W 1935 r., rok po kanonizacji ksi\u0119dza Bosko w 1934 r., salezjanie zatroszczyli si\u0119 o zebranie \u015bwiadectw o nim. Niejaki Pietro Pons, kt\u00f3ry jako ch\u0142opiec ucz\u0119szcza\u0142 do \u015bwi\u0105tecznego oratorium na Valdocco przez oko\u0142o dziesi\u0119\u0107 lat (od 1871 do 1882 r.), a tak\u017ce ucz\u0119szcza\u0142 do dw\u00f3ch klas szko\u0142y podstawowej (z salami szkolnymi pod Bazylik\u0105 Maryi Wspomo\u017cycielki) 8 listopada tego\u017c roku da\u0142 pi\u0119kne \u015bwiadectwo z tamtych lat. Przytaczamy niekt\u00f3re fragmenty, prawie wszystkie dot\u0105d niepublikowane.<\/p>\n
Posta\u0107 ksi\u0119dza Bosko
\nBy\u0142 centrum przyci\u0105gania dla ca\u0142ego Oratorium. Tak wspomina go nasz by\u0142y oratorianin Pietro Pons koniec lat siedemdziesi\u0105tych XIX w.: Nie mia\u0142 ju\u017c wigoru, ale zawsze by\u0142 spokojny i u\u015bmiechni\u0119ty. Mia\u0142 dwoje oczu, kt\u00f3re przeszywa\u0142y i przenika\u0142y umys\u0142. Pojawia\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d nas: by\u0142 rado\u015bci\u0105 dla wszystkich. ks. Rua, ks. Lazzero byli u jego boku, jakby mieli Boga po\u015br\u00f3d siebie. Ks. Barberis i wszyscy ch\u0142opcy biegli w jego kierunku, otaczaj\u0105c go, niekt\u00f3rzy szli do jego boku, inni za nim, aby tylko by\u0107 blisko niego. To by\u0142o szcz\u0119\u015bcie, upragniony przywilej m\u00f3c by\u0107 blisko niego, rozmawia\u0107 z nim. Przechadza\u0142 si\u0119, rozmawiaj\u0105c i patrz\u0105c na wszystkich tymi dwoma oczami, kt\u00f3re obraca\u0142y si\u0119 w ka\u017cd\u0105 stron\u0119, elektryzuj\u0105c serca rado\u015bci\u0105.
\nW\u015br\u00f3d epizod\u00f3w, kt\u00f3re utkwi\u0142y mu w pami\u0119ci 60 lat p\u00f3\u017aniej, wspomina szczeg\u00f3lnie dwa: Pewnego dnia\u2026 pojawi\u0142 si\u0119 on sam przy drzwiach wej\u015bciowych do sanktuarium. Wtedy stado ch\u0142opc\u00f3w rzuci\u0142o si\u0119 na niego jak podmuch wiatru. Ale on trzyma\u0142 w r\u0119ku parasol, kt\u00f3ry mia\u0142 r\u0105czk\u0119 i trzonek tak gruby jak u ch\u0142op\u00f3w. Podnosi go i, u\u017cywaj\u0105c go jak miecza, \u017congluje, aby odeprze\u0107 ten czu\u0142y atak, teraz w prawo, teraz w lewo, aby otworzy\u0107 sobie przej\u015bcie. Dotyka jednego czubkiem, innego w bok, ale w mi\u0119dzyczasie inni zbli\u017caj\u0105 si\u0119 z drugiej strony. W ten spos\u00f3b gry i \u017carty trwa\u0142y jeszcze, przynosz\u0105c rado\u015b\u0107 sercom, pragn\u0105cym zobaczy\u0107 dobrego Ojca powracaj\u0105cego z podr\u00f3\u017cy. Wygl\u0105da\u0142 jak wiejski proboszcz, ale z dobrego gatunku.<\/p>\n
Gry i teatrzyk
\nSalezja\u0144skie oratorium bez zabaw jest nie do pomy\u015blenia. Tak to wspomina starszy by\u0142y wychowanek: Dziedziniec by\u0142 wype\u0142niony od ko\u015bcio\u0142a Maryi Wspomo\u017cycielki a\u017c do ko\u0144ca niskiego muru \u2026 w lewym rogu by\u0142 rodzaj namiotu, w kt\u00f3rej zawsze by\u0142 kto\u015b, kto pilnowa\u0142 tych, kt\u00f3rzy wchodzili \u2026 Jak tylko si\u0119 wesz\u0142o, po prawej stronie by\u0142a hu\u015btawka z tylko jednym siedzeniem, potem r\u00f3wnoleg\u0142e dr\u0105\u017cki i sta\u0142y dr\u0105\u017cek dla starszych dzieci, kt\u00f3re lubi\u0142y robi\u0107 obroty i salta, a tak\u017ce trapez i pojedynczy lataj\u0105cy stopie\u0144, kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 w pobli\u017cu zakrystii za kaplic\u0105 \u015bw. J\u00f3zefa. I dodaje: Dziedziniec ten by\u0142 bardzo d\u0142ugi i bardzo dobrze nadawa\u0142 si\u0119 do wy\u015bcig\u00f3w sportowych rozpoczynaj\u0105cych si\u0119 od strony ko\u015bcio\u0142a i wracaj\u0105cych tam z powrotem. Grano w r\u00f3\u017cne zabawy, \u015bcigano si\u0119 w workach i grano w losy. Te ostatnie gry zosta\u0142y og\u0142oszone niedziel\u0119 wcze\u015bniej. Podobnie by\u0142o ze wspinaniem si\u0119 na pal; ale pie\u0144 zosta\u0142 postawiony cienkim ko\u0144cem na dole, aby trudniej by\u0142o si\u0119 na niego wspi\u0105\u0107. By\u0142y te\u017c loterie, a za los p\u0142acono grosz lub dwa. Wewn\u0105trz ma\u0142ego domku znajdowa\u0142a si\u0119 ma\u0142a biblioteka zamkni\u0119ta w szafce.<\/p>\n
Z grami wi\u0105za\u0142 si\u0119 s\u0142ynny \u201eteatrzyk\u201d, w kt\u00f3rym wystawiano autentyczne dramaty, takie jak \u201eSyn krzy\u017cowca\u201d, \u015bpiewano ballady ksi\u0119dza Cagliero i prezentowano \u201emusicale\u201d, takie jak Szewc uosabiany przez legendarnego Carlo Gastiniego [genialnego animatora by\u0142ych wychowank\u00f3w]. Spektakl, w kt\u00f3rym bezp\u0142atnie uczestniczyli rodzice, odbywa\u0142 si\u0119 w sali pod naw\u0105 ko\u015bcio\u0142a Maryi Wspomo\u017cycielki, ale dawny wychowanek wspomina r\u00f3wnie\u017c, \u017ce kiedy\u015b wystawiano go w domu Moretta [dzisiejszy ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny w pobli\u017cu placu]. Biedni ludzie \u017cyli tam w najbardziej obskurnej n\u0119dzy. W piwnicach, kt\u00f3re mo\u017cna zobaczy\u0107 pod balkonem, mieszka\u0142a biedna matka, kt\u00f3ra w po\u0142udnie nios\u0142a na ramionach swojego Karola, kt\u00f3rego cia\u0142o by\u0142o sztywne z powodu choroby, aby za\u017cy\u0107 troch\u0119 s\u0142o\u0144ca.<\/p>\n
Nabo\u017ce\u0144stwa i spotkania formacyjne
\nW \u015bwi\u0105tecznym oratorium nie brakowa\u0142o nabo\u017ce\u0144stw w niedzielne poranki: Msza \u015bwi\u0119ta z Komuni\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105, modlitwy dobrego chrze\u015bcijanina; po po\u0142udniu rekreacja, katechizm i kazanie ksi\u0119dza Giulio Barberisa. Ks. Bosko, ju\u017c stary, nigdy nie przychodzi\u0142 odprawia\u0107 Mszy \u015bw. ani g\u0142osi\u0107 kaza\u0144, a jedynie odwiedza\u0107 i przebywa\u0107 z ch\u0142opcami podczas rekreacji\u2026 Katecheci i asystenci mieli swoich wychowank\u00f3w w ko\u015bciele podczas nabo\u017ce\u0144stw i uczyli ich katechizmu. Ma\u0142a doktryna by\u0142a przekazywana wszystkim.Lekcja by\u0142a wymagana do zapami\u0119tania w ka\u017cde \u015bwi\u0119to, a nast\u0119pnie tak\u017ce jej wyja\u015bnienie. Uroczyste \u015bwi\u0119ta ko\u0144czy\u0142y si\u0119 procesj\u0105 i pocz\u0119stunkiem dla wszystkich: Po wyj\u015bciu z ko\u015bcio\u0142a po Mszy by\u0142o \u015bniadanie. M\u0142ody cz\u0142owiek po prawej stronie za drzwiami podawa\u0142 bochenek chleba, inny po lewej k\u0142ad\u0142 na nim widelcem dwa plasterki salami. Zadowalano tych ch\u0142opc\u00f3w czym\u015b niewielkim, ale oni byli zachwyceni. Kiedy ch\u0142opcy, mieszkaj\u0105cy w internacie, do\u0142\u0105czali do oratorian\u00f3w \u015bpiewaj\u0105cych nieszpory, ich g\u0142osy mo\u017cna by\u0142o us\u0142ysze\u0107 a\u017c na Via Milano i Via Corte d\u2019appello!
\nSpotkania grup formacyjnych odbywa\u0142y si\u0119 tak\u017ce w \u015bwi\u0105tecznym oratorium. W domku przy ko\u015bci\u00f3\u0142ku \u015bw. Franciszka znajdowa\u0142 si\u0119 ma\u0142y, niski pok\u00f3j, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 pomie\u015bci\u0107 oko\u0142o dwudziestu os\u00f3b\u2026 W pokoju znajdowa\u0142 si\u0119 ma\u0142y st\u00f3\u0142 dla wyk\u0142adowcy, by\u0142y \u0142awki na spotkania i konferencje dla starszej m\u0142odzie\u017cy w og\u00f3le, ale r\u00f3wnie\u017c Towarzystwa \u015bw. Alojzego w prawie ka\u017cd\u0105 niedziel\u0119.<\/p>\n
Kim byli oratorianie?
\nSpo\u015br\u00f3d oko\u0142o 200 swoich towarzyszy \u2013 ale ich liczba zmniejsza\u0142a si\u0119 zim\u0105 z powodu powrotu pracownik\u00f3w sezonowych do swoich rodzin \u2013 nasz energiczny staruszek wspomina\u0142, \u017ce wielu z nich pochodzi\u0142o z Bielli: prawie wszyscy nosili drewniane wiadro pe\u0142ne wapna i wiklinowy kosz pe\u0142en cegie\u0142 murarzom budynk\u00f3w. Inni byli czeladnikami murarskimi, mechanikami, blacharzami. Biedni czeladnicy: pracowali od rana do nocy ka\u017cdego dnia i tylko w niedziele mogli sobie pozwoli\u0107 na odrobin\u0119 rekreacji \u201eu ksi\u0119dza Bosko\u201d (jak nazywano jego oratorium): Grali\u015bmy w o\u015ble muchy, pod kierunkiem \u00f3wczesnego pana Milanesio [przysz\u0142ego ksi\u0119dza, kt\u00f3ry by\u0142 wielkim misjonarzem w Patagonii]. Pan Ponzano, p\u00f3\u017aniejszy ksi\u0105dz, by\u0142 nauczycielem gimnastyki. Kaza\u0142 nam wykonywa\u0107 \u0107wiczenia na wolnym ciele, z kijami, na przyrz\u0105dach.
\nWspomnienia Pietro Ponsa s\u0105 znacznie szersze, tak bogate w odleg\u0142e sugestie, jak i przenikni\u0119te cieniem nostalgii; czekaj\u0105 na pe\u0142ne poznanie. Mamy nadziej\u0119, \u017ce wkr\u00f3tce to zrobimy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W 1935 r., rok po kanonizacji ksi\u0119dza Bosko w 1934 r., salezjanie zatroszczyli si\u0119 o…<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":44928,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":22,"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[2208,1718,1730,2196,2576,1820,1874,1916,2618],"class_list":["post-44940","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ksiadz-bosco","tag-byli-uczniowie","tag-charyzmat-salezjanski","tag-domy-salezjanskie","tag-edukacja","tag-ksiadz-bosko","tag-laska","tag-miejsca-salezjanskie","tag-oratorium","tag-swiadkowie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44940","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44940"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44940\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44941,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44940\/revisions\/44941"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44928"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44940"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44940"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44940"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}