{"id":47633,"date":"2025-12-18T08:17:44","date_gmt":"2025-12-18T08:17:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.donbosco.press\/?p=47633"},"modified":"2025-12-18T08:19:51","modified_gmt":"2025-12-18T08:19:51","slug":"wychowanie-do-odpoczynku-i-czasu-wolnego-ze-swietym-franciszkiem-salezym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/nasi-swieci\/wychowanie-do-odpoczynku-i-czasu-wolnego-ze-swietym-franciszkiem-salezym\/","title":{"rendered":"Wychowanie do odpoczynku i czasu wolnego ze \u015bwi\u0119tym Franciszkiem Salezym"},"content":{"rendered":"

\u017bycie to nie tylko praca i powa\u017cne zaj\u0119cia, to tak\u017ce chwile odpoczynku, relaksu i \u201erekreacji\u201d. Dla cz\u0142owieka zainteresowanego formacj\u0105 i edukacj\u0105, jakim by\u0142 Franciszek Salezy, ten wymiar ludzkiego \u017cycia nie m\u00f3g\u0142 nie przyci\u0105gn\u0105\u0107 jego uwagi. Oczywi\u015bcie, jego podej\u015bcie do tej tematyki ma przede wszystkim charakter etyczny: nie interesuje go relaks i zabawa same w sobie; nie znajdziemy u niego refleksji na temat warto\u015bci edukacyjnej tej czy innej gry lub rozrywki. Jest raczej zatroskany o zdefiniowanie warunk\u00f3w, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce rozrywki s\u0105, w zale\u017cno\u015bci od przypadku, konieczne, u\u017cyteczne, dobre, oboj\u0119tne lub szkodliwe. Niemniej jednak, manifestuje sw\u00f3j humanizm r\u00f3wnie\u017c w tej kwestii, dzi\u0119ki swojej otwarto\u015bci umys\u0142u i serca na wszystko, co ludzkie, a w szczeg\u00f3lno\u015bci na to, co interesuje m\u0142odzie\u017c.<\/i><\/em><\/p>\n

Konieczno\u015b\u0107 odpoczynku i relaksu
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201eOd czasu do czasu konieczne jest, aby cia\u0142o i umys\u0142 odpocz\u0119\u0142y w jakiej\u015b formie rekreacji\u201d \u2013 stwierdza autor Filotei<\/i><\/em>. R\u00f3wnie\u017c w klasztorach wizytek rekreacja jest niezb\u0119dnym momentem:<\/p>\n

Siostry potrzebuj\u0105 relaksu \u2013 stwierdza \u2013 a przede wszystkim nowicjuszki musz\u0105 mie\u0107 dobr\u0105 rekreacj\u0119. Nie nale\u017cy utrzymywa\u0107 umys\u0142u w ci\u0105g\u0142ym napi\u0119ciu, grozi to popadni\u0119ciem w melancholi\u0119. Nie chcia\u0142bym, aby kto\u015b mia\u0142 skrupu\u0142y, gdyby ca\u0142\u0105 rekreacj\u0119 sp\u0119dzi\u0142 na rozmowach o rzeczach oboj\u0119tnych; innym razem b\u0119dzie rozmawia\u0142 o rzeczach dobrych.<\/i><\/em><\/p>\n

Rozdzia\u0142 Filotei po\u015bwi\u0119cony \u201erozrywkom i rekreacjom\u201d wymienia szereg \u00f3wczesnych, powszechnych zaj\u0119\u0107, kt\u00f3re uwa\u017cano za \u201edozwolone i godne pochwa\u0142y\u201d:<\/p>\n

Zaczerpni\u0119cie \u015bwie\u017cego powietrza, spacer, radosna i mi\u0142a rozmowa z kim\u015b, gra na lutni lub innym instrumencie, \u015bpiew, polowanie to wszystko s\u0105 tak uczciwe rekreacje, \u017ce aby dobrze z nich korzysta\u0107, wystarczy troch\u0119 zdrowego rozs\u0105dku, kt\u00f3ry wszystkiemu przypisuje odpowiednie miejsce, czas, miejsce i miar\u0119.<\/i><\/em><\/p>\n

Lista zaczyna si\u0119 od dw\u00f3ch rodzaj\u00f3w relaksu, kt\u00f3re stanowi\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107: zaczerpni\u0119cie powietrza i spacer, dwa aspekty tej samej relaksuj\u0105cej aktywno\u015bci. \u201eZaczerpni\u0119cie \u015bwie\u017cego powietrza\u201d to robienie tego, co ptak, kt\u00f3ry \u201ebierze powietrze i ucieka\u201d, wznosi si\u0119 i odlatuje na rozpostartych skrzyd\u0142ach, podczas gdy w\u0119drowiec u\u017cywa swoich n\u00f3g. Do spaceru mo\u017cna na pierwszy rzut oka odnie\u015b\u0107 to, co autor m\u00f3wi o konieczno\u015bci dobrze sp\u0119dzonych rekreacji, poniewa\u017c ma on podw\u00f3jn\u0105 zalet\u0119: odpr\u0119\u017ca jednocze\u015bnie umys\u0142 i cia\u0142o.
\nNadanie spacerowi \u201eodpowiedniego miejsca, czasu, lokalizacji i miary\u201d oznacza, \u017ce taka aktywno\u015b\u0107 nast\u0119puje po powa\u017cnych zaj\u0119ciach, kt\u00f3re s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 obowi\u0105zk\u00f3w ka\u017cdego. Czas, jaki nale\u017cy na ni\u0105 po\u015bwi\u0119ci\u0107, zale\u017cy oczywi\u015bcie od tego, co jest konieczne i wskazane dla ka\u017cdego.
\nSpacer mo\u017ce by\u0107 dobrym lekarstwem w przypadku przeci\u0105\u017cenia prac\u0105: \u201eKiedy nadmierna praca sprawia\u0142a mu jakie\u015b dolegliwo\u015bci \u2013 opowiada jego przyjaciel, monsignor Camus \u2013 jego lekarz radzi\u0142 mu zaczerpn\u0105\u0107 \u015bwie\u017cego powietrza, po\u015bwi\u0119ci\u0107 troch\u0119 czasu na spacery przez kilka dni, aby wyeliminowa\u0107, dzi\u0119ki tym relaksom, z\u0142e humory, kt\u00f3re si\u0119 nagromadzi\u0142y i kt\u00f3re powodowa\u0142y oci\u0119\u017ca\u0142o\u015b\u0107\u201d. Bardzo pos\u0142uszny lekarzowi, biskup chodzi\u0142 na spacery \u201ew rozleg\u0142ym ogrodzie\u201d.<\/p>\n

Gry zr\u0119czno\u015bciowe
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W czasach Franciszka Salezego popularne by\u0142y \u201epallacorda, pallone, pallamaglio, corsa agli anelli\u201d. Gra w pallacorda<\/i><\/em> to przodek tenisa: jeden odbija\u0142 pi\u0142k\u0119 do drugiego, nad sznurkiem, d\u0142oni\u0105 lub rakiet\u0105. Pasja do tej gry musia\u0142a by\u0107 silna, skoro zasugerowa\u0142a to ostrze\u017cenie: \u201eD\u0142ugie granie w pi\u0142k\u0119 nie oznacza odpoczynku dla cia\u0142a, ale jego wyczerpanie\u201d.
\nGra w pallone<\/i><\/em> pos\u0142u\u017cy mu kiedy\u015b do opisania pogardy dla zaszczyt\u00f3w: \u201eKto w grze w pallone najlepiej j\u0105 przyjmuje? Ten, kto j\u0105 najdalej rzuca\u201d. Pallamagli<\/i><\/em>o, przodek krykieta<\/i><\/em> i golfa<\/i><\/em>, polega\u0142a na rzucaniu i odbijaniu twardej drewnianej pi\u0142ki za pomoc\u0105 rodzaju m\u0142otka, kija z m\u0142otkowatym zako\u0144czeniem. Wiadomo, \u017ce w Annecy, nad brzegiem jeziora, istnia\u0142a gra w pallamaglio. Co do gry w pier\u015bcienie<\/i><\/em>, polega\u0142a ona na bieganiu i nawlekaniu na patyk trzymany w r\u0119ku serii pier\u015bcieni. Wymaga\u0142a du\u017cej koncentracji, co sprawi\u0142o, \u017ce m\u00f3wi\u0142: \u201eCi, kt\u00f3rzy bior\u0105 udzia\u0142 w wy\u015bcigu pier\u015bcieni, wcale nie my\u015bl\u0105 o publiczno\u015bci, kt\u00f3ra ich obserwuje, ale o dobrym biegu, aby wygra\u0107\u201d.
\nWszystkie te gry, kt\u00f3re wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z du\u017cym wk\u0142adem energii, s\u0105 szczeg\u00f3lnie odpowiednie dla m\u0142odzie\u017cy. Franciszek Salezy radzi je m\u0142odemu cz\u0142owiekowi, dodaj\u0105c do nich jazd\u0119 konn\u0105: \u201e\u0106wiczcie si\u0119 w rozrywkach, kt\u00f3re wymagaj\u0105 si\u0142y, takich jak jazda konna, skakanie i inne podobne gry\u201d.
\nKto gra, robi to oczywi\u015bcie dla przyjemno\u015bci i aby zadowoli\u0107 innych. Ale trzeba b\u0119dzie zadba\u0107 o to, aby gra nie przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w uzale\u017cnienie, z kt\u00f3rego nie mo\u017cna si\u0119 ju\u017c uwolni\u0107. Nasze uczucia s\u0105 tak cenne \u2013 m\u00f3wi\u0142 \u2013 \u201e\u017ce wymagaj\u0105, aby nie pozwoli\u0107 im uwik\u0142a\u0107 si\u0119 w rzeczy bezu\u017cyteczne\u201d.<\/p>\n

Gry towarzyskie
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Szachy i gry \u201esto\u0142owe\u201d nale\u017c\u0105 do \u201erozrywek samych w sobie dobrych i uczciwych\u201d (I III 31). Gry sto\u0142owe oznacza\u0142y wszystkie gry, do kt\u00f3rych potrzebny by\u0142 st\u00f3\u0142, w szczeg\u00f3lno\u015bci warcaby i szachy. Ta ostatnia gra mog\u0142a z czasem przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w pasj\u0119 trudn\u0105 do opanownia, tak \u017ce \u201epo pi\u0119ciu lub sze\u015bciu godzinach gry w szachy, cz\u0142owiek wychodzi z niej \u015bmiertelnie zm\u0119czony i pusty w duchu\u201d.
\nGry hazardowe w ko\u015bci lub karty, w kt\u00f3rych gra si\u0119 na pieni\u0105dze i czasami anga\u017cuje du\u017ce sumy, s\u0105 szczerze odradzane. W rozdziale o \u201egrach zakazanych\u201d autor Filotei zada\u0142 sobie trud przedstawienia trzech powod\u00f3w przeciwnych grom hazardowym. Po pierwsze, \u201ew tych grach nie wygrywa si\u0119 my\u015bleniem, ale dzi\u0119ki losowi, kt\u00f3ry bardzo cz\u0119sto nagradza tych, kt\u00f3rzy zr\u0119czno\u015bci\u0105 lub pracowito\u015bci\u0105 nie zas\u0142u\u017cyli na nic\u201d. Po drugie, nie s\u0105 to prawdziwe gry, ale raczej \u201eci\u0119\u017ckie zaj\u0119cia\u201d: utrzymuje si\u0119 w nich \u201eumys\u0142 ca\u0142kowicie skoncentrowany i napi\u0119ty w ci\u0105g\u0142ej uwadze, i ca\u0142y wzburzony niepokojami, obawami i wiecznymi l\u0119kami\u201d. Wreszcie, rado\u015b\u0107 zwyci\u0119zcy jest rado\u015bci\u0105 tylko jednego, \u201eponiewa\u017c osi\u0105ga si\u0119 j\u0105 tylko kosztem i ze smutkiem towarzysza\u201d.
\nPasja do gry mo\u017ce doprowadzi\u0107 gracza do ca\u0142kowitej ruiny: \u201eTen, kto przyzwyczaja si\u0119 do gry w testony, p\u00f3\u017aniej b\u0119dzie gra\u0142 w scudi, potem w pistolety, potem w konie, a po koniach, ca\u0142\u0105 swoj\u0105 fortun\u0105\u201d. Z tych wszystkich powod\u00f3w Franciszek Salezy ostrzega m\u0142odego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry \u201ema wyp\u0142yn\u0105\u0107 na szerokie morze dworu\u201d przed ryzykiem gry. Ale jak zawsze u Franciszka Salezego, istnieje wyj\u0105tek: mo\u017cna gra\u0107 w gr\u0119 hazardow\u0105, aby zadowoli\u0107 drugiego, z \u201eust\u0119pliwo\u015bci\u201d: \u201eGry hazardowe, kt\u00f3re w przeciwnym razie by\u0142yby naganne, przestaj\u0105 takie by\u0107, je\u015bli raz czy drugi zagramy w nie z uzasadnionej ust\u0119pliwo\u015bci\u201d.<\/p>\n

Rozrywki kulturalne
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Po ta\u0144cu, autor Filotei wymienia jako \u017ar\u00f3d\u0142o rekreacji i rozrywki pewne aktywno\u015bci artystyczne, takie jak \u201ekomedie\u201d, termin, kt\u00f3ry w\u00f3wczas oznacza\u0142 wszelkie przedstawienia teatralne, a tak\u017ce \u201egranie\u201d na lutni lub innym instrumencie i \u201egranie muzyki\u201d. Muzyka jest stworzona \u201edo rozweselania\u201d s\u0142uchu. Istnieje du\u017ca r\u00f3\u017cnica \u201emi\u0119dzy muzyk\u0105 pisan\u0105 a muzyk\u0105 \u015bpiewan\u0105\u201d. Muzyka jest \u017ar\u00f3d\u0142em przyjemno\u015bci, ale przyjemno\u015b\u0107 jest wi\u0119ksza lub mniejsza \u201ew zale\u017cno\u015bci od tego, czy uszy s\u0105 bardziej czy mniej delikatne\u201d:<\/p>\n

Nie wszyscy na tym \u015bwiecie s\u0105 w stanie w ten sam spos\u00f3b zrozumie\u0107 d\u017awi\u0119k i harmoni\u0119 muzyki: ten, kto ma nieco twardszy s\u0142uch, nie mo\u017ce uchwyci\u0107 wszystkich niuans\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 u\u017cywane do uczynienia melodii doskona\u0142\u0105, nawet je\u015bli rozumie i zna muzyk\u0119, co jest mo\u017cliwe dla tego, kto ma bardziej wyrafinowane ucho; i chocia\u017c ten pierwszy cieszy si\u0119 s\u0142odycz\u0105, kt\u00f3r\u0105 odczuwa, s\u0142uchaj\u0105c tej muzyki, to jednak nie odczuwa tak wielkiej przyjemno\u015bci jak ten, kto ma bardziej wyrafinowane ucho, chocia\u017c obaj s\u0105 zadowoleni.<\/i><\/em><\/p>\n

\u015apiewanie wi\u0105\u017ce si\u0119 z pewnym wysi\u0142kiem, ale \u015bpiew podnosi na duchu: \u201ePielgrzym, kt\u00f3ry weso\u0142o \u015bpiewa w swojej podr\u00f3\u017cy, konkretnie dodaje trud \u015bpiewu do trudu chodzenia, a mimo to, z takim zwi\u0119kszeniem wysi\u0142ku, dodaje sobie otuchy i \u0142agodzi trud marszu\u201d. Jednak nie nale\u017cy robi\u0107 \u201ejak \u015bpiewacy, kt\u00f3rzy od ci\u0105g\u0142ego pr\u00f3bowania motetu staj\u0105 si\u0119 ochrypli\u201d.
\nIstniej\u0105 jeszcze inne sposoby relaksu, takie jak czytanie, a nawet pisanie. Czyta si\u0119 lub pisze nie tylko po to, by kszta\u0142ci\u0107 siebie lub innych, ale tak\u017ce po to, by odpr\u0119\u017cy\u0107 siebie i innych. Przyjemno\u015b\u0107 sprawia r\u00f3wnie\u017c pisanie, a autor Teotimo<\/i><\/em> ch\u0119tnie wyznawa\u0142 to swojemu czytelnikowi:<\/p>\n

Jak rze\u017abiarze drogocennych pere\u0142, czuj\u0105c, \u017ce wzrok jest zm\u0119czony od ci\u0105g\u0142ego skupiania si\u0119 na delikatnych rysach ich dzie\u0142a, ch\u0119tnie trzymaj\u0105 przed sob\u0105 jaki\u015b wspania\u0142y szmaragd, aby podziwiaj\u0105c jego ziele\u0144 od czasu do czasu, mogli si\u0119 odpr\u0119\u017cy\u0107 i da\u0107 odpocz\u0105\u0107 swoim zm\u0119czonym oczom, tak samo w tych licznych zaj\u0119ciach, kt\u00f3re moja kondycja nieustannie mi gromadzi, zawsze mam ma\u0142e plany na tematy religijne do opracowania, o kt\u00f3rych my\u015bl\u0119, kiedy mog\u0119, aby podnie\u015b\u0107 i odpr\u0119\u017cy\u0107 m\u00f3j umys\u0142.<\/i><\/em><\/p>\n

Podczas gdy protestanci znie\u015bli wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015bwi\u0105t, katolicy nadal obchodzili liczne \u015bwi\u0119ta, w szczeg\u00f3lno\u015bci te po\u015bwi\u0119cone Matce Bo\u017cej i \u015bwi\u0119tym. Dla Franciszka Salezego \u201eniedziele i \u015bwi\u0119ta\u201d to dni r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 od innych, dlatego \u201ezazwyczaj ubiera si\u0119 lepiej\u201d.
\nOpr\u00f3cz \u015bwi\u0105t religijnych \u201enakazanych przez Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d i \u201eprzez niego zalecanych\u201d, istniej\u0105 \u201e\u015bwi\u0119ta \u015bwieckie\u201d, takie jak to obchodzone w Lyonie z okazji wjazdu Ludwika XIII do tego miasta. Biskup Genewy by\u0142 r\u00f3wnie\u017c fetowany podczas swoich wizyt duszpasterskich, jak podczas jego uroczystego wjazdu do Bonneville:<\/p>\n

Moja droga C\u00f3rko, jakich dobrych ludzi znalaz\u0142em po\u015br\u00f3d tak wysokich g\u00f3r! Jaki honor, jakie przyj\u0119cie, jaka cze\u015b\u0107 dla ich biskupa! Przedwczoraj przyby\u0142em do tego miasteczka w \u015brodku nocy; ale mieszka\u0144cy przygotowali tyle \u015bwiate\u0142 i tyle \u015bwi\u0119towania, \u017ce wszystko by\u0142o o\u015bwietlone.<\/i><\/em><\/p>\n

Z okazji \u015bwi\u0105t organizuje si\u0119 bankiety i ubiera si\u0119 \u201ez wielk\u0105 pomp\u0105\u201d. Ot\u00f3\u017c \u201ebankiety, pompy\u201d nale\u017c\u0105 do rzeczy, kt\u00f3re Franciszek Salezy umieszcza\u0142 w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3re \u201ew istocie nie s\u0105 wcale z\u0142e, lecz oboj\u0119tne\u201d. Wszystko zale\u017cy od tego, jak si\u0119 ich u\u017cywa.
\nPrzygotowanie dobrego obiadu jest wyrazem przyja\u017ani: w istocie, \u201ejak mo\u017cna bardziej szczerze wyrazi\u0107 pragnienie, aby przyjaciel cieszy\u0142 si\u0119 dobrym obiadem, ni\u017c przygotowuj\u0105c mu smaczny i wykwintny bankiet?\u201d.
\nAle nie nale\u017cy popada\u0107 w przesad\u0119: \u201eCi, kt\u00f3rzy, b\u0119d\u0105c na uczcie, pr\u00f3buj\u0105 ka\u017cdego dania i jedz\u0105 wszystkiego po trochu, powa\u017cnie niszcz\u0105 sobie \u017co\u0142\u0105dek,\u00a0 powoduj\u0105c tak powa\u017cne niestrawno\u015bci, \u017ce nie \u015bpi\u0105 ca\u0142\u0105 noc, nie pozostaje im nic \u00a0innego, jak tylko wymiotowa\u0107\u201d. Wesela to wspania\u0142e okazje do \u015bwi\u0119towania i rado\u015bci, ale nierzadko zdarza si\u0119, jak zauwa\u017cy\u0142 biskup, \u017ce \u201epozwala si\u0119 na tysi\u0105c nieumiarkowa\u0144 w rozrywkach, bankietach i plotkach\u201d.<\/p>\n

\u201eRadosne i mi\u0142e rozmowy\u201d
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W\u015br\u00f3d najcz\u0119stszych i najprzyjemniejszych rozrywek w spo\u0142ecze\u0144stwie ludzkim s\u0105 wreszcie rozmowy rodzinne, \u201eradosne i mi\u0142e rozmowy\u201d. Tematy, kt\u00f3re si\u0119 w nich porusza, mog\u0105 by\u0107 bardzo r\u00f3\u017cnorodne. Wed\u0142ug Camusa, biskup Genewy nie gardzi\u0142 rozmowami z przyjaci\u00f3\u0142mi \u201eo budownictwie, malarstwie, muzyce, polowaniu, ptakach, ro\u015blinach, ogrodach, kwiatach\u201d. Potrafi\u0142 na sw\u00f3j spos\u00f3b czerpa\u0107 \u201eze wszystkich tych rzeczy wiele duchowych uniesie\u0144\u201d.
\nW Filote<\/i><\/em>i Franciszek Salezy po\u015bwi\u0119ca pi\u0119\u0107 rozdzia\u0142\u00f3w tematowi O m\u00f3wieniu<\/i><\/em>. Mi\u0119dzy dwoma skrajno\u015bciami, kt\u00f3rymi s\u0105 gadatliwo\u015b\u0107 i milczenie, istnieje przestrze\u0144 na rozmow\u0119, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnymi cechami powinny by\u0107 uprzejmo\u015b\u0107 i dobry humor. Trzy wady je niszcz\u0105: wulgaryzmy, k\u0142amstwo i drwiny.
\nZa Arystotelesem i \u015bwi\u0119tym Tomaszem, Franciszek Salezy wychwala \u201eeutrapeli\u0119\u201d, greckie s\u0142owo oznaczaj\u0105ce przyjemn\u0105 rozmow\u0119, dlatego Filotea musi unika\u0107 \u201eg\u0142upich i bezczelnych \u015bmiech\u00f3w i rado\u015bci\u201d, takich jak \u201ekrzyczenie na jednego, oczernianie innego, dokuczanie trzeciemu, krzywdzenie niedorozwini\u0119tego\u201d.
\nRado\u015bci nie nale\u017cy sprowadza\u0107 do czystego uczucia prywatnego, jest ona tak\u017ce w pewnym sensie obowi\u0105zkiem spo\u0142ecznym. Listy Franciszka Salezego do jego korespondent\u00f3w s\u0105 pe\u0142ne tego rodzaju rad: \u201eZachowajcie \u015bwi\u0119t\u0105 i serdeczn\u0105 rado\u015b\u0107, kt\u00f3ra karmi si\u0142y ducha i buduje bli\u017aniego\u201d. Aby \u201ezadowoli\u0107\u201d innych, rado\u015b\u0107 jest niezb\u0119dna: \u201eJestem bardzo pocieszony rado\u015bci\u0105, kt\u00f3ra przenika wasze \u017cycie; B\u00f3g bowiem jest Bogiem rado\u015bci\u201d.
\nMo\u017cna wi\u0119c \u017cartowa\u0107 i opowiada\u0107 dowcipy, ze spokojem awinio\u0144skiego zakonnika, kt\u00f3ry \u201epublicznie go wy\u015bmia\u0142\u201d, poniewa\u017c napisa\u0142 w Filotei, \u201e\u017ce podczas rekreacji mo\u017cna opowiada\u0107 dowcipy\u201d. Przyk\u0142ad pochodzi\u0142 z g\u00f3ry:<\/p>\n

\u015awi\u0119ty Ludwik, gdy zakonnicy chcieli z nim rozmawia\u0107 o wa\u017cnych sprawach po obiedzie: To nie czas na rozmowy \u2013 m\u00f3wi\u0142 \u2013 ale na rekreacj\u0119 czym\u015b radosnym i dowcipami: ka\u017cdy niech uczciwie m\u00f3wi, co zechce.<\/i><\/em><\/p>\n

Je\u015bli s\u0142owa s\u0105 \u201eczyste, cywilizowane i uczciwe\u201d, co w tym z\u0142ego? Franciszek Salezy cz\u0119sto zaleca\u0142 rado\u015b\u0107, tak\u017ce wizytkom, kt\u00f3re mog\u0142y by\u0107 kuszone do zaniedbywania rekreacji. Obowi\u0105zek, odpowiedzialno\u015b\u0107, zaj\u0119cia wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z zobowi\u0105zaniami, kt\u00f3re \u0142atwo mog\u0105 sprawi\u0107, \u017ce zapomnimy o \u201eobowi\u0105zku rado\u015bci\u201d. Franciszek Salezy m\u00f3wi\u0142 z do\u015bwiadczenia, gdy pisa\u0142:<\/p>\n

Trzeba nie tylko spe\u0142nia\u0107 wol\u0119 Bo\u017c\u0105, ale, aby by\u0107 osob\u0105 pobo\u017cn\u0105, trzeba to czyni\u0107 w spos\u00f3b radosny. Gdybym nie by\u0142 biskupem, by\u0107 mo\u017ce, wiedz\u0105c, co to znaczy, nie chcia\u0142bym nim by\u0107. Ale b\u0119d\u0105c biskupem, jestem nie tylko zobowi\u0105zany do wype\u0142niania tego, czego wymaga to ci\u0119\u017ckie powo\u0142anie, musz\u0119 to r\u00f3wnie\u017c czyni\u0107 z rado\u015bci\u0105, musz\u0119 si\u0119 tym cieszy\u0107 i uwa\u017ca\u0107 to za przyjemne.<\/i><\/em><\/p>\n

Zrozumiano, \u017ce rado\u015b\u0107 nie zawsze znajdowa\u0142a si\u0119 we wszystkich \u201eplanach\u201d ludzkiej duszy, ale czasami tylko na jej \u201eszczycie\u201d.
\n
\nHumor salezja\u0144ski
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Gdy brakowa\u0142o mu wiadomo\u015bci, ciekawemu przyjacielowi, kt\u00f3ry o nie prosi\u0142, odpowiada: \u201eWszystkie nasze wiadomo\u015bci sprowadzaj\u0105 si\u0119 do tego, \u017ce ich wcale nie mamy\u201d. Obserwowanie ma\u0142ych dziwactw jednych i drugich dobrze nadaje si\u0119 do \u017cartobliwych uwag. Swojej duchowej c\u00f3rce, nieco zarozumia\u0142ej i samowystarczalnej, rzuca t\u0119 delikatnie drwi\u0105c\u0105 strza\u0142\u0119: \u201eCzuj\u0119 si\u0119 swobodnie z faktem, \u017ce moje ksi\u0105\u017cki znalaz\u0142y drog\u0119 do waszego umys\u0142u, kt\u00f3ry jest tak dobry, \u017ce wierzy, \u017ce sam sobie wystarczy\u201d. Czy mo\u017cna zezwoli\u0107 niekt\u00f3rym damom z Chamb\u00e9ry na wst\u0105pienie do klasztoru, aby zobaczy\u0107 rodz\u0105ce si\u0119 zgromadzenie? \u201ePowiedzia\u0142em im tak, pod warunkiem, \u017ce nie b\u0119d\u0105 nosi\u0107 d\u0142ugiego trenu [\u2026] To bardzo dobre damy, z wyj\u0105tkiem pr\u00f3\u017cno\u015bci\u201d.
\nIronia jest bardzo subtelna w tym fragmencie kazania, w kt\u00f3rym wy\u015bmiewa fa\u0142szyw\u0105 uprzejmo\u015b\u0107, jak\u0105 okazuje si\u0119, s\u0142uchaj\u0105c kaznodziei: \u201eKiedy jest si\u0119 zaproszonym na obiad, bierze si\u0119 dla siebie, tutaj natomiast jest si\u0119 niezwykle uprzejmym, poniewa\u017c nigdy nie przestaje si\u0119 dawa\u0107 innym\u201d. Niezliczone obrazy i por\u00f3wnania zaczerpni\u0119te w szczeg\u00f3lno\u015bci ze zwierz\u0105t cz\u0119sto wywo\u0142uj\u0105 u\u015bmiech, poniewa\u017c biskup przywo\u0142uje nie tylko zwierz\u0119ta \u201eszlachetne\u201d jak lew czy wdzi\u0119czne jak go\u0142\u0119bie, ale tak\u017ce ma\u0142py, kury, \u017caby, kameleony i krokodyle.
\nWielkim pytaniem dyskutowanym w\u015br\u00f3d autor\u00f3w duchowych by\u0142o to, czy wolno si\u0119 \u015bmia\u0107. W rzeczywisto\u015bci istniej\u0105 dwa sposoby \u015bmiechu: \u201eSzyderstwo wywo\u0142uje \u015bmiech z pogard\u0105 i obrzydzeniem dla bli\u017aniego; \u017cartobliwa uwaga natomiast wywo\u0142uje \u015bmiech w spokojnej prostocie, z zaufania i intymnej szczero\u015bci, po\u0142\u0105czonej z uprzejmo\u015bci\u0105 s\u0142\u00f3w\u201d. Kiedy biskup Genewy naucza\u0142 katechizmu dzieci, lubi\u0142 \u201etroch\u0119 roz\u015bmiesza\u0107 obecnych\u201d, wy\u015bmiewaj\u0105c maski i ta\u0144ce, tak d\u0142ugo, a\u017c jego s\u0142uchacze \u201ezach\u0119cali go oklaskami do dalszego bycia dzieckiem w\u015br\u00f3d dzieci\u201d.
\nHumor jest sol\u0105 rozmowy i jednym z najpewniejszych sposob\u00f3w komunikowania si\u0119 z bli\u017anim. Monsignor Genewy mia\u0142 pewne upodobanie do \u201egier s\u0142ownych\u201d. M\u00f3wi\u0105c o \u0142agodno\u015bci wobec siebie, delikatnie wy\u015bmiewa tych, kt\u00f3rzy \u201erozz\u0142oszczeni, z\u0142oszcz\u0105 si\u0119, bo si\u0119 rozz\u0142o\u015bcili, w\u015bciekaj\u0105 si\u0119, bo si\u0119 w\u015bciekli i przeklinaj\u0105, bo przekl\u0119li\u201d. W zwi\u0105zku z pewnymi iluzjami, kt\u00f3re niekt\u00f3rzy maj\u0105 na temat dobrze strze\u017conych tajemnic w klasztorach \u017ce\u0144skich, znajdujemy t\u0119 przyjemn\u0105 uwag\u0119: \u201eNie ma tajemnicy, kt\u00f3ra nie przechodzi potajemnie z jednej do drugiej\u201d.
\nKiedy dowiaduje si\u0119, \u017ce brat Jean-Fran\u00e7ois b\u0119dzie jego koadiutorem i wkr\u00f3tce odci\u0105\u017cy go od ci\u0119\u017caru diecezji, wykrzykuje: \u201eTo jest warte wi\u0119cej ni\u017c kapelusz kardynalski\u201d. Ten brat o porywczym i niecierpliwym charakterze wielokrotnie wystawia\u0142 jego cierpliwo\u015b\u0107 na pr\u00f3b\u0119, a\u017c do tego stopnia, \u017ce pewnego dnia napisa\u0142: \u201eMy\u015bl\u0119, m\u00f3j bracie, \u017ce jest bardzo szcz\u0119\u015bliwa kobieta. Zgadnij, kto to jest. [\u2026] Ta bardzo szcz\u0119\u015bliwa kobieta to ta, kt\u00f3rej nie po\u015blubi\u0142e\u015b\u201d. Innym razem por\u00f3wna\u0142 trzech braci Sales do trzech sk\u0142adnik\u00f3w do przygotowania dobrej sa\u0142atki:<\/p>\n

Ka\u017cdy z nas trzech przygotuje to, co niezb\u0119dne do dobrej sa\u0142atki: Jean-Fran\u00e7ois przygotuje dobry ocet, bo jest bardzo silny; Louis przygotuje s\u00f3l, bo jest m\u0105dry; a biedny Fran\u00e7ois to dobry ch\u0142opak, kt\u00f3ry b\u0119dzie olejem, tak wielki jest jego szacunek dla s\u0142odyczy.<\/i><\/em><\/p>\n

B\u0142ogos\u0142awiony, kto potrafi \u015bmia\u0107 si\u0119 z samego siebie!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bycie to nie tylko praca i powa\u017cne zaj\u0119cia, to tak\u017ce chwile odpoczynku, relaksu i \u201erekreacji\u201d….<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":47626,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":23,"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[2556,2024,2196,1748,1970,2030],"class_list":["post-47633","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nasi-swieci","tag-bog","tag-cnoty","tag-edukacja","tag-rady","tag-swieci","tag-zycie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47633","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47633"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47633\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47640,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47633\/revisions\/47640"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47626"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47633"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47633"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47633"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}