publicznej<\/i><\/em>, kt\u00f3ra dokumentuje faz\u0119 diecezjaln\u0105, przez Positio<\/i><\/em>, kt\u00f3re jest opracowywane przez Postulacj\u0119, a\u017c do Breve Apostolskiego<\/i><\/em>, podpisanego przez Papie\u017ca, kt\u00f3re zamyka procedur\u0119. Wybra\u0142am tylko jeden rodzaj dokumentu, tzw. Positio<\/i><\/em>, kt\u00f3re stanowi uzasadnion\u0105 prezentacj\u0119 (Informatio<\/i><\/em>) heroiczno\u015bci cn\u00f3t, poprzez wykorzystanie \u015bwiadectw i dokument\u00f3w zebranych podczas procesu kanonicznego (Summarium<\/i><\/em>). Maj\u0105c trzy postacie odniesienia, skonsultowa\u0142am \u0142\u0105cznie sze\u015b\u0107 Positiones<\/i><\/em>: trzy super Introductione Causae<\/i><\/em> i trzy super Virtutibus<\/i><\/em>, znajduj\u0105c w nich bogaty materia\u0142 procesowy (ponad 1200 stron) wed\u0142ug przes\u0142uchania \u015bwiadk\u00f3w na temat cn\u00f3t teologalnych, kardynalnych i \u015blub\u00f3w zakonnych, kt\u00f3re by\u0142y prze\u017cywane przez nasze bohaterki.<\/p>\n

      Metodologicznie zdecydowa\u0142am si\u0119 wybra\u0107 konkretne pytanie z przes\u0142uchania dotycz\u0105ce opinii \u015bwi\u0119to\u015bci<\/i><\/em> FMA i zapyta\u0142am: kto i jak m\u00f3wi\u0142 o \u015bwi\u0119to\u015bci <\/i><\/em>naszych trzech si\u00f3str; nast\u0119pnie stara\u0142am si\u0119 zidentyfikowa\u0107 salezja\u0144ski \u015blad ich \u015bwi\u0119to\u015bci<\/i><\/em>. Tak zbudowane jest moje wyst\u0105pienie: pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zatytu\u0142owa\u0142am \u015awi\u0119to\u015b\u0107 wyczuwana i deklarowana<\/i><\/em>; drug\u0105, \u015awi\u0119to\u015b\u0107 upragniona i wyznawana<\/i><\/em>.<\/p>\n

       <\/p>\n

        \n
      1. \u015awi\u0119to\u015b\u0107 wyczuwana i deklarowana<\/b><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

        Pierwszym aspektem, kt\u00f3ry si\u0119 pojawia, jest szereg osobistych spostrze\u017ce\u0144<\/i><\/em> werbalizowanych podczas przes\u0142uchania lub zadeklarowanych na pi\u015bmie przez \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3rzy wypowiadaj\u0105 si\u0119 na temat os\u00f3b, kt\u00f3re znali de visu<\/i><\/em> lub de auditu<\/i><\/em>. Zjawisko to jest interesuj\u0105ce, poniewa\u017c \u017caden z \u015bwiadk\u00f3w nie zaczyna od definicji \u015bwi\u0119to\u015bci, ale formu\u0142uje j\u0105, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 danymi, kt\u00f3re uznaje za stosowne dla tego poj\u0119cia. W gruncie rzeczy ich os\u0105d jest wyrazem poj\u0119cia \u015bwi\u0119to\u015bci opracowanego w ich epoce historycznej i filtrowanego przez sensus fidei<\/i><\/em> ludu Bo\u017cego.<\/p>\n

         <\/p>\n

        1.1. Siostra Maria Dominika Mazzarello (1837-1881)<\/b><\/strong><\/p>\n

        Maria Mazzarello podczas swojego pierwszego spotkania z Ksi\u0119dzem Bosko natychmiast dostrzeg\u0142a jego \u015bwi\u0119to\u015b\u0107, a ju\u017c w pa\u017adzierniku 1864 roku, 70 lat przed jego kanonizacj\u0105, sformu\u0142owa\u0142a s\u0142ynn\u0105 deklaracj\u0119: \u201eKsi\u0105dz Bosko jest \u015bwi\u0119ty i ja to czuj\u0119\u201d. Potem przez ca\u0142e \u017cycie zg\u0142\u0119bia\u0142a i \u017cy\u0142a jego konstytutywnymi cechami, przek\u0142adaj\u0105c je na kategorie odpowiednie dla swojej sytuacji jako kobiety i wychowawczyni.<\/p>\n

        Akta procesowe zapewniaj\u0105, \u017ce zar\u00f3wno Ksi\u0119dzu Bosko, jak i innym Salezjanom nie umkn\u0119\u0142a jej \u015bwi\u0119to\u015b\u0107. Kard. Cagliero deklarowa\u0142: \u201eBy\u0142em \u015bwiadkiem, przez sze\u015b\u0107 i wi\u0119cej lat, tych samych cn\u00f3t praktykowanych z coraz wi\u0119ksz\u0105 doskona\u0142o\u015bci\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 i zakonn\u0105, do tego stopnia, \u017ce zaraz po \u015bmierci, do si\u00f3str, kt\u00f3re j\u0105 otacza\u0142y, powiedzia\u0142em, aby si\u0119 nie smuci\u0142y, poniewa\u017c ich Matka Prze\u0142o\u017cona odlecia\u0142a do nieba, aby cieszy\u0107 si\u0119 s\u0142uszn\u0105 nagrod\u0105 za swoj\u0105 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 […] Tak to my\u015bla\u0142em i tak samo my\u015bla\u0142 czcigodny za\u0142o\u017cyciel Ksi\u0105dz Bosko, kt\u00f3ry mia\u0142 o ich Matce wysokie poj\u0119cie jako o \u015bwi\u0119tej zakonnicy, bardzo dyskretnej Prze\u0142o\u017conej\u201d. Siostra Teresa Laurentoni dodaje: \u201eWidzia\u0142am listy, kt\u00f3re Ksi\u0105dz Bosko pisa\u0142 do pani Pastore z Walencji, w kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0142, \u017ce siostra Maria Mazzarello by\u0142a \u015bwi\u0119ta\u201d. A siostra Ursula Camissasa \u015bwiadczy, \u017ce ks. Lemoyne po \u015bmierci Matki Mazzarello \u201enakaza\u0142, aby nic nie dotykano w jej pokoju i aby nikt tam nie mieszka\u0142\u201d.<\/p>\n

        Je\u015bli chodzi o wra\u017cenie FMA, siostra Elisabetta Roncallo stwierdza: \u201eWe wsp\u00f3lnocie opinia by\u0142a taka, \u017ce mia\u0142y\u015bmy \u015bwi\u0119t\u0105 Prze\u0142o\u017con\u0105. Takie postrzeganie mia\u0142y tak\u017ce te, kt\u00f3re si\u0119 do niej zbli\u017ca\u0142y, przychodz\u0105c z zewn\u0105trz\u201d. Misjonarki w Ameryce dodaj\u0105: \u201eZa \u017cycia wszyscy uwa\u017cali j\u0105 za \u015bwi\u0119t\u0105 zakonnic\u0119, po jej \u015bmierci modli\u0142y\u015bmy si\u0119 do niej, aby wyprosi\u0142a nam \u0142aski\u201d.<\/p>\n

         <\/p>\n

        1.2. Siostra Teresa Vals\u00e9 Pantellini (1878-1907)<\/b><\/strong><\/p>\n

        Mons. Giovanni Marenco w 1908 roku w Rzymie stwierdzi\u0142: \u201eNa podstawie znajomo\u015bci, jak\u0105 mia\u0142em z siostrami, podczas czasu, gdy jako Dyrektor Generalny musia\u0142em si\u0119 nimi zajmowa\u0107, mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce niekt\u00f3re umar\u0142y w poczuciu \u015bwi\u0119to\u015bci i powinno si\u0119 promowa\u0107 Proces beatyfikacyjny, a w\u015br\u00f3d nich siostra Vals\u00e9 jest jedn\u0105 z pierwszych<\/i><\/em>\u201d. Ten sam Mons. Marenco poprosi\u0142 siostr\u0119 Mari\u0119 Genta \u201eo zachowanie odzie\u017cy S\u0142u\u017cebnicy Bo\u017cej, poniewa\u017c powiedzia\u0142, \u201ekto wie, czy pewnego dnia Pan nie zechce jej do zaszczyt\u00f3w o\u0142tarzy!\u201d\u201d. Jego intuicja zosta\u0142a potwierdzona i doprecyzowana przez ks. Filipa Rinaldiego, Prze\u0142o\u017conego Generalnego, kt\u00f3ry podczas Procesu Zwyczajnego powiedzia\u0142: \u201eS\u0142ysza\u0142em, jak chwalono jej wewn\u0119trzn\u0105 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107, polegaj\u0105c\u0105 na \u017cyciu naprawd\u0119 nienaruszonym, g\u0142\u0119bokiej i solidnej pobo\u017cno\u015bci, wolnej od wszelkiej s\u0142abo\u015bci, bez jakiejkolwiek ekstazy; mia\u0142a niezwyk\u0142\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107, \u017cyj\u0105c pozornie zwyk\u0142ym \u017cyciem. \u015awi\u0119to\u015b\u0107 S\u0142u\u017cebnicy Bo\u017cej objawi\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wobec wsp\u00f3\u0142si\u00f3str, wobec kt\u00f3rych odnosi\u0142a si\u0119 z prawdziw\u0105 zakonn\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, a tak\u017ce wobec m\u0142odych w oratorium i warsztacie, dla kt\u00f3rych zbawienia duchowego i materialnego si\u0119 po\u015bwi\u0119ca\u0142a. Dziewczyny obserwowa\u0142a i bada\u0142a tak\u017ce w ich brakach, aby im pom\u00f3c i zdoby\u0107 je swoj\u0105 dobroci\u0105. Z mojej strony jestem przekonany, \u017ce S\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca mia\u0142a tak\u0105 cnot\u0119, \u017ce mo\u017cna j\u0105 por\u00f3wna\u0107 do naj\u015bwi\u0119tszych dusz, ale potrafi\u0142a si\u0119 tak ukrywa\u0107, \u017ce nie pozwala\u0142a dostrzega\u0107 ca\u0142ej swojej \u015bwi\u0119to\u015bci. Czyni\u0142a szczeg\u00f3lne starania, aby nie da\u0107 si\u0119 zauwa\u017cy\u0107, co robi\u0142a i praktykowa\u0142a\u201d.<\/p>\n

        FMA zgadzaj\u0105 si\u0119 z wcze\u015bniej podkre\u015blonymi spostrze\u017ceniami: \u201eMog\u0119 za\u015bwiadczy\u0107 \u2013 \u015bwiadczy siostra Maria Genta, kt\u00f3ra by\u0142a jej nauczycielk\u0105, a potem dyrektork\u0105 \u2013 \u017ce podczas \u017cycia zakonnego w Rzymie S\u0142u\u017cebnicy Bo\u017cej zar\u00f3wno Siostry, jak i Patronki Oratorium, jak i dziewczyny, i pracownice, kt\u00f3re ucz\u0119szcza\u0142y do Oratorium i warsztatu, uwa\u017ca\u0142y j\u0105 za \u015bwi\u0119t\u0105 i mia\u0142y dla niej wielk\u0105 cze\u015b\u0107\u201d. Jest jednak tak\u017ce przypadek przeciwny zarejestrowany w aktach procesowych: \u201eDla mi\u0142o\u015bci prawdy \u2013 m\u00f3wi siostra Luigia Rotelli \u2013 musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce s\u0142ysza\u0142am, jak niekt\u00f3re Siostry m\u00f3wi\u0142y, \u017ce pewna Siostra Brusco Maria (FMA) nie podziela poj\u0119cia \u015bwi\u0119to\u015bci S\u0142u\u017cebnicy Bo\u017cej, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce nic nadzwyczajnego nie zrobi\u0142a, mimo \u017ce uwa\u017ca\u0142a j\u0105 za pobo\u017cn\u0105 i wzorow\u0105 zakonnic\u0119\u201d. Osoby \u015bwieckie nie mia\u0142y tych w\u0105tpliwo\u015bci. Pani Olga Mazzetti, towarzyszka S\u0142u\u017cebnicy Bo\u017cej w Sacro Cuore<\/i><\/em> we Florencji, powiedzia\u0142a do Ksi\u0119dza Maccono: \u201eProsz\u0119 stara\u0107 si\u0119 uczyni\u0107 \u015bwi\u0119t\u0105 siostr\u0119 Vals\u00e9; my dziewcz\u0119ta m\u00f3wi\u0142y\u015bmy ju\u017c wtedy, \u017ce by\u0142a \u015bwi\u0119t\u0105\u201d. Inna jej towarzyszka dodaje: \u201eCzytaj\u0105c \u017cycie \u015bwi\u0119tych, zawsze wydaje mi si\u0119, \u017ce znajduj\u0119 przesady, ale czytaj\u0105c \u017cycie siostry Vals\u00e9, znajduj\u0119, \u017ce by\u0142a dok\u0142adnie opisana, jak\u0105 by\u0142a\u201d.<\/p>\n

         <\/p>\n

        1.3. Siostra Maddalena Morano (1847-1908)<\/b><\/strong><\/p>\n

        Matka Morano mia\u0142a obaw\u0119; b\u0119d\u0105c \u015bwiadoma, \u017ce ludzie uwa\u017cali j\u0105 za \u015bwi\u0119t\u0105, m\u00f3wi\u0142a: \u201eKiedy umr\u0119, nie m\u00f3wcie \u201eM. Morano by\u0142a \u015bwi\u0119ta i b\u0119dzie w niebie\u201d, a tym samym zostawiacie mnie, abym p\u0142on\u0119\u0142a w Czy\u015b\u0107cu a\u017c do ko\u0144ca \u015bwiata, je\u015bli z mi\u0142osierdzia Bo\u017cego si\u0119 uratuj\u0119. M\u00f3dlcie si\u0119, m\u00f3dlcie si\u0119 za mnie\u201d. Wiedzia\u0142a, \u201e\u017ce \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 polega ca\u0142kowicie na spe\u0142nianiu woli Bo\u017cej, b\u0119d\u0105c jedynym sposobem na okazanie naszej mi\u0142o\u015bci do Niego\u201d.<\/p>\n

        Z \u015bwi\u0119to\u015bci Matki Morano byli przekonani zar\u00f3wno Salezjanie (Cagliero, Marenco), jak i ksi\u0119\u017ca diecezjalni, pocz\u0105wszy od pasterzy lokalnego Ko\u015bcio\u0142a a\u017c po zwyk\u0142ych ksi\u0119\u017cy z teren\u00f3w wiejskich. \u015awiadczy siostra Paolina Noto: \u201ePami\u0119tam, \u017ce podczas wizyty, kt\u00f3r\u0105 kard. Nava z\u0142o\u017cy\u0142 w Trecastagni, powiedzia\u0142 nam: \u201eMacie \u015bwi\u0119t\u0105 Prze\u0142o\u017con\u0105, doceniajcie j\u0105\u201d. A Inspektor dom\u00f3w salezja\u0144skich na Sycylii, ks. Franco Piccollo, napisa\u0142: \u201eNiekt\u00f3re imiona [\u2026] nabieraj\u0105 szczeg\u00f3lnych znacze\u0144 i dla tych, kt\u00f3rzy znali M. Morano, to imi\u0119 ma trzy znaczenia: to znaczy niez\u0142omna si\u0142a, autentyczna \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 i pe\u0142na hojno\u015bci wobec Boga oraz wykwintna dobro\u0107 wobec wszystkich. [Ona] okaza\u0142a si\u0142\u0119 w cierpieniu przez prawie ca\u0142e \u017cycie, znosz\u0105c powa\u017cne niedogodno\u015bci i choroby, chocia\u017c trzyma\u0142a je w tajemnicy, prawdziwa c\u00f3rka czcigodnego Ksi\u0119dza Bosko, czeka\u0142a na odpoczynek w niebie\u201d. Ksi\u0105dz Albera, jeszcze tylko dyrektor duchowy Towarzystwa Salezja\u0144skiego, przybywszy po raz pierwszy na Sycyli\u0119, gdy pozna\u0142 Morano, by\u0142 zdumiony, \u017ce znalaz\u0142 w niej tyle pi\u0119knych cech i pewnego dnia powiedzia\u0142: \u201eO, ta Matka Morano, jaka wspania\u0142a zakonnica! Mog\u0142aby kierowa\u0107 nie tylko inspektori\u0105, ale ca\u0142ym Zgromadzeniem FMA\u201d.<\/p>\n

        Nie mniej szanowa\u0142y j\u0105 FMA i jej wychowanki. \u015awiadczy siostra Signorina Meli: \u201eJej pi\u0119kny charakter przyci\u0105ga\u0142 wszystkich, kt\u00f3rzy mieli szcz\u0119\u015bcie si\u0119 do niej zbli\u017cy\u0107 i prowadzi\u0142 ich ku Panu. [\u2026] \u0141\u0105czy\u0142a w sobie \u017cycie kontemplacyjne przez sta\u0142e zjednoczenie z Bogiem i \u017cycie aktywne przez swoj\u0105 niestrudzon\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz dobra dusz, dok\u0142adnie wype\u0142niaj\u0105c swoje obowi\u0105zki we wszystkich dzie\u0142ach powierzonych jej opiece, nie oszcz\u0119dzaj\u0105c ani wysi\u0142k\u00f3w, ani po\u015bwi\u0119ce\u0144 przez ca\u0142e swoje \u017cycie. S\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca mia\u0142a s\u0142aw\u0119 \u015bwi\u0119to\u015bci nawet za \u017cycia, b\u0119d\u0105c przez wszystkich uwa\u017can\u0105 za dusz\u0119 uprzywilejowan\u0105 i wzbogacon\u0105 w szczeg\u00f3lne cnoty\u201d. Siostra Decima Rocca m\u00f3wi: \u201eBy\u0142a gor\u0105co kochana przez swoje podw\u0142adne i wszystkie mia\u0142y o niej poj\u0119cie jako o \u015bwi\u0119tej\u201d. Wyj\u0105tek stanowi odosobniony g\u0142os siostry Rosarii Cuscun\u00e0 z Biancavilli (FMA), przyj\u0119ty jako szczeg\u00f3lny wyj\u0105tek przez sam\u0105 M. Morano w Instytucie, kt\u00f3ry jest przeciwny poj\u0119ciu \u015bwi\u0119to\u015bci S\u0142u\u017cebnicy Bo\u017cej. Jej stanowisko jest jednak przez inne FMA uwa\u017cane za niezr\u00f3wnowa\u017cony os\u0105d. W imieniu wychowanek wypowiada si\u0119 pani Agata Zappal\u00e0: \u201eMog\u0119 za\u015bwiadczy\u0107, \u017ce S\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca by\u0142a uwa\u017cana za \u015bwi\u0119t\u0105 nie tylko przez nas wychowanki, ale tak\u017ce przez osoby, kt\u00f3re j\u0105 zna\u0142y\u201d. W rzeczy samej Prezydent, kt\u00f3ry grozi\u0142 zamkni\u0119ciem kolegium, us\u0142yszawszy o \u015bmierci M. Morano, powiedzia\u0142: \u201eSzkoda, ta zakonnica nie powinna by\u0142a umrze\u0107. Mog\u0105 by\u0107 dobre i \u015bwi\u0119te Prze\u0142o\u017cone, ale nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y wszystkich cn\u00f3t i ca\u0142ej \u015bwi\u0119to\u015bci Matki Morano\u201d.<\/p>\n

         <\/p>\n

          \n
        1. \u015awi\u0119to\u015b\u0107 upragniona i wyznawana <\/b><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

          Innym aspektem, kt\u00f3ry wy\u0142ania si\u0119 z zezna\u0144 procesowych, jest \u017cywe pragnienie u\u015bwi\u0119cenia w\u0142asnego i zbawienia dusz naszych bohaterek<\/i><\/em>. To wewn\u0119trzny ogie\u0144, kt\u00f3ry spala\u0142 si\u0119, przek\u0142adaj\u0105c na praktyczny j\u0119zyk motto za\u0142o\u017cyciela: Da mihi animas, cetera tolle<\/i><\/em>. W\u0142asne u\u015bwi\u0119cenie poszukiwano w przylgni\u0119ciu do Woli Bo\u017cej, rozumianej jako przestrzeganie Regu\u0142y i pos\u0142usze\u0144stwo prze\u0142o\u017conym, nie zapominaj\u0105c o rado\u015bci i kobiecej kreatywno\u015bci we wsp\u00f3lnocie. Apostolska pasja w nich wyra\u017ca\u0142a si\u0119 wed\u0142ug kategorii Systemu Prewencyjnego w kontekstach P\u00f3\u0142nocy (Mornese, Nicea), Po\u0142udnia (Sycylia) i Centrum (Rzym) W\u0142och. Profesja zakonna pozwoli\u0142a przysz\u0142ym FMA nada\u0107 ich \u015bwi\u0119to\u015bci salezja\u0144ski charakter poprzez \u017cycie wsp\u00f3lnotowe zaanga\u017cowane w edukacj\u0119 m\u0142odych, na wsp\u00f3lnej drodze ku niebu, na\u015bladuj\u0105c Jezusa i \u015bwi\u0119tych, w pos\u0142usze\u0144stwie i rado\u015bci, zawsze pokazuj\u0105c si\u0142\u0119 w obliczu przeciwno\u015bci.<\/p>\n

           <\/p>\n

          2.1. \u017bycie wsp\u00f3lnotowe i wychowanie m\u0142odych<\/b><\/strong><\/p>\n

          Te wymiary by\u0142y dla FMA od samego pocz\u0105tku przestrzeni\u0105 u\u015bwi\u0119cenia, kt\u00f3ra nast\u0119pnie rozszerzy\u0142a si\u0119 na horyzont misyjny, w kt\u00f3rym pos\u0142usze\u0144stwo, kt\u00f3re z\u0142o\u017cy\u0142y, przeznacza\u0142o je do \u017cycia.<\/p>\n

          Matka Mazzarello bardzo dba\u0142a o klimat \u017cycia braterskiego, sprzyjaj\u0105c warunkom wzrostu zar\u00f3wno dla si\u00f3str, jak i dla dziewcz\u0105t. \u201ePewnego razu \u2013 \u015bwiadczy siostra Felicina Ravazza \u2013 goszcz\u0105c w ma\u0142ej nowo powstaj\u0105cej wsp\u00f3lnocie, dowiedzia\u0142a si\u0119, \u017ce mi\u0119dzy tymi c\u00f3rkami nie panowa\u0142a harmonia i pracowa\u0142a a\u017c do p\u00f3\u0142nocy, aby wprowadzi\u0107 pok\u00f3j w tej wsp\u00f3lnocie\u201d. \u201eMia\u0142a wielk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 do dziewcz\u0105t \u2013 dodaje siostra Teresa Laurentoni \u2013; po\u015bwi\u0119ca\u0142a si\u0119 i chcia\u0142a, aby\u015bmy my r\u00f3wnie\u017c po\u015bwi\u0119ca\u0142y si\u0119 dla ich [dobrego] wychowania\u201d. \u201eZawsze by\u0142a gotowa do wype\u0142niania swoich obowi\u0105zk\u00f3w i zawsze pokazywa\u0142a rado\u015b\u0107 \u2013 uzupe\u0142nia Petronilla Mazzarello \u2013 wszystkie siostry, kt\u00f3re j\u0105 zna\u0142y, mog\u0105 za\u015bwiadczy\u0107, jak dobrze podnosi\u0142a ducha Wsp\u00f3lnoty<\/i><\/em>, nawet w bardzo bolesnych okoliczno\u015bciach\u201d. Matka Caterina Daghero precyzuje: \u201eTo, co robi\u0142a, zaleca\u0142a, aby r\u00f3wnie\u017c siostry to robi\u0142y i wpaja\u0142a, aby robi\u0142y to od razu, m\u00f3wi\u0105c: \u201enie czekajcie na jutro z tym, co mo\u017cecie zrobi\u0107 dzisiaj\u201d\u201d. Ksi\u0105dz Cagliero zauwa\u017cy\u0142 to natychmiast, oznajmuj\u0105c podczas procesu rogatoryjnego: \u201eJeden by\u0142 tylko duch, kt\u00f3ry panowa\u0142 mi\u0119dzy nimi, jedno tylko serce, aby si\u0119 kocha\u0107, jedna tylko wola wszystkich w pos\u0142usze\u0144stwie. Jedno tylko pragnienie, aby sta\u0107 si\u0119 \u015bwi\u0119tymi i jedna tylko ich mi\u0142o\u015b\u0107 do Boga, do \u015bwi\u0119tego ub\u00f3stwa naszego Pana Jezusa Chrystusa, do ofiary, do modlitwy i do pracy. I ten \u015bwi\u0119ty koncert serc, woli i mi\u0142o\u015bci kierowa\u0142a prze\u0142o\u017cona, a raczej bardzo gorliwa i najdro\u017csza Matka Maria Mazzarello, zawsze pierwsza we wszystkim i ponad wszystko w pokorze, mi\u0142o\u015bci i zakonnej obserwancji\u201d.<\/p>\n

          Ta sama nieustanna gorliwo\u015b\u0107 charakteryzowa\u0142a jej duchowe c\u00f3rki: siostr\u0119 Teres\u0119 Vals\u00e9 i Matk\u0119 Magdalen\u0119 Morano. O pierwszej czytamy w Summarium<\/i><\/em>: \u201eS\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca p\u0142on\u0119\u0142a pragnieniem, aby pozna\u0107 Boga, Jezusa Chrystusa, Jego Ko\u015bci\u00f3\u0142 [\u2026] P\u0142on\u0119\u0142a pragnieniem, aby wyruszy\u0107 na misje w\u015br\u00f3d niewiernych w Chinach\u2026 to pragnienie mia\u0142a od momentu swojej pierwszej Komunii\u201d. A o drugiej: \u201eJe\u015bli chodzi o propagowanie wiary, sama przygotowywa\u0142a i formowa\u0142a siostry misyjne, kt\u00f3re wysy\u0142a\u0142a na r\u00f3\u017cne etapy misji. M\u00f3wi\u0142a nam: pouczajcie dusze w naszej \u015awi\u0119tej Religii i prowad\u017acie wszystkie dusze do Boga\u201d.<\/p>\n

          Siostra Teresa Vals\u00e9 dba\u0142a o dziewcz\u0119ta w Rzymie: \u201eSzczeg\u00f3lnie anga\u017cowa\u0142a si\u0119 w nauczanie katechizmu w parafii \u015bw. Praksedy, kt\u00f3ry prowadzi\u0142a dla starszych, dla kt\u00f3rych by\u0142a asystentk\u0105. By\u0142o ich wiele i nie szcz\u0119dzi\u0142a \u017cadnego wysi\u0142ku, aby by\u0107 im u\u017cyteczn\u0105 w ich duchowym kszta\u0142ceniu\u201d. Matka Morano robi\u0142a to samo dla m\u0142odzie\u017cy na Sycylii: \u201eW czasie \u015bwi\u0105t potrafi\u0142a przyci\u0105gn\u0105\u0107 i sk\u0142oni\u0107 m\u0142odych do przyst\u0105pienia do Sakrament\u00f3w \u015awi\u0119tych, u\u017cywaj\u0105c swoich matczynych i przekonywuj\u0105cych manier w tym celu. S\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 szczeg\u00f3lnie apostolatem katechetycznym w\u015br\u00f3d niewykszta\u0142conych; wr\u0119cz za\u0142o\u017cenie szk\u00f3\u0142 katechetycznych by\u0142o dusz\u0105 jej misji\u201d.<\/p>\n

           <\/p>\n

          2.2. Z sercem matki i wierno\u015bci\u0105 Systemowi Prewencyjnemu<\/b><\/strong><\/p>\n

          Dzia\u0142alno\u015b\u0107 apostolska i animacja FMA, jak podkre\u015blaj\u0105 \u015bwiadkowie, by\u0142y przenikni\u0119te nie technik\u0105, ale metod\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142a cechy matczynej czu\u0142o\u015bci i emanowa\u0142a z ich sposobu interakcji ze wszystkimi, szczeg\u00f3lnie z adresatami edukacji.<\/p>\n

          \u201eMaria Mazzarello mia\u0142a niezwyk\u0142e kryterium \u2013 za\u015bwiadcza siostra Enrichetta Sorbone \u2013 posiada\u0142a dar macierzy\u0144stwa i dar rz\u0105dzenia, naprawd\u0119 godny podziwu, energiczny, czujny, ale pe\u0142en mi\u0142o\u015bci; traktowa\u0142a nas szczerze, tak, ale kocha\u0142a nas serdecznie; mia\u0142a co\u015b, co poci\u0105ga\u0142o nas ku dobru, obowi\u0105zkowi, ofierze dla Jezusa z pewn\u0105 s\u0142odycz\u0105, bez przemocy; widzia\u0142a wszystko, przewidywa\u0142a dobro i z\u0142o swoich c\u00f3rek, zawsze gotowa do zapewnienia zar\u00f3wno fizycznych, jak i moralnych potrzeb, zgodnie z potrzeb\u0105 i mo\u017cliwo\u015bciami\u201d. A siostra Maria Rossi dodaje: \u201eNa urz\u0119dzie prze\u0142o\u017conej zawsze odnosi\u0142a si\u0119 do si\u00f3str z matczyn\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105; by\u0142a ostro\u017cna; wymaga\u0142a, aby ka\u017cda wype\u0142nia\u0142a sw\u00f3j obowi\u0105zek, ale nie mia\u0142a twardo\u015bci. Do r\u00f3\u017cnych urz\u0119d\u00f3w Instytutu zawsze wybiera\u0142a te, kt\u00f3re wydawa\u0142y si\u0119 jej najbardziej odpowiednie\u201d. Nast\u0119pnie precyzuje: \u201eS\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca by\u0142a dobra jak matka dla wszystkich, ale potrafi\u0142a w razie potrzeby by\u0107 silna, szczeg\u00f3lnie wobec silnych charakter\u00f3w lub tych si\u00f3str, kt\u00f3re tego potrzebowa\u0142y\u201d.<\/p>\n

          O siostrze T. Vals\u00e9 m\u00f3wi si\u0119: \u201eCi\u0105gle czuwa\u0142a, aby dziewcz\u0119ta by\u0142y o\u017cywione \u017cyw\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 do Boga i trzyma\u0142y si\u0119 z dala od grzechu. I w tym celu prowadzi\u0142a intensywn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w oratorium. St\u0105d wnioskuj\u0119, \u017ce mia\u0142a wielk\u0105 odraz\u0119 do grzechu i dlatego stara\u0142a si\u0119 go powstrzyma\u0107, a tak\u017ce naprawi\u0107\u201d; \u201ePo zostaniu siostr\u0105, doskonale praktykowa\u0142a system czcigodnego za\u0142o\u017cyciela, tzw. System Prewencyjny\u201d. \u201eAby po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 naszemu dobru \u2013 dodaje pani Regina Cerrai \u2013 nigdy nie zna\u0142a godzin odpoczynku, a szczeg\u00f3lnie w dni \u015bwi\u0105teczne, kt\u00f3re by\u0142y dla niej dniami wielkich ofiar […] mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce widzia\u0142am, jak dzi\u0119ki trosce s\u0142ugi Bo\u017cego, najbardziej psotne stawa\u0142y si\u0119 najlepsze\u201d. A pani Giulia Conciatori zeznaje: \u201eWobec tych, kt\u00f3re by\u0142y dotkni\u0119te chorobami lub nieszcz\u0119\u015bciami, tak\u017ce finansowymi, by\u0142a pe\u0142na matczynej mi\u0142o\u015bci. Odwiedza\u0142a je, pociesza\u0142a, pomaga\u0142a im tak\u017ce materialnie\u201d.<\/p>\n

          R\u00f3wnie\u017c Matka Morano \u201eceni\u0142a i szanowa\u0142a Ksi\u0119dza Bosko jako \u015bwi\u0119tego i chcia\u0142a, aby jego System Prewencyjny by\u0142 dobrze praktykowany w szkole i w asy\u015bcie […]. M\u00f3wi\u0142a siostrom i asystentkom: \u201eChcecie by\u0107 szanowane? Same szanujcie. Dziewcz\u0119ta s\u0105 takie, jakie je chcemy: nie narzekajmy na nie, ale na nas, \u017ce nie zawsze potrafimy dobrze wype\u0142nia\u0107 nasz\u0105 rol\u0119\u201d. Dodaje siostra Teresa Pentore: \u201eMia\u0142a sw\u00f3j w\u0142asny spos\u00f3b w traktowaniu niekt\u00f3rych kapry\u015bnych i upartych uczennic: nie by\u0142a ostra wobec nich, nie karci\u0142a, ani nie kara\u0142a, a jednak osi\u0105ga\u0142a to, czego wiele innych nigdy by nie osi\u0105gn\u0119\u0142o od tych zbuntowanych dusz\u201d. A siostra Teresa Comitini precyzuje: \u201eS\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca jako wychowawczyni zrozumia\u0142a z do\u015bwiadczenia skuteczno\u015b\u0107 ducha Ksi\u0119dza Bosko, to znaczy: [\u017ce] rado\u015b\u0107 w \u017cyciu jest si\u0142\u0105, istotnym elementem w edukacji m\u0142odzie\u017cy. Jako zakonnica lepiej zrozumia\u0142a, \u017ce rado\u015b\u0107 jest atmosfer\u0105 dla cn\u00f3t heroicznych; jest konieczno\u015bci\u0105 \u017cycia duchowego. Jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako ci\u0105g\u0142e promieniowanie \u015bwi\u0119tej rado\u015bci i salezja\u0144skiej dobroci\u201d. Siostra Giovanna Costa uzupe\u0142nia: \u201eNaprawd\u0119 najczulsza z matek nie mog\u0142aby zrobi\u0107 wi\u0119cej ni\u017c to, co s\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca robi\u0142a dla wszystkich swoich c\u00f3rek. Nikt nie mo\u017ce tego poj\u0105\u0107, opr\u00f3cz tych, kt\u00f3rzy mieli szcz\u0119\u015bcie j\u0105 pozna\u0107 i praktykowa\u0107 […]. Nie da\u0142a si\u0119 kierowa\u0107 ani sympati\u0105, ani antypati\u0105, wr\u0119cz przeciwnie, gdy by\u0142o to konieczne, u\u017cywa\u0142a niezb\u0119dnej powagi, stanowczo\u015bci i si\u0142y, jak\u0105 zwykle u\u017cywa doskona\u0142a matka, kt\u00f3rej zale\u017cy na tym, aby jej c\u00f3rki dobrze ros\u0142y, by\u0142y cnotliwe i \u015bwi\u0119te, a my czuli\u015bmy si\u0119 tak dobrze przez ni\u0105 kochane, \u017ce ka\u017cda z nas by\u0142a przekonana, \u017ce jest jej ulubienic\u0105\u201d.<\/p>\n

          \u201eCz\u0119sto w nocy mo\u017cna j\u0105 by\u0142o zobaczy\u0107 z lampk\u0105 w r\u0119ku, kr\u0105\u017c\u0105c\u0105 po sypialniach jak prawdziwy anio\u0142 str\u00f3\u017c, z matczyn\u0105 uwag\u0105 \u2013 potwierdza siostra Teresa Comitini, jej zewn\u0119trzna uczennica, a potem FMA \u2013. S\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca by\u0142a ceniona, kochana, po\u017c\u0105dana. Jak ostro\u017cno\u015b\u0107, w M. Morano b\u0142yszcza\u0142y wszystkie cnoty, kt\u00f3re w duszy religijnej wskazywa\u0142y na sta\u0142\u0105 gorliwo\u015b\u0107 dla w\u0142asnej doskona\u0142o\u015bci i dla zbawienia dusz\u201d.<\/p>\n

           <\/p>\n

          2.3. W stron\u0119 Raju<\/b><\/strong><\/p>\n

          Klimat wsp\u00f3lnot i magisterium Instytutu sprawia\u0142y, \u017ce idea \u015bwi\u0119to\u015bci, kt\u00f3ra kulminuje w do\u015bwiadczeniu pe\u0142ni \u017cycia po \u015bmierci, by\u0142a bardzo po\u017c\u0105dana. M\u00f3wiono o Raju jako o osi\u0105gni\u0119ciu nagrody po tylu ofiarach, jako o rzeczywisto\u015bci spokojnej, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 cieszy po pracy i akceptacji krzy\u017ca. Ale nie tylko, tak\u017ce jako atmosferze pokoju i rado\u015bci w relacjach wzajemnych.<\/p>\n

          Matka Mazzarello, \u015bwiadczy siostra Enrica Sorbone, \u201emia\u0142a wielk\u0105 ufno\u015b\u0107 w Bogu i by\u0142o to naprawd\u0119 niezwyk\u0142e s\u0142ysze\u0107 j\u0105 m\u00f3wi\u0105c\u0105 o Bogu, o Raju. W ka\u017cdym przypadku ujawnia\u0142a t\u0119 nadziej\u0119, t\u0119 ufno\u015b\u0107 w Pana i w Maryj\u0119 Wspomo\u017cycielk\u0119\u201d. \u201eBy\u0142a o\u017cywiona \u017cywym pragnieniem, aby sta\u0107 si\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 i widzie\u0107 siostry staraj\u0105ce si\u0119 z nale\u017cyt\u0105 staranno\u015bci\u0105 o w\u0142asn\u0105 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 \u2013 dodaje siostra Ottavia Bussolino \u2013. Wtedy cz\u0119sto \u015bpiewa\u0142a nam w czasie rekreacji: \u201eChc\u0119 sta\u0107 si\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 i c\u00f3rk\u0105 Maryi \u2013 Chc\u0119 sta\u0107 si\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 i \u017con\u0105 Jezusa \u2013 Chc\u0119 sta\u0107 si\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 \u2013 i \u015bwi\u0119t\u0105 w rado\u015bci \u2013 Chc\u0119 sta\u0107 si\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 \u2013 I \u015bwi\u0119t\u0105 coraz bardziej\u201d\u201d. Uzupe\u0142nia siostra Clara Preda: \u201eBy\u0142a bardzo zakochana w Raju, o\u017cywia\u0142a tak\u017ce mnie do nadziei, zach\u0119ca\u0142a mnie do proszenia o \u0142ask\u0119 umierania w akcie Mi\u0142o\u015bci Bo\u017cej i \u017calu za moje grzechy, m\u00f3wi\u0105c mi, \u017ce nie chcemy i\u015b\u0107 do Czy\u015b\u0107ca\u201d. R\u00f3wnie\u017c w swoich listach cz\u0119sto m\u00f3wi\u0142a o Raju. Do siostry Angeli Vallese w 1879 roku pisa\u0142a: \u201eZosta\u0142y\u015bmy siostrami, aby zapewni\u0107 sobie Raj, ale aby zdoby\u0107 Raj, potrzebne s\u0105 ofiary; nosimy krzy\u017c z odwag\u0105, a pewnego dnia b\u0119dziemy szcz\u0119\u015bliwe\u201d. A do siostry Pieriny Marassi w 1880 roku: \u201ePami\u0119tajmy, \u017ce Raj nie zdobywa si\u0119 przez zadowolenia i bycie preferowanym, ale zdobywa si\u0119 przez cnot\u0119 i cierpienie\u201d. Do wsp\u00f3lnoty w Saint-Cyr: \u201eMoje dobre siostry, pomy\u015blcie, \u017ce tam, gdzie panuje mi\u0142o\u015b\u0107, jest Raj […] S\u0142owa nie prowadz\u0105 do Raju, ale czyny\u201d.<\/p>\n

          R\u00f3wnie\u017c siostra Teresa Vals\u00e9 Pantellini \u201ecz\u0119sto mia\u0142a na ustach s\u0142owo: Raj! Raj! Kt\u00f3re wypowiada\u0142a z akcentem, kt\u00f3ry ukazywa\u0142 jej \u017cywe pragnienie posiadania go. I wydaje mi si\u0119, \u017ce s\u0142ysza\u0142am, jak m\u00f3wi\u0142a \u2013 \u015bwiadczy siostra Adelaide Barberis \u2013 \u017ce m\u00f3wi\u0142a: kawa\u0142ek raju rekompensuje ca\u0142e \u017cycie. By\u0142o doskonale wida\u0107, \u017ce wszystko w niej: umys\u0142, serce i my\u015bli by\u0142y ca\u0142kowicie skierowane ku Niebiosom\u201d.<\/p>\n

          Tak samo potwierdza siostra El\u017cbieta Dispenza w odniesieniu do Matki Morano: \u201eJedynym pragnieniem s\u0142ugi Bo\u017cego by\u0142 Raj, a w pewnych momentach wi\u0119kszego zapa\u0142u zaczyna\u0142a \u015bpiewa\u0107 \u201eRaj, Raj \u2013 wielkie miasto wybranych \u2013 w tobie rado\u015b\u0107, pie\u015bni i \u015bmiech \u2013 kr\u00f3luje i zawsze b\u0119dzie kr\u00f3lowa\u0107\u201d. Nast\u0119pnie wo\u0142a\u0142a: \u201eJe\u015bli p\u00f3jd\u0119 do Raju, do tego \u015bwiata ju\u017c nie wr\u00f3c\u0119\u201d. Ta sama siostra El\u017cbieta przypisuje M. Morano t\u0119 modlitw\u0119: \u201eDaj mi tyle do cierpienia tutaj na ziemi, o m\u00f3j Bo\u017ce, poniewa\u017c po mojej \u015bmierci poprowadzisz mnie z Tob\u0105 do Raju, poniewa\u017c nie chc\u0119 i\u015b\u0107 do piek\u0142a\u201d. Siostra Paulina Noto, \u015bwiadek z urz\u0119du, dodaje: \u201eDowiedzia\u0142am si\u0119 […] od niej samej […] \u017ce s\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca przyj\u0119\u0142a stan zakonny z prawdziwego powo\u0142ania, z pragnienia po\u015bwi\u0119cenia si\u0119 Panu, aby sta\u0107 si\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105, aby ratowa\u0107 dusze i zdoby\u0107 Raj\u201d i cytuje to, co M. Morano cz\u0119sto m\u00f3wi\u0142a do si\u00f3str: \u201eC\u00f3rki, przysz\u0142y\u015bmy do Zgromadzenia, aby sta\u0107 si\u0119 \u015bwi\u0119tymi i zdoby\u0107 Raj\u201d.<\/p>\n

           <\/p>\n

          2.4. Na\u015bladuj\u0105c Jezusa i \u015bwi\u0119tych<\/b><\/strong><\/p>\n

          Spogl\u0105danie w stron\u0119 Nieba dla FMA nie by\u0142o uczuciem magicznym ani poetyckim. Tam byli B\u00f3g i \u015bwi\u0119ci, uwa\u017cani za wzory do na\u015bladowania; po przebyciu drogi ziemskiej cieszyli si\u0119 wieczn\u0105 nagrod\u0105. Niebo postrzegano jako \u015bwi\u0119to spotkania z Jezusem, z Maryj\u0105 Wspomo\u017cycielk\u0105 i z patronami Instytutu: \u015bw. J\u00f3zefem, \u015bw. Franciszkiem Salezym i \u015bw. Teres\u0105 od Jezusa, a tak\u017ce samym Ksi\u0119dzem Bosko, kt\u00f3ry obieca\u0142 czeka\u0107 na wszystkich w\u0142a\u015bnie tam. Odwo\u0142ania do \u015bwi\u0119tych s\u0105 bardzo liczne w Procesach<\/i><\/em> i pojawiaj\u0105 si\u0119 jako aspekty nie drugorz\u0119dne w drodze do \u015bwi\u0119to\u015bci. Wspomn\u0119 tylko o niekt\u00f3rych.<\/p>\n

          Zaczynam od fundamentalnego j\u0105dra \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego, kt\u00f3re polega na na\u015bladowaniu Chrystusa,<\/i><\/em> \u015bwi\u0119tego par excellence<\/i><\/em>. Wszystkie trzy postacie \u0142\u0105czy zar\u00f3wno lektura O na\u015bladowaniu Chrystusa<\/i><\/em>, jak i na\u015bladowanie Jezusa w codziennym \u017cyciu. By\u0142a to ksi\u0105\u017cka zalecana przez pierwsze Konstytucje, ale nasze bohaterki zna\u0142y j\u0105 ju\u017c przed wej\u015bciem do Instytutu. Maria Mazzarello odkry\u0142a j\u0105 w grupie FMI i przyj\u0119\u0142a niekt\u00f3re wyra\u017cenia, kt\u00f3re znajdujemy w jej korespondencji. Ks. Maccono, wydawca jej pierwszych 15 list\u00f3w, cytuje w przypisach 17 fragment\u00f3w O na\u015bladowaniu Chrystusa, aby u\u0142atwi\u0107 czytelnikowi zrozumienie analogii tre\u015bci. Maria Mazzarello poleca\u0142a j\u0105 nie tylko siostrom, ale tak\u017ce \u015bwieckim kobietom. Pani Angela Mazzarello, mieszkanka Mornese, opowiada, \u017ce pewnego razu otrzyma\u0142a od Matki Mazzarello, z Nicei, r\u00f3\u017caniec i zalecenie, aby czyta\u0107 i medytowa\u0107 O na\u015bladowaniu Chrystusa<\/i><\/em>. Inna pani, Caterina Mazzarello, m\u00f3wi o duchowym zapale Marii: \u201eMia\u0142a wielk\u0105 pobo\u017cno\u015b\u0107 do Matki Bo\u017cej; zach\u0119ca\u0142a nas do odmawiania trzech Zdrowa\u015b Maryjo w intencji czysto\u015bci […] Zach\u0119ca\u0142a nas r\u00f3wnie\u017c do polecania si\u0119 Anio\u0142owi Str\u00f3\u017cowi, sugeruj\u0105c odmawianie Aniele Bo\u017cy<\/i><\/em>\u201d. Dodaje siostra Maria Genta: \u201eW szczeg\u00f3lno\u015bci poleca\u0142a nam pobo\u017cno\u015b\u0107 do \u015bw. J\u00f3zefa, kt\u00f3rego cnoty ukryte, pokor\u0119 i milczenie itp. nale\u017ca\u0142o na\u015bladowa\u0107, do \u015bw. Alojzego, dla kt\u00f3rego czci zaleca\u0142a praktyk\u0119 sze\u015bciu niedziel, do \u015bw. Franciszka Salezego, do \u015bw. Teresy, naszych szczeg\u00f3lnych patron\u00f3w\u201d. Kardyna\u0142 Cagliero precyzuje: \u201e\u017by\u0142a zagubiona w Bogu! Zar\u00f3wno, gdy by\u0142a skupiona na modlitwie, gdy by\u0142a zaj\u0119ta prac\u0105, gdy odpoczywa\u0142a, czuwa\u0142a, a mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce nawet we \u015bnie, jak oblubienica z pie\u015bni\u201d.<\/p>\n

          O siostrze Teresie Vals\u00e9, siostra Maria Genta, kt\u00f3rej s\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca by\u0142a przez pewien czas sekretark\u0105, zeznaje: \u201eOd niej samej dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce jeszcze przed zostaniem zakonnic\u0105 regularnie po\u015bwi\u0119ca\u0142a czas na modlitw\u0119, codziennie medytuj\u0105c, a w\u015br\u00f3d ksi\u0105\u017cek do medytacji preferowa\u0142a O na\u015bladowaniu<\/i><\/em> i Praktyk\u0119 mi\u0142owania Jezusa Chrystusa<\/i><\/em> \u015bw. Alfonsa\u201d. W jej notatniku znajdujemy zapis: \u201eWykorzystywa\u0107 wszystkie okazje do uni\u017cenia si\u0119\u201d, a wi\u0119kszymi literami przepisuje maksym\u0119 z O na\u015bladowaniu Chrystusa<\/i><\/em>: \u201eKochaj by\u0107 nieznan\u0105 i nieuznawan\u0105 za nic\u201d i to z tego powodu \u2013 wyja\u015bnia siostra Eulalia Bosco \u2013 \u017ce \u201epotrafi\u0142a znosi\u0107 zniewagi [od dziewczyny] bez najmniejszego zak\u0142opotania\u201d. \u201ePrzed tak pi\u0119kn\u0105 postaci\u0105 moje serce czuje si\u0119 poruszone \u2013 deklaruje pani Pia Basetti, jej kole\u017canka ze szko\u0142y \u2013 i dzi\u0119kuj\u0119 Panu za to, \u017ce da\u0142 mi \u0142ask\u0119 poznania […] s\u0142u\u017cebnicy Bo\u017cej siostry Teresy Vals\u00e9 Pantellini. O! Obym mog\u0142a j\u0105 na\u015bladowa\u0107 w jej cnotach; to jest to, o co prosz\u0119 j\u0105, z ca\u0142ym zapa\u0142em mojej biednej i n\u0119dznej duszy!\u201d.<\/p>\n

          O Matce Morano, jej biograf, ks. Garneri, za\u015bwiadcza: \u201eMog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce jej wewn\u0119trznym celem by\u0142o na\u015bladowanie Jezusa we wszystkim\u201d. I czyni\u0142a to r\u00f3wnie\u017c powtarzaj\u0105c wezwania: \u201eWszystko dla Ciebie, m\u00f3j dobry Jezu, moje ogromne dobro! Tylko mi\u0142o\u015b\u0107 i chwa\u0142a Twoja mi wystarcz\u0105, Jezu m\u00f3j\u201d. W obliczu tej mi\u0142o\u015bci siostra El\u017cbieta Dispenza wyznaje: \u201eCzu\u0142am si\u0119 przyci\u0105gana jak magnes… gdy widzia\u0142am j\u0105 id\u0105c\u0105 i wracaj\u0105c\u0105 z Komunii. Nie wydawa\u0142a si\u0119 ju\u017c by\u0107 istot\u0105 ludzk\u0105, lecz anielsk\u0105. W tych momentach pragn\u0119\u0142am j\u0105 na\u015bladowa\u0107…\u201d. \u201eCz\u0119sto m\u00f3wi\u0142a o Matce Bo\u017cej, a czasami \u015bpiewa\u0142a tak\u017ce z ludem jej pochwa\u0142y w dialekcie sycylijskim: \u201eNiech \u017cyje Maryja, Maryja zawsze \u017cywa. Niech \u017cyje Maryja i Ten, kt\u00f3ry j\u0105 stworzy\u0142, a bez Maryi nie mo\u017cna si\u0119 zbawi\u0107\u201d. Siostrom cz\u0119sto m\u00f3wi\u0142a: \u201ePami\u0119tajmy, \u017ce nosimy imi\u0119 C\u00f3rek Maryi Wspomo\u017cycielki, i takimi musimy by\u0107 nie tylko s\u0142owami, ale czynami, na\u015bladuj\u0105c jej cnoty i daj\u0105c dobry przyk\u0142ad\u201d i powtarza\u0142a: \u201eMoje siostry, zosta\u0142y\u015bmy zakonnicami, aby sta\u0107 si\u0119 \u015bwi\u0119tymi i u\u015bwi\u0119ca\u0107 dusze, kt\u00f3re Pan nam powierza\u201d\u201d. Rozmawiaj\u0105c z ni\u0105, dodaje siostra Dispenza, \u201emia\u0142am wielokrotnie wra\u017cenie, \u017ce w swojej duchowej doskona\u0142o\u015bci na\u015bladowa\u0142a \u015bw. Teres\u0119, \u015bw. Franciszka Salezego, \u015bw. Jana Bosko, trzech \u015bwi\u0119tych, o kt\u00f3rych cz\u0119sto m\u00f3wi\u0142a i kt\u00f3rych \u017cycie zna\u0142a bardzo dobrze\u201d. Ks. Monasteri wyra\u017ca swoj\u0105 opini\u0119: \u201eKiedy j\u0105 widzia\u0142em, wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce stoj\u0119 przed \u015bw. Teres\u0105\u201d. Matka Morano \u201eoddana wszystkim \u015bwi\u0119tym, mia\u0142a szczeg\u00f3ln\u0105 pobo\u017cno\u015b\u0107 do Patriarchy \u015bw. J\u00f3zefa, tak bardzo, \u017ce pod jego opiek\u0119 powierzy\u0142a Inspektori\u0119 Sycylii. Na cze\u015b\u0107 \u015bwi\u0119tego stworzy\u0142a specjaln\u0105 koronk\u0119, a w potrzebach Domu kaza\u0142a modli\u0107 si\u0119 w ten spos\u00f3b: \u201e\u015awi\u0119ty J\u00f3zefie, pomy\u015bl o nas\u201d\u201d. \u201eZawsze m\u00f3wi\u0142a nam o M. Mazzarello, kt\u00f3r\u0105 zawsze podziwia\u0142a i na\u015bladowa\u0142a \u2013 \u015bwiadczy siostra Adele Marchese \u2013 proponowa\u0142a nam szczeg\u00f3lnie przyk\u0142ady umiarkowania, a ona sama wk\u0142ada\u0142a wi\u0119cej wysi\u0142ku w ich na\u015bladowanie w sobie\u201d.<\/p>\n

           <\/p>\n

          2.5. Odwaga w trudnych sytuacjach i przeciwno\u015bciach<\/b><\/strong><\/p>\n

          Nie brakuje na drogach \u017cycia pr\u00f3b i przeciwno\u015bci i tak\u017ce FMA stawiaj\u0105 im czo\u0142a z odwag\u0105, uwalniaj\u0105c wewn\u0119trzne zasoby, kt\u00f3re czyni\u0105 je silnymi i odwa\u017cnymi w trudnych okoliczno\u015bciach.<\/p>\n

          Matka Mazzarello, \u015bwiadczy Petronilla, \u201eokaza\u0142a wielk\u0105 odwag\u0119, gdy nagle zmar\u0142 ks. Pestarino i znalaz\u0142a si\u0119 bez tego, kt\u00f3ry zawsze by\u0142 jej doradc\u0105 i przewodnikiem. Mimo to sz\u0142a dalej, pe\u0142na pogodzenia, zach\u0119caj\u0105c tak\u017ce inne do my\u015blenia, \u017ce jeste\u015bmy w r\u0119kach Boga, kt\u00f3ry si\u0119 zatroszczy\u201d. Siostra Giuseppa Balzoni przypomnia\u0142a sobie, \u017ce \u201ewiele razy s\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca m\u00f3wi\u0142a swoim pracownicom, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani mog\u0105 jej wszystko odebra\u0107, opr\u00f3cz serca do mi\u0142owania Boga\u201d. A siostra Enrica Sorbone dodaje: \u201eChcia\u0142a, aby jej c\u00f3rki by\u0142y silne\u201d.<\/p>\n

          O odwadze siostry Teresy Vals\u00e9, oferuje wymowny przyk\u0142ad siostra Maria Genta, kt\u00f3ra do\u015bwiadczy\u0142a tych samych trudno\u015bci, co S\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca: \u201eSpecjalne warunki dla ci\u0105g\u0142ych trudno\u015bci, w jakich si\u0119 znajdowali\u015bmy, aby utrzyma\u0107 Oratorium, dosz\u0142y do tego, \u017ce rozwa\u017cano zawieszenie wszystkiego i zamkni\u0119cie samego Oratorium, tym bardziej, \u017ce przed nami cztery inne instytuty religijne musia\u0142y opu\u015bci\u0107 pole. W tych warunkach [siostra Teresa Vals\u00e9] zawsze by\u0142a t\u0105, kt\u00f3ra nas animowa\u0142a, zach\u0119ca\u0142a do modlitwy, nowenn modlitewnych, zapewniaj\u0105c nas, \u017ce pomoc Bo\u017ca nie zawiedzie. Przypomina\u0142a nam przyk\u0142ad czcigodnego Ksi\u0119dza Bosko, kt\u00f3ry w tych samych krytycznych okoliczno\u015bciach nigdy si\u0119 nie zniech\u0119ca\u0142, ufaj\u0105c w pomoc Boskiej Opatrzno\u015bci. Mog\u0119 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 stwierdzi\u0107, \u017ce gdybym nie mia\u0142a jej pomocy i zach\u0119ty u boku, na pewno nie kontynuowa\u0142abym dzie\u0142a, ale r\u00f3wnie\u017c zamkn\u0119\u0142abym dom\u201d.<\/p>\n

          Dodaje siostra Adelaide Barberis: \u201eMog\u0119 za\u015bwiadczy\u0107, \u017ce s\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca mia\u0142a silny charakter. Nie ba\u0142a si\u0119 trudno\u015bci i sprzeczno\u015bci, ale kontynuowa\u0142a swoje apostolstwo z zapa\u0142em i sta\u0142o\u015bci\u0105\u201d. A siostra Luigia Rotelli wyja\u015bnia sekret tej odwagi: \u201ePoniewa\u017c by\u0142a animowana \u017cyw\u0105 nadziej\u0105, \u017ce pewnego dnia zdob\u0119dzie Niebo […] potrafi\u0142a przezwyci\u0119\u017cy\u0107 ka\u017cd\u0105 trudno\u015b\u0107, [by\u0142a] prawdziwym wzorem zakonnicy salezja\u0144skiej\u201d.<\/p>\n

          Tego samego ducha mia\u0142a Matka Morano: \u201eS\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca zawsze modli\u0142a si\u0119 i kaza\u0142a modli\u0107 si\u0119 \u2013 deklaruje siostra El\u017cbieta Dispenza \u2013 wr\u0119cz, gdy spotyka\u0142y j\u0105 przeciwno\u015bci, nie traci\u0142a odwagi; zawsze weso\u0142a i spokojna podwaja\u0142a swoje modlitwy, zaleca\u0142a nam modli\u0107 si\u0119 z wi\u0119ksz\u0105 intensywno\u015bci\u0105, a potem pozostawa\u0142a spokojna i radosna, oddana woli Bo\u017cej, pewna, \u017ce b\u0119dzie pocieszona. W mi\u0119dzyczasie cz\u0119sto powtarza\u0142a: \u201eO wolo Bo\u017ca, Ty jeste\u015b moj\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105\u201d. A siostra Angela Macchi dodaje: \u201eS\u0142u\u017cebnica Bo\u017ca nigdy nie da\u0142a si\u0119 za\u0142ama\u0107 \u017cadnej trudno\u015bci, jak powa\u017cna by ona nie by\u0142a, poniewa\u017c m\u00f3wi\u0142a, \u017ce trudno\u015bci ukazuj\u0105 dzie\u0142a Bo\u017ce; diabe\u0142 stawia te przeszkody, aby uniemo\u017cliwi\u0107 czynienie dobra\u201d. M. Morano \u201ezawsze okazywa\u0142a si\u0142\u0119 w r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bciach \u017cycia \u2013 potwierdza ta sama \u015bwiadek \u2013 przywo\u0142uj\u0105c przyk\u0142ad Ksi\u0119dza Bosko, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142: Kiedy nie mo\u017cecie stawi\u0107 czo\u0142a trudno\u015bci, obejd\u017acie je\u201d. A ona sama m\u00f3wi\u0142a: \u201eW zmaganiach, przeciwno\u015bciach i cierpieniach my\u015blmy o wiecznej nagrodzie, kt\u00f3ra zostanie nam dana przez Boga w nagrod\u0119 za nasze ma\u0142e ofiary i nasze cierpienia. Nie powinni\u015bmy, my FMA, si\u0119 zniech\u0119ca\u0107, poniewa\u017c nasz Ojciec Ksi\u0105dz Bosko m\u00f3wi\u0142: \u201eTemu, kto trwa w powo\u0142aniu, Pan obieca\u0142 chleb, prac\u0119 i Niebo\u201d\u201d.<\/p>\n

           <\/p>\n

          Zako\u0144czenie<\/b><\/strong><\/p>\n

          \u015awi\u0119to\u015b\u0107 FMA w rozwa\u017canym okresie by\u0142a rzeczywisto\u015bci\u0105 widoczn\u0105 i dostrzegaln\u0105 zar\u00f3wno wewn\u0105trz samego Instytutu, jak i na zewn\u0105trz. Z strony samych FMA by\u0142a upragniona i przyjmowana z profesj\u0105 zakonn\u0105 jako pewna droga zbawienia, wytyczona przez Ksi\u0119dza Bosko, kt\u00f3ry, pomna\u017caj\u0105c sw\u00f3j charyzmat, zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 na\u015bladowa\u0107 Jezusa Dobrego Pasterza dla zbawienia m\u0142odzie\u017cy. By\u0142a wcielona przez silne kobiety, zakochane w Bogu, kt\u00f3re na wz\u00f3r Za\u0142o\u017cyciela by\u0142y gotowe znosi\u0107 wszelkie upokorzenia dla dobra m\u0142odych. By\u0142a prze\u017cywana przez FMA w wymiarze wsp\u00f3lnotowym, z kreatywn\u0105 wierno\u015bci\u0105, w atmosferze rado\u015bci i \u015bwi\u0119tej weso\u0142o\u015bci. \u015awi\u0119to\u015b\u0107 by\u0142a podziwiana w swojej oryginalno\u015bci Systemu Prewencyjnego<\/i><\/em> i doceniana, z powodu skuteczno\u015bci, przez osoby, kt\u00f3re wchodzi\u0142y w zasi\u0119g jej promieniowania. By\u0142a przez nie poszukiwana na drodze na\u015bladowania z powodu pozytywnego do\u015bwiadczenia. By\u0142a tak\u017ce mylona przez niekt\u00f3re z nich z nadzwyczajnymi dzia\u0142aniami, kt\u00f3re mia\u0142yby j\u0105 potwierdza\u0107 i wyra\u017ca\u0107, podczas gdy jej si\u0142a tkwi\u0142a w niezwyk\u0142ej wewn\u0119trznej finezji, uwra\u017cliwionej na m\u0142odzie\u017c z klasy ludowej, i ukrytej za pozornie zwyczajnym \u017cyciem. Aspekty wy\u0142aniaj\u0105ce si\u0119 z Positio<\/i><\/em> dostrzega si\u0119 w perspektywie przyk\u0142adu Ksi\u0119dza Bosko kontynuowanego przez nasze bohaterki w konstytutywnych rysach jej duchowo\u015bci, wyra\u017conej nie tylko w formie \u017ce\u0144skiej, ale wzbogaconej przez ich wychowawcze i duchowe macierzy\u0144stwo.<\/p>\n

           <\/p>\n

          s. Sylwia Ci\u0119\u017ckowska, fma<\/i><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          M\u00f3wienie o \u015bwi\u0119to\u015bci salezja\u0144skiej w historii oznacza zmierzenie si\u0119 z konkretnym do\u015bwiadczeniem, kt\u00f3re dojrzewa\u0142o w…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":53292,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":3,"footnotes":""},"categories":[470],"tags":[2556,1718,1742,2590,2618,1970],"class_list":["post-53304","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-refleksje","tag-bog","tag-charyzmat-salezjanski","tag-kosciol","tag-rodzina-salezjanska","tag-swiadkowie","tag-swieci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53304","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=53304"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53304\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53305,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53304\/revisions\/53305"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/53292"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=53304"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=53304"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=53304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}