{"id":49973,"date":"2026-03-21T16:17:25","date_gmt":"2026-03-21T16:17:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.donbosco.press\/?p=49973"},"modified":"2026-03-31T12:43:51","modified_gmt":"2026-03-31T12:43:51","slug":"wychowanie-do-poboznosci-swieckiej-ze-swietym-franciszkiem-salezym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/nasi-swieci\/wychowanie-do-poboznosci-swieckiej-ze-swietym-franciszkiem-salezym\/","title":{"rendered":"Wychowanie do \u201epobo\u017cno\u015bci \u015bwieckiej\u201d ze \u015bwi\u0119tym Franciszkiem Salezym"},"content":{"rendered":"

Franciszek Salezy, biskup Genewy w XVII wieku, zrewolucjonizowa\u0142 duchowo\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, proponuj\u0105c \u201epobo\u017cno\u015b\u0107 \u015bwieck\u0105\u201d dost\u0119pn\u0105 dla wszystkich, a nie tylko dla mnich\u00f3w i pustelnik\u00f3w. Jego najs\u0142ynniejsze dzie\u0142o, \u201eWprowadzenie do \u017cycia pobo\u017cnego\u201d (Filotea), uczy, \u017ce prawdziwa pobo\u017cno\u015b\u0107 nie polega na zewn\u0119trznych praktykach czy uczuciowych postawach, ale na autentycznej mi\u0142o\u015bci Boga i bli\u017aniego, prze\u017cywanej z rado\u015bci\u0105 w codziennych zaj\u0119ciach. Sprzeciwiaj\u0105c si\u0119 koncepcji, kt\u00f3ra spycha\u0142a \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 do klasztor\u00f3w, Franciszek Salezy dowodzi, \u017ce \u017co\u0142nierze, rzemie\u015blnicy, ma\u0142\u017conkowie i ksi\u0105\u017c\u0119ta mog\u0105 wszyscy d\u0105\u017cy\u0107 do chrze\u015bcija\u0144skiej doskona\u0142o\u015bci. Jego pobo\u017cno\u015b\u0107 jest inteligentna, dyskretna i radosna, doskonale zintegrowana z \u017cyciem spo\u0142ecznym, przekszta\u0142caj\u0105c religi\u0119 w \u017cyw\u0105 obecno\u015b\u0107 w \u015bwiecie, a nie w ucieczk\u0119 od niego.
\n<\/i><\/em><\/p>\n

Zwracaj\u0105c si\u0119 do Filotei w sprawie \u017cycia towarzyskiego w \u015bwiecie, Franciszek Salezy udziela jej nast\u0119puj\u0105cej rady: \u201ePolowanie na rozmowy, robienie wszystkiego, by ich unika\u0107, to dwie r\u00f3wnie naganne skrajno\u015bci z punktu widzenia tej pobo\u017cno\u015bci obywatelskiej, o kt\u00f3rej wam m\u00f3wi\u0119\u201d. Ten nacisk na \u201epobo\u017cno\u015b\u0107 \u015bwieck\u0105\u201d najwyra\u017aniej najbardziej uderzy\u0142 dawnych i wsp\u00f3\u0142czesnych czytelnik\u00f3w Filotei<\/i><\/em>, poniewa\u017c ujawnia g\u0142\u0119bok\u0105 intencj\u0119 autora, by kszta\u0142towa\u0107 nie tylko gorliwych chrze\u015bcijan, ale tak\u017ce dobrych obywateli ziemskiego miasta.<\/p>\n

Prawdziwa i fa\u0142szywa pobo\u017cno\u015b\u0107
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Na pocz\u0105tku XVII wieku rzeczownik pobo\u017cno\u015b\u0107<\/i><\/em> nie mia\u0142 jeszcze tego s\u0142abego i pogardliwego znaczenia, kt\u00f3re zacznie cz\u0119sto przybiera\u0107. \u201ePobo\u017cny\u201d nie by\u0142 jeszcze bigotem ani hipokryt\u0105. Nie zmienia to faktu, \u017ce Franciszek Salezy czu\u0142 si\u0119 zobowi\u0105zany do odrzucenia kilku fa\u0142szywych interpretacji pobo\u017cno\u015bci, kt\u00f3re by\u0142y powszechne ju\u017c w jego czasach:<\/p>\n

Kto jest sk\u0142onny do postu, b\u0119dzie uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za dobrego pobo\u017cnego, poniewa\u017c po\u015bci, nawet je\u015bli jego serce jest pe\u0142ne urazy; i chocia\u017c ze wzgl\u0119du na wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015b\u0107 nie o\u015bmiela si\u0119 dotkn\u0105\u0107 j\u0119zykiem odrobiny wina ani nawet odrobiny wody, nie waha si\u0119 jednak zanurzy\u0107 go we krwi bli\u017aniego przez oszczerstwo i kalumni\u0119. Inny b\u0119dzie uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za pobo\u017cnego, poniewa\u017c odmawia codziennie wielk\u0105 ilo\u015b\u0107 modlitw, nawet je\u015bli potem jego j\u0119zyk obfituje w niestosowne, aroganckie i obra\u017aliwe s\u0142owa wobec s\u0142ug i s\u0105siad\u00f3w.
\n<\/i><\/em>
\nWszystkie te osoby, kontynuowa\u0142 autor Filotei<\/i><\/em>, s\u0105 powszechnie uwa\u017cane za pobo\u017cne, ale w \u017caden spos\u00f3b nimi nie s\u0105; s\u0105 jedynie \u201epos\u0105gami i widmami pobo\u017cno\u015bci\u201d. Trzeba doda\u0107, \u017ce to nie wielkopostne miny czyni\u0105 \u015bwi\u0119tych. Franciszkowi Salezemu przypisuje si\u0119, i nie bez powodu, odpowied\u017a, kt\u00f3rej mia\u0142 udzieli\u0107 pewnego dnia na temat \u015bwi\u0119tego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry zawsze wygl\u0105da\u0142 na smutnego: \u201eJe\u015bli \u015bwi\u0119ty jest smutny, to jest to smutny \u015bwi\u0119ty\u201d.
\nGdy pobo\u017cno\u015b\u0107 jest cz\u0105stkowa i dziwaczna, jest fa\u0142szywa. R\u00f3wnie\u017c Franciszek Salezy zarzuca\u0142 sobie, \u017ce kiedy\u015b w ni\u0105 wpad\u0142, w okresie dojrzewania:<\/p>\n

Gdy by\u0142em m\u0142odym studentem w tym mie\u015bcie, ogarn\u0119\u0142a mnie wielka gorliwo\u015b\u0107 i wielka ch\u0119\u0107 bycia \u015bwi\u0119tym i doskona\u0142ym; my\u015bla\u0142em, \u017ce w tym celu konieczne jest, abym pochyla\u0142 g\u0142ow\u0119 na rami\u0119, odmawiaj\u0105c Brewiarz, poniewa\u017c tak robi\u0142 inny student, kt\u00f3ry by\u0142 naprawd\u0119 \u015bwi\u0119ty, i robi\u0142em to przez jaki\u015b czas starannie, nie staj\u0105c si\u0119 przez to \u015bwi\u0119tszym.
\n<\/i><\/em>
\nNa czym wi\u0119c polega prawdziwa pobo\u017cno\u015b\u0107? Jest ona niczym innym jak \u201educhow\u0105 zwinno\u015bci\u0105 i \u017cywotno\u015bci\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3rej mi\u0142o\u015b\u0107 dokonuje w nas swoich czyn\u00f3w, lub my przez ni\u0105, z gotowo\u015bci\u0105 i uczuciem\u201d; lub te\u017c jest to \u201eog\u00f3lna sk\u0142onno\u015b\u0107 i gotowo\u015b\u0107 ducha do czynienia tego, co uwa\u017camy za mi\u0142e Bogu\u201d. Jest to mi\u0142o\u015b\u0107 Boga, kt\u00f3ra d\u0105\u017cy do doskona\u0142o\u015bci. Pobo\u017cno\u015b\u0107 jest wewn\u0119trznym ogniem.<\/p>\n

Religia w zasi\u0119gu wszystkich
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sukces Franciszka Salezego polega\u0142 na umieszczeniu \u017cycia duchowego w zasi\u0119gu wszystkich, w jasnym j\u0119zyku, dostosowanym do wra\u017cliwo\u015bci epoki. W istocie, je\u015bli pobo\u017cno\u015b\u0107 jest mi\u0142o\u015bci\u0105, mi\u0142o\u015bci\u0105 Boga przede wszystkim, ale tak\u017ce, i tym samym ruchem, mi\u0142o\u015bci\u0105 bli\u017aniego, jest ona dost\u0119pna dla wszystkich, we wszystkich sytuacjach.
\n\u201ePobo\u017cno\u015b\u0107 \u015bwiecka\u201d, kt\u00f3rej naucza i kt\u00f3r\u0105 propaguje, uwzgl\u0119dnia wszystkie aspekty ludzkiej rzeczywisto\u015bci, na kt\u00f3r\u0105 wywrze dobroczynny wp\u0142yw. Autor Filotei<\/i><\/em> posuwa si\u0119 do u\u017cycia s\u0142owa herezja<\/i><\/em>, aby pot\u0119pi\u0107 postaw\u0119, kt\u00f3ra wydaje mu si\u0119 niezgodna ze zr\u00f3wnowa\u017conym spojrzeniem na rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 i z \u017cyciem chrze\u015bcija\u0144skim: \u201eJest b\u0142\u0119dem, a nawet herezj\u0105, chcie\u0107 wygna\u0107 \u017cycie pobo\u017cne z towarzystwa \u017co\u0142nierzy, z warsztatu rzemie\u015blnika, z dworu ksi\u0119cia, z codziennego \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144stw\u201d.
\nAby prowadzi\u0107 autentyczne \u017cycie chrze\u015bcija\u0144skie, nie jest konieczne wycofywanie si\u0119 ze \u015bwiata, udawanie si\u0119 na pustyni\u0119 czy wst\u0119powanie do klasztoru. Zwracaj\u0105c si\u0119 do Filotei, czyli do ka\u017cdej osoby, kt\u00f3ra chce kocha\u0107 Boga, autor postawi\u0142 sobie za cel nakre\u015blenie jej drogi gorliwego \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego po\u015br\u00f3d \u015bwiata, ucz\u0105c j\u0105, jak konieczne jest u\u017cywanie swoich \u201eskrzyde\u0142 do latania\u201d na wy\u017cynach modlitwy, a jednocze\u015bnie swoich \u201est\u00f3p do chodzenia razem z lud\u017ami w \u015bwi\u0119tej i przyjaznej rozmowie\u201d.
\nW jego ksi\u0105\u017cce znajdujemy bowiem mn\u00f3stwo rad i nauk na tematy, kt\u00f3re przed nim literatura duchowa porusza\u0142a rzadko, takie jak \u017cycie codzienne z jego problemami, sprawami i kwestiami dotycz\u0105cymi ma\u0142\u017ce\u0144stwa, relacji spo\u0142ecznych, ubioru, rekreacji, gier, ta\u0144ca czy przyja\u017ani. M\u00f3wi\u0105c og\u00f3lniej, uznano, \u017ce biskup Genewy mia\u0142 zas\u0142ug\u0119 wprowadzenia religii do \u017cycia i \u017cycia do religii.
\nPobo\u017cno\u015b\u0107 jest dobra \u201ezar\u00f3wno dla m\u0119\u017cczyzn, jak i dla kobiet\u201d, czytamy w przedmowie do Teotyma<\/i><\/em>. Filotea to imi\u0119 \u017ce\u0144skie wybrane, by oznacza\u0107 ka\u017cd\u0105 dusz\u0119 d\u0105\u017c\u0105c\u0105 do pobo\u017cno\u015bci \u2013 pisze \u2013 dodaj\u0105c z nut\u0105 ironii, \u017ce \u201em\u0119\u017cczy\u017ani r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 dusz\u0119, tak jak kobiety\u201d.
\nZ drugiej strony, pobo\u017cno\u015b\u0107 nie zale\u017cy od \u201enaturalnego temperamentu\u201d. S\u0105 osoby, kt\u00f3re maj\u0105 \u201eserce sk\u0142onne do mi\u0142o\u015bci\u201d, dla kt\u00f3rych \u201e\u0142atwo jest chcie\u0107 kocha\u0107 Boga\u201d, ale grozi im \u201eniebezpiecze\u0144stwo z\u0142ego kochania, [poniewa\u017c ich mi\u0142o\u015b\u0107] jest zwi\u0105zana z \u0142atwo\u015bci\u0105 kochania\u201d. Inni maj\u0105 \u201edusz\u0119 kwa\u015bn\u0105, szorstk\u0105, melancholijn\u0105 i ponur\u0105\u201d: ich mi\u0142o\u015b\u0107 b\u0119dzie \u201ebardziej warto\u015bciowa i godna pochwa\u0142y, tak jak tamta b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c bardziej wdzi\u0119czna i rozkoszna\u201d. Wszystkie te osoby o r\u00f3\u017cnym temperamencie \u201eniew\u0105tpliwie b\u0119d\u0105 kocha\u0107 Boga w tej samej mierze, ale nie w ten sam spos\u00f3b\u201d.<\/p>\n

Pobo\u017cno\u015b\u0107 inteligentna i dyskretna
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Pobo\u017cno\u015b\u0107 chrze\u015bcijanina musi by\u0107 \u201einteligentna\u201d i trzeba rozumie\u0107 modlitwy, kt\u00f3re si\u0119 odmawia: \u201ePragn\u0119, aby\u015bcie mieli francuskie t\u0142umaczenie wszystkich modlitw, kt\u00f3re b\u0119dziecie odmawia\u0107 \u2013 pisa\u0142 Franciszek Salezy do baronowej de Chantal. \u2013 Nie chc\u0119, aby\u015bcie odmawiali je po francusku, lecz po \u0142acinie, co sprzyja pobo\u017cno\u015bci, ale chc\u0119, aby\u015bcie w jaki\u015b spos\u00f3b znali sens modlitw, kt\u00f3re odmawiacie\u201d. T\u0119 sam\u0105 rad\u0119 da Filotei we Wprowadzeniu do \u017cycia pobo\u017cnego<\/i><\/em>, dodaj\u0105c ostrze\u017cenie przed nadmiarem pobo\u017cno\u015bci s\u0142ownej, \u201eponiewa\u017c jedno Ojcze nasz<\/i><\/em> odm\u00f3wione z uczuciem jest warte wi\u0119cej ni\u017c wiele odm\u00f3wionych w po\u015bpiechu\u201d.
\nAby zrozumie\u0107 swoj\u0105 religi\u0119, chrze\u015bcijanin \u017cyj\u0105cy w \u015bwiecie musi si\u0119 kszta\u0142ci\u0107. Jako kierownik duchowy, Franciszek Salezy zaleca\u0142 s\u0142uchanie S\u0142owa Bo\u017cego podczas kaza\u0144 i czytanie dzie\u0142 przydatnych do formacji duchowej, takich jak \u017cycie i dzie\u0142a \u015bwi\u0119tej Teresy z \u00c1vili, a tak\u017ce wielkich autor\u00f3w duchowych jego czas\u00f3w. Chocia\u017c osobiste czytanie Biblii nie by\u0142o jeszcze na porz\u0105dku dziennym dla katolik\u00f3w, obfity pokarm by\u0142 dost\u0119pny dla os\u00f3b pragn\u0105cych osi\u0105gn\u0105\u0107 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 doskona\u0142o\u015b\u0107. Biskup Genewy w znacznym stopniu si\u0119 do tego przyczyni, zw\u0142aszcza poprzez publikacj\u0119 Filotei<\/i><\/em> i Teotyma<\/i><\/em>.
\nChrze\u015bcijanin musi w szczeg\u00f3lno\u015bci wiedzie\u0107, \u017ce w \u017cyciu duchowym liczy si\u0119 przede wszystkim wn\u0119trze. Pobo\u017cno\u015b\u0107 \u2013 powie wizytkom \u2013 musi by\u0107 \u201eintymna, silna i hojna\u201d (E I 1005). Je\u015bli osoba pobo\u017cna upaja si\u0119 praktykami i \u0107wiczeniami do tego stopnia, \u017ce czyni z nich cel sam w sobie, je\u015bli przywdziewa je jak szat\u0119 w\u0142asnej ludzkiej pr\u00f3\u017cno\u015bci, nale\u017cy j\u0105 sk\u0142oni\u0107 do pozbycia si\u0119 ich, poniewa\u017c prawdziwa mi\u0142o\u015b\u0107 \u201epozbawia j\u0105 najprzyjemniejszych uczu\u0107, takich jak te, kt\u00f3rych doznawa\u0142a w pociechach duchowych, w \u0107wiczeniach pobo\u017cno\u015bci i w doskona\u0142o\u015bci cn\u00f3t\u201d.
\nWe wszystkim, ale zw\u0142aszcza w pobo\u017cno\u015bci, konieczna jest dyskrecja. Uwaga na ekscesy, kt\u00f3re irytuj\u0105 rodzin\u0119 i znajomych: \u201eOch! jak\u017ce szcz\u0119\u015bliwa b\u0119dziesz \u2013 pisze do jednej ze swoich korespondentek \u2013 je\u015bli b\u0119dziesz starannie przestrzega\u0107 umiaru, kt\u00f3ry ci wskaza\u0142em w twoich praktykach religijnych, dostosowuj\u0105c je jak najbardziej do twoich obowi\u0105zk\u00f3w domowych!\u201d. \u201eUreguluj przede wszystkim swoje praktyki pobo\u017cno\u015bci \u2013 pisze do innej znajomej \u2013 w taki spos\u00f3b, aby ich d\u0142ugo\u015b\u0107 nie m\u0119czy\u0142a twojej duszy i nie irytowa\u0142a dusz tych, z kt\u00f3rymi B\u00f3g ka\u017ce ci \u017cy\u0107\u201d.
\nOto swego rodzaju kodeks pobo\u017cno\u015bci \u015bwieckiej, przeznaczony dla m\u0142odej m\u0119\u017catki, kt\u00f3rej pragnienia doskona\u0142o\u015bci grozi\u0142y uczynieniem jej niezno\u015bn\u0105. Po poradzeniu jej, by od czasu do czasu odwiedza\u0142a szpitale, pociesza\u0142a i pomaga\u0142a chorym, daje jej precyzyjne zalecenia:<\/p>\n

We wszystkim tym miej na uwadze, aby tw\u00f3j m\u0105\u017c, twoi domownicy lub twoi krewni nie mieli powodu czu\u0107 si\u0119 ura\u017ceni, poniewa\u017c sp\u0119dzasz zbyt wiele czasu w ko\u015bcio\u0142ach, \u017cyjesz zbyt d\u0142ugo w odosobnieniu, zaniedbujesz zbyt d\u0142ugo trosk\u0119 o dom, lub, jak to si\u0119 czasem zdarza, zbyt surowo oceniasz post\u0119powanie innych lub zbyt otwarcie gardzisz rozmowami, w kt\u00f3rych nie przestrzega si\u0119 skrupulatnie zasad pobo\u017cno\u015bci. We wszystkim tym musimy by\u0107 kierowani i o\u015bwiecani przez mi\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra sk\u0142ania nas do podporz\u0105dkowania si\u0119 woli bli\u017aniego we wszystkim, co nie jest sprzeczne z przykazaniami Bo\u017cymi.
\n<\/i><\/em>
\nPobo\u017cno\u015b\u0107 \u015bwiecka wymaga dostosowania si\u0119 do drugiego i nieokazywania mu jakiejkolwiek wy\u017cszo\u015bci duchowej. Do matki de Chantal, kt\u00f3ra chcia\u0142a zbytnio po\u015bwi\u0119ca\u0107 si\u0119 postom, i to sama po\u015br\u00f3d pierwszych wizytek, napisa\u0142, parafrazuj\u0105c \u015bwi\u0119tego Paw\u0142a: \u201eB\u0119dziesz musia\u0142a by\u0107 \u017bydem z \u017bydami i poganinem z poganami, je\u015b\u0107 z tymi, kt\u00f3rzy jedz\u0105, \u015bmia\u0107 si\u0119 z tymi, kt\u00f3rzy si\u0119 \u015bmiej\u0105\u201d.<\/p>\n

Wybiera\u0107 sw\u00f3j wz\u00f3r
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Uwaga! S\u0105 \u015bwi\u0119ci, kt\u00f3rzy prowadzili \u017cycie bardziej godne podziwu ni\u017c na\u015bladowania: \u201eCzy\u017c nie jest to rzecz przera\u017caj\u0105ca \u2013 pisa\u0142 \u2013 widzie\u0107 \u015bwi\u0119tego Paw\u0142a pustelnika, na \u015brodku pustyni, zamkni\u0119tego w jaskini jak dzikus, kt\u00f3ry je tylko chleb i pije tylko wod\u0119?\u201d. Wszystkie formy ascezy praktykowane w samotno\u015bci i na pustyni nie s\u0105 zalecane wszystkim bez wyj\u0105tku. Nie mo\u017cna wi\u0119c proponowa\u0107 ludziom \u015bwieckim wzor\u00f3w pobo\u017cno\u015bci \u201eczysto kontemplacyjnej, monastycznej czy zakonnej\u201d: trzeba wybiera\u0107 wzory \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3rzy \u017cyli \u201ew stanie \u015bwieckim\u201d.
\nFranciszek Salezy nie waha\u0142 si\u0119 szuka\u0107 \u201e\u015bwi\u0119tych\u201d w\u015br\u00f3d postaci Starego Testamentu, takich jak w szczeg\u00f3lno\u015bci \u201eAbraham, Izaak i Jakub, Dawid, Hiob, Tobiasz, Sara, Rebeka i Judyta\u201d. Kto jest bardziej uroczy ni\u017c idealna para biblijna, Izaak i Rebeka, \u201enajczystsza para ma\u0142\u017ce\u0144ska staro\u017cytno\u015bci\u201d? Zostali oni \u201ezaobserwowani przez okno, pieszcz\u0105cy si\u0119 w taki spos\u00f3b, \u017ce Abimelek m\u00f3g\u0142 \u0142atwo zrozumie\u0107, chocia\u017c nie by\u0142o w tym nic nieuczciwego, \u017ce mogli by\u0107 tylko m\u0119\u017cem i \u017con\u0105\u201d.
\nW\u015br\u00f3d postaci Nowego Testamentu i \u015bwi\u0119tych chrze\u015bcija\u0144stwa wybiera przede wszystkim \u201eNaj\u015bwi\u0119tsz\u0105 Pann\u0119, ze \u015bwi\u0119tym J\u00f3zefem, \u015bwi\u0119tym Ludwikiem, \u015bwi\u0119t\u0105 Monik\u0105 i stoma tysi\u0105cami innych, kt\u00f3rzy nale\u017c\u0105 do falangi tych, kt\u00f3rzy \u017cyli w \u015bwiecie\u201d. Chwali \u201eniezwyk\u0142\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105 Magdalen\u0119\u201d, \u201ekr\u00f3low\u0105 i mistrzyni\u0119 wszystkich perfumiarek\u201d, a tak\u017ce \u015bwi\u0119t\u0105 Mart\u0119, \u201ekuchark\u0119 naszego drogiego Mistrza\u201d, o kt\u00f3rej m\u00f3wi si\u0119, \u201e\u017ce przygotowywa\u0142a chleb dla Naszego Pana, \u017ce przyjmowa\u0142a go w swoim domu i bardzo troszczy\u0142a si\u0119, aby niczego mu nie brakowa\u0142o\u201d.
\nAutor Filotei<\/i><\/em> ch\u0119tnie kataloguje wzorce chrze\u015bcija\u0144skie wed\u0142ug ich zawodu: \u201e\u015awi\u0119ty J\u00f3zef, Lidia i \u015bwi\u0119ty Kryspin byli doskona\u0142ymi \u015bwi\u0119tymi w swoich warsztatach; \u015bwi\u0119ta Anna, \u015bwi\u0119ta Marta, \u015bwi\u0119ta Monika, Akwila i Pryscylla w swoich ma\u0142\u017ce\u0144stwach; Korneliusz, \u015bwi\u0119ty Sebastian, \u015bwi\u0119ty Maurycy pod broni\u0105; Konstantyn, Helena, \u015bwi\u0119ty Ludwik, b\u0142ogos\u0142awiony Amadeusz, \u015bwi\u0119ty Edward na swoich tronach\u201d. Je\u015bli chodzi o \u201ewielkiego \u015bwi\u0119tego Maurycego\u201d, podkre\u015bli, \u017ce ten bohaterski \u017co\u0142nierz dozna\u0142 m\u0119cze\u0144stwa serca przed m\u0119cze\u0144stwem cia\u0142a, poniewa\u017c \u201ewidzia\u0142, jak pod jego oczami zabijano ca\u0142y jego drogi legion; i mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce dozna\u0142 m\u0119cze\u0144stwa tyle razy, ilu \u017co\u0142nierzy widzia\u0142 padaj\u0105cych\u201d.
\n\u015awi\u0119ta Monika, matka \u015bwi\u0119tego Augustyna, jest cz\u0119sto cytowana jako wz\u00f3r \u017cony, wdowy, matki i wychowawczyni: \u201eZ jak\u0105 stanowczo\u015bci\u0105 d\u0105\u017cy\u0142a do s\u0142u\u017cenia Bogu w swoim ma\u0142\u017ce\u0144stwie, w swoim wdowie\u0144stwie!\u201d. Jako wychowawczyni by\u0142a godna podziwu: \u201eGdy by\u0142a w ci\u0105\u017cy z wielkim \u015bwi\u0119tym Augustynem, po\u015bwi\u0119ci\u0142a go wielokrotnie religii chrze\u015bcija\u0144skiej i s\u0142u\u017cbie chwale Bo\u017cej, jak sam twierdzi, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce zakosztowa\u0142 soli Bo\u017cej ju\u017c w \u0142onie matki\u201d. Gdy syn zacz\u0105\u0142 schodzi\u0107 na z\u0142\u0105 drog\u0119, ona \u201ez tak\u0105 gorliwo\u015bci\u0105 i tak\u0105 wytrwa\u0142o\u015bci\u0105 walczy\u0142a ze z\u0142ymi sk\u0142onno\u015bciami \u015bwi\u0119tego Augustyna, pod\u0105\u017caj\u0105c za nim przez morze i l\u0105d, \u017ce uczyni\u0142a go szcz\u0119\u015bliwie bardziej synem swoich \u0142ez, przez nawr\u00f3cenie jego duszy, ni\u017c by\u0142 synem jej krwi przez zrodzenie jego cia\u0142a\u201d.
\nW momencie, gdy Filotea anga\u017cuje si\u0119 w \u017cycie pobo\u017cne \u201ew formie wyboru i decyzji\u201d, autor Wprowadzenia do \u017cycia pobo\u017cnego<\/i><\/em> stawia jej przed oczy nie tylko \u201eorszak dziewic, m\u0119\u017cczyzn i kobiet, bielszych od lilii\u201d, ale tak\u017ce \u201ezgromadzenie wd\u00f3w\u201d ozdobionych \u015bwi\u0119tym umartwieniem i pokor\u0105\u201d, a przede wszystkim \u201ezast\u0119p licznych os\u00f3b zam\u0119\u017cnych, kt\u00f3re \u017cyj\u0105 tak s\u0142odko razem i z wzajemnym szacunkiem, co nie mo\u017ce by\u0107 oddzielone od wielkiej mi\u0142o\u015bci\u201d; i dodaje: \u201eZauwa\u017c, jak te pobo\u017cne dusze \u0142\u0105cz\u0105 trosk\u0119 o sw\u00f3j dom zewn\u0119trzny z trosk\u0105 o swoje wn\u0119trze\u201d.<\/p>\n

\u201eTrzeba przestrzega\u0107 praw \u015bwiata, w kt\u00f3rym si\u0119 jest\u201d
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Og\u00f3lna zasada nauczania salezja\u0144skiego brzmi: \u201ePoniewa\u017c znajdujemy si\u0119 na tym \u015bwiecie, musimy przestrzega\u0107 jego praw\u201d, nie zapominaj\u0105c jednak o dodatku: \u201ewe wszystkim, co nie jest sprzeczne z prawem Bo\u017cym\u201d.
\nPrawa \u015bwiata to przede wszystkim prawa cywilizacji, uprzejmo\u015bci, dobrego wychowania. Chrze\u015bcijanin musi by\u0107 uprzejmy. Pobo\u017cno\u015b\u0107, gdy jest prawdziwa, jest tak\u017ce prawdziwym cz\u0142owiecze\u0144stwem, m\u0105dro\u015bci\u0105, taktem, umiarem, sta\u0142o\u015bci\u0105. Franciszek Salezy stanowczo o\u015bwiadcza: \u201eAbsolutnie nie chc\u0119 pobo\u017cno\u015bci fantastycznej, burzliwej, melancholijnej, gburowatej i smutnej, ale pobo\u017cno\u015bci s\u0142odkiej, \u0142agodnej, przyjemnej, pokojowej i, jednym s\u0142owem, pobo\u017cno\u015bci niezwykle szczerej, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce jest kochana najpierw przez Boga, ale tak\u017ce przez ludzi\u201d. Szacunek dla zasad spo\u0142ecznych i konwenans\u00f3w mo\u017ce czasem doznawa\u0107 wyj\u0105tk\u00f3w, jak w przypadku kr\u00f3la Dawida, kt\u00f3ry \u201eprzed ark\u0105 przymierza ta\u0144czy\u0142 i skaka\u0142 nieco wi\u0119cej, ni\u017c wymaga\u0142a tego przyzwoito\u015b\u0107\u201d, ale by\u0142o to z powodu \u201eniezwyk\u0142ej i bezmiernej rado\u015bci, jak\u0105 mia\u0142 w sercu\u201d.
\nPonadto, uprzejmo\u015b\u0107 nie oznacza dwulicowo\u015bci. Trzeba by\u0107 zawsze szczerym i dba\u0107 o to, by zewn\u0119trzno\u015b\u0107 odpowiada\u0142a wewn\u0119trznemu uczuciu, nie okazuj\u0105c si\u0119 jednak nieprzyjemnym w towarzystwie pod pretekstem \u201eprawdy\u201d i \u201eszczero\u015bci\u201d.
\n\u015awiat, przypomina Franciszek Salezy, gdy u\u017cywa tego rzeczownika w dwuznacznym znaczeniu, jakie ma w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym, jest rz\u0105dzony przez prawo potr\u00f3jnej po\u017c\u0105dliwo\u015bci, czyli przez pragnienie przyjemno\u015bci<\/i><\/em>, d\u00f3br<\/i><\/em> i zaszczyt\u00f3w<\/i><\/em>. Te trzy rzeczywisto\u015bci doczesne nie maj\u0105 zasadniczo warto\u015bci negatywnej.
\nPrzyjemno\u015b\u0107<\/i><\/em> jest zwi\u0105zana z pewnymi aktami i do\u015bwiadczeniami zar\u00f3wno na poziomie zmys\u0142\u00f3w, jak i na poziomie naszych wy\u017cszych w\u0142adz. Je\u015bli przyjemno\u015b\u0107 nie jest wypaczona i utrzymana w s\u0142usznej mierze, a zw\u0142aszcza je\u015bli pragnienie jest uprawnione i nie przekszta\u0142ca si\u0119 w zale\u017cno\u015b\u0107 i niewol\u0119, co w tym z\u0142ego? Nawet siostry wizytki b\u0119d\u0105 musia\u0142y przyjmowa\u0107 \u201ez pokojem i s\u0142odycz\u0105 ducha\u201d nie tylko wszelkiego rodzaju \u201ecierpienia i umartwienia\u201d, ale tak\u017ce rzeczy, kt\u00f3re uznaj\u0105 za \u201eca\u0142kowicie przyjemne i w pe\u0142ni zgodne z ich wol\u0105 i potrzebami, takie jak picie, jedzenie, odpoczynek, rekreacja i tym podobne, aby, id\u0105c za rad\u0105 Aposto\u0142a, wszystko, co czynimy, by\u0142o czynione w imi\u0119 Bo\u017ce i wy\u0142\u0105cznie dla Jego upodobania\u201d.
\nJe\u015bli chodzi o dobra<\/i><\/em> tego \u015bwiata, chrze\u015bcijanie musz\u0105 o nie dba\u0107 jeszcze bardziej ni\u017c ludzie \u201e\u015bwiata\u201d, poniewa\u017c \u201eposiadamy je, ale nie jako nasze\u201d: \u201eB\u00f3g da\u0142 nam je do uprawiania i chce, aby\u015bmy sprawili, by przynosi\u0142y owoce i by\u0142y u\u017cyteczne\u201d. Nie jest nawet zabronione ich pomna\u017canie: \u201eMiejmy wi\u0119c t\u0119 pe\u0142n\u0105 \u0142aski trosk\u0119 o zachowanie, a nawet o pomno\u017cenie naszych d\u00f3br doczesnych, gdy nadarzy si\u0119 s\u0142uszna okazja i w miar\u0119, jak tego wymaga nasz stan, poniewa\u017c B\u00f3g chce, aby\u015bmy tak czynili, z mi\u0142o\u015bci do Niego\u201d. Chrze\u015bcijanin mo\u017ce mie\u0107 bogactwa, ale nie powinien da\u0107 si\u0119 im \u201ezatru\u0107\u201d, to znaczy nie powinien przywi\u0105zywa\u0107 do nich serca.
\nCo do poszukiwania zaszczyt\u00f3w<\/i><\/em> i dobrej reputacji, nie jest to samo w sobie sprzeczne z dobrze poj\u0119t\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 pokor\u0105. Ka\u017cdy powinien stara\u0107 si\u0119 zachowa\u0107 swoje dobre imi\u0119, kt\u00f3re jest \u201ejednym z fundament\u00f3w spo\u0142ecze\u0144stwa ludzkiego; bez niego jeste\u015bmy nie tylko bezu\u017cyteczni, ale nawet szkodliwi dla publiczno\u015bci, z powodu zgorszenia, jakie by z tego wynik\u0142o\u201d. W konsekwencji \u201emi\u0142o\u015b\u0107 wymaga, a pokora aprobuje, aby\u015bmy go pragn\u0119li i aby\u015bmy go cennie strzegli\u201d. Pos\u0142u\u017cy nam to, by nie \u201eobra\u017ca\u0107 oka dobrych\u201d ani nie \u201edawa\u0107 satysfakcji oku z\u0142ych\u201d.<\/p>\n

\u015awiadkowie chrze\u015bcija\u0144skiej rado\u015bci
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zarzut, kt\u00f3ry najcz\u0119\u015bciej stawia si\u0119 pobo\u017cno\u015bci, jest dobrze znany: \u201e\u015awiat, moja droga Filoteo, szkaluje na wszelkie sposoby \u015bwi\u0119t\u0105 pobo\u017cno\u015b\u0107, przedstawiaj\u0105c osoby pobo\u017cne z ponur\u0105, smutn\u0105 i strapion\u0105 twarz\u0105 i rozpowiadaj\u0105c, \u017ce pobo\u017cno\u015b\u0107 czyni ludzi melancholijnymi i niezno\u015bnymi\u201d. Stawiaj\u0105c m\u0142odemu cz\u0142owiekowi za wz\u00f3r \u015bw. Ludwika, Franciszek Salezy ukazuje, \u017ce ten \u015bwi\u0119ty by\u0142 \u201epogodnego usposobienia\u201d i \u017ce ten kr\u00f3l potrafi\u0142 \u201e\u015bmia\u0107 si\u0119 \u017cyczliwie, gdy nadarza\u0142a si\u0119 ku temu okazja\u201d.
\nW listach i pismach Franciszka Salezego rozsianych jest wiele zaprosze\u0144 do rado\u015bci. Mo\u017cna by bez ko\u0144ca zbiera\u0107 takie wyra\u017cenia jak nast\u0119puj\u0105ce: \u201e\u017byj rado\u015bnie, dop\u00f3ki mo\u017cesz\u201d; \u201eb\u0105d\u017a zawsze radosna\u201d; \u201eabsolutnie nie poddawaj si\u0119 smutkowi\u201d; \u201e\u017cyj w pokoju i rado\u015bci, a przynajmniej b\u0105d\u017a zadowolona\u201d; \u201erozbudzaj w sobie cz\u0119sto ducha weso\u0142o\u015bci i \u0142agodno\u015bci\u201d; \u201ew tej naszej kr\u00f3tkiej pielgrzymce \u017cyjmy rado\u015bnie, dostosowuj\u0105c si\u0119 do upodoba\u0144 naszych gospodarzy we wszystkim, co nie jest grzechem\u201d; \u201ezachowuj \u015bwi\u0119t\u0105 i serdeczn\u0105 weso\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra karmi si\u0142y ducha i buduje bli\u017aniego\u201d; \u201ezachowuj \u015bwi\u0119t\u0105 rado\u015b\u0107 ducha, kt\u00f3ra, roztaczana skromnie w twoich czynach i s\u0142owach, b\u0119dzie pociech\u0105 dla os\u00f3b, kt\u00f3re ci\u0119 zobacz\u0105\u201d; \u201eb\u0105d\u017a sta\u0142a, odwa\u017cna i weso\u0142a, poniewa\u017c [Bo\u017ca Dobro\u0107] obdarza ci\u0119 darem pragnienia bycia ca\u0142\u0105 Jego\u201d; \u201e\u017cyj w pe\u0142ni zadowolona przed Bogiem\u201d; \u201e\u017cyj hojnie i szlachetnie radosna w Tym, kt\u00f3ry jest nasz\u0105 jedyn\u0105 rado\u015bci\u0105\u201d.
\nPo co nieustannie szuka\u0107 tego, co jest nie tak? Faktem jest, \u017ce gdy duch sprzeciwu staje si\u0119 systematyczny, nic nie jest w porz\u0105dku. St\u0105d ten zarzut wobec \u201ezbuntowanych braci\u201d: \u201eZmuszacie mnie, bym powiedzia\u0142, \u017ce szukacie piwnic i \u015bmietnisk zamiast ogrod\u00f3w i sad\u00f3w\u201d. Rzeczywisto\u015b\u0107 nas przygn\u0119bia? \u201eTrzeba pozwoli\u0107, by utrapienia przesz\u0142y przez serce, ale nie pozwala\u0107 im w nim pozosta\u0107\u201d. \u015awiat jest z\u0142y? Czy nale\u017cy na\u015bladowa\u0107 Izraelit\u00f3w, \u201ekt\u00f3rzy nigdy nie mogli \u015bpiewa\u0107 w Babilonie, poniewa\u017c my\u015bleli o swojej ziemi\u201d? Ja, m\u00f3wi Franciszek Salezy, \u201echcia\u0142bym, aby\u015bmy \u015bpiewali wsz\u0119dzie\u201d.
\nChrze\u015bcijanin nie narzeka na niedoskona\u0142o\u015bci, kt\u00f3re w sobie odkrywa: \u201eWszyscy chcieliby\u015bmy by\u0107 bez niedoskona\u0142o\u015bci; ale, moja najdro\u017csza C\u00f3rko, trzeba mie\u0107 cierpliwo\u015b\u0107; nasza natura jest ludzka, a nie anielska\u201d. Nie ignoruje on niczego z naszej \u015bmiertelnej kondycji, ale nie chce przera\u017ca\u0107 naszego ducha. Jego postawa w codziennej w\u0119dr\u00f3wce \u017cycia zmierza\u0142a w tym samym kierunku. Wed\u0142ug Micha\u0142a Favre, jego sekretarza i powiernika w ka\u017cdej chwili, biskup \u201emia\u0142 usposobienie z natury pogodne i pe\u0142ne wdzi\u0119ku, by\u0142 wrogiem smutku i melancholii, niemniej jednak zachowywa\u0142 postaw\u0119 pokornie powa\u017cn\u0105 i majestatyczn\u0105, twarz \u0142agodn\u0105 i pogodn\u0105, czemu towarzyszy\u0142a umiarkowana pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 i wielka skromno\u015b\u0107, wcale nie zaniedbany czy nieuporz\u0105dkowany w swoim obej\u015bciu, ani te\u017c zbyt wylewny w chwilach rado\u015bci. Nigdy nie okazywa\u0142 smutnej miny, a tym bardziej nad\u0105sanej, bez wzgl\u0119du na to, jak bardzo go niepokojono, lecz przyjmowa\u0142 ka\u017cdego z bardzo pogodnym i zadowolonym obliczem\u201d. By\u0142 przekonany, \u017ce \u201eB\u00f3g jest Bogiem rado\u015bci\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Franciszek Salezy, biskup Genewy w XVII wieku, zrewolucjonizowa\u0142 duchowo\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, proponuj\u0105c \u201epobo\u017cno\u015b\u0107 \u015bwieck\u0105\u201d dost\u0119pn\u0105 dla…<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":49966,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":7,"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[1718,2024,2196,1820,1970],"class_list":["post-49973","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nasi-swieci","tag-charyzmat-salezjanski","tag-cnoty","tag-edukacja","tag-laska","tag-swieci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49973","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49973"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49973\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49980,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49973\/revisions\/49980"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/49966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}