Dziecko dorastaj\u0105ce jest przeznaczone do w\u0142\u0105czenia si\u0119, wolniej lub szybciej, do w\u0142\u0105czenia si\u0119 w \u015brodowisko spo\u0142eczne i gospodarcze poprzez nauk\u0119 lub zdobycie zawodu. W czasach Franciszka Salezego dla zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci ch\u0142opc\u00f3w praktyka \u201ew miejscu pracy\u201d rozpoczyna\u0142a si\u0119 bardzo wcze\u015bnie, do tego stopnia, \u017ce przechodzili z dzieci\u0144stwa w doros\u0142o\u015b\u0107 bez \u017cadnego etapu po\u015bredniego. Rzadko zdarza\u0142o si\u0119, aby kto\u015b, tak jak przysz\u0142y biskup Genewy, odbywa\u0142 d\u0142ugi cykl studi\u00f3w w perspektywie kariery, do kt\u00f3rej by\u0142 przeznaczony.<\/p>\n
Przygotowanie do aktywnego \u017cycia w spo\u0142ecze\u0144stwie \u201ePoniewa\u017c jestem w najlepszym okresie moich studi\u00f3w, czuj\u0119 si\u0119 bardziej zach\u0119cony do kontynuowania podj\u0119tych studi\u00f3w, kt\u00f3re, jak \u015bmiem mie\u0107 nadziej\u0119 (bez schlebiania sobie), doprowadz\u0105 mnie do dobrego celu, kt\u00f3rego pragn\u0119 z pomoc\u0105 Bo\u017c\u0105, a mianowicie do tego, bym m\u00f3g\u0142 dobrze s\u0142u\u017cy\u0107 Jemu przede wszystkim, a po drugie, bym m\u00f3g\u0142 dobrze s\u0142u\u017cy\u0107 wam, wobec kt\u00f3rego mam wielki d\u0142ug wdzi\u0119czno\u015bci\u201d. Warto\u015b\u0107 pracy Bardzo dobrze czynicie, na\u015bladuj\u0105c przyk\u0142ady waszego znakomitego i wspania\u0142ego ojca, pisz\u0105c do mnie w tak serdecznym tonie. Na\u015bladujcie z najwy\u017cszym szacunkiem ten wasz wz\u00f3r; miejcie, dniem i noc\u0105, sw\u00f3j wzrok utkwiony w jego doskona\u0142ych przyk\u0142adach, najdro\u017csi przyjaciele. Tak wi\u0119c, podczas gdy teraz jeste\u015bcie doskona\u0142ymi uczniami [Favre’a], wyjdziecie z jego warsztatu jako najszlachetniejsi rzemie\u015blnicy (\u201efabri nobilissimi\u201d). Wsta\u0144 z \u0142\u00f3\u017cka, o leniwy, bo ju\u017c czas, i nie l\u0119kaj si\u0119 pracy dnia, bo to normalne, \u017ce skoro noc jest przeznaczona na odpoczynek, nast\u0119pny dzie\u0144 jest przeznaczony na prac\u0119. Wyjd\u017a, prosz\u0119 ci\u0119, ze swojego tch\u00f3rzostwa i jasno sobie u\u015bwiadom prawd\u0119, kt\u00f3rej nie mo\u017cna zaprzeczy\u0107: a mianowicie, \u017ce wszyscy musz\u0105 by\u0107 kuszeni, wszyscy musz\u0105 by\u0107 gotowi do walki, aby odnie\u015b\u0107 zwyci\u0119stwo. Poniewa\u017c pokusa ma nad nami niezwyk\u0142\u0105 w\u0142adz\u0119, gdy nas znajduje bezczynnych, pracujmy wi\u0119c i nie m\u0119czmy si\u0119. Traktowa\u0107 sprawy z trosk\u0105, ale bez zmartwie\u0144 i niepokoju R\u00f3bcie zawsze tak: bierzcie si\u0119 zawsze do jakiej\u015b pracy; prz\u0119d\u017acie codziennie troch\u0119, czy to w dzie\u0144 [\u2026], czy w nocy, przy \u015bwietle lampy [\u2026]. Niech wasze projekty stan\u0105 si\u0119 rzeczywisto\u015bci\u0105, a bez w\u0105tpienia przyniesiecie owoce. Uwa\u017cajcie jednak, aby nie by\u0107 niecierpliwymi; w przeciwnym razie otrzymacie ni\u0107 pe\u0142n\u0105 w\u0119z\u0142\u00f3w i bardzo \u017ale owiniecie swoje wrzeciono. Id\u017amy zawsze i, cho\u0107by\u015bmy szli powoli, zawsze pokonamy d\u0142ug\u0105 drog\u0119<\/i><\/em>.<\/p>\n \u201eZmartwienie\u201d, synonim agitacji, jest z\u0142ym zachowaniem: \u201eNie rzucajcie si\u0119 na swoje obowi\u0105zki: poniewa\u017c ka\u017cdy rodzaj po\u015bpiechu zak\u0142\u00f3ca rozum i zdolno\u015b\u0107 os\u0105du, a nawet uniemo\u017cliwia dobre wykonanie rzeczy, dla kt\u00f3rych si\u0119 gor\u0105czkujemy\u201d. M\u0105dro\u015b\u0107 jest dobrze wyra\u017cona przez stare przys\u0142owie: \u201eTrzeba si\u0119 spieszy\u0107 powoli\u201d i robi\u0107 rzeczy \u201ez porz\u0105dkiem, jedna po drugiej\u201d. Na\u015bladujmy troskliwego rolnika, ale wcale nie wzburzonego: \u201eCzy\u017c nie wiesz, \u017ce to w\u0142a\u015bnie do ciebie nale\u017cy uprawia\u0107 ziemi\u0119, ora\u0107 j\u0105 i sia\u0107, ale \u017ce tylko B\u00f3g zsy\u0142a deszcz na zasiew i sprawia, \u017ce ro\u015bnie, aby\u015b m\u00f3g\u0142 mie\u0107 dobre zbiory?\u201d. Nie mog\u0119 w najmniejszym stopniu aprobowa\u0107, aby osoba z jej obowi\u0105zkiem lub jej zobowi\u0105zaniem rozprasza\u0142a si\u0119, pragn\u0105c innego rodzaju \u017cycia ni\u017c to zgodne z jej obowi\u0105zkiem, lub dzia\u0142a\u0144 niezgodnych z jej obecnym stanem; poniewa\u017c to rozprasza koncentracj\u0119 serca i czyni je rozproszonym w niezb\u0119dnych zaj\u0119ciach. Pomoc ubogim Oto nadchodzi gor\u0105cy i porywisty wiatr, [\u2026] kt\u00f3remu towarzysz\u0105 gro\u017ane czarne chmury; [\u2026] z b\u0142yskawicami, gradem i burz\u0105 zniszczy te nieliczne produkty, kt\u00f3re susza pozostawi\u0142a na polach i \u0142\u0105kach [\u2026]. Wtedy ci biedni rolnicy [\u2026], podnosz\u0105c r\u0119ce do ponurego nieba, trzymaj\u0105c po\u015bwi\u0119cone \u015bwieczki, b\u0119d\u0105 b\u0142aga\u0107 Stw\u00f3rc\u0119, aby odwr\u00f3ci\u0142 sw\u00f3j gniew. Co do ja\u0142mu\u017cny [\u2026], nale\u017cy zadba\u0107 o to, aby by\u0142a ona bardziej obfita zim\u0105 ni\u017c latem, zw\u0142aszcza po \u015bwi\u0119cie Trzech Kr\u00f3li, poniewa\u017c wtedy ubodzy potrzebuj\u0105 jej bardziej; dlatego b\u0119d\u0105 rozdawane warzywa. Nie wiem, czy b\u0119dzie stosowne, aby biskup rozdawa\u0142 ja\u0142mu\u017cn\u0119 w\u0142asnymi r\u0119kami, gdy uzna, \u017ce mo\u017cna to zrobi\u0107 wygodnie: jak w \u015brod\u0119 Wielkiego Tygodnia lub w czwartek i pi\u0105tek M\u0119ki Pa\u0144skiej. W Wielki Czwartek, z okazji obmywania n\u00f3g, ubogim zostanie zaoferowany obiad. Co do waszych ja\u0142mu\u017cn, moja droga c\u00f3rko, rozszerzajcie je zawsze troch\u0119 bardziej i w dobrej mierze, ale z dyskrecj\u0105, o kt\u00f3rej wam m\u00f3wi\u0142em ustnie lub pisemnie; bowiem to, co rzucacie w \u0142ono ziemi, przynosi sk\u0105pe owoce z jej p\u0142odno\u015bci, podczas gdy dobrze wiecie, \u017ce to, co rzucacie w \u0142ono Boga, zostanie wam zwr\u00f3cone, w taki czy inny spos\u00f3b, niesko\u0144czenie bardziej owocne. Nie tylko mi\u0142o\u015b\u0107 nie pozwala ojcom rodzin sprzedawa\u0107 wszystkiego, aby da\u0107 to ubogim, ale nakazuje im uczciwie gromadzi\u0107 to, co jest niezb\u0119dne do wychowania i utrzymania \u017cony, dzieci i s\u0142u\u017cby; tak jak nakazuje kr\u00f3lom i ksi\u0105\u017c\u0119tom mie\u0107 skarb, kt\u00f3ry, b\u0119d\u0105c owocem sprawiedliwych oszcz\u0119dno\u015bci, a nie tyra\u0144skich spekulacji, s\u0142u\u017cy jako odpowiednia obrona przed widzialnymi wrogami. S\u0142u\u017cba ubogim Widz\u0105c w Sixt straszliwe i nieodwracalne zniszczenia, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142y kilka lat temu, w wyniku osuni\u0119cia si\u0119 zbocza g\u00f3ry, nie mog\u0142em odm\u00f3wi\u0107 mojego szczerego \u015bwiadectwa na rzecz s\u0142usznej pro\u015bby mieszka\u0144c\u00f3w tego miejsca, kt\u00f3rzy zwracaj\u0105 si\u0119 do \u0142askawo\u015bci Waszej Wysoko\u015bci, aby zostali zwolnieni, w odpowiedniej proporcji, z podatk\u00f3w. Dlatego zapewniam, \u017ce to nieszcz\u0119\u015bcie pozbawi\u0142o ich znacznej cz\u0119\u015bci ich d\u00f3br, tak \u017ce z n\u0119dzarzy stali si\u0119 uosobieniem n\u0119dzy, na kt\u00f3r\u0105, jako na obiekt godny uwagi, mi\u0142o\u015b\u0107 Waszej Wysoko\u015bci wyleje swoj\u0105 ja\u0142mu\u017cn\u0119, jak oni maj\u0105 nadziej\u0119. Chcesz zrobi\u0107 jeszcze wi\u0119cej, moja Filoteo? Wtedy nie zadowalaj si\u0119 byciem biedn\u0105 jak ubodzy, ale b\u0105d\u017a jeszcze biedniejsz\u0105 ni\u017c ubodzy. Jak mo\u017cesz to zrobi\u0107? S\u0142uga jest mniejszym od pana: zosta\u0144 wi\u0119c s\u0142u\u017cebnic\u0105 ubogich; id\u017a opiekowa\u0107 si\u0119 nimi w ich \u0142\u00f3\u017ckach, gdy s\u0105 chorzy, i w\u0142asnymi r\u0119kami; b\u0105d\u017a ich kuchark\u0105, i na w\u0142asny koszt; b\u0105d\u017a ich krawcow\u0105 i praczk\u0105.<\/p>\n \u015awi\u0119ty Wincenty a Paulo, jego ucze\u0144, przypomni sobie te zalecenia, gdy b\u0119dzie naucza\u0142, \u017ce \u201eubodzy s\u0105 naszymi nauczycielami\u201d. Franciszek Salezy zach\u0119ca\u0142 pani\u0105 de Chantal do wytrwania w s\u0142u\u017cbie ubogim, pomimo odrazy, kt\u00f3r\u0105 odczuwa\u0142a: \u201eCiesz\u0119 si\u0119, moja c\u00f3rko \u2013 pisa\u0142 do niej \u2013 \u017ce opiekujesz si\u0119 \u0142\u00f3\u017ckami chorych ubogich; a ponadto, bardzo si\u0119 ciesz\u0119, \u017ce odczuwasz w tym wielk\u0105 odraz\u0119, poniewa\u017c ta odraza jest silniejszym powodem upokorzenia ni\u017c smr\u00f3d i brud, kt\u00f3re j\u0105 wywo\u0142uj\u0105\u201d. Kochajcie ubogich i ub\u00f3stwo, bo przez t\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107 staniecie si\u0119 naprawd\u0119 ubodzy, poniewa\u017c, jak m\u00f3wi Pismo, jeste\u015bmy stworzeni na podobie\u0144stwo rzeczy, kt\u00f3re kochamy. Mi\u0142o\u015b\u0107 czyni kochaj\u0105cych r\u00f3wnymi: kto jest chory, czy\u017c i ja nie jestem z nim chory? m\u00f3wi \u015bwi\u0119ty Pawe\u0142. M\u00f3g\u0142by r\u00f3wnie\u017c powiedzie\u0107: kto jest ubogi, czy\u017c i ja nie jestem z nim ubogi?<\/i><\/em><\/p>\n W istocie, podsumowuje autor Filotei z optymizmem, \u201emi\u0142o\u015b\u0107 czyni\u0142a go podobnym do tych, kt\u00f3rych kocha\u0142\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dziecko dorastaj\u0105ce jest przeznaczone do w\u0142\u0105czenia si\u0119, wolniej lub szybciej, do w\u0142\u0105czenia si\u0119 w \u015brodowisko…<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":47191,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":5,"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[2556,2024,2196,1820,1724,1862,1748,1970,2030],"class_list":["post-47198","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nasi-swieci","tag-bog","tag-cnoty","tag-edukacja","tag-laska","tag-milosc-blizniego","tag-praca","tag-rady","tag-swieci","tag-zycie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47198","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47198"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47198\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47208,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47198\/revisions\/47208"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47198"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47198"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47198"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nauka i praca s\u0142u\u017cy\u0142y przede wszystkim tym, kt\u00f3rzy si\u0119 im po\u015bwi\u0119cali, ale ich u\u017cyteczno\u015b\u0107 zazwyczaj obejmowa\u0142a rodzin\u0119 i spo\u0142ecze\u0144stwo. Jako student w Pary\u017cu, m\u0142ody Franciszek wyra\u017ca\u0142 sw\u00f3j idea\u0142 \u017cycia w kategoriach s\u0142u\u017cby. Do przyjaciela ojca, kt\u00f3ry go odwiedzi\u0142, pisa\u0142:<\/p>\n
\n<\/i><\/em>
\nJak wida\u0107, po s\u0142u\u017cbie Bogu Franciszek Salezy d\u0105\u017cy\u0142 do przygotowania si\u0119 do s\u0142u\u017cby bli\u017aniemu.
\nKiedy zosta\u0142 biskupem bardzo zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwo swoich czas\u00f3w i w miar\u0119 swoich mo\u017cliwo\u015bci anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w pomoc m\u0142odzie\u017cy w kszta\u0142towaniu si\u0119. Jego ekonom, Georges Rolland, informuje nas, \u017ce Franciszek Salezy przez oko\u0142o rok utrzymywa\u0142 \u201ew swoim domu\u201d m\u0142odego konwertyt\u0119, kaza\u0142 mu studiowa\u0107 w kolegium jezuit\u00f3w w Chamb\u00e9ry, \u201e\u017cywi\u0142 go i ubiera\u0142\u201d; innemu m\u0142odzie\u0144cowi \u201ekaza\u0142 nauczy\u0107 si\u0119, na w\u0142asny koszt, zawodu szlifierza\u201d, a jeszcze innemu \u201ezawodu kamieniarza\u201d. Zdarza\u0142o mu si\u0119 zatrudnia\u0107 m\u0142odych ludzi do prac domowych.
\nW kontek\u015bcie spo\u0142ecznym, w kt\u00f3rym wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi przyjmowa\u0142a stan \u017cycia i zaw\u00f3d bez mo\u017cliwo\u015bci prawdziwego wyboru, Franciszek Salezy uczy\u0142 ich, jak z ka\u017cdego rodzaju \u201ebezczynno\u015bci\u201d uczyni\u0107 powo\u0142anie i s\u0142u\u017cb\u0119. Dwa prawie podobnie brzmi\u0105ce s\u0142owa (po w\u0142osku) \u201evacazione<\/i><\/em>\u201d i \u201evocazione<\/i><\/em>\u201d s\u0142u\u017cy\u0142y mu do dowarto\u015bciowania w ka\u017cdym zawodzie, obowi\u0105zku lub w\u0142asnego zadania, a\u017c do uczynienia z tego kryterium r\u00f3wnie\u017c dla pobo\u017cno\u015bci. Twierdzi\u0142, \u017ce ka\u017cdy musi nauczy\u0107 si\u0119 \u201eprzechodzi\u0107 od modlitwy do wszystkich rodzaj\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci, kt\u00f3re [jego] zobowi\u0105zania i [jego] zaw\u00f3d s\u0142usznie i zgodnie z prawem od [niego] wymagaj\u0105\u201d; \u201eadwokat musi umie\u0107 przej\u015b\u0107 od modlitwy do obrony; kupiec do swoich interes\u00f3w; zam\u0119\u017cna kobieta do swoich obowi\u0105zk\u00f3w rodzinnych i domowego zamieszania\u201d. Wszystko powinno by\u0107 zgodne z rodzajem zaj\u0119cia ka\u017cdej osoby. R\u00f3wnie\u017c celem Filotei by\u0142o nauczanie pobo\u017cno\u015bci, kt\u00f3ra by\u0142aby \u201eodpowiednia dla ka\u017cdego rodzaju powo\u0142ania i zawodu\u201d. R\u00f3wnie\u017c pokora, tak ceniona przez autora, musia\u0142a by\u0107 \u201ezgodna z w\u0142asnym powo\u0142aniem\u201d.<\/p>\n
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nauka \u201egodno\u015bci\u201d pracy zaczyna si\u0119 w rodzinie. W li\u015bcie po \u0142acinie do syn\u00f3w przyjaciela Antoine’a Favre’a, Franciszek Salezy zaprasza\u0142 ich do wzorowania si\u0119 na ojcu, graj\u0105c na znaczeniu \u0142aci\u0144skiego s\u0142owa fabe<\/i><\/em>r:<\/p>\n
\n<\/i><\/em>
\nPracowite \u017cycie biskupa Genewy mog\u0142o r\u00f3wnie\u017c s\u0142u\u017cy\u0107 jako zach\u0119ta do pracy. W swoich listach cz\u0119sto m\u00f3wi\u0142 o sobie, \u017ce jest \u201eotoczony\u201d, \u201erozproszony i przeszkodzony przez stos prac\u201d, \u201eszarpany tu i tam przez sprawy\u201d, \u201ezaj\u0119ty i przyt\u0142oczony sprawami\u201d, z duchem \u201ezasypanym tyloma zobowi\u0105zaniami\u201d, zanurzony w \u201e\u015bwiecie obowi\u0105zk\u00f3w\u201d, w \u201emorzu zwyk\u0142ych zaj\u0119\u0107\u201d lub w \u201ewielkim g\u0105szczu spraw\u201d. Wiedzia\u0142 z do\u015bwiadczenia, \u017ce \u201er\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i mnogo\u015b\u0107 spraw wa\u017c\u0105 wi\u0119cej ni\u017c ich w\u0142asna waga\u201d.
\nPodobnie, kiedy pisa\u0142 Filote\u0119, \u015bwiadomie zwraca\u0142 si\u0119 do tych, kt\u00f3rzy s\u0105 \u201eprzyt\u0142oczeni sprawami doczesnymi\u201d, do os\u00f3b odpowiedzialnych za \u201ewiele \u015bwieckich prac\u201d, zaanga\u017cowanych w \u201ezwyk\u0142e sprawy i zaj\u0119cia\u201d, poch\u0142oni\u0119tych \u201ewieloma ludzkimi obowi\u0105zkami\u201d.
\nAle w tym wszystkim nie ma nic nadzwyczajnego. \u201eCz\u0142owiek rodzi si\u0119 do pracy, a ptak do latania\u201d \u2013 pisa\u0142 w szkicu kazania na temat stworzenia. Dzia\u0142alno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 wykonuje cz\u0142owiek, odgrywa pozytywn\u0105 rol\u0119. Wed\u0142ug mo\u017cliwej interpretacji, kt\u00f3r\u0105 lubi\u0142 przytacza\u0107, to nie cz\u0142owiek strze\u017ce ogrodu w Ksi\u0119dze Rodzaju, lecz ogr\u00f3d strze\u017ce cz\u0142owieka poprzez prac\u0119. Dawid \u201ewpad\u0142 w pokus\u0119, kt\u00f3rej szuka\u0142 w lenistwie i bezczynno\u015bci\u201d. Praca odp\u0119dza pokus\u0119. \u201ePoniewa\u017c lenistwo jest matk\u0105 wszystkich wad, niezb\u0119dne i odpowiednie zaj\u0119cie uwalnia dusz\u0119 od tysi\u0105ca fantazji\u201d. W bardzo \u017cywio\u0142owym przem\u00f3wieniu podkre\u015bla\u0142 t\u0119 prawd\u0119, zwracaj\u0105c si\u0119 do leni:<\/p>\n
\n<\/i><\/em>
\nW konsekwencji, \u201enie post\u0119pujcie jak leniwi, kt\u00f3rzy si\u0119 niepokoj\u0105, gdy budz\u0105 si\u0119 w nocy z obaw\u0105, \u017ce wkr\u00f3tce nadejdzie dzie\u0144 i trzeba b\u0119dzie pracowa\u0107. Leniwi i tch\u00f3rzliwi boj\u0105 si\u0119 wszystkiego i wszystko uwa\u017caj\u0105 za trudne i ci\u0119\u017ckie\u201d. Franciszek Salezy, sta\u0142y kaznodzieja pokoju, dba o to, by by\u0107 dobrze zrozumianym, dlatego precyzuje, \u017ce \u201eprawdziwy pok\u00f3j nie polega na nie walczeniu, ale na zwyci\u0119stwie\u201d. Bez wahania: \u201eNie nale\u017cy traci\u0107 czasu na dyskusje, gdy trzeba biec, ani deliberowa\u0107 nad trudno\u015bciami, gdy trzeba je rozwi\u0105za\u0107\u201d. Spok\u00f3j, tak przez niego ceniony, nie jest indolencj\u0105, poniewa\u017c \u201espok\u00f3j nie\u0107wiczony w burzy jest spokojem leniwym i zwodniczym\u201d, a \u201epok\u00f3j nie jest sprawiedliwy, je\u015bli ucieka od pracy wymaganej do uwielbienia imienia Bo\u017cego\u201d. \u201eNie powinni\u015bmy zatrzymywa\u0107 si\u0119 na dobru, gdy mo\u017cemy osi\u0105gn\u0105\u0107 co\u015b lepszego\u201d.
\n\u201eKontynuujmy dobr\u0105 prac\u0119 \u2013 podsumowuje Franciszek Salezy z optymizmem \u2013 bo nie ma ziemi tak niewdzi\u0119cznej, kt\u00f3rej mi\u0142o\u015b\u0107 rolnika nie mog\u0142aby uczyni\u0107 p\u0142odn\u0105\u201d. Zreszt\u0105, wed\u0142ug \u015bw. Augustyna, mi\u0142o\u015b\u0107 czyni prac\u0119 i cierpienie l\u017cejszymi: \u201eTrud \u2013 m\u00f3wi \u2013 nie ma miejsca tam, gdzie jest mi\u0142o\u015b\u0107, a je\u015bli jest obecny, to jest kochany\u201d.<\/p>\n
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tytu\u0142 jednego z rozdzia\u0142\u00f3w Filotei brzmi: \u201eMusimy dba\u0107 o nasze sprawy z trosk\u0105, ale bez zmartwie\u0144 i niepokoju\u201d. By\u0142o to jedno z najcz\u0119\u015bciej powtarzanych zalece\u0144: \u201eTroska i pilno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 musimy wk\u0142ada\u0107 we wszystkie nasze sprawy, to rzeczy zupe\u0142nie inne ni\u017c obawa, niepok\u00f3j czy zmartwienie\u201d. Praca mo\u017ce by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em \u201eszcz\u0119\u015bcia\u201d, ale pod warunkiem, \u017ce jest wykonywana ze \u201espokojnym i pokojowym duchem\u201d. Trzeba pracowa\u0107 z pilno\u015bci\u0105, z wytrwa\u0142o\u015bci\u0105, ale bez po\u015bpiechu, tak jak pani de Chantal, gdy pos\u0142uguje si\u0119 wrzecionem:<\/p>\n
\n<\/i><\/em>
\nAle sk\u0105d bierze si\u0119 to wzburzenie, kt\u00f3re czasem nas ogarnia? Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 z\u0142ego samopoczucia i niezadowolenia, kt\u00f3re odczuwamy w pracy, wynika z pragnie\u0144 i marze\u0144, kt\u00f3re odwracaj\u0105 nas od obecnych zaj\u0119\u0107, zgodnych z naszym stanem \u017cycia i naszymi obowi\u0105zkami, aby zanurzy\u0107 nas w nierealnym \u015bwiecie, poza naszym zasi\u0119giem i naszym zadaniem. My\u015bl autora Filotei jest w tej kwestii jasna:<\/p>\n
\n<\/i><\/em>
\nJak nada\u0107 jako\u015b\u0107 wszystkim naszym dzia\u0142aniom? Zale\u017cy to nie tylko od sposobu, w jaki je wykonujemy, ale tak\u017ce od intencji, kt\u00f3ra nimi kieruje. Mo\u017cemy bowiem wype\u0142nia\u0107 nasze obowi\u0105zki z egoistycznych pobudek lub w duchu s\u0142u\u017cby. Mo\u017cemy sprawi\u0107, \u017ce jako\u015b\u0107 b\u0119d\u0105 mia\u0142y nie tylko \u201ewa\u017cne i wielkie przedsi\u0119wzi\u0119cia\u201d, ale tak\u017ce \u201ema\u0142e i skromne rzeczy\u201d; mo\u017cliwe jest docenienie \u201ewielkich dzie\u0142, ale tak\u017ce tych mniej wa\u017cnych, a nawet tych najni\u017cszych\u201d.
\n\u201eMa\u0142e i skromne cnoty\u201d, takie jak \u201es\u0142u\u017cba ubogim, odwiedzanie chorych, opieka nad rodzin\u0105, z towarzysz\u0105cymi i zwi\u0105zanymi z tym dzia\u0142aniami, oraz owocna gorliwo\u015b\u0107, kt\u00f3ra nie pozostawi was bezczynnymi\u201d, maj\u0105 swoj\u0105 s\u0142uszn\u0105 warto\u015b\u0107, kt\u00f3ra naprawd\u0119 zas\u0142uguje na docenienie. Mi\u0119dzy wizjami a ekstazami, \u015bwi\u0119ta Katarzyna ze Sieny nie zapomina\u0142a \u201epokornie obraca\u0107 ro\u017cna w kuchni, rozpala\u0107 ogie\u0144, przygotowywa\u0107 jedzenie, wyrabia\u0107 chleb i wykonywa\u0107 wszystkie najskromniejsze prace domowe\u201d.
\nOto bardzo przydatna rada, aby unikn\u0105\u0107 wzburzenia: od czasu do czasu zr\u00f3bmy sobie kr\u00f3tk\u0105 przerw\u0119, na przyk\u0142adzie kogo\u015b, kto ma do przebycia d\u0142ug\u0105 podr\u00f3\u017c: \u201ePielgrzym, kt\u00f3ry pije troch\u0119 wina, aby rozweseli\u0107 serce i od\u015bwie\u017cy\u0107 usta, cho\u0107 na chwil\u0119 si\u0119 zatrzymuje, nie przerywa przez to swojej podr\u00f3\u017cy; wr\u0119cz przeciwnie, nabiera si\u0142y, aby j\u0105 uko\u0144czy\u0107 szybciej i \u0142atwiej, poniewa\u017c zatrzymuje si\u0119 tylko po to, by i\u015b\u0107 szybciej\u201d. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, chodzi o pogodzenie zapa\u0142u i spokoju, pasji i pokoju.<\/p>\n
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Franciszek Salezy chcia\u0142 wys\u0142ucha\u0107 \u201ekrzyku ubogich i potrzebuj\u0105cych\u201d, dobrze wiedz\u0105c nie tylko, \u017ce \u201eistnieje obowi\u0105zek pomagania bli\u017anim\u201d, ale \u017ce \u201etrzeba go wype\u0142ni\u0107\u201d. Opracowa\u0142 \u201esalezja\u0144sk\u0105 teologi\u0119 ub\u00f3stwa\u201d. Przywo\u0142uj\u0105c w kazaniu katastrofy naturalne, kt\u00f3re grozi\u0142y pozbawieniem rolnik\u00f3w produkt\u00f3w z ich p\u00f3l, gdy po katastrofalnej suszy burza grozi\u0142a zniszczeniem wszystkiego, pisa\u0142:<\/p>\n
\n<\/i><\/em>
\nA co powiedzie\u0107 o jeszcze \u201ebiedniejszych pasterzach, kt\u00f3rzy \u015bpi\u0105 na go\u0142ej ziemi, pod mostami i w lasach?\u201d.
\nOsobista sytuacja biskupa nie pozwala\u0142a mu na zrobienie wszystkiego, co chcia\u0142by dla potrzebuj\u0105cych. Podobnie jak jego poprzednicy, po buncie protestanckim, zosta\u0142 pozbawiony swojej katedry, pa\u0142acu oraz g\u0142\u00f3wnych zasob\u00f3w i dochod\u00f3w. Zostaj\u0105c biskupem diecezji genewskiej, \u201eta nieszcz\u0119sna \u0142\u00f3d\u017a, ca\u0142a rozbita i otwarta w \u015brodku\u201d, nie odziedziczy\u0142 fortuny. Mimo to, od pocz\u0105tku swojego episkopatu Franciszek Salezy ustali\u0142 sobie regulamin, w kt\u00f3rym hojno\u015b\u0107 wobec tych, kt\u00f3rzy zwracali si\u0119 do niego w potrzebie, zajmowa\u0142a wa\u017cne miejsce:<\/p>\n
\n<\/i><\/em>
\nDla biskupa takiego jak ten z Genewy problem ubogich stanowi\u0142 podstawow\u0105 i sta\u0142\u0105 trosk\u0119, w epoce, w kt\u00f3rej potrzebuj\u0105cy nie mieli \u201eprawa\u201d do jakiejkolwiek ochrony czy bezpiecze\u0144stwa. Dlatego najzwyklejszym sposobem pomocy ubogim by\u0142a ja\u0142mu\u017cna. Tak pisa\u0142 do \u017cony prezydenta parlamentu Burgundii:<\/p>\n
\n<\/i><\/em>
\nJe\u015bli wszyscy s\u0105 zobowi\u0105zani do pomocy potrzebuj\u0105cemu bli\u017aniemu, nale\u017cy jednak wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 warunki i mo\u017cliwo\u015bci ka\u017cdego. G\u0142owa rodziny, podobnie jak odpowiedzialny polityk, b\u0119d\u0105 musieli my\u015ble\u0107 o przysz\u0142o\u015bci swojej instytucji.<\/p>\n
\n<\/i><\/em>
\nW odniesieniu do niego, biskup Genewy by\u0142 got\u00f3w wyj\u015b\u0107 poza pewne konwenanse. W 1622 roku, podczas pobytu w Turynie, dowiedzia\u0142 si\u0119 o udr\u0119ce mieszka\u0144c\u00f3w Annecy, przygn\u0119bionych okupacj\u0105 wojsk francuskich i g\u0142odem zbo\u017cowym tego roku. Opuszczaj\u0105c dw\u00f3r, powiedzia\u0142: \u201eWyje\u017cd\u017cam st\u0105d bardzo zadowolony i stanowczo zdecydowany, gdy dotr\u0119 do naszej diecezji, sprzeda\u0107 mitr\u0119, krzy\u017c, szaty, naczynia i wszystko, co posiadam, aby ul\u017cy\u0107 ubogim\u201d.<\/p>\n
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Solidarno\u015b\u0107 z ubogimi przejawia si\u0119 na wiele sposob\u00f3w. Franciszek Salezy by\u0142 rzecznikiem tych, kt\u00f3rzy nic nie mieli. Po n\u0119dzy spowodowanej kl\u0119sk\u0105 \u017cywio\u0142ow\u0105 napisa\u0142 do ksi\u0119cia, prosz\u0105c go o zniesienie podatku:<\/p>\n
\n<\/i><\/em>
\nAutor Filotei zaleca\u0142 wszystkim r\u00f3wnie\u017c \u201eprace u\u017cyteczne dla s\u0142u\u017cby Bogu i bli\u017aniemu\u201d, kt\u00f3re polega\u0142y w szczeg\u00f3lno\u015bci na \u201es\u0142u\u017ceniu chorym\u201d, \u201epomaganiu ubogim\u201d, \u201eprzyjmowaniu zagubionych i zb\u0142\u0105kanych dusz\u201d, a tak\u017ce na \u201epromowaniu pokoju i zgody mi\u0119dzy lud\u017ami\u201d. Pochwala\u0142, \u017ce baronowa de Chantal w\u0142asnymi r\u0119kami przygotowywa\u0142a ubrania przeznaczone \u201ealbo dla o\u0142tarzy, albo dla ubogich\u201d.
\nAle istniej\u0105 r\u00f3\u017cne stopnie w praktykowaniu ja\u0142mu\u017cny; bowiem \u201epo\u017cyczanie ubogim poza powa\u017cn\u0105 potrzeb\u0105 jest pierwszym stopniem rady w praktykowaniu ja\u0142mu\u017cny; stopie\u0144 wy\u017cszy, to dawanie po prostu, jeszcze wy\u017cszym jest dawanie wszystkiego, a wreszcie, najwy\u017cszym, dawanie r\u00f3wnie\u017c w\u0142asnej osoby, po\u015bwi\u0119caj\u0105c j\u0105 s\u0142u\u017cbie ubogim\u201d. Kiedy s\u0142u\u017cymy ubogim, staj\u0105 si\u0119 oni wa\u017cnymi osobami:<\/p>\n
\nW swojej ksi\u0105\u017cce zatytu\u0142owanej Utopia, Tomasz Morus marzy\u0142 o kraju, w kt\u00f3rym \u017cy\u0142oby si\u0119 bez twoje<\/i><\/em> i moje<\/i><\/em>. Dla Franciszka Salezego taki idea\u0142 powinien by\u0107 wprowadzony w \u017cycie w klasztorach wizytek: \u201eJe\u015bli kto\u015b chcia\u0142by mie\u0107 swoje<\/i><\/em> i moje<\/i><\/em> \u2013 m\u00f3wi\u0142 im szczerze \u2013 trzeba by mu to da\u0107 poza domem, bo w \u015brodku nawet o tym nie ma mowy\u201d.
\nWielka zasada salezja\u0144ska, wed\u0142ug kt\u00f3rej \u201emi\u0142o\u015b\u0107 czyni kochaj\u0105cych r\u00f3wnymi\u201d, ma szczeg\u00f3lne zastosowanie w przypadku ub\u00f3stwa i ubogich. Kochaj\u0105c ubogich, stajemy si\u0119 do nich podobni, co pozwala Franciszkowi Salezemu skierowa\u0107 to zalecenie do Filotei:<\/p>\n