{"id":44539,"date":"2025-07-23T07:25:00","date_gmt":"2025-07-23T07:25:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.donbosco.press\/bez-kategorii\/leducazione-al-femminile-con-san-francesco-di-sales\/"},"modified":"2025-07-28T13:41:03","modified_gmt":"2025-07-28T13:41:03","slug":"wychowanie-do-kobiecosci-wedlug-sw-franciszka-salezego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/nasi-swieci\/wychowanie-do-kobiecosci-wedlug-sw-franciszka-salezego\/","title":{"rendered":"Wychowanie do kobieco\u015bci wed\u0142ug \u015bw. Franciszka Salezego"},"content":{"rendered":"\r\n

My\u015bl pedagogiczna \u015bw. Franciszka Salezego ukazuje g\u0142\u0119bokie i nowatorskie spojrzenie na rol\u0119 kobiet w Ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie jego czas\u00f3w. Przekonany, \u017ce wychowanie kobiet ma fundamentalne znaczenie dla moralnego i duchowego rozwoju ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty, \u015bwi\u0119ty biskup Genewy promowa\u0142 zr\u00f3wnowa\u017con\u0105 edukacj\u0119, szanuj\u0105c\u0105 godno\u015b\u0107 kobiet, ale tak\u017ce zwracaj\u0105c\u0105 uwag\u0119 na ich s\u0142abo\u015bci.<\/em>Swoim ojcowskim i realistycznym spojrzeniem potrafi\u0142 dostrzec i doceni\u0107 zalety kobiet, zach\u0119caj\u0105c je do piel\u0119gnowania cn\u00f3t, kultury i pobo\u017cno\u015bci. Jako za\u0142o\u017cyciel zgromadzenia si\u00f3str wizytek wraz z Joann\u0105 de Chantal, energicznie broni\u0142 powo\u0142ania kobiet, nawet w obliczu krytyki i uprzedze\u0144. Jego nauczanie nadal dostarcza aktualnych wskaz\u00f3wek dotycz\u0105cych wychowania, mi\u0142o\u015bci i wolno\u015bci w wyborze w\u0142asnego \u017cycia.<\/em>


\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Podczas podr\u00f3\u017cy do Pary\u017ca w 1619 roku Franciszek Salezy spotka\u0142 Adrianem Bourdoise, ksi\u0119dzem, reformatorem duchowie\u0144stwa, kt\u00f3ry zarzuci\u0142 mu, \u017ce zbytnio zajmuje si\u0119 kobietami. Biskup odpowiedzia\u0142 mu spokojnie, \u017ce kobiety stanowi\u0105 po\u0142ow\u0119 ludzko\u015bci i \u017ce wychowuj\u0105c je na dobre chrze\u015bcijanki, b\u0119dzie mo\u017cna mie\u0107 dobrych m\u0142odych ludzi, a dzi\u0119ki nim dobrych ksi\u0119\u017cy. Zreszt\u0105, czy\u017c \u015bw. Hieronim nie po\u015bwi\u0119ci\u0142 im wiele czasu i r\u00f3\u017cnych pism? Franciszek Salezy poleca\u0142 czytanie jego list\u00f3w do pani de Chantal, kt\u00f3ra znalaz\u0142a w nich mi\u0119dzy innymi liczne wskaz\u00f3wki \u201ejak wychowywa\u0107 swoje c\u00f3rki\u201d. Mo\u017cna z tego wywnioskowa\u0107, \u017ce rola kobiet w dziedzinie wychowania uzasadnia\u0142a w jego oczach czas i trosk\u0119, jakie im po\u015bwi\u0119ca\u0142.

Franciszek Salezy i kobiety jego czas\u00f3w<\/strong>
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201eTrzeba pom\u00f3c pogardzanej p\u0142ci \u017ce\u0144skiej\u201d \u2013 powiedzia\u0142 pewnego dnia biskup Genewy do Jean-Fran\u00e7ois de Blonay. Aby zrozumie\u0107 troski i my\u015bli Franciszka Salezego, nale\u017cy umie\u015bci\u0107 go w jego epoce. Trzeba powiedzie\u0107, \u017ce wiele jego stwierdze\u0144 wydaje si\u0119 nadal bardzo zwi\u0105zanych z \u00f3wczesnym sposobem my\u015blenia. W kobietach swoich czas\u00f3w ubolewa\u0142 nad \u201ekobiec\u0105 czu\u0142o\u015bci\u0105 wobec samych siebie\u201d, \u0142atwo\u015bci\u0105 \u201ew u\u017calaniu si\u0119 nad sob\u0105 i pragnieniu wsp\u00f3\u0142czucia\u201d, wi\u0119ksz\u0105 sk\u0142onno\u015bci\u0105 ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani \u201edo wierzenia w sny, l\u0119ku przed duchami oraz \u0142atwowierno\u015bci i przes\u0105d\u00f3w\u201d, a przede wszystkim \u201ezawi\u0142o\u015bci ich pr\u00f3\u017cnych my\u015bli\u201d. W\u015br\u00f3d rad udzielonych pani de Chantal dotycz\u0105cych wychowania c\u00f3rek napisa\u0142 bez wahania: \u201eWyrwijcie z ich dusz pr\u00f3\u017cno\u015b\u0107: rodzi si\u0119 ona niemal wraz z p\u0142ci\u0105\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jednak kobiety maj\u0105 wielkie zalety. Pisa\u0142 o pani\u00a0 La Fl\u00e9ch\u00e8re, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie straci\u0142a m\u0119\u017ca: \u201eGdybym mia\u0142 tylko t\u0119 jedn\u0105 doskona\u0142\u0105 owieczk\u0119 w mojej owczarni, nie martwi\u0142bym si\u0119 byciem pasterzem tej dotkni\u0119tej nieszcz\u0119\u015bciem diecezji. Po pani Chantal nie wiem, czy spotka\u0142em kiedykolwiek silniejsz\u0105 dusz\u0119 w kobiecym ciele, rozs\u0105dniejszy umys\u0142 i bardziej szczer\u0105 pokor\u0119\u201d. Kobiety wcale nie s\u0105 ostatnie w praktykowaniu cn\u00f3t: \u201eCzy\u017c nie widzieli\u015bmy wielu wielkich teolog\u00f3w, kt\u00f3rzy m\u00f3wili wspania\u0142e rzeczy o cnotach, ale nie praktykowali ich, podczas gdy jest wiele \u015bwi\u0119tych kobiet, kt\u00f3re nie potrafi\u0105 m\u00f3wi\u0107 o cnotach, ale doskonale wiedz\u0105, jak je praktykowa\u0107?\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 To kobiety zam\u0119\u017cne s\u0105 najbardziej godne podziwu: \u201eO Bo\u017ce! Jak\u017ce mi\u0142e s\u0105 Bogu cnoty kobiety zam\u0119\u017cnej; musz\u0105 by\u0107 bowiem silne i doskona\u0142e, aby wytrwa\u0107 w tym powo\u0142aniu!\u201d. W walce o zachowanie czysto\u015bci uwa\u017ca\u0142, \u017ce \u201ekobiety cz\u0119sto walczy\u0142y odwa\u017cniej ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Za\u0142o\u017cyciel zgromadzenia \u017ce\u0144skiego wraz z Joann\u0105 de Chantal, pozostawa\u0142 w sta\u0142ym kontakcie z pierwszymi zakonnicami. Obok pochwa\u0142 zacz\u0119\u0142y pada\u0107 krytyczne g\u0142osy. Zepchni\u0119ty do tych okop\u00f3w, za\u0142o\u017cyciel musia\u0142 broni\u0107 siebie i je, nie tylko jako zakonnice, ale tak\u017ce jako kobiety. W dokumencie, kt\u00f3ry mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 jako przedmowa do Konstytucji wizytetk, znajdujemy polemiczny ton, kt\u00f3rym potrafi\u0142 si\u0119 wykaza\u0107, kieruj\u0105c si\u0119 ju\u017c nie przeciwko \u201eheretykom\u201d, ale przeciwko z\u0142o\u015bliwym i ignoranckim \u201ecenzorom\u201d:

Pycha i nieodpowiednia arogancja wielu syn\u00f3w tego wieku, kt\u00f3rzy ostentacyjnie pot\u0119piaj\u0105 wszystko, co nie jest zgodne z ich duchem [\u2026], daje mi okazj\u0119, a raczej zmusza mnie do napisania tej Przedmowy, moje najdro\u017csze Siostry, aby uzbroi\u0107 i broni\u0107 waszego \u015bwi\u0119tego powo\u0142ania przed ostrzami ich zjadliwych j\u0119zyk\u00f3w; aby dobre i pobo\u017cne dusze,<\/em>kt\u00f3re bez w\u0105tpienia s\u0105 zwi\u0105zane z waszym mi\u0142ym i szanowanym Instytutem, znalaz\u0142y tutaj spos\u00f3b na odparcie strza\u0142 wystrzelonych z lekkomy\u015blno\u015bci tych dziwacznych i bezczelnych cenzor\u00f3w.<\/em>

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Przewiduj\u0105c by\u0107 mo\u017ce, \u017ce taki wst\u0119p mo\u017ce zaszkodzi\u0107 sprawie, za\u0142o\u017cyciel zgromadzenia wizytek napisa\u0142 drugie, z\u0142agodzone wydanie, aby podkre\u015bli\u0107 fundamentaln\u0105 r\u00f3wno\u015b\u0107 p\u0142ci. Po zacytowaniu Ksi\u0119gi Rodzaju, tym razem skomentowa\u0142 to nast\u0119puj\u0105co: \u201eKobieta, tak samo jak m\u0119\u017cczyzna, ma \u0142ask\u0119 bycia stworzon\u0105 na obraz Boga; obie p\u0142cie maj\u0105 r\u00f3wny honor; ich cnoty s\u0105 r\u00f3wne\u201d.

Wychowanie c\u00f3rek<\/strong>
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wrogiem prawdziwej mi\u0142o\u015bci jest \u201epr\u00f3\u017cno\u015b\u0107\u201d. By\u0142a to wada, kt\u00f3rej Franciszek Salezy, podobnie jak moralizatorzy i pedagodzy jego czas\u00f3w, najbardziej obawia\u0142 si\u0119 w wychowaniu m\u0142odych kobiet. Wskazuje on na wiele jej przejaw\u00f3w. Sp\u00f3jrzcie na \u201ete \u015bwiatowe panny, kt\u00f3re maj\u0105 zapewnion\u0105 pozycj\u0119 i chodz\u0105 dumne i pr\u00f3\u017cne, z podniesion\u0105 g\u0142ow\u0105, szeroko otwartymi oczami, pragn\u0105c zwr\u00f3ci\u0107 na siebie uwag\u0119 ludzi \u015bwiatowych\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Biskup Genewry bawi si\u0119 nieco, wy\u015bmiewaj\u0105c te \u201edziewcz\u0119ta z towarzystwa\u201d, kt\u00f3re \u201enosz\u0105 roz\u0142o\u017cyste i pudrowane kapelusze\u201d, z g\u0142owami \u201eokutymi jak kopyta koni\u201d, wszystkie \u201eozdobione pi\u00f3rami i kwiatami, jak tylko mo\u017cna to opisa\u0107\u201d i \u201eobci\u0105\u017cone ozdobami\u201d. S\u0105 takie, kt\u00f3re \u201enosz\u0105 ciasne suknie, kt\u00f3re bardzo im przeszkadzaj\u0105, aby pokaza\u0107, \u017ce s\u0105 szczup\u0142e\u201d; oto prawdziwe \u201eszale\u0144stwo, kt\u00f3re sprawia, \u017ce nie s\u0105 w stanie nic zrobi\u0107\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Co zatem s\u0105dzi\u0107 o pewnych sztucznych pi\u0119kno\u015bciach zamienionych w \u201ebutiki<\/em>\u00a0pr\u00f3\u017cno\u015bci\u201d? Franciszek Salezy preferuje \u201eczyst\u0105 i przejrzyst\u0105 twarz\u201d, pragnie, \u201eaby nie by\u0142o w niej nic sztucznego, poniewa\u017c wszystko, co jest upi\u0119kszone, nie podoba si\u0119\u201d. Czy zatem nale\u017cy pot\u0119pia\u0107 wszelk\u0105 \u201esztuczno\u015b\u0107\u201d? Ch\u0119tnie przyznaje, \u017ce \u201ew przypadku jakiej\u015b wady natury nale\u017cy j\u0105 skorygowa\u0107 tak, aby widoczna by\u0142a korekta, ale pozbawiona wszelkiej sztuczno\u015bci\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 A perfumy? \u2013 pyta\u0142 kaznodzieja, m\u00f3wi\u0105c o Magdalenie. \u201eTo rzecz doskona\u0142a \u2013 odpowiada \u2013; nawet ten, kto jest perfumowany, wyczuwa w tym co\u015b doskona\u0142ego\u201d; dodaj\u0105c, jako dobry znawca, \u017ce \u201epi\u017cmo hiszpa\u0144skie cieszy si\u0119 wielkim uznaniem na ca\u0142ym \u015bwiecie\u201d. W rozdziale po\u015bwi\u0119conym \u201eprzyzwoito\u015bci ubioru\u201d pozwala m\u0142odym kobietom nosi\u0107 ubrania z r\u00f3\u017cnymi ozdobami, \u201eponiewa\u017c mog\u0105 one swobodnie pragn\u0105\u0107 podoba\u0107 si\u0119 wielu, ale wy\u0142\u0105cznie w celu zdobycia m\u0142odego m\u0119\u017cczyzny z my\u015bl\u0105 o \u015bwi\u0119tym ma\u0142\u017ce\u0144stwie\u201d. Ko\u0144czy\u0142 t\u0105 wyrozumia\u0142\u0105 uwag\u0105: \u201eC\u00f3\u017c chcie\u0107? Przecie\u017c to dobrze, \u017ce m\u0142ode damy s\u0105 troch\u0119 \u0142adne\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Warto doda\u0107, \u017ce lektura Biblii przygotowa\u0142a go do tego, by nie by\u0142 surowy wobec kobiecego pi\u0119kna. W kochanku z\u00a0Pie\u015bni nad Pie\u015bni<\/em>\u00a0podziwia\u0142 \u201eniezwyk\u0142e pi\u0119kno jego twarzy podobnej do\u00a0bukietu<\/em>\u00a0kwiat\u00f3w\u201d. Opisuje Jakuba, kt\u00f3ry spotkawszy Rachel\u0119 przy studni, \u201ewylewa\u0142 \u0142zy rado\u015bci na widok dziewicy, kt\u00f3ra mu si\u0119 podoba\u0142a i oczarowa\u0142a go wdzi\u0119kiem twarzy\u201d. Lubi\u0142 te\u017c opowiada\u0107 histori\u0119 \u015bwi\u0119tej Brygidy, urodzonej w Szkocji, kraju, w kt\u00f3rym podziwia si\u0119 \u201enajpi\u0119kniejsze stworzenia, jakie mo\u017cna zobaczy\u0107\u201d; by\u0142a \u201eniezwykle urodziw\u0105 m\u0142od\u0105 dziewczyn\u0105\u201d, ale jej pi\u0119kno by\u0142o \u201enaturalne\u201d, jak podkre\u015bla nasz autor.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Idea\u0142em pi\u0119kna salezja\u0144skiego jest \u201edobra \u0142aska\u201d, kt\u00f3ra oznacza nie tylko \u201edoskona\u0142\u0105 harmoni\u0119 cz\u0119\u015bci, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce co\u015b jest pi\u0119kne\u201d, ale tak\u017ce \u201e\u0142aska ruch\u00f3w, gest\u00f3w i dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3ra jest jak dusza \u017cycia i pi\u0119kna\u201d, czyli dobro\u0107 serca. \u0141aska wymaga \u201eprostoty i skromno\u015bci\u201d. \u0141aska jest doskona\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3ra pochodzi z wn\u0119trza cz\u0142owieka. To w\u0142a\u015bnie pi\u0119kno po\u0142\u0105czone z wdzi\u0119kiem sprawia, \u017ce Rebeka jest idealnym wzorem kobiety w Biblii: by\u0142a \u201etak pi\u0119kna i wdzi\u0119czna przy studni, gdzie czerpa\u0142a wod\u0119, aby napoi\u0107 stado\u201d, a jej \u201erodzinna dobro\u0107\u201d sk\u0142oni\u0142a j\u0105 do napojenia nie tylko s\u0142ug Abrahama, ale tak\u017ce jego wielb\u0142\u0105d\u00f3w.

Wykszta\u0142cenie i przygotowanie do \u017cycia<\/strong>
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W czasach \u015bw. Franciszka Salezego kobiety mia\u0142y niewielkie mo\u017cliwo\u015bci dost\u0119pu do wy\u017cszego wykszta\u0142cenia. Dziewcz\u0119ta uczy\u0142y si\u0119 tego, co s\u0142ysza\u0142y od swoich braci, a gdy rodzina mia\u0142a tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107, ucz\u0119szcza\u0142y do klasztoru. Czytanie by\u0142o z pewno\u015bci\u0105 cz\u0119stsze ni\u017c pisanie. Kolegia by\u0142y zarezerwowane dla ch\u0142opc\u00f3w, w zwi\u0105zku z czym nauka \u0142aciny, j\u0119zyka kultury, by\u0142a praktycznie zabroniona dla dziewcz\u0105t.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nale\u017cy wierzy\u0107, \u017ce Franciszek Salezy nie by\u0142 przeciwny temu, aby kobiety sta\u0142y si\u0119 osobami wykszta\u0142conymi, ale pod warunkiem, \u017ce nie popadn\u0105 w pedanterii\u0119 i pr\u00f3\u017cno\u015b\u0107. Podziwia\u0142 \u015bwi\u0119t\u0105 Katarzyn\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a \u201ebardzo uczona, ale skromna w swojej wiedzy\u201d. W\u015br\u00f3d rozm\u00f3wczy\u0144 biskupa Genewy by\u0142a pani z La Fl\u00e9ch\u00e8re, kt\u00f3ra studiowa\u0142a \u0142acin\u0119, w\u0142oski, hiszpa\u0144ski i sztuki pi\u0119kne, ale by\u0142a to wyj\u0105tek.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Aby znale\u017a\u0107 swoje miejsce w \u017cyciu, zar\u00f3wno w sferze spo\u0142ecznej, jak i religijnej, m\u0142ode kobiety cz\u0119sto potrzebowa\u0142y szczeg\u00f3lnej pomocy. Georges Rolland podaje, \u017ce biskup osobi\u015bcie zaj\u0105\u0142 si\u0119 kilkoma trudnymi przypadkami. Kobieta z Genewy, matka trzech c\u00f3rek, otrzyma\u0142a hojn\u0105 pomoc od biskupa \u201ew postaci pieni\u0119dzy i kredyt\u00f3w\u201d; \u201ejedn\u0105 z c\u00f3rek umie\u015bci\u0142 jako uczennic\u0119 u szanowanej damy z miasta, op\u0142acaj\u0105c jej utrzymanie przez sze\u015b\u0107 lat w zbo\u017cu i pieni\u0105dzach\u201d. Podarowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c 500 floren\u00f3w na \u015blub c\u00f3rki drukarza z Genewy.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nietolerancja religijna tamtych czas\u00f3w powodowa\u0142a czasem dramaty, kt\u00f3rym Franciszek Salezy stara\u0142 si\u0119 zaradzi\u0107. Marie-Judith Gilbert, wychowana w Pary\u017cu przez rodzic\u00f3w w \u201eb\u0142\u0119dach Kalwina\u201d, w wieku dziewi\u0119tnastu lat odkry\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0119\u00a0Filotea<\/em>, kt\u00f3r\u0105 odwa\u017cy\u0142a si\u0119 czyta\u0107 tylko w tajemnicy. Polubi\u0142a autora, o kt\u00f3rym s\u0142ysza\u0142a. \u015aci\u015ble pilnowana przez ojca i matk\u0119, uda\u0142o jej si\u0119 uciec powozem, otrzyma\u0142a nauk\u0119 religii katolickiej i wst\u0105pi\u0142a do zgromadzenia si\u00f3str wizytek.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Rola spo\u0142eczna kobiet by\u0142a nadal do\u015b\u0107 ograniczona. Franciszek Salezy nie by\u0142 ca\u0142kowicie przeciwny udzia\u0142owi kobiet w \u017cyciu publicznym. Napisa\u0142 na przyk\u0142ad do kobiety, kt\u00f3ra anga\u017cowa\u0142a si\u0119 w \u017cycie publiczne, zar\u00f3wno w sprawach w\u0142a\u015bciwych, jak i nieodpowiednich:

Wasza p\u0142e\u0107 i wasze powo\u0142anie pozwalaj\u0105 wam zwalcza\u0107 z\u0142o zewn\u0119trzne, ale tylko wtedy, gdy jest to inspirowane dobrem i dokonywane poprzez proste, pokorne i mi\u0142osierne upomnienia wobec przest\u0119pc\u00f3w oraz, w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci, poprzez ostrzeganie prze\u0142o\u017conych.<\/em>

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Z drugiej strony znacz\u0105ce jest to, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna Franciszkowi Salezy, panna z Gournay, pierwsza feministka\u00a0ante litteram<\/em>, intelektualistka i autorka kontrowersyjnych tekst\u00f3w, takich jak traktat\u00a0R\u00f3wno\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzn i kobiet<\/em>\u00a0oraz\u00a0Skarga kobiet<\/em>, wyra\u017ca\u0142a mu wielki podziw. Przez ca\u0142e \u017cycie z uporem d\u0105\u017cy\u0142a do wykazania tej r\u00f3wno\u015bci, gromadz\u0105c wszystkie mo\u017cliwe \u015bwiadectwa na ten temat, nie zapominaj\u0105c o \u015bwiadectwie \u201edobrego i \u015bwi\u0119tego biskupa Genewry\u201d.

Wychowanie do mi\u0142o\u015bci<\/strong>
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Franciszek Salezy wiele m\u00f3wi\u0142 o mi\u0142o\u015bci Boga, ale by\u0142 r\u00f3wnie\u017c bardzo wyczulony na przejawy mi\u0142o\u015bci ludzkiej. Dla niego mi\u0142o\u015b\u0107 jest jedna, nawet je\u015bli jej \u201eprzedmiot\u201d jest r\u00f3\u017cny i nier\u00f3wny. Aby wyja\u015bni\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107 Boga, nie potrafi\u0142 zrobi\u0107 nic lepszego ni\u017c wyj\u015b\u0107 od mi\u0142o\u015bci ludzkiej.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mi\u0142o\u015b\u0107 rodzi si\u0119 z kontemplacji pi\u0119kna, a pi\u0119kno mo\u017cna postrzega\u0107 zmys\u0142ami, zw\u0142aszcza wzrokiem. Powstaje interakcja mi\u0119dzy spojrzeniem a pi\u0119knem: \u201eKontemplacja pi\u0119kna sprawia, \u017ce je kochamy, a mi\u0142o\u015b\u0107 sprawia, \u017ce je kontemplujemy\u201d. W ten sam spos\u00f3b reaguje zmys\u0142 w\u0119chu; \u201ezapachy wywieraj\u0105 swoj\u0105 jedyn\u0105 moc przyci\u0105gania dzi\u0119ki swojej s\u0142odyczy\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Po interwencji zmys\u0142\u00f3w zewn\u0119trznych nast\u0119puje interwencja zmys\u0142\u00f3w wewn\u0119trznych, fantazji, wyobra\u017ani, kt\u00f3re wywy\u017cszaj\u0105 i przemieniaj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107: \u201eDzi\u0119ki temu wzajemnemu ruchowi mi\u0142o\u015bci ku wzrokowi i wzroku ku mi\u0142o\u015bci, tak jak mi\u0142o\u015b\u0107 sprawia, \u017ce pi\u0119kno ukochanej rzeczy staje si\u0119 ja\u015bniejsze, tak wzrok ukochanej rzeczy sprawia, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 staje si\u0119 bardziej zakochana i przyjemniejsza\u201d. Zrozumia\u0142e jest zatem, dlaczego \u201eci, kt\u00f3rzy namalowali Kupidyna, zas\u0142onili mu oczy, twierdz\u0105c, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 jest \u015blepa\u201d. W tym momencie pojawia si\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107-nami\u0119tno\u015b\u0107: sprawia, \u017ce \u201eposzukuje si\u0119 dialogu, a dialog cz\u0119sto karmi i wzmacnia mi\u0142o\u015b\u0107\u201d; ponadto \u201epragnie tajemnicy, a kiedy zakochani nie maj\u0105 sobie nic do powiedzenia, czasami czerpi\u0105 przyjemno\u015b\u0107 z m\u00f3wienia sobie tego w tajemnicy\u201d; i wreszcie sk\u0142ania do \u201ewypowiadania s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re z pewno\u015bci\u0105 by\u0142yby \u015bmieszne, gdyby nie p\u0142yn\u0119\u0142y z nami\u0119tnego serca\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ta mi\u0142o\u015b\u0107-nami\u0119tno\u015b\u0107, kt\u00f3ra by\u0107 mo\u017ce sprowadza si\u0119 jedynie do \u201emi\u0142anki\u201d, \u201egalantury\u201d, nara\u017cona jest na r\u00f3\u017cne perypetie, do tego stopnia, \u017ce autor\u00a0Filotei<\/em>\u00a0interweniuje, przedstawiaj\u0105c szereg uwag i ostrze\u017ce\u0144 dotycz\u0105cych \u201efrywolnych przyja\u017ani, kt\u00f3re nawi\u0105zuj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy osobami r\u00f3\u017cnej p\u0142ci i bez zamiaru zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa\u201d. Cz\u0119sto s\u0105 one niczym wi\u0119cej ni\u017c \u201eporonionymi lub, lepiej, pozorami przyja\u017ani\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Franciszek Salezy wypowiedzia\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na temat poca\u0142unk\u00f3w, zastanawiaj\u0105c si\u0119 na przyk\u0142ad wraz ze staro\u017cytnymi komentatorami, dlaczego Rachela pozwoli\u0142a Jakubowi si\u0119 obj\u0105\u0107. Wyja\u015bnia, \u017ce istniej\u0105 dwa rodzaje poca\u0142unk\u00f3w: jeden z\u0142y, drugi dobry. Poca\u0142unki, kt\u00f3re m\u0142odzi ludzie \u0142atwo wymieniaj\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105 i kt\u00f3re na pocz\u0105tku nie s\u0105 z\u0142e, mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 z\u0142e z powodu ludzkiej s\u0142abo\u015bci. Ale poca\u0142unek mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c dobry. W niekt\u00f3rych miejscach jest to wymagane przez zwyczaj. \u201eNasz Jakub bardzo niewinnie obejmuje swoj\u0105 Rachel\u0119; Rachel akceptuje ten poca\u0142unek grzeczno\u015bciowy od tego m\u0119\u017cczyzny o dobrym charakterze i czystej twarzy\u201d. \u201eOch! \u2013 ko\u0144czy\u0142 Franciszek Salezy \u2013 dajcie mi ludzi o niewinno\u015bci Jakuba i Racheli, a pozwol\u0119 im si\u0119 ca\u0142owa\u0107\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W kwestii ta\u0144ca, r\u00f3wnie\u017c aktualnej w tamtych czasach, biskup Genewy unika\u0142 absolutnych nakaz\u00f3w, jak to czynili \u00f3wcze\u015bni rygorystyczni katolicy i protestanci, wykazuj\u0105c si\u0119 jednak du\u017c\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105. Zarzucano mu nawet, \u017ce napisa\u0142, i\u017c \u201eta\u0144ce i zabawy taneczne same w sobie s\u0105 rzeczami oboj\u0119tnymi\u201d. Podobnie jak niekt\u00f3re gry, staj\u0105 si\u0119 one niebezpieczne, gdy przywi\u0105zujemy si\u0119 do nich tak bardzo, \u017ce nie mo\u017cemy si\u0119 od nich oderwa\u0107: taniec \u201enale\u017cy uprawia\u0107 dla rozrywki, a nie z pasji; przez kr\u00f3tki czas, a nie do zm\u0119czenia i oszo\u0142omienia\u201d. Najbardziej niebezpieczne jest to, \u017ce te rozrywki cz\u0119sto staj\u0105 si\u0119 okazj\u0105 do \u201ek\u0142\u00f3tni, zazdro\u015bci, drwin, romans\u00f3w\u201d.

Wyb\u00f3r stylu \u017cycia<\/strong>
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kiedy c\u00f3rka dorasta, nadchodzi \u201edzie\u0144, w kt\u00f3rym trzeba z ni\u0105 porozmawia\u0107, mam na my\u015bli decyduj\u0105c\u0105 rozmow\u0119, w kt\u00f3rej m\u00f3wi si\u0119 m\u0142odym kobietom, \u017ce chce si\u0119 je wyda\u0107 za m\u0105\u017c\u201d. Jako cz\u0142owiek swoich czas\u00f3w, Franciszek Salezy w du\u017cej mierze podziela\u0142 pogl\u0105d, \u017ce rodzice maj\u0105 istotny wp\u0142yw na wyb\u00f3r drogi \u017cyciowej swoich dzieci, zar\u00f3wno je\u015bli chodzi o ma\u0142\u017ce\u0144stwo, jak i \u017cycie zakonne. \u201eZazwyczaj nie wybiera si\u0119 swojego ksi\u0119cia lub biskupa, ojca lub matki, a cz\u0119sto nawet m\u0119\u017ca\u201d \u2013 stwierdza\u0142 autor\u00a0Filotei<\/em>. Jednak wyra\u017anie stwierdza, \u017ce \u201ec\u00f3rki nie mog\u0105 by\u0107 wydawane za m\u0105\u017c, dop\u00f3ki same nie wyra\u017c\u0105 na to zgody\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00d3wczesna praktyka zosta\u0142a dobrze wyja\u015bniona w tym fragmencie Filotei: \u201eAby ma\u0142\u017ce\u0144stwo naprawd\u0119 dosz\u0142o do skutku, konieczne s\u0105 trzy rzeczy w odniesieniu do m\u0142odej kobiety, kt\u00f3r\u0105 chce si\u0119 wyda\u0107 za m\u0105\u017c: po pierwsze, nale\u017cy jej z\u0142o\u017cy\u0107 propozycj\u0119; po drugie, musi ona j\u0105 przyj\u0105\u0107; po trzecie, musi wyrazi\u0107 na to zgod\u0119\u201d. Poniewa\u017c dziewcz\u0119ta bardzo cz\u0119sto wychodzi\u0142y za m\u0105\u017c w bardzo m\u0142odym wieku, nie mo\u017cna si\u0119 dziwi\u0107 ich emocjonalnej niedojrza\u0142o\u015bci. \u201eDziewcz\u0119ta, kt\u00f3re wychodz\u0105 za m\u0105\u017c w bardzo m\u0142odym wieku, naprawd\u0119 kochaj\u0105 swoich m\u0119\u017c\u00f3w, je\u015bli ich maj\u0105, ale nie przestaj\u0105 kocha\u0107 r\u00f3wnie\u017c pier\u015bcionk\u00f3w, bi\u017cuterii, przyjaci\u00f3\u0142ek, z kt\u00f3rymi \u015bwietnie si\u0119 bawi\u0105, ta\u0144cz\u0105 i szalej\u0105\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Problem wolno\u015bci wyboru stawia\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w przypadku dzieci, kt\u00f3re przeznaczano do \u017cycia zakonnego. Franceschetta, c\u00f3rka baronowej de Chantal, mia\u0142a zosta\u0107 umieszczona w klasztorze przez matk\u0119 pragn\u0105c\u0105, aby zosta\u0142a zakonnic\u0105, ale biskup interweniowa\u0142: \u201eJe\u015bli Franceschetta chce z w\u0142asnej woli zosta\u0107 zakonnic\u0105, dobrze; w przeciwnym razie nie zgadzam si\u0119, aby jej wola by\u0142a wyprzedzana decyzjami, kt\u00f3re nie s\u0105 jej\u201d. Nie by\u0142oby zreszt\u0105 wskazane, aby lektura list\u00f3w \u015bw. Hieronima zbytnio sk\u0142ania\u0142a matk\u0119 ku surowo\u015bci i przymusowi. Dlatego radzi jej \u201ezachowa\u0107 umiar\u201d i post\u0119powa\u0107 zgodnie z \u201e\u0142agodnymi natchnieniami\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Niekt\u00f3re m\u0142ode dziewczyny wahaj\u0105 si\u0119 przed \u017cyciem zakonnym i ma\u0142\u017ce\u0144stwem, nigdy nie podejmuj\u0105c ostatecznej decyzji. Franciszek Salezy zach\u0119ca\u0142 przysz\u0142\u0105 pani\u0105 de Longecombe do podj\u0119cia decyzji o ma\u0142\u017ce\u0144stwie, kt\u00f3rego sam chcia\u0142 udzieli\u0107. \u201eWykona\u0142a\u015b dobre dzie\u0142o\u201d \u2013 powiedzia\u0142 p\u00f3\u017aniej m\u0105\u017c, odpowiadaj\u0105c na pytanie \u017cony, \u201ekt\u00f3ra pragn\u0119\u0142a po\u015blubi\u0107 biskupa i bez jego obecno\u015bci nigdy nie by\u0142aby w stanie podj\u0105\u0107 tego kroku z powodu wielkiej niech\u0119ci, jak\u0105 \u017cywi\u0142a do ma\u0142\u017ce\u0144stwa\u201d.

Kobiety i \u201eobo\u017cno\u015b\u0107\u201d<\/strong>
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nie znaj\u0105cy \u017cadnego feminizmu\u00a0ante litteram<\/em>, Franciszek Salezy by\u0142 \u015bwiadomy wyj\u0105tkowego wk\u0142adu kobieco\u015bci w \u017cycie duchowe. Zwr\u00f3cono uwag\u0119, \u017ce sprzyjaj\u0105c pobo\u017cno\u015bci kobiet, autor\u00a0Filotei<\/em>\u00a0sprzyja\u0142 jednocze\u015bnie mo\u017cliwo\u015bci wi\u0119kszej autonomii, \u201ekobiecego \u017cycia prywatnego\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nie dziwi fakt, \u017ce kobiety maj\u0105 szczeg\u00f3lne predyspozycje do \u201epobo\u017cno\u015bci\u201d. Po wymienieniu wielu doktor\u00f3w i ekspert\u00f3w, m\u00f3g\u0142 napisa\u0107 we wst\u0119pie do\u00a0Teotyma<\/em>: \u201eAby jednak wiadomo by\u0142o, \u017ce tego rodzaju pisma powstaj\u0105 lepiej dzi\u0119ki pobo\u017cno\u015bci zakochanych ni\u017c dzi\u0119ki nauce m\u0119drc\u00f3w, Duch \u015awi\u0119ty sprawi\u0142, \u017ce wiele kobiet dokona\u0142o cud\u00f3w w tej dziedzinie. Kto lepiej wyrazi\u0142 niebia\u0144skie nami\u0119tno\u015bci boskiej mi\u0142o\u015bci ni\u017c \u015bwi\u0119ta Katarzyna z Genui, \u015bwi\u0119ta Angela z Foligno, \u015bwi\u0119ta Katarzyna ze Sieny, \u015bwi\u0119ta Matylda?\u201d. Znany jest wp\u0142yw matki Chantal na redagowanie\u00a0Teotyma<\/em>, a w szczeg\u00f3lno\u015bci dziewi\u0105tej ksi\u0119gi, \u201ewaszej dziewi\u0105tej ksi\u0119gi o\u00a0mi\u0142o\u015bci Boga<\/em>\u201d, zgodnie z wyra\u017ceniem autora.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Czy kobiety mog\u0142y anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w sprawy dotycz\u0105ce religii? \u201eOto wi\u0119c ta kobieta, kt\u00f3ra jest teologiem\u201d \u2013 m\u00f3wi Franciszek Salezy, m\u00f3wi\u0105c o Samarytance z Ewangelii. Czy koniecznie nale\u017cy dostrzega\u0107 w tym pot\u0119pienie teolo\u017cek? Nie jest to pewne. Tym bardziej, \u017ce autor stanowczo stwierdza: \u201eM\u00f3wi\u0119 wam, \u017ce prosta i uboga kobieta mo\u017ce kocha\u0107 Boga tak samo jak doktor teologii\u201d. Wy\u017cszo\u015b\u0107 nie zawsze mieszka tam, gdzie si\u0119 jej szuka.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 S\u0105 kobiety lepsze od m\u0119\u017cczyzn, pocz\u0105wszy od Naj\u015bwi\u0119tszej Dziewicy. Franciszek Salezy zawsze szanowa\u0142 porz\u0105dek ustanowiony przez prawa religijne i cywilne swoich czas\u00f3w, do kt\u00f3rych nawo\u0142ywa\u0142 do pos\u0142usze\u0144stwa, ale jego praktyka \u015bwiadczy o wielkiej wolno\u015bci ducha. Tak wi\u0119c w odniesieniu do zarz\u0105dzania klasztorami \u017ce\u0144skimi uwa\u017ca\u0142, \u017ce lepiej dla nich jest podlega\u0107 jurysdykcji biskupa ni\u017c by\u0107 zale\u017cnymi od swoich braci zakonnych, kt\u00f3rzy mogli wywiera\u0107 na nie nadmierny wp\u0142yw.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Z kolei siostry wizytki nie b\u0119d\u0105 podlega\u0107 \u017cadnemu zakonowi m\u0119skiemu i nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y \u017cadnego centralnego zarz\u0105du, a ka\u017cdy klasztor b\u0119dzie podlega\u0142 jurysdykcji miejscowego biskupa. Odwa\u017cy\u0142 si\u0119 nada\u0107 siostrom z zakonu Wizytek, wyruszaj\u0105cym do nowej fundacji, nieoczekiwany tytu\u0142 \u201eaposto\u0142ek\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Je\u015bli prawid\u0142owo interpretujemy my\u015bl biskupa Genewy, misja ko\u015bcielna kobiet polega nie na g\u0142oszeniu s\u0142owa Bo\u017cego, ale na g\u0142oszeniu \u201echwa\u0142y Bo\u017cej\u201d poprzez pi\u0119kno swojego \u015bwiadectwa. Niebo, modli si\u0119 psalmista, g\u0142osi chwa\u0142\u0119 Boga samym swoim blaskiem. \u201ePi\u0119kno nieba i firmamentu zach\u0119ca ludzi do podziwiania wielko\u015bci Stw\u00f3rcy i g\u0142oszenia Jego cud\u00f3w\u201d; a \u201eczy\u017c nie jest wi\u0119kszym cudem widzie\u0107 dusz\u0119 ozdobion\u0105 wieloma cnotami ni\u017c niebo usiane gwiazdami?\u201d.<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

My\u015bl pedagogiczna \u015bw. Franciszka Salezego ukazuje g\u0142\u0119bokie i nowatorskie spojrzenie na rol\u0119 kobiet w Ko\u015bciele…<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":44546,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":6,"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[1718,2024,2196,1742,1748,1970],"class_list":["post-44539","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nasi-swieci","tag-charyzmat-salezjanski","tag-cnoty","tag-edukacja","tag-kosciol","tag-rady","tag-swieci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44539","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44539"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44539\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44553,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44539\/revisions\/44553"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44546"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44539"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44539"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44539"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}