W przypadku w\u0142adz ducha, takich jak intelekt i pami\u0119\u0107, pozostajemy w sferze poznania. Teraz chodzi o zag\u0142\u0119bienie si\u0119 w sfer\u0119 dzia\u0142ania. W istocie, \u00abcho\u0107 drzewo roztropno\u015bci zapuszcza korzenie w intelekcie, to jednak jego kwiaty i owoce s\u0105 wytworem woli\u00bb.<\/p>\n
W\u0142adza nadrz\u0119dna Nie jeste\u015bmy panami naszej fantazji, poniewa\u017c nie mo\u017cemy broni\u0107 si\u0119 przed niemal niesko\u0144czon\u0105 liczb\u0105 iluzji i wyobra\u017ce\u0144. To samo nale\u017cy powiedzie\u0107 o pami\u0119ci, skoro cz\u0119sto chcieliby\u015bmy pami\u0119ta\u0107 wiele rzeczy, a nie jeste\u015bmy w stanie tego zrobi\u0107; lub, przeciwnie, nie pami\u0119ta\u0107 wielu innych, o kt\u00f3rych chcieliby\u015bmy zapomnie\u0107. Wreszcie, mo\u017cecie przegl\u0105da\u0107, ile chcecie, wszystko co jest w was, a znajdziecie tylko niewielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107, kt\u00f3rej jeste\u015bmy panami: to jest wola.<\/i><\/em><\/p>\n Autor Teotima<\/i><\/em> pragnie wykaza\u0107, \u017ce wola jest prawdziwym zasobem osoby ludzkiej, poniewa\u017c dzi\u0119ki niej i wok\u00f3\u0142 niej zbiegaj\u0105 si\u0119, w harmonijn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, wszystkie elementy psychiczne i duchowe, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na cz\u0142owieka.<\/p>\n Ale jak dzia\u0142a wola? Si\u0142a mi\u0142o\u015bci Postanowienia Niech maj\u0105 wol\u0119 zgodn\u0105 z dobrymi czynami zewn\u0119trznymi, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 wykonywa\u0107, zar\u00f3wno ma\u0142ymi, jak i du\u017cymi. Niech nic nie b\u0119dzie robione z przyzwyczajenia, lecz z wyboru i \u0107wiczenia woli; a je\u015bli czasem dzia\u0142anie zewn\u0119trzne wyprzedza wewn\u0119trzne uczucie z powodu przyzwyczajenia, niech to uczucie przynajmniej pod\u0105\u017ca za nim blisko. Wspania\u0142y wychowawca ludzkiego serca Je\u015bli nie zaczniecie pod\u0105\u017ca\u0107 za niekt\u00f3rymi swoimi pragnieniami, b\u0119d\u0105 si\u0119 one nieustannie mno\u017cy\u0107 i tak bardzo zat\u0142ocz\u0105 wasz umys\u0142, \u017ce nie b\u0119dziecie wiedzie\u0107, jak si\u0119 z tego wypl\u0105ta\u0107. Motywowanie woli Wniosek Moim zdaniem, nie ma na \u015bwiecie duszy, kt\u00f3ra kocha\u0142aby serdeczniej, czulej, i, szczerze m\u00f3wi\u0105c, z wi\u0119ksz\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 ni\u017c ja; bowiem Bogu podoba\u0142o si\u0119 da\u0107 mi takie serce<\/i><\/em>.<\/p>\n Dochodzi nawet do stwierdzenia: \u00abJestem najbardziej uczuciowym cz\u0142owiekiem na \u015bwiecie\u00bb, ale zaraz dodaje: \u00abKocham dusze niezale\u017cne, energiczne i nie zniewie\u015bcia\u0142e\u00bb, dobrze wiedz\u0105c, \u017ce przesadna \u00abczu\u0142o\u015b\u0107\u00bb \u201ezaciemnia serce, niepokoi je i rozprasza. Nie rezygnuj\u0105c nigdy z mi\u0142o\u015bci uczuciowej, Franciszek Salezy opowiada si\u0119 za mi\u0142o\u015bci\u0105 skuteczn\u0105, opart\u0105 na \u00abpostanowieniach\u00bb woli skutecznej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W przypadku w\u0142adz ducha, takich jak intelekt i pami\u0119\u0107, pozostajemy w sferze poznania. Teraz chodzi…<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":46065,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":4,"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[2556,2024,2196,1820,1748,1970,2030],"class_list":["post-46072","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nasi-swieci","tag-bog","tag-cnoty","tag-edukacja","tag-laska","tag-rady","tag-swieci","tag-zycie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46072","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46072"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46072\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46081,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46072\/revisions\/46081"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46065"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46072"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46072"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46072"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wed\u0142ug antropologii scholastycznej, znanej biskupowi Genewy, g\u0142\u00f3wn\u0105 w\u0142adz\u0105 cz\u0142owieka m\u00f3g\u0142 by\u0107 intelekt. Tak jednak nie jest. Podobnie jak wcze\u015bniej uczynili to \u015bw. Augustyn i niekt\u00f3rzy filozofowie, tacy jak Duns Szkot, \u015bw. Franciszek Salezy przypisuje pierwsze miejsce woli.
\nTo wola, monarchini duszy, \u00abwola ca\u0142a szlachetna\u00bb, musi rz\u0105dzi\u0107 wszystkimi \u00abmocami\u00bb duszy. Spo\u015br\u00f3d wszystkich w\u0142adz ludzkiego ducha, wolna wola jest jedyn\u0105, kt\u00f3ra naprawd\u0119 znajduje si\u0119 w mocy osoby ludzkiej:<\/p>\n
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Odpowied\u017a jest stosunkowo \u0142atwa, je\u015bli odniesiemy si\u0119 do salezja\u0144skiego modelu medytacji, z trzema cz\u0119\u015bciami, kt\u00f3re j\u0105 tworz\u0105: rozwa\u017caniami, uczuciami i postanowieniami.
\nRozwa\u017cania polegaj\u0105 na refleksji i medytacji nad dobrem, prawd\u0105, warto\u015bci\u0105. Taka refleksja lub medytacja zazwyczaj wywo\u0142uje uczucia, czyli wielkie pragnienia zdobycia i posiadania tego dobra lub warto\u015bci, a te uczucia s\u0105 w stanie \u00abporuszy\u0107 wol\u0119\u00bb, kt\u00f3ra, raz \u00abporuszona\u00bb, wytwarza \u00abpostanowienia\u00bb. Podczas gdy rozwa\u017cania jasno wynikaj\u0105 z racjonalnych w\u0142adz ducha (intelektu, pami\u0119ci, nie zapominaj\u0105c o wyobra\u017ani), uczucia i postanowienia s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 tego, co Franciszek Salezy nazywa \u00absercem\u00bb.
\nUczucia<\/i><\/b><\/em><\/strong>, kt\u00f3re poruszaj\u0105 wol\u0119, jest ich dwana\u015bcie, kt\u00f3re zazwyczaj wyst\u0119puj\u0105 parami: mi\u0142o\u015b\u0107 i nienawi\u015b\u0107, pragnienie i ucieczka, nadzieja i rozpacz, rado\u015b\u0107 i smutek, odwaga i strach, gniew i poczucie triumfu. Dla \u015bw. Franciszka Salezego mi\u0142o\u015b\u0107 zawsze zajmuje pierwsze miejsce. Mi\u0142o\u015b\u0107 rz\u0105dzi innymi uczuciami i wchodzi do serca jako pierwsza: \u00abSmutek, strach, nadzieja, nienawi\u015b\u0107 i inne uczucia duszy nie wchodz\u0105 do serca, je\u015bli mi\u0142o\u015b\u0107 ich za sob\u0105 nie poci\u0105gnie\u00bb.
\nCo ciekawe, wola ma przede wszystkim wymiar bierny, podczas gdy mi\u0142o\u015b\u0107 jest aktywn\u0105 moc\u0105, kt\u00f3ra porusza i wzrusza. Wola nie decyduje, je\u015bli nie jest poruszona tym dominuj\u0105cym bod\u017acem: mi\u0142o\u015bci\u0105. A mi\u0142o\u015b\u0107 narzuca si\u0119 samej woli. Taka jest si\u0142a mi\u0142o\u015bci, \u017ce dla tego, kto kocha, nic nie jest trudne, \u00abamanti nihil difficile\u00bb<\/i><\/em>; a jeszcze lepiej, \u00abdla mi\u0142o\u015bci nic nie jest niemo\u017cliwe\u00bb.
\nOwocem woli s\u0105 postanowienia<\/b><\/strong>. Chcie\u0107 to wybiera\u0107. Dop\u00f3ki kto\u015b jest dzieckiem, jest jeszcze ca\u0142kowicie zale\u017cny i niezdolny do wyboru, ale dorastaj\u0105c, sprawy szybko si\u0119 zmieniaj\u0105 i wybory staj\u0105 si\u0119 konieczne. Zazwyczaj wybory s\u0105 trudne, poniewa\u017c wymagaj\u0105 rezygnacji z jednego dobra na rzecz drugiego. Najcz\u0119\u015bciej serce jest rozdarte mi\u0119dzy uczuciami ni\u017cszej cz\u0119\u015bci duszy a postanowieniami cz\u0119\u015bci wy\u017cszej.<\/p>\n
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00abMi\u0142o\u015b\u0107 jest silna jak \u015bmier\u0107\u00bb \u2013 powtarza Franciszek Salezy za Pie\u015bni\u0105 nad Pie\u015bniami; a raczej: \u00abmi\u0142o\u015b\u0107, silniejsza ni\u017c \u015bmier\u0107, zmi\u0119kcza, rozczula i roztapia serca znacznie szybciej ni\u017c wszystkie inne nami\u0119tno\u015bci\u00bb. Po g\u0142\u0119bszym zastanowieniu, cz\u0142owiek jest wart tylko tyle, ile mi\u0142o\u015b\u0107, a wszystkie ludzkie moce i w\u0142adze, zw\u0142aszcza wola, d\u0105\u017c\u0105 do niej: \u00abB\u00f3g chce cz\u0142owieka tylko dla duszy, a dusz\u0119 tylko dla woli, a wol\u0119 tylko dla mi\u0142o\u015bci\u00bb.
\nMi\u0142o\u015b\u0107 pos\u0142uguje si\u0119 si\u0142\u0105 woli, aby rz\u0105dzi\u0107 wszystkimi w\u0142adzami i wszystkimi nami\u0119tno\u015bciami. B\u0119dzie to \u00abmi\u0142o\u015b\u0107 uzbrojona\u00bb, a taka \u00abmi\u0142o\u015b\u0107 uzbrojona, doprowadzona do gorliwo\u015bci, podporz\u0105dkuje nasze nami\u0119tno\u015bci\u00bb. Ta wolna wola \u00abmieszka w najwy\u017cszej i najbardziej duchowej cz\u0119\u015bci duszy\u00bb i \u00abnie zale\u017cy od niczego innego, jak tylko od Boga i od siebie; a kiedy wszystkie inne w\u0142adze duszy s\u0105 utracone i poddane wrogowi, tylko ona pozostaje pani\u0105 siebie, aby w \u017caden spos\u00f3b nie wyrazi\u0107 zgody\u00bb.
\nWyb\u00f3r jednak dotyczy nie tylko celu do osi\u0105gni\u0119cia, ale tak\u017ce intencji, kt\u00f3ra kieruje dzia\u0142aniem. Jest to aspekt, na kt\u00f3ry Franciszek Salezy jest szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwy, poniewa\u017c dotyka jako\u015bci dzia\u0142ania. W istocie, cel do kt\u00f3rego si\u0119 d\u0105\u017cy nadaje sens dzia\u0142aniu. Mo\u017cna zdecydowa\u0107 si\u0119 na wykonanie czynu z wielu powod\u00f3w. W przeciwie\u0144stwie do zwierz\u0105t, \u00abcz\u0142owiek jest tak bardzo panem swoich ludzkich i rozumnych dzia\u0142a\u0144, \u017ce wszystkie wykonuje dla jakiego\u015b celu\u00bb; mo\u017ce nawet zmieni\u0107 naturalny cel dzia\u0142ania, dodaj\u0105c do niego cel wt\u00f3rny, \u00abjak wtedy, gdy opr\u00f3cz zamiaru pomocy biednemu, do kt\u00f3rego jest skierowana ja\u0142mu\u017cna, dodaje zamiar zmuszenia potrzebuj\u0105cego do zrobienia tego samego\u00bb.
\nW\u015br\u00f3d pogan intencje rzadko by\u0142y bezinteresowne: \u00abdzia\u0142ali prawie wy\u0142\u0105cznie dla honoru lub jakiego\u015b innego efemerycznego celu, jak wspomina \u015bw. Augustyn\u00bb. Intencje mog\u0105 by\u0107 ska\u017cone \u00abprzez pych\u0119, pr\u00f3\u017cno\u015b\u0107, doczesne interesy lub jaki\u015b inny z\u0142y motyw\u00bb. Istniej\u0105 rozmowy, kt\u00f3re s\u0105 z\u0142e z tego prostego powodu, \u017ce \u00abodbywaj\u0105 si\u0119 ze z\u0142\u0105 intencj\u0105\u00bb. Czasami \u00abudajemy, \u017ce chcemy by\u0107 ostatni i siadamy na ko\u0144cu sto\u0142u, ale po to, by z wi\u0119kszym honorem przej\u015b\u0107 na czo\u0142o sto\u0142u\u00bb.
\n\u00abOczy\u015b\u0107my wi\u0119c, Teotimie, na ile mo\u017cemy, wszystkie nasze intencje\u00bb \u2013 prosi autor Traktatu o mi\u0142o\u015bci Bo\u017cej<\/i><\/em>. Dobra intencja \u00abo\u017cywia\u00bb najmniejsze dzia\u0142ania i proste codzienne gesty. W istocie, \u00abosi\u0105gamy doskona\u0142o\u015b\u0107 nie przez robienie wielu rzeczy, lecz przez robienie ich z czyst\u0105 i doskona\u0142\u0105 intencj\u0105\u00bb. Nie nale\u017cy traci\u0107 odwagi, poniewa\u017c \u00abzawsze mo\u017cna poprawi\u0107 swoj\u0105 intencj\u0119, ulepszy\u0107 j\u0105 i udoskonali\u0107\u00bb.<\/p>\n
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wola zatem musi wytwarza\u0107 \u00abpostanowienia\u00bb lub zamiary, w przeciwnym razie grozi jej, \u017ce b\u0119dzie pusta i nieskuteczna. Nadchodzi moment, w kt\u00f3rym nie nale\u017cy ju\u017c \u00abspekulowa\u0107 rozumowaniem\u00bb, lecz \u201eusztywni\u0107 wol\u0119\u00bb. \u00abCzy nasza dusza jest smutna czy weso\u0142a, pogr\u0105\u017cona w s\u0142odyczy czy goryczy, w pokoju czy wzburzona, \u015bwietlista czy mroczna, kuszona czy spokojna, pe\u0142na przyjemno\u015bci czy obrzydzenia, pogr\u0105\u017cona w osch\u0142o\u015bci czy czu\u0142o\u015bci, spalona s\u0142o\u0144cem czy orze\u017awiona ros\u0105\u00bb \u2013 to nie ma znaczenia, silna wola nie daje si\u0119 \u0142atwo odwie\u015b\u0107 od swoich zamiar\u00f3w. \u00abPozosta\u0144my niez\u0142omni w naszych zamiarach, nieugi\u0119ci w naszych postanowieniach\u00bb \u2013 prosi autor Filotei. Jest to w\u0142adza nadrz\u0119dna, od kt\u00f3rej zale\u017cy warto\u015b\u0107 osoby: \u00abCa\u0142y \u015bwiat jest wart mniej ni\u017c jedna dusza, a dusza jest niczym bez naszych dobrych postanowie\u0144\u00bb.
\nRzeczownik \u00abpostanowienie\u00bb oznacza decyzj\u0119, kt\u00f3ra jest wynikiem procesu, w kt\u00f3rym zaanga\u017cowane by\u0142o rozumowanie z jego zdolno\u015bci\u0105 do rozr\u00f3\u017cniania oraz serce, rozumiane jako uczuciowo\u015b\u0107, kt\u00f3ra daje si\u0119 poruszy\u0107 przez atrakcyjne dobro. W \u00abautentycznej deklaracji\u00bb, kt\u00f3r\u0105 autor Wprowadzenia do \u017cycia pobo\u017cnego<\/i><\/em> zaprasza Filote\u0119 do wypowiedzenia si\u0119, czytamy: \u00abTo jest moja wola, moja intencja i moja decyzja, nienaruszalna i nieodwo\u0142alna, wola, kt\u00f3r\u0105 wyznaj\u0119 i potwierdzam bez zastrze\u017ce\u0144 i wyj\u0105tk\u00f3w\u00bb.
\nMedytacja, kt\u00f3ra nie prowadzi\u0142aby do konkretnych czyn\u00f3w, by\u0142aby bezu\u017cyteczna. W dziesi\u0119ciu medytacjach zaproponowanych jako model w pierwszej cz\u0119\u015bci Filotei, znajdujemy cz\u0119sto takie wyra\u017cenia jak: \u00abchc\u0119\u00bb, \u00abnie chc\u0119 ju\u017c\u00bb, \u00abtak, b\u0119d\u0119 pod\u0105\u017ca\u0107 za natchnieniami i radami\u00bb, \u00abzrobi\u0119 wszystko, co mo\u017cliwe\u00bb, \u00abchc\u0119 zrobi\u0107 to czy tamto\u00bb, \u00abdo\u0142o\u017c\u0119 tego czy tamtego wysi\u0142ku\u00bb, \u00abzrobi\u0119 to czy tamto\u00bb, \u00abwybieram\u00bb, \u201echc\u0119 wzi\u0105\u0107 udzia\u0142\u00bb, lub te\u017c \u00abchc\u0119 podj\u0105\u0107 wymagan\u0105 trosk\u0119\u00bb.
\nCz\u0119stym b\u0142\u0119dem jest uto\u017csamianie woli z kaprysem: \u00abTak w\u0142a\u015bnie post\u0119puj\u0105 libertyni, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 mie\u0107 innego prawa poza tym, jakie dyktuje im osobista wola\u00bb. Wielkim wrogiem woli jest rutyna, pasywne poddawanie si\u0119, zwyczaj. Za\u0142o\u017cycielka wizytek zaleca\u0142a im, aby by\u0142y \u015bwiadome wykonywanych gest\u00f3w i unika\u0142y wykonywania ich mechanicznie:<\/p>\n
\n<\/i><\/em>
\nZ dobrze zrozumia\u0142ych powod\u00f3w warto cz\u0119sto dokonywa\u0107 przegl\u0105du naszych postanowie\u0144: \u00abTa praktyka naprawi wasze si\u0142y os\u0142abione przez czas, rozgrzeje wasze serce, od\u015bwie\u017cy wasze dobre postanowienia i sprawi, \u017ce cnoty waszego ducha rozkwitn\u0105\u00bb.<\/p>\n
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u015awi\u0119ty Franciszek Salezy by\u0142 uwa\u017cany za \u00abwspania\u0142ego wychowawc\u0119 woli\u00bb. Mo\u017cna by te\u017c powiedzie\u0107: wspania\u0142ego wychowawc\u0119 ludzkiego serca, je\u015bli chce si\u0119 podkre\u015bli\u0107 wymiar uczuciowy charakterystyczny dla salezja\u0144skiego poj\u0119cia serca. Jak wida\u0107, nie zaniedba\u0142 \u017cadnego sk\u0142adnika istoty ludzkiej: cia\u0142a z jego zmys\u0142ami, duszy z jej nami\u0119tno\u015bciami, ducha z jego w\u0142adzami, w szczeg\u00f3lno\u015bci intelektualnymi. Ale to, co dla niego najwa\u017cniejsze, to ludzkie serce, o kt\u00f3rym pisa\u0142 do jednej ze swoich korespondentek: \u00abTrzeba wi\u0119c z wielk\u0105 trosk\u0105 piel\u0119gnowa\u0107 to ukochane serce i nie szcz\u0119dzi\u0107 niczego, co mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do jego szcz\u0119\u015bcia\u00bb.
\nOt\u00f3\u017c serce cz\u0142owieka jest \u00abniespokojne\u00bb, wed\u0142ug s\u0142\u00f3w \u015bw. Augustyna, poniewa\u017c jest pe\u0142ne niezaspokojonych pragnie\u0144. Wydaje si\u0119, \u017ce nigdy nie ma ani \u00abspoczynku, ani spokoju\u00bb. Franciszek Salezy proponuje zatem r\u00f3wnie\u017c wychowanie pragnie\u0144. W istocie, g\u0142\u00f3wnym wrogiem woli \u00abjest ilo\u015b\u0107 pragnie\u0144, kt\u00f3re mamy na t\u0119 czy inn\u0105 rzecz. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, nasza wola jest tak pe\u0142na oczekiwa\u0144 i projekt\u00f3w, \u017ce bardzo cz\u0119sto nie robi nic innego, jak tylko traci czas na ich rozwa\u017canie jeden po drugim lub nawet wszystkie razem, zamiast zabra\u0107 si\u0119 do realizacji jednego bardziej u\u017cytecznego\u00bb. Jak\u0105 postaw\u0119 nale\u017cy przyj\u0105\u0107 wobec wielo\u015bci pragnie\u0144 i rozproszenia projekt\u00f3w?<\/p>\n
\n<\/i><\/em>
\n\u00abNasza wola pozostaje os\u0142abiona, gdy kocha wiele rzeczy naraz; jej pragnienia i ch\u0119ci s\u0105 mniej gwa\u0142towne i \u017carliwe, gdy ma ich wiele\u00bb. Rozwi\u0105zanie jest oczywiste: unika\u0107 \u00abnawa\u0142u pragnie\u0144, kt\u00f3re zag\u0142uszaj\u0105 ducha\u00bb. Nale\u017cy zatem regulowa\u0107 pragnienia i porzuci\u0107 pragnienia bezu\u017cyteczne: obawiam si\u0119 \u2013 pisze biskup Genewy do baronowej de Chantal \u2013 \u00ab\u017ce bawimy si\u0119 tymi pragnieniami, kt\u00f3re nie s\u0105 nam potrzebne, i \u017ce nie zostawiamy wystarczaj\u0105co du\u017co miejsca naszemu duchowi na pragnienia, kt\u00f3re s\u0105 nam bardziej u\u017cyteczne i niezb\u0119dne\u00bb.
\nPodmioty najbardziej nara\u017cone na liczne pragnienia to m\u0142odzi ludzie. Wszystko zale\u017cy od tego, w jaki spos\u00f3b zamierzaj\u0105 zarz\u0105dza\u0107 tym zasobem. \u00abJe\u015bli m\u0142ody cz\u0142owiek nabierze \u017cywego pragnienia pewnego stanowiska przed w\u0142a\u015bciwym czasem, na co mu si\u0119 to przyda, powiedzcie mi, to pragnienie. Realizm nakazuje nie bawi\u0107 si\u0119 pr\u00f3\u017cnymi, bezu\u017cytecznymi, a co gorsza, szkodliwymi pragnieniami.
\nIstnieje bowiem pewien rodzaj \u201eupi\u0119kszanie woli\u201d, podobnie jak istnieje upi\u0119kszanie w zachowaniu zewn\u0119trznym, wyja\u015bnia\u0142 za\u0142o\u017cyciel wizytek w odniesieniu do \u201edrugiej skromno\u015bci\u201d. Kiedy duch daje si\u0119 porwa\u0107 nadmiernej ciekawo\u015bci, wola ryzykuje rozpaleniem si\u0119 licznymi i nieskutecznymi pragnieniami, jak to cz\u0119sto bywa w sferze duchowej.<\/p>\n
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Franciszek Salezy mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cany za wychowawc\u0119 ludzkiego serca nie tylko dlatego, \u017ce wywy\u017cszy\u0142 si\u0142\u0119 woli, ale tak\u017ce w tym sensie, \u017ce podsyca\u0142 t\u0119 w\u0142adz\u0119, proponuj\u0105c jej atrakcyjne motywacje i idea\u0142y, zdolne do uruchomienia ludzkiej wolno\u015bci. W istocie, aby by\u0107 skutecznym, wychowanie musi korzysta\u0107 z tego wielkiego zasobu osoby: trzeba \u00abporuszy\u0107 wol\u0119\u00bb, poci\u0105gaj\u0105c j\u0105 do dobra, prawdy i pi\u0119kna; kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, proponuj\u0105c jej warto\u015bci i sprawiaj\u0105c, by ich pragn\u0119\u0142a.
\nDobry pedagog wie, \u017ce aby doprowadzi\u0107 swojego ucznia do zamierzonego celu, czy to wiedzy, czy cnoty, niezb\u0119dne jest przedstawienie mu projektu, kt\u00f3ry zmobilizuje jego energi\u0119. Franciszek Salezy okazuje si\u0119 mistrzem w sztuce motywowania, gdy uczy swoj\u0105 \u00abc\u00f3rk\u0119\u00bb, Joann\u0119 de Chantal, jednej ze swoich ulubionych maksym: \u00abWszystko nale\u017cy czyni\u0107 z mi\u0142o\u015bci, a nic z przymusu\u00bb.
\nZa ka\u017cdym razem, gdy Franciszek Salezy m\u00f3wi o ludzkim sercu, a dzieje si\u0119 to cz\u0119sto, dwa wymiary woli, czyli afektywny i efektywny, cz\u0119sto si\u0119 ze sob\u0105 mieszaj\u0105. Chce on serca \u0142agodnego i spokojnego, czystego, oboj\u0119tnego, \u00abserca pozbawionego uczu\u0107\u00bb niezgodnych z powo\u0142aniem, serca \u00abprostego\u00bb, \u00abrozlu\u017anionego i bez \u017cadnego przymusu\u00bb. Nie lubi \u00abczu\u0142o\u015bci serca\u00bb, kt\u00f3ra sprowadza si\u0119 do szukania siebie, a wymaga natomiast \u00abstanowczo\u015bci serca\u00bb w dzia\u0142aniu. \u00abDla serca m\u0119\u017cnego nic nie jest niemo\u017cliwe\u00bb \u2013 pisze do pewnej damy \u2013 aby zach\u0119ci\u0107 j\u0105 do nieporzucania \u00abspe\u0142niania \u015bwi\u0119tych postanowie\u0144\u00bb. Chce \u00abserca m\u0119skiego\u00bb, a jednocze\u015bnie serca \u00abpos\u0142usznego, gi\u0119tkiego i poddanego, uleg\u0142ego we wszystkim, co dozwolone, i gotowego podj\u0105\u0107 ka\u017cde zobowi\u0105zanie z pos\u0142usze\u0144stwa i mi\u0142o\u015bci\u00bb; \u00abserca \u0142agodnego wobec bli\u017aniego i pokornego przed Bogiem\u00bb, \u00abszlachetnie dumnego\u201d i \u201ewiecznie pokornego\u00bb, \u00ab\u0142agodnego i spokojnego\u00bb. Jedno z jego \u00abb\u0142ogos\u0142awie\u0144stw\u00bb brzmi: \u00abB\u0142ogos\u0142awieni gi\u0119tcy, albowiem nigdy si\u0119 nie z\u0142ami\u0105\u00bb.
\nB\u0105d\u017amy ostro\u017cni, poniewa\u017c cz\u0119sto przypominamy kuropatw\u0119 z Paflagonii, kt\u00f3ra ma dwa serca: \u00abMamy serce \u0142agodne i uprzejme wobec siebie, a serce twarde, surowe, rygorystyczne wobec bli\u017aniego\u00bb. Konieczne jest nieustanne prostowanie serca: \u00abB\u0119dziesz niedoskona\u0142a przez ca\u0142e swoje \u017cycie, i zawsze b\u0119dzie sporo do poprawienia\u00bb \u2013 pisze do osoby przez niego prowadzon\u0105. Trzeba \u00abwzmocni\u0107 serce przeciwko pokusom\u00bb.
\nKiedy serce jest w stanie niepokoju, wa\u017cne jest, aby przywr\u00f3ci\u0107 mu pok\u00f3j, poniewa\u017c \u00abb\u0119d\u0105c wzburzonym i niespokojnym w sobie, nasze serce traci si\u0142\u0119 niezb\u0119dn\u0105 do zachowania zdobytych cn\u00f3t, a jednocze\u015bnie traci \u015brodki niezb\u0119dne do opierania si\u0119 pokusom i wrogowi\u00bb. Zalecenie o \u017cywotnym znaczeniu to \u00abmie\u0107 ci\u0105g\u0142\u0105 i nienaruszaln\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 serca w tak wielkiej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci wydarze\u0144\u00bb. Aby zachowa\u0107 r\u00f3wnowag\u0119, \u00abumartwiajcie je w jego rado\u015bciach, sprawiajcie, by radowa\u0142o si\u0119 w jego umartwieniach\u00bb.
\nW ko\u0144cu wychowanie woli zmierza do pe\u0142nego panowania nad sob\u0105, co Franciszek Salezy wyra\u017ca za pomoc\u0105 obrazu: wzi\u0105\u0107 serce w d\u0142o\u0144, posi\u0105\u015b\u0107 serce lub dusz\u0119. \u00abWielk\u0105 rado\u015bci\u0105 cz\u0142owieka, Filoteo, jest posiadanie w\u0142asnej duszy; a im doskonalsza staje si\u0119 cierpliwo\u015b\u0107, tym doskonalej posiadamy nasz\u0105 dusz\u0119\u00bb. To nie oznacza nieczu\u0142o\u015bci, braku nami\u0119tno\u015bci czy uczu\u0107, lecz d\u0105\u017cenie do panowania nad sob\u0105. Chodzi o drog\u0119 do autonomii, zagwarantowan\u0105 przez panowanie woli, wolnej i rozumnej.<\/p>\n
\n<\/b><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Niew\u0105tpliwie u Franciszka Salezego wyst\u0119puje dowarto\u015bciowanie uczuciowo\u015bci, ale tak\u017ce woli rozumianej jako stanowczo\u015b\u0107 i sta\u0142o\u015b\u0107 w podejmowaniu decyzji. M\u00f3wi\u0142 o sobie:<\/p>\n