{"id":44215,"date":"2025-07-04T08:23:16","date_gmt":"2025-07-04T08:23:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.donbosco.press\/bez-kategorii\/visitare-roma-con-don-bosco-cronaca-del-suo-primo-viaggio-a-roma\/"},"modified":"2025-07-25T10:22:24","modified_gmt":"2025-07-25T10:22:24","slug":"wizyta-w-rzymie-z-ksiedzem-bosko-kronika-jego-pierwszej-podrozy-do-rzym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/ksiadz-bosco\/wizyta-w-rzymie-z-ksiedzem-bosko-kronika-jego-pierwszej-podrozy-do-rzym\/","title":{"rendered":"Wizyta w Rzymie z Ksi\u0119dzem Bosko. Kronika jego pierwszej podr\u00f3\u017cy do Rzym"},"content":{"rendered":"\r\n

Po raz pierwszy Ksi\u0105dz Bosko uda\u0142 si\u0119 do Rzymu w 1858 roku, w dniach od 18 lutego do 16 kwietnia, w towarzystwie dwudziestoletniego kleryka Micha\u0142a Rua. Cztery lata wcze\u015bniej Ko\u015bci\u00f3\u0142 obchodzi\u0142 nadzwyczajny jubileusz trwaj\u0105cy sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy, og\u0142oszony z okazji og\u0142oszenia dogmatu o Niepokalanym Pocz\u0119ciu (8 grudnia 1854). Ksi\u0105dz Bosko wykorzysta\u0142 t\u0119 wielk\u0105 duchow\u0105 uroczysto\u015b\u0107, aby opublikowa\u0107 tom \u201eJubileusz i praktyki pobo\u017cne zwi\u0105zane z nawiedzeniem ko\u015bcio\u0142\u00f3w\u201d. Podczas pierwszej z dwudziestu wizyt w Wiecznym Mie\u015bcie, Ksi\u0105dz Bosko zachowywa\u0142 si\u0119 jak prawdziwy pielgrzym jubileuszowy, z zapa\u0142em oddaj\u0105c si\u0119 nawiedzeniom ko\u015bcio\u0142\u00f3w i pobo\u017cnym praktykom, kt\u00f3rych punktem kulminacyjnym by\u0142o uczestnictwo w uroczysto\u015bciach wielkanocnych odprawianych przez Papie\u017ca. By\u0142o to intensywne do\u015bwiadczenie, kt\u00f3rego nie zatrzyma\u0142 dla siebie, ale podzieli\u0142 si\u0119 nim z m\u0142odzie\u017c\u0105 z entuzjazmem i t\u0105 pasj\u0105 wychowawcz\u0105, kt\u00f3re go charakteryzowa\u0142y.
Opisuj\u0105c szczeg\u00f3\u0142owo podr\u00f3\u017c, etapy i miejsca \u015bwi\u0119te, Ksi\u0105dz Bosko mia\u0142 wyra\u017any cel apostolski i wychowawczy: przywr\u00f3ci\u0107 tym, kt\u00f3rzy go s\u0142uchali lub czytali, to samo g\u0142\u0119bokie do\u015bwiadczenie wiary, przekazuj\u0105c im mi\u0142o\u015b\u0107 do Ko\u015bcio\u0142a i tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej.
Zach\u0119camy teraz r\u00f3wnie\u017c Was, drodzy Czytelnicy, do duchowego po\u0142\u0105czenia si\u0119 z Ksi\u0119dzem Bosko, wiernie pod\u0105\u017caj\u0105c ulicami chrze\u015bcija\u0144skiego Rzymu, aby pozwoli\u0107 si\u0119 oczarowa\u0107 jego wspania\u0142o\u015bci\u0105 i gorliwo\u015bci\u0105 oraz wsp\u00f3lnie odnowi\u0107 swoj\u0105 wiar\u0119.
<\/em>

Do Genui poci\u0105giem
<\/strong>Wyjazd do Rzymu by\u0142 zaplanowany na 18 lutego 1858 roku. W t\u0119 noc spad\u0142o prawie p\u00f3\u0142 metra \u015bniegu na dwa, kt\u00f3re ju\u017c pokrywa\u0142y ziemi\u0119. O \u00f3smej trzydzie\u015bci, gdy wci\u0105\u017c pada\u0142 \u015bnieg, z emocjami, jakie odczuwa ojciec opuszczaj\u0105cy swoje dzieci, \u017cegna\u0142em m\u0142odzie\u017c, aby rozpocz\u0105\u0107 podr\u00f3\u017c do Rzymu. Chocia\u017c spieszy\u0142o si\u0119 nam, aby zd\u0105\u017cy\u0107 na poci\u0105g, zatrzymali\u015bmy si\u0119 jeszcze na chwil\u0119, aby spisa\u0107 testament: nie chcia\u0142em bowiem zostawia\u0107 \u017cadnych spraw do za\u0142atwienia w Oratorium, gdyby Opatrzno\u015b\u0107 chcia\u0142a nas po\u015bwi\u0119ci\u0107 rybom Morza \u015ar\u00f3dziemnego [\u2026] Potem w po\u015bpiechu udali\u015bmy si\u0119 na dworzec kolejowy i razem z ksi\u0119dzem Mentastim [\u2026], wyruszyli\u015bmy poci\u0105giem o dziesi\u0105tej rano.
Zdarzy\u0142 si\u0119 tu niemi\u0142y incydent: wagony by\u0142y prawie pe\u0142ne, wi\u0119c musia\u0142em zostawi\u0107 Ru\u0119 i ksi\u0119dza Mentastiego w jednym przedziale i znale\u017a\u0107 miejsce w innym [\u2026]

\u017bydowski ch\u0142opiec
<\/strong>Przypadkiem znalaz\u0142em si\u0119 obok dziesi\u0119cioletniego ch\u0142opca. Zauwa\u017caj\u0105c jego prosty wygl\u0105d i dobr\u0105 twarz, zacz\u0105\u0142em z nim rozmawia\u0107 i [\u2026] zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce by\u0142 \u017bydem. Ojciec, kt\u00f3ry siedzia\u0142 obok niego, zapewnia\u0142 mnie, \u017ce syn ucz\u0119szcza do czwartej klasy szko\u0142y podstawowej, ale jego wiedza sprawia\u0142a wra\u017cenie, \u017ce nie by\u0142 nawet w drugiej klasie. Jednak by\u0142 bystry. Ojciec by\u0142 zadowolony, \u017ce go dopytuj\u0119, wr\u0119cz zaprosi\u0142 mnie, abym kaza\u0142 mu m\u00f3wi\u0107 o Biblii. Tak wi\u0119c zacz\u0105\u0142em go pyta\u0107 o stworzenie \u015bwiata i cz\u0142owieka, o Raj, o upadek przodk\u00f3w. Odpowiada\u0142 do\u015b\u0107 dobrze, ale by\u0142em zdziwiony, gdy zrozumia\u0142em, \u017ce nie mia\u0142 poj\u0119cia o grzechu pierworodnym i obietnicy Odkupiciela.
\u2013\u00a0Czy w twojej Biblii nie ma obietnicy Boga dla Adama, gdy wyrzuci\u0142 go z Raju?
\u2013 Nie, prosz\u0119 mi to opowiedzie\u0107<\/em>, odpowiedzia\u0142.
\u2013\u00a0Ju\u017c. B\u00f3g powiedzia\u0142 do w\u0119\u017ca: poniewa\u017c oszuka\u0142e\u015b kobiet\u0119, b\u0119dziesz przekl\u0119ty spo\u015br\u00f3d wszystkich zwierz\u0105t, a Ten, kt\u00f3ry narodzi si\u0119 z kobiety, zmia\u017cd\u017cy ci g\u0142ow\u0119.
\u2013 Kim jest Ten, o kt\u00f3rym mowa?
\u2013 To Zbawiciel, kt\u00f3ry uwolni\u0142by ludzko\u015b\u0107 z niewoli diab\u0142a.
\u2013 Kiedy przyjdzie?
\u2013 Ju\u017c przyszed\u0142 i jest tym, co my nazywamy\u2026<\/em>\u00a0Tutaj ojciec przerwa\u0142 nam, m\u00f3wi\u0105c:
\u2013\u00a0Tych rzeczy nie studiujemy, poniewa\u017c nie dotycz\u0105 naszej religii.
\u2013 Powinni\u015bcie je studiowa\u0107, poniewa\u017c s\u0105 w ksi\u0119gach Moj\u017cesza i prorok\u00f3w, w kt\u00f3re wierzycie.
\u2013 Dobrze<\/em>, powiedzia\u0142 drugi,\u00a0pomy\u015bl\u0119 o tym. Teraz niech pan zapyta go o co\u015b z arytmetyki.\u00a0<\/em>Widz\u0105c, \u017ce nie chcia\u0142, abym m\u00f3wi\u0142 o religii, rozmawiali\u015bmy o przyjemnych rzeczach, tak \u017ce ojciec, syn i tak\u017ce inni podr\u00f3\u017cni zacz\u0119li si\u0119 bawi\u0107 i \u015bmia\u0107 z ca\u0142ego serca. Na stacji w Asti ch\u0142opiec mia\u0142 wysi\u0105\u015b\u0107, ale nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 zdecydowa\u0107, by mnie opu\u015bci\u0107. Mia\u0142 \u0142zy w oczach, trzyma\u0142 mnie za r\u0119k\u0119 i wzruszony zdo\u0142a\u0142 tylko powiedzie\u0107:
\u2013\u00a0Nazywam si\u0119 Sacerdote Leone z Moncalvo; prosz\u0119 pami\u0119ta\u0107 o mnie. Przyje\u017cd\u017caj\u0105c do Turynu, mam nadziej\u0119, \u017ce b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 pana odwiedzi\u0107<\/em>. Ojciec, aby z\u0142agodzi\u0107 wzruszenie, powiedzia\u0142, \u017ce szuka\u0142 w Turynie \u201eHistorii W\u0142och<\/strong>\u201d [napisanej przeze mnie]. Nie znajduj\u0105c jej, prosi\u0142 mnie o wys\u0142anie mu kopii. Obieca\u0142em wys\u0142a\u0107 t\u0119 wydan\u0105 specjalnie dla m\u0142odzie\u017cy, potem r\u00f3wnie\u017c wysiad\u0142em, aby poszuka\u0107 moich towarzyszy, aby zobaczy\u0107, czy jest miejsce w ich przedziale. Znalaz\u0142em Ru\u0119, kt\u00f3ry mia\u0142 zm\u0119czone szcz\u0119ki od ci\u0105g\u0142ego ziewania, poniewa\u017c od Turynu do Asti bardzo si\u0119 nudzi\u0142, nie wiedz\u0105c, z kim nawi\u0105za\u0107 rozmow\u0119: jego towarzysze podr\u00f3\u017cy rozmawiali tylko o ta\u0144cach, teatrze i innych ma\u0142o interesuj\u0105cych rzeczach [\u2026]

W kierunku Genui
<\/strong>Dotarli\u015bmy do Apenin\u00f3w. Wznosi\u0142y si\u0119 przed nami bardzo wysokie i strome. Poniewa\u017c poci\u0105g jecha\u0142 z du\u017c\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105, mieli\u015bmy wra\u017cenie, \u017ce uderzamy w ska\u0142y, a\u017c nagle w poci\u0105gu zrobi\u0142o si\u0119 ciemno. Wjechali\u015bmy do tuneli. To s\u0105 \u201eotwory\u201d, kt\u00f3re przechodz\u0105c pod g\u00f3rami, oszcz\u0119dzaj\u0105 wiele dziesi\u0105tek mil [\u2026] Bez tuneli niemo\u017cliwe by\u0142oby je przekroczy\u0107, a poniewa\u017c jest wiele g\u00f3r, istnieje wiele tuneli. Jeden z nich jest d\u0142ugi jak odleg\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy Turynem a Moncalieri; tutaj poci\u0105g pozostawa\u0142 w ciemno\u015bci przez osiem minut, czas potrzebny na pokonanie odcinka tunelu.

Zdziwi\u0142o nas, \u017ce \u015bnieg mala\u0142 w miar\u0119 zbli\u017cania si\u0119 do wybrze\u017ca Genui. Ale jakie by\u0142o nasze zdziwienie, gdy zobaczyli\u015bmy pola bez ani jednego bia\u0142ego p\u0142atka, zielone brzegi, ogrody pe\u0142ne kolor\u00f3w, kwitn\u0105ce drzewa migda\u0142owe i drzewa brzoskwiniowe z p\u0105kami gotowymi do rozkwitu na s\u0142o\u0144cu! Wtedy, por\u00f3wnuj\u0105c Turyn i Genu\u0119, powiedzieli\u015bmy sobie, \u017ce w tym sezonie Genua to wiosna, a Turyn to najsurowsza zima.

Dwaj g\u00f3rale
<\/strong>Zapomnia\u0142em wspomnie\u0107 o dw\u00f3ch g\u00f3ralach, kt\u00f3rzy wsiedli do naszego przedzia\u0142u na stacji w Busalla. Jeden by\u0142 blady i s\u0142aby, budz\u0105cy lito\u015b\u0107, drugi natomiast mia\u0142 zdrowy i \u017cywy wygl\u0105d, i chocia\u017c mia\u0142 prawie siedemdziesi\u0105t lat, wykazywa\u0142 wigor dwudziestolatka. Mia\u0142 kr\u00f3tkie spodnie i prawie rozpi\u0119te getry, tak \u017ce pokazywa\u0142 nagie nogi a\u017c do kolan, kt\u00f3re by\u0142y smagane zimnem. By\u0142 w koszuli z jedynie swetrem i grub\u0105 kurtk\u0105 zarzucon\u0105 na ramiona. Po rozmowie z nim na r\u00f3\u017cne tematy, powiedzia\u0142em:
\u2013\u00a0Dlaczego nie poprawicie tych ubra\u0144, aby broni\u0107 si\u0119 przed zimnem?<\/em>\u00a0Odpowiedzia\u0142:
\u2013\u00a0Widzicie, drogi Ksi\u0119\u017ce, my jeste\u015bmy g\u00f3ralami i jeste\u015bmy przyzwyczajeni do wiatru, deszczu, \u015bniegu i lodu. Prawie nie zauwa\u017camy pory zimowej. Nasi ch\u0142opcy chodz\u0105 boso po \u015bniegu, wr\u0119cz bawi\u0105 si\u0119, nie zwracaj\u0105c uwagi na zimno<\/em>. Z tego mog\u0142em zrozumie\u0107, \u017ce cz\u0142owiek \u017cyje z przyzwyczaje\u0144, a cia\u0142o jest zdolne znosi\u0107 w zale\u017cno\u015bci od sytuacji zimno lub ciep\u0142o, a ci, kt\u00f3rzy chcieliby zabezpieczy\u0107 si\u0119 przed ka\u017cdym ma\u0142ym dyskomfortem, ryzykuj\u0105 os\u0142abienie swojego stanu zamiast go wzmocni\u0107.

Post\u00f3j w Genui
<\/strong>Ale oto Genua, oto morze! Rua si\u0119 kr\u0119ci, aby je zobaczy\u0107, wyci\u0105ga szyj\u0119: tu zauwa\u017ca statek, tam kilka \u0142odzi, ni\u017cej latarni\u0119, kt\u00f3ra jest z reszt\u0105 bardzo wysok\u0105 latarni\u0105. W mi\u0119dzyczasie docieramy na stacj\u0119 i wysiadamy z poci\u0105gu. Szwagier opata Montebruno czeka\u0142 na nas z kilkoma m\u0142odymi, a gdy tylko stan\u0119li\u015bmy na ziemi, przywitali nas z rado\u015bci\u0105, a nios\u0105c nasze baga\u017ce, zaprowadzili nas do dzie\u0142a Artigianelli, kt\u00f3re jest domem podobnym do naszego Oratorium. Powitanie by\u0142o kr\u00f3tkie, poniewa\u017c wszyscy byli\u015bmy bardzo g\u0142odni: by\u0142a trzecia trzydzie\u015bci po po\u0142udniu, a ja wypi\u0142em tylko fili\u017cank\u0119 kawy. Przy stole wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce nic nas nie nasyci, jednak po pewnym czasie, zmuszaj\u0105c si\u0119 do jedzenia, \u017co\u0142\u0105dek si\u0119 nape\u0142ni\u0142.
Zaraz potem odwiedzili\u015bmy dom: szko\u0142y, internat, warsztaty: wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce widz\u0119 Oratorium sprzed dziesi\u0119ciu lat. W internacie by\u0142o dwadzie\u015bcia os\u00f3b; kolejne dwadzie\u015bcia, mimo \u017ce jad\u0142o i pracowa\u0142o tutaj, spa\u0142o gdzie indziej. Jaki jest ich posi\u0142ek? Na obiad dobra miska zupy, potem\u2026 nic wi\u0119cej. Na kolacj\u0119 bu\u0142ka, kt\u00f3r\u0105 je si\u0119 na stoj\u0105co, a potem do \u0142\u00f3\u017cka!
Na koniec wyszli\u015bmy na spacer po mie\u015bcie, kt\u00f3re, prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, jest ma\u0142o atrakcyjne, chocia\u017c ma wspania\u0142e pa\u0142ace i du\u017ce sklepy. Ulice s\u0105 w\u0105skie, kr\u0119te i strome. Ale najbardziej irytuj\u0105cy by\u0142 dokuczliwy wiatr, kt\u00f3ry, wiej\u0105c prawie bez przerwy, odbiera\u0142 przyjemno\u015b\u0107 z podziwiania czegokolwiek, nawet najpi\u0119kniejszego [\u2026]

W Genui nasze oczekiwania zosta\u0142y wi\u0119c zawiedzione. Jakby tego by\u0142o ma\u0142o, przeciwny wiatr uniemo\u017cliwi\u0142 przybicie statku, na kt\u00f3ry mieli\u015bmy wsi\u0105\u015b\u0107, dlatego, wbrew naszej woli, musieli\u015bmy czeka\u0107 do nast\u0119pnego dnia [\u2026] Rano odprawi\u0142em msz\u0119 w ko\u015bciele Ojc\u00f3w Dominikan\u00f3w przy o\u0142tarzu\u00a0b\u0142ogos\u0142awionego Sebastiana Maggi<\/strong>, zakonnika \u017cyj\u0105cego oko\u0142o trzysta lat temu. Jego cia\u0142o jest ci\u0105g\u0142ym cudem, poniewa\u017c zachowuje si\u0119 w ca\u0142o\u015bci, elastycznie i z kolorem, o kt\u00f3rym m\u00f3g\u0142by\u015b powiedzie\u0107, \u017ce zmar\u0142 zaledwie kilka dni temu [\u2026] Potem poszli\u015bmy po wiz\u0119, czyli podpisa\u0107 paszport. Konsul papieski przyj\u0105\u0142 nas z wielk\u0105 uprzejmo\u015bci\u0105 [\u2026] Pr\u00f3bowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c uzyska\u0107 dla nas zni\u017ck\u0119 na statek, ale nie by\u0142o to mo\u017cliwe.

Do Civitavecchii drog\u0105 morsk\u0105. Wej\u015bcie na statek
<\/strong>O sz\u00f3stej trzydzie\u015bci wieczorem, zanim udali\u015bmy si\u0119 w kierunku parowca o nazwie Aventino, po\u017cegnali\u015bmy wielu duchownych, kt\u00f3rzy przybyli z Artigianelli, aby \u017cyczy\u0107 nam dobrej podr\u00f3\u017cy. Tak\u017ce oni, przyci\u0105gni\u0119ci dobrymi s\u0142owami, ale przede wszystkim dodatkowymi potrawami podczas obiadu tego dnia, stali si\u0119 naszymi przyjaci\u00f3\u0142mi i wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce odczuwaj\u0105 smutek na widok naszego wyjazdu. Wielu z nich towarzyszy\u0142o nam a\u017c do morza, a nast\u0119pnie, skacz\u0105c zwinne na ma\u0142\u0105 \u0142\u00f3dk\u0119, chcieli eskortowa\u0107 nas a\u017c do statku. Wiatr by\u0142 bardzo silny: nieprzyzwyczajony do podr\u00f3\u017cy morskich, przy ka\u017cdym poruszeniu \u0142odzi obawiali\u015bmy si\u0119, \u017ce si\u0119 przewr\u00f3cimy i zaton\u0119, a nasi towarzysze \u015bmiali si\u0119 z ca\u0142ego serca. Po dwudziestu minutach w ko\u0144cu dotarli\u015bmy do statku.

Na pierwszy rzut oka wydawa\u0142 si\u0119 nam to pa\u0142ac otoczony falami. Weszli\u015bmy na pok\u0142ad, a po wniesieniu naszego baga\u017cu do do\u015b\u0107 przestronnej kabiny usiedli\u015bmy, aby odpocz\u0105\u0107 i pomy\u015ble\u0107: ka\u017cdy odczuwa\u0142 szczeg\u00f3lne uczucia, kt\u00f3rych nie potrafi\u0142 wyrazi\u0107. Rua obserwowa\u0142 wszystko i wszystkich w milczeniu. I oto pierwszy problem: przybyli\u015bmy w porze obiadowej, wi\u0119c nie poszli\u015bmy od razu je\u015b\u0107; kiedy o to poprosili\u015bmy, wszystko ju\u017c si\u0119 sko\u0144czy\u0142o. Rua musia\u0142 zje\u015b\u0107 kolacj\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 z jab\u0142ka, bu\u0142ki i kieliszka wina Bord\u00f2, ja zadowoli\u0142em si\u0119 kawa\u0142kiem chleba i odrobin\u0105 tego doskona\u0142ego wina. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce podr\u00f3\u017cuj\u0105c statkiem, posi\u0142ki s\u0105 wliczone w bilet, wi\u0119c niezale\u017cnie od tego, czy si\u0119 je, czy nie, i tak si\u0119 p\u0142aci.

Potem weszli\u015bmy na pok\u0142ad, aby zobaczy\u0107, jak wygl\u0105da ten \u201eAventino\u201d. Dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce statki nosz\u0105 nazwy od najbardziej znanych miejsc w rejonach, do kt\u00f3rych s\u0105 skierowane. Jeden nazywa si\u0119 Vaticano, inny Quirinale, inny Aventino, jak nasz, aby przypomnie\u0107 o siedmiu s\u0142ynnych wzg\u00f3rzach Rzymu. Nasz statek wyp\u0142ywa z Marsylii, odwiedza Genu\u0119, Livorno, Civitavecchia, a nast\u0119pnie kontynuuje do Neapolu, Mesyny i na Malt\u0119. W drodze powrotnej powtarza t\u0119 sam\u0105 tras\u0119 do Marsylii. Nazywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c statkiem pocztowym, poniewa\u017c przewozi listy, paczki itp. Bez wzgl\u0119du na to, czy pogoda jest \u0142adna, czy brzydka, wyrusza.

Choroba morska
<\/strong>Przydzielono nam koj\u0119, kt\u00f3ra jest rodzajem szafy z p\u00f3\u0142kami, gdzie pasa\u017cerowie k\u0142ad\u0105 si\u0119 na materacu na ka\u017cdej p\u00f3\u0142ce. O dziesi\u0105tej podniesiono kotwice, a statek, nap\u0119dzany par\u0105 i sprzyjaj\u0105cym wiatrem, zacz\u0105\u0142 p\u0119dzi\u0107 z du\u017c\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 w kierunku Livorno. Kiedy byli\u015bmy na otwartym morzu dopad\u0142a mnie choroba morska, kt\u00f3ra dr\u0119czy\u0142a mnie przez dwa dni. To niedogodno\u015b\u0107 polegaj\u0105ca na cz\u0119stych wymiotach, a gdy nie ma ju\u017c nic do zwr\u00f3cenia, wysi\u0142ki staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej gwa\u0142towne, tak \u017ce osoba staje si\u0119 tak wyczerpana, \u017ce odmawia jakiegokolwiek pokarmu. Jedyn\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce przynie\u015b\u0107 ulg\u0119, jest po\u0142o\u017cenie si\u0119 do \u0142\u00f3\u017cka i le\u017cenie, gdy wymioty na to pozwalaj\u0105, z cia\u0142em ca\u0142kowicie wyci\u0105gni\u0119tym.

Livorno
<\/strong>Noc 20-lutego by\u0142a straszna. Nie znajdowali\u015bmy si\u0119 w niebezpiecze\u0144stwie z powodu wzburzonego morza, ale choroba morska tak mnie os\u0142abi\u0142a, \u017ce nie mog\u0142em le\u017ce\u0107 ani sta\u0107. Zeskoczy\u0142em z koi i poszed\u0142em sprawdzi\u0107, czy Rua \u017cyje, czy nie. On jednak by\u0142 tylko troch\u0119 os\u0142abiony, nic wi\u0119cej. Natychmiast wsta\u0142, oferuj\u0105c mi swoj\u0105 pomoc, aby z\u0142agodzi\u0107 niedogodno\u015bci podr\u00f3\u017cy. Kiedy B\u00f3g zechcia\u0142, dotarli\u015bmy do portu w Livorno. Port to zatoka morza chroniona przed wiatrem przez naturalne bariery lub mury zbudowane przez cz\u0142owieka. Tutaj statki s\u0105 chronione przed wszelkim niebezpiecze\u0144stwem, tutaj roz\u0142adowuj\u0105 swoje towary i \u0142aduj\u0105 inne w inne miejsca, tutaj dokonuje si\u0119 zaopatrzenia. Pasa\u017cerowie, kt\u00f3rzy chc\u0105, mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c zej\u015b\u0107 na l\u0105d na spacer po mie\u015bcie, pod warunkiem, \u017ce wr\u00f3c\u0105 na czas [\u2026]

Chocia\u017c pragn\u0105\u0142em zej\u015b\u0107, aby zwiedzi\u0107 miasto, odprawi\u0107 Msz\u0119 i spotka\u0107 kilku przyjaci\u00f3\u0142, nie mog\u0142em tego zrobi\u0107, wr\u0119cz by\u0142em zmuszony wr\u00f3ci\u0107 do mojej koi i pozosta\u0107 tam grzecznie na czczo. Kelner o imieniu Charles patrzy\u0142 na mnie z wsp\u00f3\u0142czuciem i co jaki\u015b czas podchodzi\u0142, oferuj\u0105c swoje us\u0142ugi. Widz\u0105c go tak dobrego i uprzejmego, zacz\u0105\u0142em z nim rozmawia\u0107, a mi\u0119dzy innymi zapyta\u0142em, czy nie boi si\u0119 by\u0107 wy\u015bmiewany, pomagaj\u0105c kap\u0142anowi pod okiem tylu ludzi.
\u2013\u00a0Nie<\/em>, powiedzia\u0142 mi po francusku,\u00a0jak Ksi\u0105dz widzi, nikt nie robi zdziwionych min, wr\u0119cz wszyscy patrz\u0105 na ciebie z \u017cyczliwo\u015bci\u0105, okazuj\u0105c ch\u0119\u0107 pomocy. Zreszt\u0105 moja matka nauczy\u0142a mnie mie\u0107 wielki szacunek dla kap\u0142an\u00f3w, aby zdoby\u0107 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo od Boga.\u00a0<\/em>Charles poszed\u0142 potem po lekarza: ka\u017cdy statek ma swojego lekarza i g\u0142\u00f3wne lekarstwa na wszelkie potrzeby. Lekarz przyszed\u0142, a jego uprzejme maniery nieco mnie pocieszy\u0142y.
\u2013\u00a0Rozumie francuski?<\/em>\u00a0\u2013 zapyta\u0142. Odpowiedzia\u0142em:
\u2013\u00a0Rozumiem wszystkie j\u0119zyki \u015bwiata, nawet te, kt\u00f3re nie s\u0105 pisane, nawet j\u0119zyk g\u0142uchoniemych<\/em>. \u017bartowa\u0142em, aby obudzi\u0107 si\u0119 z senno\u015bci, kt\u00f3ra mnie ogarn\u0119\u0142a. Tamten zrozumia\u0142 i zacz\u0105\u0142 si\u0119 \u015bmia\u0107.
\u2013\u00a0Peut \u00eatre, mo\u017ce by\u0107!<\/em>\u00a0\u2013 m\u00f3wi\u0142, gdy mnie bada\u0142. Na ko\u0144cu og\u0142osi\u0142 mi, \u017ce do choroby morskiej do\u0142\u0105czy\u0142a gor\u0105czka i \u017ce nap\u00f3j z herbaty mi pomo\u017ce. Podzi\u0119kowa\u0142em mu i zapyta\u0142em o jego imi\u0119.
\u00a0\u2013\u00a0Nazywam si\u0119 Jobert z Marsylii, lekarz medycyny i chirurg<\/em>.
Charles, uwa\u017cny na polecenia lekarza, w kr\u00f3tkim czasie przygotowa\u0142 mi fili\u017cank\u0119 herbaty, potem jeszcze jedn\u0105, a potem jeszcze jedn\u0105. I to mi pomog\u0142o, \u017ce uda\u0142o mi si\u0119 zasn\u0105\u0107.
O pi\u0105tej [po po\u0142udniu] statek podni\u00f3s\u0142 kotwice. Kiedy zn\u00f3w byli\u015bmy na otwartym morzu, mia\u0142em jeszcze silniejsze md\u0142o\u015bci, pozostaj\u0105c niespokojny przez oko\u0142o cztery godziny, a potem z wyczerpania \u2013 nie mia\u0142em ju\u017c nic w \u017co\u0142\u0105dku \u2013 wspomagany ko\u0142ysaniem statku zasn\u0105\u0142em i odpoczywa\u0142em w spokojnym \u015bnie a\u017c do przybycia do Civitavecchia.

P\u0142aci\u0107, p\u0142aci\u0107, p\u0142aci\u0107
<\/strong>Odpoczynek w nocy przywr\u00f3ci\u0142 mi si\u0142y. Chocia\u017c by\u0142em wyczerpany d\u0142ugim postem, wsta\u0142em i przygotowa\u0142em baga\u017ce. Mieli\u015bmy zej\u015b\u0107, gdy powiadomiono nas o d\u0142ugu, o kt\u00f3rym nie wiedzieli\u015bmy, \u017ce go zaci\u0105gn\u0119li\u015bmy. Kawa nie by\u0142a wliczona w wy\u017cywienie, ale trzeba by\u0142o za ni\u0105 p\u0142aci\u0107 osobno, a my, kt\u00f3rzy wzi\u0119li\u015bmy cztery fili\u017canki, zap\u0142acili\u015bmy dodatkowo dwa franki, czyli pi\u0119\u0107dziesi\u0105t cent\u00f3w za fili\u017cank\u0119. Kapitan, po skontrolowaniu paszport\u00f3w, wr\u0119czy\u0142 nam pozwolenie na zej\u015bcie na l\u0105d; i tutaj zacz\u0119\u0142a si\u0119 teoria napiwk\u00f3w: jeden frank dla \u0142odziarzy, p\u00f3\u0142 franka za baga\u017c (kt\u00f3ry nosili\u015bmy my), p\u00f3\u0142 franka dla celnik\u00f3w, p\u00f3\u0142 franka dla kogo\u015b, kto zaprasza\u0142 nas do powozu, p\u00f3\u0142 dla tragarza, kt\u00f3ry uk\u0142ada\u0142 baga\u017ce, dwa franki za wiz\u0119 w paszporcie, jeden frank i p\u00f3\u0142 dla konsula papieskiego. Nie zd\u0105\u017cyli\u015bmy otworzy\u0107 ust, a ju\u017c trzeba by\u0142o p\u0142aci\u0107. Dodatkowo, zmieniaj\u0105c monety pod wzgl\u0119dem nazwy i warto\u015bci, musieli\u015bmy ufa\u0107 tym, kt\u00f3rzy nam je wymieniali [\u2026] Na granicy zatrzymano paczk\u0119 adresowan\u0105 do kardyna\u0142a Antonellego z piecz\u0119ci\u0105 papiesk\u0105, w kt\u00f3rej umie\u015bcili\u015bmy najwa\u017cniejsze rzeczy [\u2026]

Po zako\u0144czeniu formalno\u015bci uda\u0142em si\u0119 do fryzjera, aby ogoli\u0107 dziesi\u0119ciodniowy zarost. Wszystko posz\u0142o dobrze, ale w zak\u0142adzie nie mog\u0142em oderwa\u0107 wzroku od dw\u00f3ch rog\u00f3w na stoliku. Mia\u0142y oko\u0142o metra d\u0142ugo\u015bci, ozdobione b\u0142yszcz\u0105cymi pier\u015bcieniami i wst\u0105\u017ckami. My\u015bla\u0142em, \u017ce s\u0105 przeznaczone do jakiego\u015b szczeg\u00f3lnego u\u017cytku, ale powiedziano mi, \u017ce s\u0105 od ja\u0142\u00f3wki, kt\u00f3r\u0105 my nazywamy bykiem, postawione tam tylko dla ozdoby [\u2026]

Powozem w kierunku Rzymu
<\/strong>Tymczasem ks. Mentasti by\u0142 w\u015bciek\u0142y, poniewa\u017c nie m\u00f3g\u0142 nas znale\u017a\u0107, podczas gdy pow\u00f3z ju\u017c na nas czeka\u0142. Zacz\u0119li\u015bmy wi\u0119c biec, aby dotrze\u0107 na czas. Wsiad\u0142szy do powozu, wyruszyli\u015bmy do Rzymu. Dystans do pokonania wynosi\u0142 47 w\u0142oskich mil, co odpowiada 36 milom piemonckim; droga by\u0142a bardzo pi\u0119kna. Zaj\u0119li\u015bmy miejsce w\u00a0coup\u00e9<\/em>, sk\u0105d mogli\u015bmy podziwia\u0107 zielone \u0142\u0105ki i kwitn\u0105ce \u017cywop\u0142oty. Pewna ciekawostka dostarczy\u0142a nam sporo rado\u015bci. Zauwa\u017cyli\u015bmy, \u017ce wszystko odbywa si\u0119 w tr\u00f3jkach: konie w naszym powozie by\u0142y zaprz\u0119gni\u0119te w tr\u00f3jki; spotkali\u015bmy patrole \u017co\u0142nierzy id\u0105cych w tr\u00f3jkach; nawet niekt\u00f3rzy rolnicy szli w tr\u00f3jkach, podobnie jak niekt\u00f3re krowy i os\u0142y pas\u0142y si\u0119 w tr\u00f3jkach. \u015amiali\u015bmy si\u0119 z tych dziwnych zbie\u017cno\u015bci [\u2026]

Post\u00f3j dla koni
<\/strong>W Palo wo\u017anica da\u0142 podr\u00f3\u017cnym godzin\u0119 wolnego, aby mie\u0107 czas na odpoczynek dla koni. Skorzystali\u015bmy z tego, aby pobiec do pobliskiej gospody, aby zaspokoi\u0107 g\u0142\u00f3d. Wszystkie te wydarzenia sprawi\u0142y, \u017ce zapomnieli\u015bmy o jedzeniu; od po\u0142udnia w pi\u0105tek wypi\u0142em tylko fili\u017cank\u0119 kawy z mlekiem. Usiedli\u015bmy wok\u00f3\u0142 bu\u0142eczek i zjedli\u015bmy, a raczej po\u017carli\u015bmy wszystko. Widz\u0105c kelnera ca\u0142kowicie wyczerpanego i bladego, zapyta\u0142em, co mu dolega.
\u2013\u00a0Mam gor\u0105czki, kt\u00f3re dr\u0119cz\u0105 mnie od wielu miesi\u0119cy<\/em>, odpowiedzia\u0142. Wtedy postanowi\u0142em by\u0107 dobrym lekarzem:
\u2013\u00a0Pozw\u00f3lcie, \u017ce si\u0119 tym zajm\u0119, przepisz\u0119 wam recept\u0119, kt\u00f3ra na zawsze wyleczy gor\u0105czk\u0119. Miejcie tylko zaufanie do Boga i \u015bwi\u0119tego Alojzego<\/em>. Wzi\u0105\u0142em wi\u0119c kawa\u0142ek papieru i o\u0142\u00f3wek, napisa\u0142em moj\u0105 recept\u0119, zalecaj\u0105c mu, aby zani\u00f3s\u0142 j\u0105 do jakiego\u015b aptekarza. By\u0142 w si\u00f3dmym niebie z rado\u015bci, a nie wiedz\u0105c, jak lepiej okaza\u0107 swoj\u0105 wdzi\u0119czno\u015b\u0107, ca\u0142owa\u0142 i ca\u0142owa\u0142 moj\u0105 r\u0119k\u0119, a chcia\u0142 te\u017c poca\u0142owa\u0107 r\u0119k\u0119 Rua, kt\u00f3ry z powodu skromno\u015bci mu na to nie pozwoli\u0142.

Sympatyczne by\u0142o r\u00f3wnie\u017c spotkanie z karabinierem papieskim. My\u015bla\u0142, \u017ce mnie zna, a ja te\u017c my\u015bla\u0142em, \u017ce go znam, wi\u0119c obaj powitali\u015bmy si\u0119 z wielk\u0105 rado\u015bci\u0105. A kiedy zorientowali\u015bmy si\u0119 o nieporozumieniu, przyja\u017a\u0144 i wyrazy \u017cyczliwo\u015bci i szacunku trwa\u0142y dalej: aby mu sprawi\u0107 przyjemno\u015b\u0107, musia\u0142em pozwoli\u0107 mu zap\u0142aci\u0107 za fili\u017cank\u0119 kawy, z mojej strony zaoferowa\u0142em mu kieliszek rumu. Potem, gdy poprosi\u0142 mnie o zostawienie mu jakiej\u015b pami\u0105tki, podarowa\u0142em mu medalik \u015bwi\u0119tego Alojzego Gonzagi. Nazwisko tego dobrego karabiniera to Pedrocchi.

W mie\u015bcie papie\u017cy
<\/strong>Wsiad\u0142szy z powrotem do powozu i p\u0119dz\u0105c szybciej pragnieniem ni\u017c z ko\u0144skimi nogami, wydawa\u0142o si\u0119 nam, \u017ce co chwil\u0119 jeste\u015bmy w Rzymie. Gdy zapad\u0142a noc, za ka\u017cdym razem, gdy z daleka dostrzegali\u015bmy krzew lub ro\u015blin\u0119, Rua natychmiast wo\u0142a\u0142:
\u2013\u00a0Oto kopu\u0142a \u015bw. Piotra<\/em>. Ale zanim dotarli\u015bmy, musieli\u015bmy jecha\u0107 a\u017c do dziesi\u0105tej trzydzie\u015bci wieczorem, a gdy nasta\u0142a ju\u017c g\u0142\u0119boka noc, nie mogli\u015bmy dostrzec \u017cadnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. Pewien dreszcz jednak ogarn\u0105\u0142 nas na my\u015bl, \u017ce wchodzimy do \u015bwi\u0119tego miasta. [\u2026] W ko\u0144cu dotarli\u015bmy do miejsca postoju, nie maj\u0105c \u017cadnej znajomo\u015bci w okolicy, szukali\u015bmy przewodnika, kt\u00f3ry za dwana\u015bcie\u00a0baiocchi<\/em>\u00a0zaprowadzi\u0142 nas do domu De Maistre, przy via del Quirinale 49, przy Czterech Fontannach. By\u0142a ju\u017c jedenasta. Zostali\u015bmy serdecznie przyj\u0119ci przez hrabiego i hrabin\u0119; inni ju\u017c poszli spa\u0107. Po chwili odpoczynku po\u017cegnali\u015bmy si\u0119 i poszli\u015bmy spa\u0107.

San Carlino
<\/strong>Cz\u0119\u015b\u0107 Kwiryna\u0142u, w kt\u00f3rej mieszkali\u015bmy, nazywa si\u0119\u00a0<\/strong>Cztery Fontanny<\/strong><\/a>, poniewa\u017c z czterech rog\u00f3w czterech dzielnic tryskaj\u0105 cztery wieczne \u017ar\u00f3d\u0142a, kt\u00f3re si\u0119 tutaj \u0142\u0105cz\u0105. Naprzeciwko domu, w kt\u00f3rym si\u0119 zatrzymali\u015bmy, znajdowa\u0142 si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 karmelit\u00f3w. Oni, wszyscy Hiszpanie, nale\u017celi do zakonu Wykupienia Niewolnik\u00f3w. Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 zbudowany w 1640 roku i po\u015bwi\u0119cony \u015bwi\u0119temu Karolowi; ale aby odr\u00f3\u017cni\u0107 go od innych po\u015bwi\u0119conych temu samemu \u015bwi\u0119temu, nazwano go\u00a0san Carlino<\/a>. Udali\u015bmy si\u0119 do zakrystii, pokazali\u015bmy\u00a0celebret<\/em>\u00a0[dokument do odprawiania Mszy \u2013 przyp. t\u0142um.] i w ten spos\u00f3b mogli\u015bmy odprawi\u0107 Msz\u0119. [\u2026] Dzie\u0144 sp\u0119dzili\u015bmy prawie w ca\u0142o\u015bci na porz\u0105dkowaniu naszych dokument\u00f3w, za\u0142atwianiu spraw, dostarczaniu list\u00f3w [\u2026]

Panteon<\/strong>
Korzystaj\u0105c z godziny, kt\u00f3ra pozosta\u0142a przed noc\u0105, udali\u015bmy si\u0119 do\u00a0<\/strong>Panteonu<\/strong><\/a>, kt\u00f3ry jest jednym z najstarszych i najs\u0142ynniejszych zabytk\u00f3w Rzymu. Zosta\u0142 zbudowany przez Marka Agryp\u0119, zi\u0119cia Cezara Augusta, dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat przed nasz\u0105 er\u0105. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce ten budynek zosta\u0142 nazwany Panteon, co oznacza\u00a0wszystkich bog\u00f3w<\/em>, poniewa\u017c faktycznie by\u0142 po\u015bwi\u0119cony wszystkim b\u00f3stwom. Fasada jest naprawd\u0119 wspania\u0142a. Osiem grubych kolumn podtrzymuje elegancki gzyms. Tu\u017c za tym znajduje si\u0119 portyk z\u0142o\u017cony z szesnastu kolumn wykonanych z jednego bloku granitu, a nast\u0119pnie pronaos, czyli przedsionek, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z czterech \u017c\u0142obkowanych filar\u00f3w, w kt\u00f3rych znajduj\u0105 si\u0119 nisze, kt\u00f3re niegdy\u015b zajmowa\u0142y statuy Augusta i Agrypy. Wewn\u0105trz znajduje si\u0119 wysoka kopu\u0142a z otworem w \u015brodku, przez kt\u00f3ry wpada \u015bwiat\u0142o, ale tak\u017ce wiatr, deszcz i \u015bnieg, gdy spada z tych stron. Tutaj najcenniejsze marmury s\u0142u\u017c\u0105 jako pod\u0142oga lub ozdoba dooko\u0142a. \u015arednica wynosi sto trzydzie\u015bci trzy stopy, co odpowiada osiemnastu\u00a0trabukom<\/em>\u00a0(oko\u0142o 55 m). Ta \u015bwi\u0105tynia s\u0142u\u017cy\u0142a kultowi bog\u00f3w a\u017c do 608 roku po Chrystusie, kiedy papie\u017c Bonifacy IV, aby zapobiec zamieszkom, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce podczas ofiar, po\u015bwi\u0119ci\u0142 j\u0105 kultowi prawdziwego Boga, czyli wszystkim \u015bwi\u0119tym.

Ten ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 \u015bwiadkiem wielu wydarze\u0144. Kiedy Bonifacy IV uzyska\u0142 to miejsce od cesarza Fokasa i po\u015bwi\u0119ci\u0142 je kultowi Boga i Matki Bo\u017cej, kaza\u0142 przetransportowa\u0107 z r\u00f3\u017cnych cmentarzy dwadzie\u015bcia osiem woz\u00f3w relikwii, kt\u00f3re umie\u015bci\u0142 pod g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzem. Od tego czasu zacz\u0119to go nazywa\u0107\u00a0Santa Maria ad Martyres<\/em>. W\u015br\u00f3d rzeczy, kt\u00f3re bardzo nas ucieszy\u0142y, by\u0142a wizyta przy grobie wielkiego Rafaela [\u2026] Teraz ten ko\u015bci\u00f3\u0142 nosi tak\u017ce nazw\u0119\u00a0Rotonda<\/em>, od kszta\u0142tu swojej budowli. Przed nim rozci\u0105ga si\u0119 plac, kt\u00f3rego \u015brodek zajmuje du\u017ca fontanna z marmuru, zwie\u0144czona czterema delfinami, kt\u00f3re nieustannie tryskaj\u0105 wod\u0105.

\u015awi\u0119ty Piotr w Okowach
<\/strong>23 lutego [\u2026] byli\u015bmy bardzo zadowoleni z wizyty w\u00a0<\/strong>ko\u015bciele \u015bw. Piotra w Okowach<\/strong><\/a>, ko\u015bciele na po\u0142udniu Rzymu, na granicy miasta. To by\u0142 pami\u0119tny dzie\u0144, poniewa\u017c zbieg\u0142 si\u0119 z jednym z rzadkich moment\u00f3w, kiedy wystawiano\u00a0\u0142a\u0144cuchy \u015bw. Piotra<\/strong><\/a>, kt\u00f3rych klucze s\u0105 przechowywane przez samego Ojca \u015awi\u0119tego. Tradycja g\u0142osi, \u017ce to sam Piotr wzni\u00f3s\u0142 tutaj pierwszy ko\u015bci\u00f3\u0142, po\u015bwi\u0119caj\u0105c go Zbawicielowi. Zniszczony podczas po\u017caru Nerona, zosta\u0142 odbudowany przez \u015bw. Leona Wielkiego w 442 roku i po\u015bwi\u0119cony pierwszemu Papie\u017cowi. Nazywano go pod wezwaniem \u015bw. Piotra w Okowach, poniewa\u017c Papie\u017c umie\u015bci\u0142 tam \u0142a\u0144cuch, kt\u00f3rym Ksi\u0105\u017c\u0119 Aposto\u0142\u00f3w by\u0142 w Jerozolimie, na rozkaz Heroda, skuty w kajdany. Patriarcha Jerozolimy podarowa\u0142 go cesarzowej Eudoksji, kt\u00f3ra z kolei wys\u0142a\u0142a go do Rzymu do c\u00f3rki, \u017cony Walentyniana III. W Rzymie przechowywano r\u00f3wnie\u017c \u0142a\u0144cuch, kt\u00f3rym \u015bw. Piotr by\u0142 skuty w wi\u0119zieniu mamerty\u0144skim. Kiedy \u015bw. Leon chcia\u0142 por\u00f3wna\u0107 ten \u0142a\u0144cuch z tym z Jerozolimy, w spos\u00f3b cudowny oba \u0142a\u0144cuchy po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119, tak \u017ce dzi\u015b tworz\u0105 jeden, kt\u00f3ry jest przechowywany w specjalnym o\u0142tarzu obok zakrystii. Mieli\u015bmy t\u0119 rado\u015b\u0107, \u017ce mogli\u015bmy dotkn\u0105\u0107 tych \u0142a\u0144cuch\u00f3w w\u0142asnymi r\u0119kami, poca\u0142owa\u0107 je, za\u0142o\u017cy\u0107 na szyj\u0119 i przy\u0142o\u017cy\u0107 do czo\u0142a. Dok\u0142adnie sprawdzili\u015bmy, aby dostrzec punkt po\u0142\u0105czenia obu, ale nie by\u0142o to mo\u017cliwe. Mogli\u015bmy jedynie stwierdzi\u0107, \u017ce \u0142a\u0144cuch rzymski jest mniejszy od jerozolimskiego.

W ko\u015bciele \u015bw. Piotra w Okowach znajduje si\u0119 wspania\u0142y\u00a0grobowiec Juliusza II<\/strong>\u00a0[\u2026] Jest to jedno z arcydzie\u0142 s\u0142ynnego Micha\u0142a Anio\u0142a Buonarrotiego, kt\u00f3ry uwa\u017cany jest za jednego z najwybitniejszych artyst\u00f3w marmuru, szczeg\u00f3lnie za\u00a0rze\u017ab\u0119 Moj\u017cesza<\/strong><\/a>\u00a0umieszczon\u0105 obok grobowca. Patriarcha jest przedstawiony z tablicami prawa trzymanymi pod prawym ramieniem, podczas gdy przemawia do ludu, kt\u00f3rego gniewnie obserwuje, poniewa\u017c si\u0119 zbuntowa\u0142. Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma trzy nawy, oddzielone dwudziestoma kolumnami z marmuru paryjskiego i dwiema z dobrze zachowanego granitu.

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Ludwika Kr\u00f3la Francji
<\/strong>Oko\u0142o dziewi\u0105tej udali\u015bmy si\u0119 do ko\u015bcio\u0142a\u00a0Matki Bo\u017cej\u00a0sopra Minerva<\/em><\/strong><\/a>, gdzie zostali\u015bmy przyj\u0119ci na prywatnej audiencji przez kardyna\u0142a Gaude przez oko\u0142o p\u00f3\u0142torej godziny. Rozmawia\u0142 z nami w dialekcie piemonckim, interesuj\u0105c si\u0119 naszymi oratoriami [\u2026] Po po\u0142udniu udali\u015bmy si\u0119 z wizyt\u0105 do markiza Giovanniego Patrizi [\u2026] Naprzeciw jego pa\u0142acu znajduje si\u0119\u00a0ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Ludwika Kr\u00f3la Francji<\/strong><\/a>, od kt\u00f3rego pochodzi nazwa placu i pobliskiej dzielnicy. Jest to dobrze utrzymany ko\u015bci\u00f3\u0142, wzbogacony o wiele cennych marmur\u00f3w. Jego wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 polega na grobowcach wybitnych Francuz\u00f3w, kt\u00f3rzy zmarli w Rzymie. Rzeczywi\u015bcie, posadzka i \u015bciany s\u0105 pokryte epitafiami i tablicami. [\u2026]

Bazylika Matki Bo\u017cej Wi\u0119kszej na Eskwilynie
<\/strong>Z Kwiryna\u0142u prowadzi droga na Eskwilyn, nazwany tak z powodu wielu d\u0119b\u00f3w, kt\u00f3rymi by\u0142 pokryty. W najwy\u017cszym punkcie wznosi si\u0119\u00a0Bazylika Matki Bo\u017cej Wi\u0119kszej<\/strong><\/a>, kt\u00f3rej pochodzenie jest tak opisane przez wszystkich historyk\u00f3w ko\u015bcielnych. Pewien Jan, patrycjusz rzymski, nie maj\u0105c dzieci, pragn\u0105\u0142 przeznaczy\u0107 swoje \u015brodki na jak\u0105\u015b pobo\u017cne dzie\u0142o. [\u2026] W nocy 4 sierpnia 352 roku ukaza\u0142a mu si\u0119 we \u015bnie Matka Bo\u017ca, kt\u00f3ra nakaza\u0142a mu wznie\u015b\u0107 \u015bwi\u0105tyni\u0119 w miejscu, gdzie nast\u0119pnego ranka znajdzie \u015bwie\u017cy \u015bnieg. T\u0119 sam\u0105 wizj\u0119 mia\u0142 \u00f3wczesny papie\u017c Liberiusz. Nast\u0119pnego dnia rozesz\u0142a si\u0119 wie\u015b\u0107, \u017ce na wzg\u00f3rzu Eskwilynie spad\u0142 obfity \u015bnieg, dlatego Liberiusz i Jan udali si\u0119 tam, a po stwierdzeniu cudu, przyst\u0105pili do realizacji polecenia, kt\u00f3re otrzymali w wizji. Papie\u017c wyznaczy\u0142 zarys nowej \u015bwi\u0105tyni, kt\u00f3ra wkr\u00f3tce zosta\u0142a uko\u0144czona za pieni\u0105dze Jana: kilka lat p\u00f3\u017aniej Liberiusz m\u00f3g\u0142 przyst\u0105pi\u0107 do jej po\u015bwi\u0119cenia [\u2026]

Przed ko\u015bcio\u0142em rozci\u0105ga si\u0119 szeroki plac, w centrum kt\u00f3rego stoi stara kolumna z bia\u0142ego marmuru, zabrana ze \u015bwi\u0105tyni pokoju. Papie\u017c Pawe\u0142 V w 1614 roku wyposa\u017cy\u0142 j\u0105 w podstaw\u0119 i kapitel, na kt\u00f3rym umie\u015bci\u0142\u00a0rze\u017ab\u0119 Matki Bo\u017cej z Dzieci\u0105tkiem.<\/strong><\/a>\u00a0Architektura fasady jest majestatyczna i wspierana przez grube kolumny marmurowe, kt\u00f3re tworz\u0105 przestronny przedsionek. Na ko\u0144cu znajduje si\u0119 rze\u017aba Filipa IV, kr\u00f3la Hiszpanii, kt\u00f3ry sprawi\u0142 wiele darowizn na rzecz tego ko\u015bcio\u0142a i sam chcia\u0142 by\u0107 wpisany w\u015br\u00f3d kanonik\u00f3w. Pod\u0142oga jest z cennej mozaiki, wykonanej z r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w marmur\u00f3w, wszystkie o nieocenionej warto\u015bci.

Kaplica po prawej stronie g\u0142\u00f3wnego o\u0142tarza przechowuje\u00a0gr\u00f3b \u015bw. Hieronima<\/strong>,\u00a0\u017c\u0142\u00f3bek Zbawiciela<\/strong><\/a>\u00a0i\u00a0o\u0142tarz papie\u017ca Liberiusza<\/strong>. O\u0142tarz papieski jest pokryty cennymi marmurami porfiru i wspierany przez cztery putta z poz\u0142acanego br\u0105zu. Pod nim znajduje si\u0119\u00a0Konfesja<\/strong>, kt\u00f3ra jest kaplic\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 \u015bw. Maciejowi. Odwiedzili\u015bmy j\u0105 w dniu stacji wielkopostnej, wi\u0119c mieli\u015bmy szcz\u0119\u015bcie znale\u017a\u0107 wystawion\u0105 na bogatym o\u0142tarzu\u00a0g\u0142ow\u0119 \u015bw. Macieja<\/strong>. Obserwowali\u015bmy j\u0105 uwa\u017cnie i zauwa\u017cyli\u015bmy, \u017ce sk\u00f3ra przylega do g\u0142owy, a nawet wida\u0107 jeszcze kilka w\u0142os\u00f3w przylegaj\u0105cych do czczonej czaszki.

Wizja i zaraza
<\/strong>W kaplicy po lewej stronie o\u0142tarza mo\u017cna zobaczy\u0107\u00a0<\/strong>obraz Matki Boskiej przypisywany \u015bw. \u0141ukaszowi<\/strong><\/a>, bardzo czczony przez lud. Wizerunek by\u0142 wysoko ceniony przez papie\u017cy. \u015aw. Grzegorz Wielki podczas straszliwej zarazy w 590 roku ni\u00f3s\u0142 go w procesji a\u017c do Watykanu. By\u0142 25 kwietnia. Gdy orszak dotar\u0142 w pobli\u017ce Mauzoleum Hadriana, zobaczono anio\u0142a, kt\u00f3ry wk\u0142ada\u0142 miecz do pochwy, wskazuj\u0105c w ten spos\u00f3b na zako\u0144czenie zarazy. Na pami\u0105tk\u0119 tego cudu Mauzoleum Hadriana zosta\u0142o nazwane\u00a0<\/strong>Zamkiem \u015awi\u0119tego Anio\u0142a<\/strong><\/a>, a od tego czasu procesja powtarza si\u0119 co roku w dniu \u015bw. Marka Ewangelisty. U Matki Bo\u017cej Wi\u0119kszej wszystko jest majestatyczne i wielkie; ale m\u00f3wienie o tym lub pisanie jest niewystarczaj\u0105ce, aby opisa\u0107 to prawdziwie. Kto widzi to na w\u0142asne oczy, zatrzymuje zdumione spojrzenie w ka\u017cdym k\u0105cie.

Dzi\u015b, w \u015brod\u0119 wielkopostn\u0105, w Rzymie po\u015bci si\u0119, co oznacza, \u017ce zabronione s\u0105 nie tylko potrawy mi\u0119sne, ale tak\u017ce wszelkie zupy lub dania na bazie jaj, mas\u0142a lub mleka. Olej, woda i s\u00f3l to przyprawy, kt\u00f3re u\u017cywa si\u0119 w te \u015brody. Praktyka ta jest rygorystycznie przestrzegana przez wszystkie klasy spo\u0142eczne, tak \u017ce na rynkach i w sklepach w tym dniu nie ma ani mi\u0119sa, ani jaj, ani mas\u0142a.

Legenda o \u015bw. Galgano
<\/strong>Wieczorem pani De Maistre opowiedzia\u0142a nam histori\u0119 wart\u0105 zapami\u0119tania. Powiedzia\u0142a:
W zesz\u0142ym roku odwiedzi\u0142 nas wikariusz generalny Sieny. W\u015br\u00f3d wielu rzeczy, o kt\u00f3rych zwykle z nami rozmawia\u0142, opowiedzia\u0142 nam histori\u0119 \u015bw. Galgano, \u017co\u0142nierza. Ten \u015bwi\u0119ty zmar\u0142 wieki temu, a jego g\u0142owa zachowa\u0142a si\u0119 nienaruszona; ale najwi\u0119kszym cudem jest to, \u017ce co roku obcinaj\u0105 mu w\u0142osy, kt\u00f3re rosn\u0105 niepostrze\u017cenie i wracaj\u0105 do tej samej d\u0142ugo\u015bci w nast\u0119pnym roku. Po tym, jak protestant us\u0142ysza\u0142 ten cud, zacz\u0105\u0142 si\u0119 \u015bmia\u0107, m\u00f3wi\u0105c: niech mnie pozwol\u0105 zapiecz\u0119towa\u0107 urn\u0119, w kt\u00f3rej przechowywana jest g\u0142owa, a je\u015bli w\u0142osy b\u0119d\u0105 ros\u0142y tak samo, uznam to za cud i zostan\u0119 katolikiem. Sprawa zosta\u0142a przekazana biskupowi, kt\u00f3ry odpowiedzia\u0142: ja na\u0142o\u017c\u0119 piecz\u0119cie biskupie dla autentyczno\u015bci relikwii, niech on na\u0142o\u017cy swoje, aby upewni\u0107 si\u0119 o fakcie. Tak zrobiono; ale ten pan, niecierpliwy, aby zobaczy\u0107, czy cud zaczyna si\u0119 dzia\u0107, po kilku miesi\u0105cach poprosi\u0142 o otwarcie urny. Wyobra\u017acie sobie jego zdumienie, gdy zobaczy\u0142, \u017ce w\u0142osy \u015bw. Galgano ju\u017c uros\u0142y, jakby by\u0142 \u017cywy! To prawda! \u2013 wykrzykn\u0105\u0142. Zostan\u0119 katolikiem. W rzeczy samej, w nast\u0119pnym roku, w dniu \u015bwi\u0119ta \u015awi\u0119tego, wraz z rodzin\u0105 zrezygnowa\u0142 on z luteranizmu i przyj\u0105\u0142 religi\u0119 katolick\u0105, kt\u00f3r\u0105 dzi\u015b wyznaje wzorowo.
<\/em>
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Pudencjany na Wiminale
<\/strong>Z Czterech Fontann wchodzi si\u0119 na wzg\u00f3rze Wimina\u0142, nazwane tak z powodu wielu witek, czyli trzciny, kt\u00f3re niegdy\u015b je pokrywa\u0142y. U st\u00f3p tego wzg\u00f3rza w domu Pudenta, senatora rzymskiego, mieszka\u0142 \u015bw. Piotr, gdy przyby\u0142 do Rzymu. \u015awi\u0119ty Aposto\u0142 nawr\u00f3ci\u0142 na wiar\u0119 swojego gospodarza i przekszta\u0142ci\u0142 jego dom w ko\u015bci\u00f3\u0142. \u015aw. Pius I oko\u0142o 160 roku, na pro\u015bb\u0119 dziewic Pudencjany i Praksedy, c\u00f3rek siostrze\u0144ca senatora Pudenta, konsekrowa\u0142 ten ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry [\u2026] p\u00f3\u017aniej zosta\u0142\u00a0po\u015bwi\u0119cony \u015bw. Pudencjanie<\/strong><\/a>, poniewa\u017c tam mieszka\u0142a i tam zmar\u0142a. Wielu papie\u017cy przyst\u0105pi\u0142o do przebudowy tego miejsca, kt\u00f3re zawiera cenne \u015bwiadectwa chrze\u015bcija\u0144skie. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje studnia \u015bw. Pudencjany. Wierzy si\u0119, \u017ce w niej pochowa\u0142a cia\u0142a m\u0119czennik\u00f3w. Na dnie mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 relikwii: historia m\u00f3wi, \u017ce zawiera relikwie trzech tysi\u0119cy m\u0119czennik\u00f3w.

Obok g\u0142\u00f3wnego o\u0142tarza znajduje si\u0119 kaplica o wyd\u0142u\u017conym kszta\u0142cie, na kt\u00f3rej o\u0142tarzu podziwia si\u0119 marmurow\u0105 rze\u017ab\u0119 Pana Jezusa podczas wr\u0119czania kluczy \u015bw. Piotrowi. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce o\u0142tarz jest tym samym, na kt\u00f3rym odprawia\u0142 msz\u0119 \u015bw. Piotr, i na kt\u00f3rym z wielk\u0105 pociech\u0105 mog\u0142em sam odprawi\u0107. Przechowywane s\u0105 tam r\u00f3\u017cne kawa\u0142ki g\u0105bki, te same, kt\u00f3rych u\u017cywa\u0142a Pudencjana do zbierania krwi z ran m\u0119czennik\u00f3w, lub z ziemi, kt\u00f3ra by\u0142a ni\u0105 przesi\u0105kni\u0119ta. Id\u0105c dalej w lewo, dociera si\u0119 do\u00a0kaplicy, gdzie zachowane jest \u015bwiadectwo wielkiego cudu<\/strong>. Podczas odprawiania Mszy kap\u0142an w\u0105tpi\u0142 w mo\u017cliwo\u015b\u0107 rzeczywistej obecno\u015bci Jezusa w \u015bwi\u0119tej hostii. Po konsekracji hostia wymkn\u0119\u0142a mu si\u0119 z r\u0105k i spadaj\u0105c na pod\u0142og\u0119, odbi\u0142a si\u0119 najpierw od jednego stopnia, a potem od drugiego. Tam, gdzie uderzy\u0142a po raz pierwszy, marmur pozosta\u0142 niemal wy\u017c\u0142obiony, a na drugim stopniu powsta\u0142a bardzo g\u0142\u0119boka wn\u0119ka w kszta\u0142cie hostii. Te dwa stopnie marmurowe s\u0105 przechowywane w tym samym miejscu, strze\u017cone przez odpowiednie furtki.

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Praksedy
<\/strong>Id\u0105c od ko\u015bcio\u0142a \u015bwi\u0119tej Prudencjany w kierunku Eskwilynu, w niewielkiej odleg\u0142o\u015bci od bazyliki Matki Bo\u017cej Wi\u0119kszej, znajduje si\u0119\u00a0ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw Praksedy<\/strong><\/a>. W roku 162 n.e., w miejscu, gdzie znajdowa\u0142y si\u0119 termy, czyli \u0142a\u017anie Nowata, \u015bw. Pius I wzni\u00f3s\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 ku czci tej dziewicy, siostry Nowata, Pudencjany i Teotyla. Miejsce to s\u0142u\u017cy\u0142o jako schronienie dla \u00f3wczesnych chrze\u015bcijan w czasach prze\u015bladowa\u0144. \u015awi\u0119ta, kt\u00f3ra stara\u0142a si\u0119 zapewni\u0107 wszystko, co by\u0142o potrzebne prze\u015bladowanym chrze\u015bcijanom, zajmowa\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zbieraniem cia\u0142 m\u0119czennik\u00f3w, kt\u00f3re nast\u0119pnie grzeba\u0142a, wylewaj\u0105c ich krew do studni znajduj\u0105cej si\u0119 w \u015brodku ko\u015bcio\u0142a. Jest on bardzo bogato zdobiony i ma cenne marmury, jak prawie wszystkie ko\u015bcio\u0142y w Rzymie.

Jest te\u017c\u00a0kaplica m\u0119czennik\u00f3w Zenona i Walentego<\/strong>, kt\u00f3rych cia\u0142a, przetransportowane przez \u015bw. Paschalisa I w roku 899, spoczywaj\u0105 pod o\u0142tarzem. Tutaj znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kolumna z jaspisu, wysoka na oko\u0142o trzy palce, kt\u00f3r\u0105 kardyna\u0142 o imieniu Colonna kaza\u0142 przetransportowa\u0107 z Ziemi \u015awi\u0119tej w roku 1223. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce to ta, do kt\u00f3rej by\u0142 przywi\u0105zany Zbawiciel podczas biczowania.

Celius<\/strong>
Z Eskwilynu, patrz\u0105c na zach\u00f3d, wida\u0107 wzg\u00f3rze Celius. W staro\u017cytno\u015bci nazywano je\u00a0Querchetulano<\/em>\u00a0od d\u0119b\u00f3w, kt\u00f3re je pokrywa\u0142y. P\u00f3\u017aniej nazwano je Celius od\u00a0Cele Vilenna<\/em>, wodza Etrusk\u00f3w, kt\u00f3rzy przybyli z pomoc\u0105 Rzymowi, a kt\u00f3rego Tarkwiniusz Pryscus osiedli\u0142 na tym wzg\u00f3rzu. Pierwsz\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 zauwa\u017ca, jest\u00a0najwi\u0119kszy znany obelisk.\u00a0<\/em>Ramzes, faraon Egiptu, kaza\u0142 go wznosi\u0107 w Tebach, po\u015bwi\u0119caj\u0105c go s\u0142o\u0144cu. Konstantyn Wielki kaza\u0142 go przetransportowa\u0107 przez Nil do Aleksandrii, ale, dotkni\u0119ty \u015bmierci\u0105, jego syn Konstantyn musia\u0142 przetransportowa\u0107 go do Rzymu. W podr\u00f3\u017cy u\u017cyto statku o trzystu wios\u0142ach, a przez Tyber zosta\u0142 przewieziony do Urbe i umieszczony w miejscu zwanym\u00a0Circus Maximus<\/em>. Tutaj upad\u0142, \u0142ami\u0105c si\u0119 na trzy cz\u0119\u015bci. Papie\u017c Sykstus V kaza\u0142 go odrestaurowa\u0107 i wznie\u015b\u0107 na placu Latera\u0144skim w roku 1588. Obelisk osi\u0105ga wysoko\u015b\u0107 153 st\u00f3p rzymskich. Jest ca\u0142y ozdobiony hieroglifami i zwie\u0144czony wysokim krzy\u017cem.

Po prawej stronie placu znajduje si\u0119 baptysterium Konstantyna z\u00a0<\/strong>ko\u015bcio\u0142em \u015bw. Jana\u00a0in Fonte<\/em><\/strong><\/a>. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce zosta\u0142o zbudowane przez Konstantyna z okazji chrztu, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 od papie\u017ca \u015bw. Sylwestra w roku 324. Z dw\u00f3ch przyleg\u0142ych kaplic, jedna po\u015bwi\u0119cona \u015bw. Janowi Chrzcicielowi, a druga \u015bw. Janowi Ewangeli\u015bcie, wzi\u0105\u0142 nazw\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana\u00a0in Fonte<\/em>. Baptysterium, kt\u00f3re jest du\u017c\u0105 wann\u0105 wy\u0142o\u017con\u0105 drogocennymi marmurami, znajduje si\u0119 w \u015brodku. Przyleg\u0142a kapliczka po\u015bwi\u0119cona \u015bw. Janowi Chrzcicielowi uwa\u017ca si\u0119 za komnat\u0119 Konstantyna, przekszta\u0142con\u0105 w oratorium i po\u015bwi\u0119con\u0105 \u015bwi\u0119temu Poprzednikowi Pa\u0144skiemu przez papie\u017ca \u015bw. Hilarego.

Bazylika \u015bw. Jana na Lateranie
<\/strong>Wychodz\u0105c z baptysterium i przechodz\u0105c przez rozleg\u0142y plac, napotyka si\u0119 na\u00a0bazylik\u0119 \u015bw. Jana na Lateranie<\/strong><\/a>.<\/strong>\u00a0Ta s\u0142ynna budowla jest pierwszym i g\u0142\u00f3wnym ko\u015bcio\u0142em \u015bwiata katolickiego. Na fasadzie napisano:\u00a0Ecclesiarum Urbis et Orbis Mater et Caput<\/em>\u00a0(matka i g\u0142owa wszystkich ko\u015bcio\u0142\u00f3w Rzymu i \u015bwiata).<\/em>\u00a0Jest siedzib\u0105 Papie\u017ca jako biskupa Rzymu; po swojej koronacji on uroczy\u015bcie bierze j\u0105 w posiadanie. Nazywano j\u0105 tak\u017ce\u00a0Bazylik\u0105 Konstanty\u0144sk\u0105<\/em>, poniewa\u017c zosta\u0142a za\u0142o\u017cona przez Konstantyna Wielkiego. P\u00f3\u017aniej nazywano j\u0105\u00a0Bazylik\u0105 Latera\u0144sk\u0105,<\/em>\u00a0poniewa\u017c wzniesiono j\u0105 tam, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 pa\u0142ac pewnego Plautiusa Laterana, kt\u00f3rego Neron kaza\u0142 zabi\u0107; a tak\u017ce\u00a0Bazylik\u0105 Zbawiciela<\/em>\u00a0w wyniku objawienia Zbawiciela, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce podczas budowy. Nazywaj\u0105 j\u0105 r\u00f3wnie\u017c\u00a0Bazylik\u0105 Z\u0142ot\u0105<\/em>\u00a0z powodu drogocennych dar\u00f3w, kt\u00f3rymi zosta\u0142a wzbogacona, oraz\u00a0Bazylik\u0105 \u015bw. Jana<\/em>, poniewa\u017c jest po\u015bwi\u0119cona \u015bwi\u0119tym Janom: Chrzcicielowi i Ewangeli\u015bcie.

Konstantyn Wielki kaza\u0142 j\u0105 zbudowa\u0107 w pobli\u017cu swojego pa\u0142acu, oko\u0142o roku 324. P\u00f3\u017aniej zosta\u0142a powi\u0119kszona o nowe cz\u0119\u015bci budowlane i przekazana \u015bwi\u0119temu Papie\u017cowi. Tu mieszkali Papie\u017ce a\u017c do czas\u00f3w Grzegorza XI. Kiedy ten przeni\u00f3s\u0142 Stolic\u0119 Apostolsk\u0105 z Awinionu do Rzymu, przeni\u00f3s\u0142 swoje mieszkanie do Watykanu. W roku 1308 wybuch\u0142 straszny po\u017car, kt\u00f3ry j\u0105 zniszczy\u0142, ale Klemens V, kt\u00f3ry wtedy by\u0142 w Awinionie, natychmiast wys\u0142a\u0142 swoich przedstawicieli z du\u017cymi sumami pieni\u0119dzy, i wkr\u00f3tce zosta\u0142a odbudowana. Portyk oparty jest na dwudziestu czterech grubych filarach; na ko\u0144cu znajduje si\u0119 pos\u0105g Konstantyna znaleziony w jego termach na Kwirynale. Wielkie drzwi z br\u0105zu maj\u0105 niezwyk\u0142\u0105 wysoko\u015b\u0107. Zosta\u0142y one zdj\u0119te z ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Adriana\u00a0in Campo Vaccino<\/em>\u00a0i przetransportowane tutaj. Stanowi\u0105 rzadki przyk\u0142ad starych drzwi zwanych\u00a0Quadrifores<\/em>, to znaczy zbudowanych w taki spos\u00f3b, \u017ce mo\u017cna je otworzy\u0107 na cztery cz\u0119\u015bci, jedna po drugiej, bez nara\u017cania stabilno\u015bci innych. Po prawej stronie znajduje si\u0119 zamurowane drzwi, kt\u00f3re otwieraj\u0105 si\u0119 tylko w roku jubileuszowym, dlatego nazywane s\u0105\u00a0Drzwiami \u015awi\u0119tymi<\/strong>.

Wn\u0119trze ma pi\u0119\u0107 naw. D\u0142ugo\u015b\u0107, wysoko\u015b\u0107, cenne pod\u0142ogi, rze\u017aby i malowid\u0142a to rzeczy, kt\u00f3re zachwycaj\u0105. Nale\u017ca\u0142oby napisa\u0107 obszerne tomy, aby godnie o tym m\u00f3wi\u0107.\u00a0Najcenniejsze relikwie tego ko\u015bcio\u0142a to<\/strong>g\u0142owy dw\u00f3ch Ksi\u0105\u017c\u0105t Aposto\u0142\u00f3w Piotra i Paw\u0142a<\/strong>. S\u0105 one przechowywane pod g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzem i umieszczone w specjalnym z\u0142otym naczyniu. Jest tam r\u00f3wnie\u017c znana\u00a0relikwia \u015bw. Pankracego<\/strong>, m\u0119czennika, a tak\u017ce przechowuje si\u0119 tam\u00a0st\u00f3\u0142,\u00a0<\/strong>kt\u00f3ry uwa\u017ca si\u0119 za ten sam, na kt\u00f3rym Jezus celebrowa\u0142 Ostatni\u0105 Wieczerz\u0119 ze swoimi Aposto\u0142ami.

Wychodz\u0105c z ko\u015bcio\u0142a g\u0142\u00f3wnymi drzwiami i przechodz\u0105c przez plac, znajduj\u0105 si\u0119\u00a0Schody \u015awi\u0119te<\/strong><\/a>, budowla, kt\u00f3r\u0105 papie\u017c Sykstus V kaza\u0142 wznie\u015b\u0107, aby przechowa\u0107 schody, kt\u00f3re wcze\u015bniej by\u0142y w kawa\u0142kach w starym pa\u0142acu papieskim na Lateranie. Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 one z dwudziestu o\u015bmiu stopni bia\u0142ego marmuru z pretorium Pi\u0142ata w Jerozolimie, po kt\u00f3rych Jezus wchodzi\u0142 i schodzi\u0142 wielokrotnie podczas swojej m\u0119ki. \u015awi\u0119ta Helena, matka Konstantyna, wys\u0142a\u0142a je do Rzymu razem z wieloma innymi rzeczami u\u015bwi\u0119conymi krwi\u0105 Jezusa Chrystusa. Ta s\u0142ynna klatka schodowa jest bardzo czczona, dlatego wchodzi si\u0119 na ni\u0105 na kolanach; a schodzi si\u0119 jednymi z czterech bocznych schod\u00f3w. Te stopnie s\u0105 wy\u017c\u0142obione przez wielki nap\u0142yw chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy je pokonywali, dlatego zosta\u0142y pokryte drewnianymi deskami. Sam Sykstus V kaza\u0142 umie\u015bci\u0107 na g\u00f3rze schod\u00f3w s\u0142ynn\u0105 kaplic\u0119 domow\u0105 papie\u017cy, kt\u00f3ra jest pe\u0142na najcenniejszych relikwii, i dlatego nazywana jest\u00a0Sancta Sanctorum<\/em>.

Watykan. Budowa
<\/strong>Wzg\u00f3rze Watyka\u0144skie<\/strong><\/a>\u00a0zawiera to, co istnieje najdoskonalszego w sztuce i najbardziej pami\u0119tnego w religii; dlatego podamy nieco dok\u0142adniejszy jego opis. Zosta\u0142o nazwane Watykanem od\u00a0Vagitanus<\/em>, b\u00f3stwa, kt\u00f3re uwa\u017cano za odpowiadaj\u0105ce za\u00a0p\u0142acz<\/em>\u00a0dzieci. W rzeczy samej pierwsza sylaba\u00a0U\u00e0<\/em>\u00a0(id\u017a \u2013 przyp. t\u0142um.) z kt\u00f3rej sk\u0142ada si\u0119 to s\u0142owo, jest r\u00f3wnie\u017c pierwszym krzykiem dzieci. Wzg\u00f3rze zyska\u0142o s\u0142aw\u0119, gdy Kaligula zbudowa\u0142 tam cyrk, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej nazwano cyrkiem Nerona. Kaligula, aby przej\u015b\u0107 z lewego brzegu na prawy brzeg Tybru, zbudowa\u0142 most watyka\u0144ski, zwany tak\u017ce Triumfalnym, kt\u00f3ry jednak ju\u017c nie istnieje. Cyrk Nerona zaczyna\u0142 si\u0119 tam, gdzie dzi\u015b znajduje si\u0119\u00a0ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Marty<\/em>\u00a0i rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 a\u017c do schod\u00f3w dawnej Bazyliki Watyka\u0144skiej. Przy tym cyrku zosta\u0142o pochowane\u00a0cia\u0142o Ksi\u0119cia Aposto\u0142\u00f3w<\/strong><\/a>\u00a0[\u2026].

Tam r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142y pochowane ko\u015bci innych papie\u017cy, w tym Linusa, Kleta, Anakleta, Ewarysta i innych. Epitafium \u015bw. Piotra, czyli kapliczka zbudowana na jego grobie, istnia\u0142a a\u017c do czas\u00f3w Konstantyna, kt\u00f3ry, na pro\u015bb\u0119 \u015bw. Sylwestra, oko\u0142o roku 319 przyst\u0105pi\u0142 do budowy ko\u015bcio\u0142a na cze\u015b\u0107 Aposto\u0142a. Zosta\u0142 on wzniesiony wok\u00f3\u0142 w\u0142a\u015bnie tej kapliczki, korzystaj\u0105c z materia\u0142\u00f3w pobranych z budynk\u00f3w publicznych. Budowla zosta\u0142a nazwana\u00a0Bazylik\u0105 Konstanty\u0144sk\u0105<\/em>\u00a0i ju\u017c w tamtych czasach by\u0142a uwa\u017cana za jedn\u0105 z najbardziej znanych w chrze\u015bcija\u0144stwie. W \u015brodku tego ko\u015bcio\u0142a, zbudowanego w kszta\u0142cie krzy\u017ca \u0142aci\u0144skiego, znajdowa\u0142 si\u0119 o\u0142tarz po\u015bwi\u0119cony \u015bw. Piotrowi, pod kt\u00f3rym by\u0142o pochowane, chronione przez kraty, jego cia\u0142o; ta przestrze\u0144 od zawsze nazywana by\u0142a\u00a0Konfesj\u0105 \u015bw. Piotra.<\/strong>\u00a0Po zako\u0144czeniu budowy \u015bwi\u0105tyni i wyposa\u017ceniu jej w bogate ozdoby papie\u017c Sylwester po\u015bwi\u0119ci\u0142 j\u0105 18 listopada 324 roku [\u2026]. Papie\u017ce, kt\u00f3rzy przyszli p\u00f3\u017aniej, upi\u0119kszali j\u0105 i powi\u0119kszali. Przez jedena\u015bcie wiek\u00f3w by\u0142a przedmiotem czci i podziwu chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy przybywali do Rzymu.

W XV wieku zacz\u0119\u0142a popada\u0107 w ruin\u0119, dlatego Miko\u0142aj V postanowi\u0142 j\u0105 odnowi\u0107, ale mia\u0142 tylko zas\u0142ug\u0119 rozpocz\u0119cia prac, poniewa\u017c \u015bmier\u0107 przerwa\u0142a wszystko. Juliusz II wznowi\u0142 budow\u0119, zmieniaj\u0105c jej nazw\u0119\u00a0z Bazyliki Konstanty\u0144skiej na \u015bw. Piotra na Watykanie<\/strong>, i po\u0142o\u017cy\u0142 kamie\u0144 w\u0119gielny 18 kwietnia 1506 roku. Architektem by\u0142 Bramante, a p\u00f3\u017aniej fra Giocondo Domenico i Rafael Santi. Po nich pracowali najwi\u0119ksi architekci i najwspanialsze umys\u0142y tamtych czas\u00f3w.

Wielki plac
<\/strong>[\u2026] Przed bazylik\u0105 otwiera si\u0119 rozleg\u0142y plac, kt\u00f3rego d\u0142ugo\u015b\u0107 przekracza p\u00f3\u0142 kilometra. Sk\u0142ada si\u0119 z 284 kolumn i 64 filar\u00f3w, kt\u00f3re, ustawione w p\u00f3\u0142okr\u0119gu po obu stronach w czterech rz\u0119dach, tworz\u0105 trzy drogi, z kt\u00f3rych najszersza, ta \u015brodkowa, mo\u017ce pomie\u015bci\u0107 przejazd dw\u00f3ch powoz\u00f3w. Na kolumnadzie umieszczono 96 pos\u0105g\u00f3w \u015bwi\u0119tych, z marmuru, o wysoko\u015bci oko\u0142o 10 st\u00f3p. W centrum natomiast wznosi si\u0119 obelisk egipski. Sk\u0142ada si\u0119 z jednego kawa\u0142ka i jest jedynym, kt\u00f3ry pozosta\u0142 ca\u0142y. Ma 126 st\u00f3p wysoko\u015bci, wliczaj\u0105c krzy\u017c i cok\u00f3\u0142. Nie ma hieroglif\u00f3w. Nuccoreo, kr\u00f3l Egiptu, wzni\u00f3s\u0142 go w Heliopolis, sk\u0105d zosta\u0142 zabrany i przetransportowany do Rzymu przez Kaligul\u0119 w trzecim roku jego panowania. Zosta\u0142 umieszczony w cyrku zbudowanym u st\u00f3p Wzg\u00f3rza Watyka\u0144skiego, co potwierdzaj\u0105 inskrypcje, kt\u00f3re tam mo\u017cna przeczyta\u0107. Ten cyrk nazywano\u00a0cyrkiem Nerona<\/em>, poniewa\u017c by\u0142 przez niego cz\u0119sto odwiedzany; tutaj ten okrutny cesarz dokona\u0142 rzezi chrze\u015bcijan, oskar\u017caj\u0105c ich o bycie sprawcami po\u017caru Rzymu, kt\u00f3ry sam wznieci\u0142.

W 1818 roku na placu zbudowano zegar s\u0142oneczny. Na ziemi narysowano dwana\u015bcie znak\u00f3w zodiaku. Obelisk pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 gnomonu (pr\u0119ta), a jego cie\u0144 wskazywa\u0142 po\u0142o\u017cenie s\u0142o\u0144ca. Wok\u00f3\u0142 napisano nazwy wiatr\u00f3w w kierunku, w kt\u00f3rym wieje ka\u017cdy z nich. Po bokach dwie identyczne fontanny nieprzerwanie tryskaj\u0105 wod\u0105 z grupy strumieni, kt\u00f3re wznosz\u0105 si\u0119 nawet do sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu st\u00f3p. Kr\u00f3lowa Szkocji, przyj\u0119ta z pomp\u0105 w tym miejscu, z zachwytem patrzy\u0142a na dwie fontanny, my\u015bl\u0105c, \u017ce zosta\u0142y zrobione specjalnie na jej powitanie. Nie, powiedzia\u0142 d\u017centelmen, kt\u00f3ry sta\u0142 obok niej, te strumienie s\u0105 wieczne.

Wizyta u \u015awi\u0119tego Piotra
<\/strong>Id\u0105c w kierunku fasady bazyliki, dociera si\u0119 do wspania\u0142ych schod\u00f3w, po obu stronach kt\u00f3rych stoj\u0105 dwie statuy, jedna \u015bw. Piotra, a druga \u015bw. Paw\u0142a, umieszczone przez panuj\u0105cego nam Piusa IX. Po wej\u015bciu na schody staje si\u0119 przed fasad\u0105, kt\u00f3ra ma ten napis:\u00a0Na cze\u015b\u0107 Ksi\u0119cia Aposto\u0142\u00f3w Pawe\u0142 V Papie\u017c w roku 1612, 7. roku swego pontyfikatu<\/em>. Nad portykiem rozci\u0105ga si\u0119 wielka\u00a0Loggia B\u0142ogos\u0142awie\u0144stw<\/strong>. Fasada jest majestatyczna i imponuj\u0105ca. Portyk jest w ca\u0142o\u015bci ozdobiony marmurami, mozaikami i innymi eleganckimi dzie\u0142ami. Na ko\u0144cu przedsionka po prawej stronie mo\u017cna zobaczy\u0107 pi\u0119kn\u0105 konn\u0105 statu\u0119 Konstantyna, kt\u00f3ry patrzy na cudowny krzy\u017c, kt\u00f3ry ukaza\u0142 mu si\u0119 na niebie przed ostateczn\u0105 bitw\u0105 z Maksencjuszem.

Z portyku wchodzi si\u0119 do bazyliki przez cztery pary drzwi, z kt\u00f3rych ostatnie po prawej stronie otwiera si\u0119 tylko w Roku \u015awi\u0119tym. G\u0142\u00f3wne drzwi s\u0105 wykonane z br\u0105zu, maj\u0105 wielk\u0105 wysoko\u015b\u0107 i potrzeba wielu silnych r\u0105k, aby je otworzy\u0107. Wn\u0119trze sk\u0142ada si\u0119 z pi\u0119ciu naw, opr\u00f3cz transeptu, kt\u00f3ry ko\u0144czy si\u0119 absydami. Ciekawo\u015b\u0107 i zdumienie zaprowadzi\u0142y nas na \u015brodek g\u0142\u00f3wnej nawy. Tutaj zatrzymali\u015bmy si\u0119, aby podziwia\u0107 i zastanawia\u0107 si\u0119, nie wypowiadaj\u0105c ani s\u0142owa. Wydawa\u0142o nam si\u0119, \u017ce widzimy niebia\u0144sk\u0105 Jerozolim\u0119. D\u0142ugo\u015b\u0107 bazyliki wynosi 837 \u0142okci, a jej szeroko\u015b\u0107 607. Jest to najwi\u0119ksza \u015bwi\u0105tynia ca\u0142ej chrze\u015bcija\u0144stwa. Po \u015awi\u0119tym Piotrze najwi\u0119ksza jest ta \u015bw. Paw\u0142a w Londynie. Je\u015bli do ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Paw\u0142a dodamy nasze Oratorium, uzyskujemy dok\u0142adn\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 \u015awi\u0119tego Piotra.

Po tym, jak przez jaki\u015b czas pozostawali\u015bmy w bezruchu, zacz\u0119li\u015bmy szuka\u0107 wody \u015bwi\u0119conej. Zauwa\u017cyli\u015bmy dwie kropielnice, na pierwszy rzut oka bardzo ma\u0142e, kt\u00f3re mia\u0142y jakby kszta\u0142t muszli na pierwszym filarze bazyliki. Zdziwi\u0142o nas, \u017ce tak ogromny ko\u015bci\u00f3\u0142 mia\u0142 tak ma\u0142\u0105 kropielnic\u0119. Ale zdziwienie przerodzi\u0142o si\u0119 w zaskoczenie, gdy zobaczyli\u015bmy, jak kropielnice staj\u0105 si\u0119 coraz wi\u0119ksze, gdy si\u0119 zbli\u017cali\u015bmy. Muszla sta\u0142a si\u0119 naczyniem o obwodzie oko\u0142o sze\u015bciu st\u00f3p, a anio\u0142owie po bokach pokazywa\u0142y nam swoje r\u0119ce z palcami wielkimi jak nasza r\u0119ka. To dowodzi, \u017ce proporcje tego wspania\u0142ego budynku s\u0105 tak dobrze wyregulowane, \u017ce sprawiaj\u0105, i\u017c jego rozmiar jest mniej odczuwalny, chocia\u017c staje si\u0119 coraz bardziej zauwa\u017calny przy badaniu ka\u017cdego szczeg\u00f3\u0142u. Wok\u00f3\u0142 filar\u00f3w g\u0142\u00f3wnej nawy wida\u0107 wyrze\u017abione w marmurze statuy za\u0142o\u017cycieli zakon\u00f3w.

Na ostatnim filarze po prawej stronie znajduje si\u0119 br\u0105zowa statua \u015bw. Piotra, otaczana wielk\u0105 czci\u0105. Zosta\u0142a odlana przez \u015bw. Leona Wielkiego z br\u0105zu statuy Jowisza Kapitoli\u0144skiego. Przypomina o pokoju, kt\u00f3ry ten Papie\u017c uzyska\u0142 od Attyli, kt\u00f3ry szala\u0142 przeciwko W\u0142ochom. Prawa stopa, kt\u00f3ra wystaje poza postument, jest wytarta przez usta wiernych, kt\u00f3rzy przechodz\u0105 obok, ca\u0142uj\u0105c j\u0105 z szacunkiem. Gdy podziwiali\u015bmy statu\u0119, przeszed\u0142 austriacki ambasador w Rzymie, kt\u00f3ry uk\u0142oni\u0142 si\u0119 przed Ksi\u0119ciem Aposto\u0142\u00f3w i poca\u0142owa\u0142 jego stop\u0119.

Nawy i kaplice
<\/strong>Przechodzimy teraz do om\u00f3wienia mniejszych naw i kaplic, kt\u00f3re si\u0119 tam znajduj\u0105. Po prawej stronie najpierw spotykamy kaplic\u0119\u00a0Piety<\/strong>. Opr\u00f3cz wspania\u0142ych mozaik i rze\u017ab, kt\u00f3re j\u0105 zdobi\u0105, podziwiamy nad o\u0142tarzem s\u0142ynn\u0105 statu\u0119 wyrze\u017abion\u0105 przez Micha\u0142a Anio\u0142a Buonarrotiego w bia\u0142ym marmurze, gdy mia\u0142 zaledwie dwadzie\u015bcia cztery lata. To by\u0107 mo\u017ce najpi\u0119kniejsza rze\u017aba na \u015bwiecie. Ten sam Buonarroti by\u0142 z niej tak dumny, \u017ce podpisa\u0142 si\u0119 na pasie Maryi.

Po lewej stronie kaplicy Piety znajduje si\u0119 kaplica wewn\u0119trzna po\u015bwi\u0119cona\u00a0Krzy\u017cowi \u015awi\u0119temu<\/strong>\u00a0i\u00a0\u015bw. Miko\u0142ajowi<\/strong>. St\u0105d wchodzi si\u0119 do tzw.\u00a0Kaplicy Kolumny \u015awi\u0119tej<\/strong>, gdzie przechowywana jest, chroniona \u017celaznym ogrodzeniem, jedna z kolumn spiralnych, kt\u00f3re niegdy\u015b sta\u0142y przed o\u0142tarzem\u00a0Konfesji \u015bw. Piotra.\u00a0<\/strong>To ta kolumna, o kt\u00f3r\u0105 opiera\u0142 si\u0119 Jezus Chrystus, gdy naucza\u0142 w \u015bwi\u0105tyni Salomona. Zadziwia to, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 dotkni\u0119ta \u015bwi\u0119tymi ramionami Zbawiciela nigdy nie jest pokryta kurzem, dlatego nie trzeba jej czy\u015bci\u0107 jak reszty.

Za kaplic\u0105 Piety spotykamy grobowiec\u00a0Leona XII<\/em>, wzniesiony przez Grzegorza XVI. Papie\u017c jest przedstawiony, gdy b\u0142ogos\u0142awi lud z loggii nad portykiem; wok\u00f3\u0142 wida\u0107 g\u0142owy kardyna\u0142\u00f3w uczestnicz\u0105cych w ceremonii. Naprzeciwko tego grobowca znajduje si\u0119 grobowiec\u00a0Krystyny Aleksandry<\/em>, kr\u00f3lowej Szwecji, kt\u00f3ra zmar\u0142a w Rzymie 19 kwietnia 1689 roku. Ta protestantka, przekonana o s\u0142abo\u015bci swojej religii, zosta\u0142a pouczona w katolicyzmie i z\u0142o\u017cy\u0142a uroczyst\u0105 abiuracj\u0119 w\u00a0Ispruch<\/em>\u00a03 listopada 1655 roku. R\u00f3\u017cne reliefy zdobi\u0105ce grobowiec przedstawiaj\u0105 to wydarzenie.

Nast\u0119pnie znajduje si\u0119\u00a0kaplica \u015bw. Sebastiana<\/strong>, r\u00f3wnie\u017c bogata w malowid\u0142a i marmury. Wychodz\u0105c w prawo, znajduje si\u0119 grobowiec\u00a0Innocentego XII<\/em>\u00a0z rodu Pignatelli z Neapolu. Naprzeciwko znajduje si\u0119 grobowiec s\u0142ynnej hrabiny\u00a0Matyldy<\/em>, znakomitej dobrodziejki Ko\u015bcio\u0142a i zwolenniczki w\u0142adzy papieskiej. Urban VIII kaza\u0142 przenie\u015b\u0107 jej prochy tutaj z klasztoru \u015bw. Benedykta w Mantui. By\u0142a pierwsz\u0105 z wybitnych kobiet, kt\u00f3re zas\u0142u\u017cy\u0142y na grobowiec w bazylice watyka\u0144skiej. Hrabina jest przedstawiona w pozycji stoj\u0105cej; grobowiec jest ozdobiony reliefem przedstawiaj\u0105cym absolucj\u0119 udzielon\u0105 przez Grzegorza VII Henrykowi IV, cesarzowi Niemiec, na pro\u015bb\u0119 Matyldy i innych postaci, 25 stycznia 1077 roku w twierdzy Canossa.

Docieramy w ten spos\u00f3b do kaplicy Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, bogatej w marmury i mozaiki. Schody obok o\u0142tarza prowadz\u0105 do pa\u0142acu papieskiego. Ten o\u0142tarz jest po\u015bwi\u0119cony\u00a0\u015bw. Maurycemu<\/em>\u00a0i towarzyszom m\u0119czennikom, g\u0142\u00f3wnym patronom Piemontu. Dwie spiralne kolumny z jednego kawa\u0142ka, kt\u00f3re zdobi\u0105 o\u0142tarz, s\u0105 jednymi z dwunastu, kt\u00f3re uwa\u017ca si\u0119 za przywiezione do Rzymu ze staro\u017cytnej \u015bwi\u0105tyni Salomona. Na pod\u0142odze przed o\u0142tarzem podziwiamy grobowiec w br\u0105zie\u00a0Sykstusa IV<\/em>\u00a0Della Rovere. Zosta\u0142 wykonany na zlecenie Juliusza II, jego wnuka, i przedstawia cnoty i wiedz\u0119 zmar\u0142ego. Zawiera prochy dw\u00f3ch papie\u017cy.

Wychodz\u0105c z kaplicy, po prawej stronie znajduje si\u0119 grobowiec\u00a0Grzegorza XIII<\/em>\u00a0Buoncompagniego. Ozdabiaj\u0105 go dwie statuy:\u00a0Religia<\/em>\u00a0i\u00a0Odwaga<\/em>, a w centrum du\u017cy relief przedstawiaj\u0105cy reform\u0119 kalendarza, zwan\u0105 zatem Gregoria\u0144sk\u0105. Przedstawieni s\u0105 tu liczni znani ludzie, kt\u00f3rzy brali udzia\u0142 w tym dziele, wszyscy w ge\u015bcie czci dla Papie\u017ca. Naprzeciwko, w urnie z gipsu, spoczywaj\u0105 ko\u015bci\u00a0Grzegorza XIV<\/em>\u00a0z rodziny Sfrondato. Tutaj ko\u0144czy si\u0119 mniejsza nawa i wchodzi si\u0119 do greckiego krzy\u017ca wed\u0142ug projektu Buonarrotiego.

Wychodz\u0105c z nawy, po prawej stronie znajduje si\u0119\u00a0Kaplica Gregoria\u0144ska.<\/strong>\u00a0Nad o\u0142tarzem czczona jest stara ikona Matki Bo\u017cej z czas\u00f3w Paschalisa II. Pod ni\u0105 spoczywa\u00a0cia\u0142o \u015bw. Grzegorza z Nazjanzu<\/strong>, przeniesione na zlecenie Grzegorza XIII z ko\u015bcio\u0142a mniszek na\u00a0Campo Marzio<\/em>. Kontynuuj\u0105c wizyt\u0119, docieramy do grobowca\u00a0Benedykta XIV<\/em>\u00a0Lambertiniego, wzniesionego przez kardyna\u0142\u00f3w przez niego kreowanych. Po obu stronach grobowca wznosz\u0105 si\u0119 dwie wspania\u0142e statuy, kt\u00f3re przedstawiaj\u0105\u00a0Bezinteresowno\u015b\u0107<\/em>\u00a0i\u00a0M\u0105dro\u015b\u0107<\/em>, dwie najbardziej \u015bwietliste cnoty tego papie\u017ca. Statua Papie\u017ca przedstawia go w postawie staj\u0105cej, b\u0142ogos\u0142awi\u0105cego lud majestatycznym gestem. To dzie\u0142o jest tak dobrze wykonane, \u017ce samo patrzenie na Papie\u017ca pozwala nam dostrzec w nim wielko\u015b\u0107 i wznios\u0142o\u015b\u0107 jego ducha. Naprzeciwko rozpoznajemy o\u0142tarz\u00a0\u015bw. Bazylego Wielkiego<\/em>\u00a0z cennym mozaikowym obrazem cesarza Walentego omdlewaj\u0105cego w obecno\u015bci \u015awi\u0119tego, gdy ten odprawia\u0142 msz\u0119.

Docieramy wi\u0119c do absydy. Pierwszy o\u0142tarz po prawej jest\u00a0po\u015bwi\u0119cony \u015bw. Wac\u0142awowi, m\u0119czennikow<\/em>i, kr\u00f3lowi Czech; \u015brodkowy jest po\u015bwi\u0119cony\u00a0\u015bwi\u0119tym Procesowi i Martynianowi<\/em>, stra\u017cnikom Wi\u0119zienia Mamerty\u0144skiego, kt\u00f3rzy nawr\u00f3cili si\u0119 na wiar\u0119 dzi\u0119ki \u015bw. Piotrowi, gdy Aposto\u0142 by\u0142 tam uwi\u0119ziony. Od tych \u015bwi\u0119tych ca\u0142y kompleks nosi swoj\u0105 nazw\u0119; ich cia\u0142a spoczywaj\u0105 pod o\u0142tarzem. Trzy cenne reliefy przedstawiaj\u0105 \u015bw. Piotra w wi\u0119zieniu uwolnionego przez Anio\u0142a (\u015brodkowy), \u015bw. Paw\u0142a g\u0142osz\u0105cego na Areopagu (po prawej), a trzeci \u015bwi\u0119tych Paw\u0142a i Barnab\u0119, uznanych za b\u00f3stwa przez mieszka\u0144c\u00f3w Listry. Nast\u0119pnie spotykamy grobowiec\u00a0Klemensa XIII<\/em>\u00a0Rezzonico, rze\u017aba Antonio Canovy. To arcydzie\u0142o. Obraz o\u0142tarza, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 naprzeciwko pomnika, przedstawia \u015bw. Piotra w niebezpiecze\u0144stwie utoni\u0119cia, podtrzymywanego przez Odkupiciela. Dalej znajduje si\u0119 o\u0142tarz\u00a0\u015bw. Micha\u0142a<\/em>, a potem o\u0142tarz\u00a0\u015bw. Petroneli<\/em>, c\u00f3rki \u015bw. Piotra. Ta \u015bwi\u0119ta jest przedstawiona w mozaice, kt\u00f3ra opowiada o wydobyciu jej cia\u0142a, aby pokaza\u0107 je Flaccusowi, szlachetnemu Rzymianinowi, kt\u00f3ry prosi\u0142 o jej r\u0119k\u0119. W g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci przedstawiona jest jej dusza, kt\u00f3ra dzi\u0119ki modlitwom uzyska\u0142a \u0142ask\u0119 umierania jako dziewica i jest przyjmowana przez Jezusa Chrystusa. Dalej wida\u0107 sarkofag\u00a0Klemensa X<\/em>\u00a0Altieriego: relief przedstawia otwarcie Drzwi \u015awi\u0119tych na Jubileusz 1675 roku. O\u0142tarz jest zwie\u0144czony obrazem \u015bw. Piotra, kt\u00f3ry na modlitwy t\u0142umu \u017cebrak\u00f3w wskrzesza wdow\u0119 Tabit\u0119.

Przez dwa schody z porfiru, kt\u00f3re by\u0142y cz\u0119\u015bci\u0105 g\u0142\u00f3wnego o\u0142tarza staro\u017cytnej bazyliki, wchodzi si\u0119 na\u00a0O\u0142tarz Katedry<\/strong>. Zaskakuj\u0105ca grupa czterech metalowych statui podtrzymuje siedzisko papieskie. Dwie z przodu przedstawiaj\u0105 dw\u00f3ch ojc\u00f3w \u0142aci\u0144skich Ambro\u017cego i Augustyna; dwie z ty\u0142u ojc\u00f3w greckich, Atanazego i Jana Chryzostoma. Waga tych grup wynosi 219.161 funt\u00f3w metalu. Siedzisko w br\u0105zie skrywa, jako cenn\u0105 relikwi\u0119, katedr\u0119 z drewna ozdobion\u0105 r\u00f3\u017cnymi reliefami z ko\u015bci s\u0142oniowej. Ta katedra nale\u017ca\u0142a do senatora Pudenta i s\u0142u\u017cy\u0142a Aposto\u0142owi Piotrowi i wielu innym papie\u017com po nim.

Nad\u00a0o\u0142tarzem Katedry<\/em>\u00a0jako t\u0142o przedstawiony jest na p\u0142\u00f3tnie\u00a0Duch \u015awi\u0119ty<\/em>\u00a0w\u015br\u00f3d kolorowych i promiennych szyb, tak \u017ce, patrz\u0105c na to, wydaje si\u0119, \u017ce widzi si\u0119 \u015bwiec\u0105c\u0105 z\u0142ot\u0105 gwiazd\u0119. Poni\u017cej, po lewej stronie patrz\u0105cego, znajduje si\u0119 wspania\u0142y grobowiec\u00a0Paw\u0142a III<\/em>\u00a0Farnese, bardzo cenny ze wzgl\u0119du na swoje rze\u017aby. Statua Papie\u017ca siedz\u0105cego na urnie jest z br\u0105zu, a pozosta\u0142e dwie statuy, z marmuru, przedstawiaj\u0105\u00a0Roztropno\u015b\u0107<\/em>\u00a0i\u00a0Sprawiedliwo\u015b\u0107<\/em>. Naprzeciwko znajduje si\u0119 grobowiec papie\u017ca\u00a0Urbana VIII,<\/em>\u00a0kt\u00f3rego statua jest z br\u0105zu.\u00a0Sprawiedliwo\u015b\u0107<\/em>\u00a0i\u00a0Mi\u0142o\u015b\u0107<\/em>\u00a0s\u0105 po jego bokach, wyrze\u017abione w bia\u0142ym marmurze. Na urnie wida\u0107 wizerunek \u015bmierci, kt\u00f3ra pisze w ksi\u0119dze imi\u0119 Papie\u017ca. Tutaj przerwali\u015bmy wizyt\u0119: byli\u015bmy zm\u0119czeni, wizyta trwa\u0142a od jedenastej rano do pi\u0105tej po po\u0142udniu.

Rzym. Ko\u015bci\u00f3\u0142 Matki Bo\u017cej\u00a0della Vittoria<\/em>
<\/strong>Z Kwiryna\u0142u, patrz\u0105c w kierunku po\u0142udniowym, wida\u0107 ulic\u0119\u00a0Porta Pia,<\/strong><\/a>\u00a0nazwan\u0105 tak na cze\u015b\u0107 papie\u017ca Piusa IV, kt\u00f3ry przeprowadzi\u0142 wiele prac, aby j\u0105 upi\u0119kszy\u0107. Wzd\u0142u\u017c tej drogi, przy fontannie\u00a0Acqua Felice<\/em>, wznosi si\u0119 po lewej stronie\u00a0ko\u015bci\u00f3\u0142 Matki Bo\u017cej\u00a0della Vittoria<\/em><\/strong><\/a>, zbudowany przez Paw\u0142a V w 1605 roku, nazwany tak na cze\u015b\u0107 cudownego wizerunku Matki Bo\u017cej, kt\u00f3ry przyni\u00f3s\u0142 tam ojciec Domenico z Karmelit\u00f3w Bosych. To dzi\u0119ki temu wizerunkowi, a raczej ochronie Maryi, Maksymilian, ksi\u0105\u017c\u0119 Bawarii, zawdzi\u0119cza\u0142 wielkie zwyci\u0119stwo odniesione w ci\u0105gu kilku dni nad protestantami, kt\u00f3rzy z bardzo licznym wojskiem wstrz\u0105sn\u0119li kr\u00f3lestwem Austrii. Cudowny wizerunek przechowywany jest w g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzu. Na gzymsach wisz\u0105 flagi odebrane wrogom: chwalebny pomnik ochrony Maryi.

Na pami\u0105tk\u0119 wyzwolenia Wiednia ustanowiono \u015bwi\u0119to\u00a0Imienia Maryi<\/em>, kt\u00f3re obchodzone jest przez ca\u0142e chrze\u015bcija\u0144stwo w niedziel\u0119 w oktawie po Narodzinach Maryi. To wydarzenie mia\u0142o miejsce 12 wrze\u015bnia 1683 roku za pontyfikatu Innocentego XI. W tym samym ko\u015bciele obchodzona jest specjalna uroczysto\u015b\u0107 w drug\u0105 niedziel\u0119 listopada na pami\u0105tk\u0119 s\u0142ynnego zwyci\u0119stwa odniesionego przez chrze\u015bcijan nad Turkami w\u00a0Lepanto<\/em>\u00a07 pa\u017adziernika 1571 roku, za czas\u00f3w Piusa V. R\u00f3wnie\u017c niekt\u00f3re flagi odebrane Turk\u00f3w wisz\u0105 jako trofea na gzymsie tego ko\u015bcio\u0142a. Przed ko\u015bcio\u0142em Matki Bo\u017cej\u00a0della Vittoria<\/em>\u00a0znajduje si\u0119\u00a0fontanna Termini<\/strong><\/a>, zwana\u00a0fontann\u0105 Moj\u017cesza,<\/em>\u00a0poniewa\u017c w niszy znajduje si\u0119 rze\u017aba Moj\u017cesza, kt\u00f3ry z lask\u0105 w r\u0119ku wydobywa wod\u0119 ze ska\u0142y. Nazywana jest r\u00f3wnie\u017c\u00a0Acqua Felice<\/em>\u00a0od brata Felice, co jest imieniem Sykstusa V, kiedy przebywa\u0142 w klasztorze.

Wyspa Tyberyjska<\/strong><\/a>
<\/strong>Po po\u0142udniu postanowili\u015bmy uda\u0107 si\u0119 z hrabi\u0105 De Maistre do wielkiego dzie\u0142a\u00a0San Michele<\/em>\u00a0po drugiej stronie Tybru. Musieli\u015bmy zatem przeprawi\u0107 si\u0119 przez rzek\u0119 w okolicy ma\u0142ej wysepki zwanej\u00a0Tiberina<\/em>\u00a0lub tak\u017ce\u00a0Lycaonia<\/em>, od \u015bwi\u0105tyni po\u015bwi\u0119conej Jowiszowi Lyakonowi. Ta wyspa powsta\u0142a w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b. Kiedy Tarkwiniusz zosta\u0142 wygnany z Rzymu, Tyber by\u0142 prawie pozbawiony wody i ods\u0142oni\u0142 kilka \u0142awic piasku. Rzymianie, poruszeni nienawi\u015bci\u0105 do tego kr\u00f3la, poszli na jego pola, \u015bci\u0119li zbo\u017ca i orkisz, kt\u00f3re by\u0142y bliskie dojrza\u0142o\u015bci, i wrzucili wszystko do Tybru. S\u0142oma zatrzyma\u0142a si\u0119 na tym piasku, a osadzaj\u0105ca si\u0119 mu\u0142, kt\u00f3ry woda nios\u0142a, zdo\u0142a\u0142a si\u0119 skonsolidowa\u0107 na tyle, \u017ce mo\u017cna j\u0105 by\u0142o uprawia\u0107 i zamieszkiwa\u0107. Na tej wyspie poganie wznie\u015bli \u015bwi\u0105tyni\u0119 ku czci Eskulapa; ale w 973 roku przeniesiono tam\u00a0cia\u0142o \u015bw. Bart\u0142omieja<\/strong>, kt\u00f3re spoczywa w urnie pod g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzem.

Po przeprawie przez Tyber i kontynuuj\u0105c w kierunku\u00a0San Michele<\/em>, po prawej stronie znajduje si\u0119\u00a0ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bwi\u0119tej Cecylii<\/strong><\/a>, zbudowany w miejscu, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 jej dom. Urban I, oko\u0142o po\u0142owy III wieku, po\u015bwi\u0119ci\u0142 go, a \u015bw. Grzegorz Wielki wzbogaci\u0142 go o wiele cennych przedmiot\u00f3w. Wchodz\u0105c po prawej stronie, znajduje si\u0119 kaplica, w kt\u00f3rej znajdowa\u0142a si\u0119 \u0142a\u017ania \u015bw. Cecylii, w kt\u00f3rej, jak si\u0119 m\u00f3wi, otrzyma\u0142a \u015bmiertelny cios. G\u0142\u00f3wny o\u0142tarz, chroniony \u017celaznym ogrodzeniem, przechowuje\u00a0cia\u0142o \u015bwi\u0119tej<\/strong>. Na urnie wyrze\u017abiono poruszaj\u0105cy marmurowy obraz, kt\u00f3ry przedstawia j\u0105 le\u017c\u0105c\u0105 i ubran\u0105 tak, jak zosta\u0142a znaleziona w grobie.

Po dotarciu do o\u015brodka\u00a0San Michele<\/em>\u00a0mieli\u015bmy audiencj\u0119 u kardyna\u0142a Tostiego, kt\u00f3ry opowiedzia\u0142 nam r\u00f3\u017cne historie, kt\u00f3re mu si\u0119 przydarzy\u0142y w czasach republiki. On r\u00f3wnie\u017c by\u0142 zmuszony przez jaki\u015b czas \u017cy\u0107 z dala od o\u015brodka, aby nie sta\u0107 si\u0119 ofiar\u0105 jakiego\u015b zamachu. W\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych rzeczy skradzionych w tej smutnej okoliczno\u015bci temu pobo\u017cnemu purpuratowi zabrano trzy bardzo cenne tabakierki, szczeg\u00f3lnie ze wzgl\u0119du na ich staro\u017cytno\u015b\u0107 i pochodzenie. Przekazawszy je cz\u0142onkom triumwiratu, Mazzini postanowi\u0142 zatrzyma\u0107 jedn\u0105 dla siebie, a pozosta\u0142e dwie podarowa\u0107 swoim towarzyszom. Ale oni nie odwa\u017cyli si\u0119 ich wzi\u0105\u0107. Mazzini wszystko za\u0142atwi\u0142 i z wdzi\u0119kiem schowa\u0142 wszystkie trzy do kieszeni!

Kapitol<\/strong>
Wzd\u0142u\u017c drogi powrotnej, w po\u0142owie drogi wznosi si\u0119 najwy\u017csze wzniesienie Rzymu,\u00a0Kapitol<\/strong><\/a>, tak nazwany od\u00a0caput Toli<\/em>, g\u0142owy Toli, kt\u00f3ra zosta\u0142a znaleziona, gdy Tarkwiniusz Pyszny kaza\u0142 wyr\u00f3wna\u0107 szczyt, aby zamieni\u0107 go na fortec\u0119. Weszli\u015bmy na d\u0142ugie schody, na ko\u0144cu kt\u00f3rych wznosz\u0105 si\u0119 dwie kolosalne statuy przedstawiaj\u0105ce Kastora i Polluksa. P\u0142askowy\u017c, kt\u00f3ry tworzy plac, nazywa\u0142 si\u0119 niegdy\u015b\u00a0inter duos lucos,<\/em>\u00a0poniewa\u017c znajdowa\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy gajami pokrywaj\u0105cymi dwa wzniesienia. Tutaj Romulus stworzy\u0142 schronienie dla pobliskich lud\u00f3w, kt\u00f3re chcia\u0142yby si\u0119 tam schroni\u0107. Dzisiejszy Kapitol nie ma ju\u017c wojennej pot\u0119gi, ale jest majestatycznym placem otoczonym pa\u0142acami, kt\u00f3re mieszcz\u0105 muzea, i gdzie prowadzone s\u0105 sprawy miejskie. W jednej cz\u0119\u015bci tego placu znajdowa\u0142a si\u0119 \u015bwi\u0105tynia Jowisza, tak nazwana od broni pokonanych, kt\u00f3re zwyci\u0119zcy wieszali na o\u0142tarzu tej \u015bwi\u0105tyni.

Na \u015brodku placu wznosi si\u0119 s\u0142ynna\u00a0statua konna Marka Aureliusza<\/strong>\u00a0jako obro\u0144cy pokoju. Jest to najpi\u0119kniejsza spo\u015br\u00f3d najstarszych zachowanych nietkni\u0119tych statui br\u0105zowych. Cz\u0119\u015b\u0107 wielkich budynk\u00f3w otaczaj\u0105cych plac stanowi pa\u0142ac senacki, za\u0142o\u017cony przez Bonifacego IX w 1390 roku na tym samym terenie, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 staro\u017cytny senat rzymski. Obok znajduje si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142o\u00a0Acqua Felice<\/em>, kt\u00f3re zdobi\u0105 dwie le\u017c\u0105ce statuy Nilu i Tybru. St\u0105d, przez ma\u0142e schody, dociera si\u0119 do wie\u017cy Kapitolu, wzniesionej w formie dzwonnicy w tym samym miejscu, gdzie niegdy\u015b stawiano obserwator\u00f3w, aby podziwia\u0107 Rzym i kontrolowa\u0107 wrog\u00f3w pr\u00f3buj\u0105cych zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do miasta [\u2026] W najwy\u017cszej cz\u0119\u015bci na wschodzie znajdowa\u0142a si\u0119 \u015bwi\u0105tynia Jowisza Kapitoli\u0144skiego, kt\u00f3ry by\u0142 te\u017c nazywany Jowiszem Najlepszym, Najwi\u0119kszym, i zosta\u0142a wzniesiona przez Tarkwiniusza Pysznego na fundamentach przygotowanych przez Tarkwiniusza Pryskusa, kt\u00f3ry z\u0142o\u017cy\u0142 \u015blub podczas wojny z Sabinami. W\u0142a\u015bnie podczas wykop\u00f3w znaleziono\u00a0caput Toli.<\/em>

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Santa Maria\u00a0in Aracoeli<\/em>
<\/strong>Tam, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 \u015bwi\u0105tynia\u00a0Jowisza Kapitoli\u0144skiego<\/strong>, teraz znajduje si\u0119\u00a0majestatyczny ko\u015bci\u00f3\u0142 Matki Bo\u017cej\u00a0in Aracoeli<\/em><\/strong><\/a>, zbudowany w VI wieku naszej ery. Przez jaki\u015b czas nazywano go\u00a0Santa Maria in Campidoglio<\/em>, od miejsca, w kt\u00f3rym si\u0119 wznosi\u0142. Potem nazwano go\u00a0Aracoeli<\/em>\u00a0z nast\u0119puj\u0105cego powodu. Gdy piorun uderzy\u0142 w Kapitol, Oktawian August, w obawie przed jakim\u015b nieszcz\u0119\u015bciem, wys\u0142a\u0142, aby zapyta\u0107 wyroczni\u0119 w Delfach [\u2026] Z tego powodu, oraz z niekt\u00f3rych wypowiedzi Sybilli dotycz\u0105cych narodzin Zbawiciela, August kaza\u0142 wznie\u015b\u0107 o\u0142tarz zatytu\u0142owany:\u00a0Ara primogeniti Dei<\/em>, o\u0142tarz pierworodnego Syna Bo\u017cego. St\u0105d pochodzi nazwa Matki Bo\u017cej\u00a0in Aracoeli,<\/em>\u00a0po tym jak w tym miejscu wzniesiono ko\u015bci\u00f3\u0142 ku czci Matki Bo\u017cej. Wn\u0119trze ma trzy nawy podzielone przez 22 kolumny marmurowe, kt\u00f3re wcze\u015bniej nale\u017ca\u0142y do \u015bwi\u0105tyni Jowisza. O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny zas\u0142uguje na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119, poniewa\u017c w nim czci si\u0119\u00a0wizerunek Maryi, kt\u00f3ry uwa\u017ca si\u0119 za dzie\u0142o \u015bw. \u0141ukasza<\/strong>. W czasach \u015bw. Grzegorza Wielkiego zosta\u0142 on procesyjnie przeniesiony przez Rzym, aby uzyska\u0107 uwolnienie od zarazy. Fakt ten jest przedstawiony na obrazie na filarze obok o\u0142tarza. W \u015brodku transeptu znajduje si\u0119\u00a0kaplica \u015bw. Heleny<\/strong>, gdzie wzniesiono\u00a0Ara Primogeniti<\/em>. Mensa o\u0142tarza to du\u017ca urna z porfiru, w kt\u00f3rej z\u0142o\u017cono\u00a0cia\u0142a \u015bw. Heleny, matki Konstantyna, oraz \u015bwi\u0119tych Abondiusza i Abondancjusza<\/strong>.

W pobliskim pomieszczeniu przy zakrystii przechowywana\u00a0jest cudowna figura Dzieci\u0105tka Jezus<\/strong>. Suknia, kt\u00f3ra j\u0105 okrywa, jest ozdobiona drogocennymi kamieniami. Jest ona wystawiana do kultu podczas \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia, w pi\u0119knym \u017c\u0142\u00f3bku, kt\u00f3ry mo\u017cna podziwia\u0107 w ko\u015bciele w kaplicy. Razem z Dzieci\u0105tkiem umieszczane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c figury Augusta i Sybilli na pami\u0105tk\u0119 tradycji, kt\u00f3ra g\u0142osi, \u017ce Sybilla przepowiedzia\u0142a narodziny Zbawiciela, dlatego August wzni\u00f3s\u0142 ten o\u0142tarz.

Wychodz\u0105c z\u00a0Aracoeli<\/em>\u00a0i kieruj\u0105c si\u0119 w stron\u0119 zachodni\u0105 Kapitolu, napotykamy ska\u0142\u0119 Tarpejsk\u0105, kt\u00f3ra zajmowa\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 w kierunku Tybru, i tak nazwan\u0105 od Dziewicy Tarpejskiej, kt\u00f3ra zosta\u0142a tam zdradziecko zabita w wojnie z Sabinami. Z wysoko\u015bci tej ska\u0142y zrzucano zdrajc\u00f3w ojczyzny. Tutaj wielu chrze\u015bcijan zosta\u0142o zamordowanych, kt\u00f3rzy, z nienawi\u015bci do wiary, zostali wrzuceni w d\u00f3\u0142. W pobli\u017cu znajdowa\u0142a si\u0119 Kuria i dom Romulusa, gdzie, jak si\u0119 m\u00f3wi, czeka\u0142 na odpowied\u017a wron [\u2026]

Schodz\u0105c w d\u00f3\u0142, oto\u00a0\u015bwi\u0105tynia Zgody<\/strong><\/a>, zbudowana przez Kamilla w roku 387 Rzymu. [\u2026] Przy tej \u015bwi\u0105tyni, po lewej stronie schodz\u0105cego, znajdowa\u0142a si\u0119 \u015bwi\u0105tynia\u00a0Jowisza Grzmi\u0105cego<\/em>, z kt\u00f3rej pozosta\u0142y trzy kolumny marmurowe. Zosta\u0142a wzniesiona przez Augusta na wzg\u00f3rzu kapitoli\u0144skim i po\u015bwi\u0119cona Jowiszowi w podzi\u0119kowaniu za ocalenie od pioruna, kt\u00f3ry zabi\u0142 s\u0142ug\u0119, kt\u00f3ry go poprzedza\u0142.

Wi\u0119zienie Mamertynskie
<\/strong>Rankiem 2 marca razem z rodzin\u0105 De Maistre poszli\u015bmy odwiedzi\u0107\u00a0Wi\u0119zienie Mamertynskie<\/strong><\/a>, kt\u00f3re znajduje si\u0119 u st\u00f3p Kapitolu w zachodniej cz\u0119\u015bci. To wi\u0119zienie nazywa si\u0119 tak od Mamerta, lub Marcjusza, 4. kr\u00f3la Rzymu, kt\u00f3ry kaza\u0142 je zbudowa\u0107, aby sia\u0107 terror w\u015br\u00f3d ludu, a tym samym zapobiega\u0107 kradzie\u017com i morderstwom. Serwiusz Tulliusz, 6. kr\u00f3l Rzymu, doda\u0142 pod tym drugie wi\u0119zienie, kt\u00f3re nazwano Tullia\u0144skim. Ma ono dwa podziemia, kt\u00f3re w sklepieniu maj\u0105 otw\u00f3r wystarczaj\u0105cy, aby przeszed\u0142 przez niego cz\u0142owiek. Przez ten otw\u00f3r spuszczano skazanych na linie [\u2026]

Tutaj wyp\u0142ywa\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o wody<\/strong>, o kt\u00f3rym m\u00f3wi si\u0119, \u017ce zosta\u0142o cudownie otwarte przez \u015bw. Piotra, gdy by\u0142 tam wi\u0119ziony ze \u015bw. Paw\u0142em. Ksi\u0105\u017c\u0119 Aposto\u0142\u00f3w u\u017cy\u0142 tej wody do chrztu \u015bwi\u0119tych\u00a0Procesa<\/em>\u00a0i\u00a0Martyniana<\/em>, stra\u017cnik\u00f3w wi\u0119zienia, wraz z innymi 47 towarzyszami, kt\u00f3rzy wszyscy zgin\u0119li jako m\u0119czennicy. Ta woda ma cudowne w\u0142a\u015bciwo\u015bci. Jej smak jest naturalny. Nigdy nie przybywa ani nie maleje w obj\u0119to\u015bci, niezale\u017cnie od tego, ile si\u0119 jej pobiera. Dwaj angielscy panowie, niemal dla \u017cartu, chcieli spr\u00f3bowa\u0107 opr\u00f3\u017cni\u0107 ma\u0142\u0105 fos\u0119 wody, kt\u00f3ra przypomina ma\u0142y pojemnik. Zm\u0119czyli si\u0119 oni i ich przyjaciele, ale woda zawsze pozostawa\u0142a na tym samym poziomie. Opowiada si\u0119 wiele cudownych uzdrowie\u0144 uzyskanych dzi\u0119ki jej u\u017cyciu. Obok \u017ar\u00f3d\u0142a stoi kamienna kolumna, do kt\u00f3rej byli przywi\u0105zani dwaj Ksi\u0105\u017c\u0119ta Aposto\u0142\u00f3w. Obok kolumny znajduje si\u0119 ma\u0142y, niski o\u0142tarz, przy kt\u00f3rym z wielk\u0105 rado\u015bci\u0105 odprawi\u0142em Msz\u0119, w kt\u00f3rej uczestniczy\u0142a rodzina De Maistre i inne pobo\u017cne osoby. Nad o\u0142tarzem znajduje si\u0119 p\u0142askorze\u017aba przedstawiaj\u0105ca \u015bw. Paw\u0142a, kt\u00f3ry naucza, i \u015bw. Piotra, kt\u00f3ry chrzci stra\u017cnik\u00f3w [\u2026]

Na rogu pierwszego pi\u0119tra wi\u0119zienia na \u015bcianie wida\u0107\u00a0odcisk ludzkiej twarzy<\/strong>. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce \u015bw. Piotr otrzyma\u0142 mocny policzek od jednego z \u017co\u0142nierzy, tak \u017ce uderzaj\u0105c twarz\u0105 w \u015bcian\u0119, pozostawi\u0142 na niej odcisk, kt\u00f3ry w spos\u00f3b cudowny si\u0119 zachowa\u0142. Nad t\u0105 postaci\u0105 wyrze\u017abiona jest ta staro\u017cytna inskrypcja: \u201eNa tym kamieniu Piotr uderzy\u0142 g\u0142ow\u0105, pchni\u0119ty przez \u017co\u0142nierza, a cud pozosta\u0142<\/em>\u201d. Nad tym wi\u0119zieniem wzniesiono ko\u015bci\u00f3\u0142, a nad nim jeszcze jeden, po\u015bwi\u0119cony \u015bw. J\u00f3zefowi. Ma tu siedzib\u0119 bractwo stolarzy. Cz\u0142onkowie zbieraj\u0105 si\u0119 w dni \u015bwi\u0105teczne, uczestnicz\u0105 w nabo\u017ce\u0144stwach i dbaj\u0105 o to, co jest potrzebne do utrzymania ko\u015bcio\u0142a oraz o to, co jest potrzebne do czyszczenia wi\u0119zienia. Dawniej, aby dotrze\u0107 do wej\u015bcia do wi\u0119zienia, schodzi\u0142o si\u0119 przez schody, na ko\u0144cu kt\u00f3rych znajdowa\u0142o si\u0119 otwarcie, przez kt\u00f3re zrzucano skazanych. Te schody nazywano\u00a0Gemonie<\/em>, od j\u0119k\u00f3w skazanych [\u2026].

Watykan. Jubileuszowe modlitwy
<\/strong>3 marca by\u0142 przeznaczony na wizyt\u0119 u \u015bw. Piotra. Opu\u015bciwszy dom o sz\u00f3stej trzydzie\u015bci, w ch\u0142odzie, kt\u00f3ry o\u017cywia\u0142 \u017cycie i przyspiesza\u0142 nasze kroki, skierowali\u015bmy si\u0119 w stron\u0119 Wzg\u00f3rza Watyka\u0144skiego. Po dotarciu do Mostu Elia, lub Mostu \u015awi\u0119tego Anio\u0142a, kt\u00f3rym przechodzi si\u0119 przez Tyber, odm\u00f3wili\u015bmy wyznanie wiary. Papie\u017ce przyznaj\u0105 pi\u0119\u0107dziesi\u0105t dni odpustu tym, kt\u00f3rzy odmawiaj\u0105 Symbol Apostolski, przechodz\u0105c przez ten most. Nazywa si\u0119 go Elia od Elii Hadriana, kt\u00f3ry go zbudowa\u0142. Ale nazywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Mostem \u015awi\u0119tego Anio\u0142a od Zamku \u015awi\u0119tego Anio\u0142a, kt\u00f3ry jest pierwszym budynkiem, kt\u00f3ry napotyka si\u0119 na przeciwleg\u0142ym brzegu.

Powiedzmy co\u015b o tym zamku. Cesarz Hadrian chcia\u0142 wznie\u015b\u0107 wielki grobowiec na prawym brzegu Tybru. Z powodu swojej szeroko\u015bci, d\u0142ugo\u015bci i wysoko\u015bci nazwano go\u00a0Mauzoleum Hadriana<\/em>. Gdy cesarz Teodozjusz kaza\u0142 zabra\u0107 kolumny z mauzoleum Hadriana, aby wyposa\u017cy\u0107 w nie bazylik\u0119 \u015bw. Paw\u0142a, ta budowla pozosta\u0142a pozbawiona g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci i kolumn. W roku 537 wojska Belizariusza zaatakowa\u0142y Got\u00f3w, aby ich wyp\u0119dzi\u0107 z Rzymu i wtedy prawie wszystkie pozosta\u0142o\u015bci tego mauzoleum zosta\u0142y zniszczone. W X wieku nazwano go\u00a0Castro<\/em>\u00a0albo\u00a0Torre di Crescenzio<\/em>\u00a0od pewnego Cescenza Nomentano, kt\u00f3ry go zdoby\u0142 i umocni\u0142. Nied\u0142ugo potem historia nada\u0142a mu nazw\u0119\u00a0Zamku \u015awi\u0119tego Anio\u0142a,<\/em>\u00a0by\u0107 mo\u017ce wywodz\u0105c j\u0105 od ko\u015bcio\u0142a po\u015bwi\u0119conego anio\u0142owi Micha\u0142owi [\u2026] Ale najbardziej prawdopodobna jest opinia, kt\u00f3ra opowiada o procesji \u015bw. Grzegorza Wielkiego, aby uzyska\u0107 od Dziewicy uwolnienie od zarazy: w tym momencie na wysokim szczycie Mauzoleum pojawi\u0142 si\u0119 anio\u0142, kt\u00f3ry wk\u0142ada\u0142 miecz do pochwy na znak, \u017ce plaga mia\u0142a usta\u0107. Teraz Zamek \u015awi\u0119tego Anio\u0142a jest przekszta\u0142cony w fortec\u0119 i jest jedyn\u0105 tak\u0105 budowl\u0105 w Rzymie.

Kontynuuj\u0105c nasz\u0105 drog\u0119, dotarli\u015bmy na wielki Plac \u015bw. Piotra. Przechodz\u0105c obok\u00a0obelisku<\/em>, zdj\u0119li\u015bmy kapelusze, poniewa\u017c papie\u017ce przyznali pi\u0119\u0107dziesi\u0105t dni odpustu tym, kt\u00f3rzy oddaj\u0105 cze\u015b\u0107 lub odkrywaj\u0105 g\u0142ow\u0119, przechodz\u0105c obok tego obelisku, na kt\u00f3rym umieszczony jest krzy\u017c zawieraj\u0105cy kawa\u0142ek \u015awi\u0119tego Drewna krzy\u017ca Jezusa.
Oto znowu w Bazylice Watyka\u0144skiej. Ju\u017c odwiedzili\u015bmy jej wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 oraz trybun\u0119, kt\u00f3ra tworzy co\u015b w rodzaju ch\u00f3ru o\u0142tarza papieskiego, znajduj\u0105cego si\u0119 w \u015brodku transeptu, naprzeciwko katedry Piotra. Ten ch\u00f3r zosta\u0142 wzniesiony przez Klemensa VIII i po\u015bwi\u0119cony przez niego w roku 1594: otacza o\u0142tarz zbudowany ju\u017c przez \u015bw. Sylwestra. B\u0119d\u0105c o\u0142tarzem papieskim, tylko papie\u017c mo\u017ce tam celebrowa\u0107, a gdy kto\u015b inny chce go u\u017cy\u0107, potrzebne jest \u201eBreve<\/em>\u201d apostolskie. Po czterech stronach wznosz\u0105 si\u0119 cztery wielkie kolumny spiralne, kt\u00f3re podtrzymuj\u0105 baldachim ozdobiony rze\u017abami, wszystko z br\u0105zu. Wysoko\u015b\u0107 tego baldachimu od poziomu pod\u0142ogi r\u00f3wna si\u0119 wysoko\u015bci najwy\u017cszych pa\u0142ac\u00f3w w Turynie.

Gr\u00f3b Piotra: ciekawostki o \u015bwi\u0119tym
<\/strong>Przed o\u0142tarzem papieskim przez podw\u00f3jne marmurowe schody schodzi si\u0119 na poziom Konfesji. Na ko\u0144cu schod\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 dwie kolumny alabastrowe z Orte, materia\u0142u bardzo rzadkiego, przezroczystego jak diament. Sto dwana\u015bcie lamp p\u0142onie nieprzerwanie wok\u00f3\u0142 czcigodnego miejsca. W tle otwiera si\u0119 nisza utworzona w staro\u017cytnym oratorium wzniesionym przez \u015bw. Sylwestra, gdzie \u015bw. Anaklet \u201ewzni\u00f3s\u0142 epitafium ku czci \u015bw. Piotra\u201d. Tutaj spoczywa cia\u0142o Ksi\u0119cia Aposto\u0142\u00f3w. W bocznych \u015bcianach znajduj\u0105 si\u0119 dwie drzwi z \u017celazn\u0105 bram\u0105, przez kt\u00f3re przechodzi si\u0119 do \u015bwi\u0119tych grot. Tu\u017c naprzeciwko niszy 28 listopada 1822 roku umieszczono marmurow\u0105 statu\u0119 Piusa VI, kt\u00f3ry kl\u0119czy w gorliwej modlitwie. Jest to jedno z najpi\u0119kniejszych dzie\u0142 Antoniego Canovy. Pius VI mia\u0142 w zwyczaju odwiedza\u0107 gr\u00f3b \u015bw. Piotra, aby si\u0119 modli\u0107, zar\u00f3wno w ci\u0105gu dnia, jak i czasami w nocy. Za \u017cycia wyrazi\u0142 \u017cywe pragnienie, aby tam zosta\u0107 pochowanym, a po jego \u015bmierci postanowiono spe\u0142ni\u0107 to \u017cyczenie. Jednak po wykopaniu niewielkiej g\u0142\u0119boko\u015bci odkryto gr\u00f3b, na kt\u00f3rym by\u0142o napisane:\u00a0Linus episcopus<\/em>. Natychmiast wszystko przywr\u00f3cono do porz\u0105dku, a Papie\u017c zosta\u0142 pochowany w innym k\u0105cie \u015bwi\u0105tyni. W wybranym miejscu zamiast cia\u0142a umieszczono wspomnian\u0105 statu\u0119. Widzieli\u015bmy i dotkn\u0119li\u015bmy na w\u0142asnej sk\u00f3rze, co tutaj jest cenne, ale nie mogli\u015bmy zobaczy\u0107 cia\u0142a pierwszego papie\u017ca, poniewa\u017c od wiek\u00f3w gr\u00f3b nie by\u0142 otwierany z obawy, \u017ce kto\u015b spr\u00f3buje zabra\u0107 jak\u0105\u015b relikwi\u0119.

Nad tym grobem wzniesiono bogaty o\u0142tarz: tutaj mia\u0142em pociech\u0119, aby odprawi\u0107 Msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105. Ten o\u0142tarz z przylegaj\u0105c\u0105 kaplic\u0105 otrzymuje \u015bwiat\u0142o z kilku okienek pokrytych metalowymi kratami. Podczas budowy bazyliki mia\u0142o miejsce cudowne zdarzenie, o kt\u00f3rym opowiada\u0142 \u015bwiadek. Zanim dach zosta\u0142 uko\u0144czony, spad\u0142y tak gwa\u0142towne deszcze, \u017ce wody zala\u0142y pod\u0142og\u0119 bazyliki do wysoko\u015bci jednej stopy. Mimo takiej obfito\u015bci woda nie o\u015bmieli\u0142a si\u0119 zbli\u017cy\u0107 do o\u0142tarza Konfesji, ani nie zesz\u0142a do dolnego oratorium przez wspomniane trzy okienka, poniewa\u017c, gdy zbli\u017cy\u0142a si\u0119, zatrzyma\u0142a si\u0119, pozostaj\u0105c w zawieszeniu, tak \u017ce ani jedna kropla nie dotar\u0142a, aby zmoczy\u0107 to sanktuarium. Po obejrzeniu ka\u017cdego przedmiotu, spojrzeniu w ka\u017cdy k\u0105t, na \u015bciany, sklepienia, pod\u0142og\u0119, zapytali\u015bmy, czy nie ma ju\u017c nic wi\u0119cej do zobaczenia.
\u2013\u00a0Nic wi\u0119cej,<\/em>\u00a0odpowiedziano nam.
\u2013\u00a0Ale gr\u00f3b \u015awi\u0119tego Aposto\u0142a, gdzie jest?<\/em>
\u2013\u00a0Tutaj poni\u017cej. Znajduje si\u0119 w tym samym miejscu, gdy sta\u0142a stara bazylika<\/em>\u00a0[\u2026]
\u2013 Ale chcieliby\u015bmy zobaczy\u0107 a\u017c tam.
<\/em>\u2013\u00a0To niemo\u017cliwe<\/em>\u00a0[\u2026]
\u2013\u00a0Ale papie\u017c powiedzia\u0142, \u017ce mogliby\u015bmy zobaczy\u0107 wszystko. Je\u015bli wracaj\u0105c do niego powie nam, czy widzieli\u015bmy wszystko, by\u0142oby mi przykro, \u017ce nie mog\u0119 odpowiedzie\u0107 twierdz\u0105co<\/em>.
Monsignore [kt\u00f3ry nas prowadzi\u0142] wys\u0142a\u0142 po kilka kluczy i otworzy\u0142 rodzaj szafy. Tutaj otworzy\u0142a si\u0119 wn\u0119ka, kt\u00f3ra schodzi\u0142a w d\u00f3\u0142. By\u0142o ca\u0142kowicie ciemno.
\u2013\u00a0Czy jest Ksi\u0105dz zadowolony?<\/em>\u00a0Zapyta\u0142 mnie Monsignore.
\u2013\u00a0Jeszcze nie, chcia\u0142bym zobaczy\u0107.<\/em>
\u2013\u00a0A jak chce Ksi\u0105dz to zrobi\u0107?<\/em>
\u2013\u00a0Prosz\u0119 przynie\u015b\u0107 knot i zapa\u0142k\u0119.<\/em>\u00a0Przyniesiono knot i zapa\u0142k\u0119, kt\u00f3r\u0105 przy\u0142o\u017cono do ko\u0144ca knota, ale zgas\u0142a natychmiast w powietrzu bez tlenu. Knot nie si\u0119ga\u0142 na dno. Wtedy przyniesiono inny knot, kt\u00f3ry mia\u0142 na ko\u0144cu \u017celazny hak. Tak uda\u0142o si\u0119 dotkn\u0105\u0107 wieka grobu \u015bw. Piotra. By\u0142 on na g\u0142\u0119boko\u015bci siedmiu\/osiem metr\u00f3w. Lekko stukaj\u0105c, d\u017awi\u0119k, kt\u00f3ry dochodzi\u0142, wskazywa\u0142, \u017ce hak uderza\u0142 raz w \u017celazo, raz w marmur. To potwierdza\u0142o to, co napisali staro\u017cytni historycy.

Potrzebny by\u0142by osobny tom, aby opisa\u0107 rzeczy, kt\u00f3re widziano. To, co istnia\u0142o w bazylikach konstanty\u0144skich, zachowa\u0142o si\u0119 w bocznych tablicach, na pod\u0142ogach lub w sklepieniach podziemnych. Podkre\u015blam tylko jedn\u0105 rzecz, wizerunek Matki Bo\u017cej\u00a0della Bocciata,<\/em>\u00a0bardzo pradawny, umieszczony w podziemnym o\u0142tarzu. Nazwa pochodzi od nast\u0119puj\u0105cego faktu. Pewien m\u0142odzieniec z pogardy lub, by\u0107 mo\u017ce, nieostro\u017cnie, uderzy\u0142 kul\u0105 w oko obraz Matki Bo\u017cej. Mia\u0142 wtedy miejsce wielki cud. Krew sp\u0142yn\u0119\u0142a z czo\u0142a i z oka, kt\u00f3re wci\u0105\u017c czerwone wida\u0107 na policzkach wizerunku. Dwie krople rozprysn\u0119\u0142y si\u0119 na kamieniu, kt\u00f3ry jest starannie przechowywany za dwoma \u017celaznymi bramami.

O\u0142tarze, kaplice, groby
<\/strong>Nad o\u0142tarzem papieskim i grobem \u015bw. Piotra wznosi si\u0119 ogromna kopu\u0142a, kt\u00f3ra zachwyca ka\u017cdego, kto j\u0105 obserwuje. Cztery wielkie filary j\u0105 podtrzymuj\u0105: ka\u017cdy z nich ma oko\u0142o stu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu krok\u00f3w, oko\u0142o dwudziestu pi\u0119ciu\u00a0trabucchi<\/em>, obwodu. Wok\u00f3\u0142 tej wysokiej kopu\u0142y znajduj\u0105 si\u0119 eleganckie prace mozaikowe wykonane przez najs\u0142ynniejszych autor\u00f3w. Na filarach wyryto cztery nisze zwane Loggiami Relikwii, kt\u00f3rymi s\u0105:\u00a0Chusta \u015awi\u0119tej Weroniki<\/em>,\u00a0\u015awi\u0119ty Krzy\u017c<\/em>,\u00a0\u015awi\u0119ta W\u0142\u00f3cznia\u00a0<\/em>i\u00a0\u015bw. Andrzej<\/em>. W\u015br\u00f3d nich s\u0142ynna jest ta po\u015bwi\u0119cona \u015awi\u0119tej Chu\u015bcie, za kt\u00f3r\u0105 uwa\u017ca si\u0119 za ten kawa\u0142ek materia\u0142u, kt\u00f3rego u\u017cy\u0142 Zbawiciel, aby osuszy\u0107 swoj\u0105 twarz ociekaj\u0105c\u0105 krwi\u0105. Pozostawi\u0142 na nim swoje podobie\u0144stwo, kt\u00f3re podarowa\u0142 Weronice, kt\u00f3ra p\u0142acz\u0105c towarzyszy\u0142a mu na Kalwarii. Osoby godne zaufania opowiadaj\u0105, \u017ce to \u015awi\u0119te Oblicze w roku 1849 krwawi\u0142o wielokrotnie, a nawet zmieni\u0142o kolor, tak \u017ce zmieni\u0142o rysy. Te rzeczy zosta\u0142y zapisane, a kanonicy Bazyliki \u015bw. Piotra daj\u0105 na to \u015bwiadectwo.

Zaczynaj\u0105c od o\u0142tarza papieskiego i kieruj\u0105c si\u0119 w stron\u0119 po\u0142udniow\u0105, napotykamy gr\u00f3b\u00a0Aleksandra VIII<\/em>\u00a0Ottobuoniego. Zosta\u0142 on wzniesiony przez jego bratanka kardyna\u0142a Pietro Ottobuoniego. Statua Papie\u017ca siedz\u0105cego na tronie jest metalowa. Dwie marmurowe statuy znajduj\u0105 si\u0119 po obu stronach i przedstawiaj\u0105\u00a0Religi\u0119<\/em>\u00a0i\u00a0Roztropno\u015b\u0107<\/em>. Urna jest przykryta reliefem kanonizacji \u015bw. Wawrzy\u0144ca Giustinianiego, \u015bw. Jana Kapistrana, \u015bw. Jana da san Facondo, \u015bw. Jana Bo\u017cego i \u015bw. Paschalisa Bajlona, wykonanym przez Aleksandra VIII w 1690 roku. Obok wznosi si\u0119 o\u0142tarz\u00a0\u015bw. Leona Wielkiego<\/em>, na kt\u00f3rym podziwia si\u0119 zaskakuj\u0105cy relief Papie\u017ca, kt\u00f3ry idzie naprzeciwko okrutnego Attyli. Na g\u00f3rze przedstawieni s\u0105 \u015bwi\u0119ci Piotr i Pawe\u0142, obok Papie\u017ca Attyla, przera\u017cony pojawieniem si\u0119 obu i w akcie oddania ho\u0142du Papie\u017cowi. W urnie pod o\u0142tarzem spoczywa cia\u0142o \u015bwi\u0119tego papie\u017ca i doktora Ko\u015bcio\u0142a. Przed nim znajduje si\u0119 gr\u00f3b Leona XII, zmar\u0142ego w 1829 roku, kt\u00f3ry mia\u0142 tak\u0105 cze\u015b\u0107 dla tego swojego chwalebnego poprzednika, \u017ce chcia\u0142 by\u0107 pochowany obok niego. [\u2026]

Nast\u0119pny o\u0142tarz jest po\u015bwi\u0119cony Matce Bo\u017cej\u00a0della Colonna<\/em>, tak nazwanej, poniewa\u017c czci si\u0119 tam wizerunek Marii namalowany na kolumnie staro\u017cytnej Bazyliki Konstanty\u0144skiej. Zosta\u0142 umieszczony w 1607 roku. O\u0142tarz przechowuje cia\u0142a Leona II, III i IV. Kontynuuj\u0105c spacer wzd\u0142u\u017c linii po\u0142udniowej, po prawej stronie napotykamy gr\u00f3b\u00a0Aleksandra VII<\/em>\u00a0Ghigi z czterema statuami:\u00a0Sprawiedliwo\u015bci<\/em>,\u00a0Roztropno\u015bci<\/em>,\u00a0Mi\u0142o\u015bci<\/em>\u00a0i\u00a0Prawdy<\/em>. Poniewa\u017c ten papie\u017c zawsze mia\u0142 na uwadze my\u015bl o \u015bmierci, rze\u017abiarz umie\u015bci\u0142 relief, pod kt\u00f3rym posta\u0107 \u015bmierci pokazuje klepsydr\u0119, czyli zegar piaskowy, kt\u00f3ry ma zako\u0144czy\u0107 swoje odliczanie. Papie\u017c modli si\u0119 z z\u0142o\u017conymi r\u0119kami na kolanach. O\u0142tarz po lewej stronie jest po\u015bwi\u0119cony aposto\u0142om\u00a0Piotrowi i Paw\u0142owi<\/em>. Przedstawia upadek Szymona Maga. Naprzeciwko znajduje si\u0119 o\u0142tarz\u00a0\u015bwi\u0119tych Szymona i Judy<\/em>, kt\u00f3rzy tutaj spoczywaj\u0105. O\u0142tarz po prawej stronie jest natomiast po\u015bwi\u0119cony\u00a0\u015bw. Tomaszowi<\/em>\u00a0i przechowuje cia\u0142o\u00a0Bonifacego IV<\/em>, podczas gdy ten po lewej stronie zachowuje\u00a0szcz\u0105tki Leona IX<\/em>. Naprzeciwko drzwi zakrystii o\u0142tarz\u00a0\u015bwi\u0119tych Piotra i Andrzeja<\/em>\u00a0przedstawia w cennej mozaice \u015bmier\u0107 Ananiasza i Szafiry.

W ten spos\u00f3b docieramy do Kaplicy Klementy\u0144skiej, kt\u00f3rej o\u0142tarz, po\u015bwi\u0119cony\u00a0\u015bw. Grzegorzowi Wielkiemu<\/em>, jest zwie\u0144czony pi\u0119kn\u0105 mozaik\u0105 \u015bwi\u0119tego w akcie nawracania niewiernych. Pod o\u0142tarzem czci si\u0119 jego cia\u0142o. Nad drzwiami prowadz\u0105cymi do organ\u00f3w znajduje si\u0119 pomnik grobowy\u00a0Piusa VII<\/em>. Papie\u017c, siedz\u0105cy na bogatym tronie i ubrany w szaty papieskie, jest w akcie b\u0142ogos\u0142awienia. Statuy umieszczone po bokach przedstawiaj\u0105\u00a0M\u0105dro\u015b\u0107<\/em>\u00a0i\u00a0Odwag\u0119<\/em>. Przed dotarciem do nawy bocznej napotykamy o\u0142tarz\u00a0Przemienienia<\/em>, kt\u00f3rego mozaika przedstawia Przemienienie Zbawiciela na g\u00f3rze Tabor.

Nawa mniejsza lewa
<\/strong>Wchodz\u0105c do nawy mniejszej, po obu stronach napotykamy dwa groby, po prawej stronie gr\u00f3b\u00a0Leona XI<\/em>\u00a0Medyceusza. Relief przedstawia Papie\u017ca, kt\u00f3ry odpuszcza winy Henrykowi IV kr\u00f3lowi Francji [\u2026] Ni\u017cej znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017ce wyrze\u017abione z mottem:\u00a0Sic floruit<\/em>, aby wskaza\u0107 na przemijalno\u015b\u0107 \u017cycia i symbolizowa\u0107 kr\u00f3tko\u015b\u0107 pontyfikatu Leona XI, kt\u00f3ry trwa\u0142 tylko 21 dni.
Sarkofag po lewej stronie nale\u017cy do\u00a0Innocentego XI<\/em>\u00a0Odescalchiego. Nad nim znajduje si\u0119 relief przedstawiaj\u0105cy wyzwolenie Wiednia z r\u0105k Turk\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce podczas jego pontyfikatu. Wchodz\u0105c dalej w nawie, docieramy do\u00a0kaplicy ch\u00f3ru<\/em>, wzbogaconej mozaikami i obrazami. Pod o\u0142tarzem spoczywa cia\u0142o\u00a0\u015bw. Jana Chryzostoma<\/em>. Ta kaplica ma podziemie, w kt\u00f3rym przechowywane s\u0105 prochy\u00a0Klemensa XI.<\/em>\u00a0Nazywana jest\u00a0Kaplic\u0105 Syksty\u0144sk\u0105<\/em>\u00a0przez Sykstusa IV, kt\u00f3ry wzni\u00f3s\u0142 inn\u0105 w tym samym miejscu staro\u017cytnej bazyliki. Po prawej stronie wchodzi si\u0119 na ch\u00f3r, a do\u00a0Kaplicy Giulia<\/em>, tak nazwanej na cze\u015b\u0107 Juliusza II, kt\u00f3ry by\u0142 jej fundatorem. Nad tymi drzwiami znajduje si\u0119 urna z gipsu, kt\u00f3ra przechowuje prochy\u00a0Grzegorza XVI<\/em>, zmar\u0142ego w 1846 roku. Ta urna jest zarezerwowana na przyj\u0119cie cia\u0142a ostatniego papie\u017ca, a\u017c do momentu, gdy zostanie mu wzniesiony gr\u00f3b.

Gr\u00f3b\u00a0Innocentego VIII<\/em>\u00a0z rodziny Cibo znajduje si\u0119 naprzeciwko. Dwie postacie tego Papie\u017ca: jedna siedz\u0105ca z \u017celazem w\u0142\u00f3czni w r\u0119ku, aby nawi\u0105za\u0107 do tej, kt\u00f3r\u0105 przebito Jezusa, podarowan\u0105 mu przez Bajasetto II, cesarza Turk\u00f3w; druga le\u017c\u0105ca, pod pierwsz\u0105 [\u2026] Naprzeciwko drzwiczek prowadz\u0105cych do schod\u00f3w kopu\u0142y znajduje si\u0119 epitafium\u00a0Jakuba III<\/em>, kr\u00f3la Anglii, z rodziny Stuart\u00f3w, zmar\u0142ego w Rzymie 1 stycznia 1766 roku, oraz jego dw\u00f3ch syn\u00f3w Karola III i Henryka IX, kardyna\u0142a, ksi\u0119cia Yorku. Trzy popiersia w reliefie s\u0105 autorstwa Antonio Canovy.
Ostatnia kaplica to\u00a0Kaplica Chrztu<\/em>. Misa chrzcielna jest z porfiru i stanowi\u0142a pokryw\u0119 urny cesarza Ottona II, kt\u00f3ra zosta\u0142a tutaj przeniesiona, gdy jego prochy zosta\u0142y z\u0142o\u017cone w Grotach Watyka\u0144skich [\u2026]

Rzym. Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Andrzeja na Kwirynale
<\/strong>Pozwolenie na wizyt\u0119 ko\u0144czy\u0142o si\u0119 o dwunastej trzydzie\u015bci, wi\u0119c pan Carlo, kt\u00f3ry nas prowadzi\u0142, a my r\u00f3wnie\u017c prowadzeni przez dobry apetyt, od\u0142o\u017cyli\u015bmy na inn\u0105 okazj\u0119 wspinaczk\u0119 na kopu\u0142\u0119 i wizyt\u0119 w Pa\u0142acu Watyka\u0144skim. Po obiedzie i kilku godzinach odpoczynku rzucili\u015bmy okiem na Kwiryna\u0142 i najwa\u017cniejsze rzeczy w pobli\u017cu naszego mieszkania. Kwiryna\u0142 jest jednym z siedmiu wzg\u00f3rz staro\u017cytnego Rzymu, tak nazwanym od\u00a0Quirit\u00f3w<\/em>, kt\u00f3rzy przyszli tutaj mieszka\u0107, oraz od \u015bwi\u0105tyni po\u015bwi\u0119conej Romulusowi, czczonej pod imieniem\u00a0Quirino<\/em>. Po lewej stronie, id\u0105c w kierunku placu Monte Cavallo, znajduje si\u0119\u00a0ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Andrzeja<\/strong><\/a>, gdzie obecnie znajduje si\u0119 nowicjat jezuit\u00f3w. Przechowuje on, w kaplicy po\u015bwi\u0119conej\u00a0\u015bw. Stanis\u0142awowi Kostce<\/strong>, w urnie z lapis lazuli ozdobionej cennymi marmurami, cia\u0142o \u015bwi\u0119tego. Obok tego ko\u015bcio\u0142a znajduje si\u0119 klasztor dominikan\u00f3w. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce te dwie budowle powsta\u0142y na ruinach \u015bwi\u0105tyni\u00a0Quirino<\/em>. Po prawej stronie ulicy wznosi si\u0119 majestatyczny pa\u0142ac kwirynalski, rozpocz\u0119ty przez Paw\u0142a III oko\u0142o 300 lat temu, a uko\u0144czony przez jego nast\u0119pc\u00f3w. Ozdabiaj\u0105 go architektura, rze\u017aby, malarstwo i mozaiki wysokiej jako\u015bci. Papie\u017c mieszka tam przez cz\u0119\u015b\u0107 roku. Pa\u0142ac ma przestronny ogr\u00f3d o obwodzie oko\u0142o jednej mili. W\u015br\u00f3d innych cud\u00f3w mo\u017cna podziwia\u0107 organy, kt\u00f3re graj\u0105 zasilane si\u0142\u0105 wody, kt\u00f3ra tutaj p\u0142ynie.

Przed Kwiryna\u0142em otwiera si\u0119 plac Monte Cavallo, tak nazwany z powodu dw\u00f3ch kolosalnych koni z br\u0105zu, kt\u00f3re przedstawiaj\u0105\u00a0Kastora i Polluksa<\/em>. Pius VI kaza\u0142 wznosi\u0107 obelisk po\u015brodku tego placu. Jest to dzie\u0142o wykonane na zlecenie Smarre i Efre, ksi\u0105\u017c\u0105t Egiptu, i przetransportowane do Rzymu przez cesarza Klaudiusza. Nie ma hieroglif\u00f3w. Na po\u0142udniu dominuje wspania\u0142y pa\u0142ac Rospigliosi, wzniesiony tam, gdzie niegdy\u015b by\u0142y termy Konstantyna. Mi\u0142o\u015bnicy sztuk pi\u0119knych mog\u0105 tutaj odwiedzi\u0107 wiele arcydzie\u0142 malarstwa i rze\u017aby.

Bazylika \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca z Jerozolimy
<\/strong>4 marca by\u0142 po\u015bwi\u0119cony\u00a0bazylice \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca z Jerozolimy<\/strong><\/a>. Pogoda by\u0142a pochmurna, a po przej\u015bciu niewielkiego odcinka drogi zaskoczy\u0142 nas deszcz. Nie maj\u0105c parasola, dotarli\u015bmy mokrzy jak dwa szczury; jednak pocieszenie, jakie odczuli\u015bmy podczas wizyty, zrekompensowa\u0142o nam zar\u00f3wno wod\u0119, jak i niewygod\u0119. Jest to jedna z siedmiu bazylik, kt\u00f3re odwiedza si\u0119, aby zdoby\u0107 odpusty. Zosta\u0142a zbudowana przez Konstantyna Wielkiego, w miejscu, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 pa\u0142ac zwany Sassorio, i zosta\u0142a nazwana Bazylik\u0105 Sassoria\u0144sk\u0105, wzniesion\u0105 ku pami\u0119ci odkrycia Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego, dokonanym przez \u015bw. Helen\u0119, matk\u0119 cesarza, w Jerozolimie. Ta ksi\u0119\u017cniczka kaza\u0142a przetransportowa\u0107 wiele ziemi z Golgoty, pobranej z miejsca, gdzie odnaleziono Krzy\u017c Chrystusa. Budowla nosi nazw\u0119\u00a0Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego<\/em>\u00a0z powodu znacznej cz\u0119\u015bci \u015bwi\u0119tego Drewna, kt\u00f3re si\u0119 tam zachowa\u0142o, a dodano\u00a0z Jerozolimy,<\/em>\u00a0poniewa\u017c ta \u015bwi\u0119ta relikwia, wraz z wieloma innymi, zosta\u0142a stamt\u0105d przetransportowana. Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 konsekrowany przez papie\u017ca Sylwestra. Pod g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzem spoczywaj\u0105 cia\u0142a \u015bw. Cezarego i \u015bw. Anastazego m\u0119czennik\u00f3w [\u2026]

Naprzeciw o\u0142tarza znajduje si\u0119 Kaplica Gregoria\u0144ska, uprzywilejowana, poniewa\u017c mo\u017cna tam uzyska\u0107 odpust zupe\u0142ny, kt\u00f3ry mo\u017cna zastosowa\u0107 dla dusz w czy\u015b\u0107cu, zar\u00f3wno dla tych, kt\u00f3rzy odprawiaj\u0105 Msz\u0119, jak i dla tych, kt\u00f3rzy jej s\u0142uchaj\u0105. Przy tym o\u0142tarzu z wielk\u0105 pociech\u0105 odprawi\u0142em r\u00f3wnie\u017c Msz\u0119. Obok ko\u015bcio\u0142a znajduje si\u0119 klasztor cysters\u00f3w. Opat to pewien Marchini, Piemontczyk, kt\u00f3ry okaza\u0142 nam wiele uprzejmo\u015bci. Mi\u0119dzy innymi pozwoli\u0142 nam zwiedzi\u0107 bibliotek\u0119, bogat\u0105 w stare pergaminy i inne dzie\u0142a [\u2026]

Deszczowy dzie\u0144
<\/strong>5 marca by\u0142 deszczowym dniem, dlatego prawie ca\u0142y sp\u0119dzili\u015bmy na pisaniu. Ciekawostk\u0105 w Rzymie jest to, \u017ce pada deszcz i \u015bwieci s\u0142o\u0144ce jednocze\u015bnie, wi\u0119c w pewnych porach roku trzeba by\u0107 ci\u0105gle zaopatrzonym w parasol, aby broni\u0107 si\u0119 przed s\u0142o\u0144cem lub deszczem. O dziesi\u0105tej tego dnia zmar\u0142 ojciec Lolli, rektor nowicjatu jezuit\u00f3w, w ko\u015bciele \u015bw. Andrzeja na\u00a0Monte Cavallo<\/em>, Piemontczyk, kt\u00f3ry przez d\u0142ugi czas mieszka\u0142 w Turynie, gdzie zyska\u0142 s\u0142aw\u0119 dzi\u0119ki kaznodziejstwu i trosce o apostolat w konfesjonale. Kr\u00f3lowa Sardynii Maria Teresa wybra\u0142a go na swojego spowiednika [\u2026]

Tego dnia dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce choroby w Rzymie si\u0119 rozmno\u017cy\u0142y, a obecna \u015bmiertelno\u015b\u0107 jest cztery razy wy\u017csza od \u015bredniej. Tylko w miesi\u0105cach styczniu i lutym zmar\u0142o oko\u0142o 6600 os\u00f3b; to bardzo du\u017ca liczba, bior\u0105c pod uwag\u0119 populacj\u0119 wynosz\u0105c\u0105 oko\u0142o 130 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w. Pod wiecz\u00f3r wyszed\u0142em, aby ogoli\u0107 brod\u0119. Poszed\u0142em do zak\u0142adu i zosta\u0142em do\u015b\u0107 dobrze obs\u0142u\u017cony; ale postanowi\u0142em, \u017ce nigdy wi\u0119cej tam nie p\u00f3jd\u0119, poniewa\u017c barber tak mnie szarpa\u0142 i potrz\u0105sa\u0142, \u017ce m\u00f3g\u0142by mi przesun\u0105\u0107 z\u0119by i szcz\u0119ki, gdyby nie mia\u0142y mocnych korzeni.

O\u015brodek\u00a0San Michele<\/em>
<\/strong>Zgodnie z zaproszeniem, kt\u00f3re otrzymali\u015bmy od kardyna\u0142a Tostiego, 6 marca poszli\u015bmy z rodzin\u0105 De Maistre odwiedzi\u0107 o\u015brodek\u00a0San Michele<\/em>. Opr\u00f3cz tego, co powiedzia\u0142em poprzednim razem, mog\u0119 doda\u0107, co nast\u0119puje. Pierwszym aktem uprzejmo\u015bci, jakim nas obdarzono, by\u0142 wspania\u0142y posi\u0142ek, w kt\u00f3rym jednak nie mogli\u015bmy uczestniczy\u0107, poniewa\u017c zjedli\u015bmy wcze\u015bniej przed wyjazdem, a b\u0119d\u0105c w dniu postu, nie mogli\u015bmy ju\u017c je\u015b\u0107 a\u017c do obiadu. Tak wi\u0119c ograniczyli\u015bmy si\u0119 do ma\u0142ej fili\u017canki czekolady, o kt\u00f3rej jego Eminencja nam powiedzia\u0142, \u017ce jest zgodna z postem. Dano nam r\u00f3wnie\u017c nap\u00f3j o doskona\u0142ym smaku mandarynkowym, rodzaj wina z suszonych owoc\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y wymieszane z wod\u0105 i cukrem. Tylko Rua, nie b\u0119d\u0105c zobowi\u0105zany do postu, zjad\u0142 co\u015b bardziej konkretnego.

Nast\u0119pnie rozpocz\u0119li\u015bmy wizyt\u0119 w tym przestronnym o\u015brodku, gdzie przebywa ponad osiemset os\u00f3b. Kardyna\u0142 Tosti towarzyszy\u0142 nam wsz\u0119dzie. Zatrzymali\u015bmy si\u0119 szczeg\u00f3lnie po to, aby przyjrze\u0107 si\u0119 pracy m\u0142odych. Tutaj ucz\u0105 si\u0119 tych samych rzemios\u0142, kt\u00f3rych uczymy u nas: wi\u0119kszo\u015b\u0107 zajmuje si\u0119 rysunkiem, malarstwem, rze\u017ab\u0105; a wielu pracuje w wewn\u0119trznej drukarni. Ojciec \u015awi\u0119ty, aby pom\u00f3c O\u015brodkowi, przyzna\u0142 mu przywilej wy\u0142\u0105cznego drukowania ksi\u0105\u017cek szkolnych u\u017cywanych w Pa\u0144stwie Papieskim. Na dachu budynku znajduje si\u0119 taras z wspania\u0142ym widokiem: patrz\u0105c na zach\u00f3d, wida\u0107 ob\u00f3z francuski, kt\u00f3ry przyby\u0142, aby wyzwoli\u0107 Rzym [\u2026] O godzinie dwunastej trzydzie\u015bci, gdy ch\u0142opcy ju\u017c jedli obiad, a kardyna\u0142 by\u0142 bardzo zm\u0119czony, po\u017cegnali\u015bmy si\u0119 [\u2026]

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Matki Bo\u017cej\u00a0in Cosmedin<\/em>\u00a0i Usta Prawdy
<\/strong>Zgodnie ze zwyczajem pada\u0142 wspania\u0142y deszcz, a ja Ru\u0105, maj\u0105c tylko jeden bardzo ma\u0142y parasol, znale\u017ali\u015bmy spos\u00f3b, aby si\u0119 zmoczy\u0107. Przeszli\u015bmy przez Tyber na mo\u015bcie zwanym\u00a0Ponte Rotto<\/em>, poniewa\u017c si\u0119 zawali\u0142, a zosta\u0142 zast\u0105piony mostem \u017celaznym, bardzo podobnym do tego, kt\u00f3ry mamy na Padzie w Turynie. Dawniej nazywa\u0142 si\u0119 mostem\u00a0Coclite<\/em>, poniewa\u017c to ten sam, w kt\u00f3rym Horacy Coklit stawi\u0142 heroiczny op\u00f3r armii Porsenny, a\u017c most zosta\u0142 przeci\u0119ty, a on skoczy\u0142 do Tybru, przep\u0142ywaj\u0105c na drugi brzeg w\u015br\u00f3d strza\u0142\u00f3w zdumionych wrog\u00f3w.

Tutaj znajduje si\u0119 ulica zwana\u00a0Usta Prawdy<\/em><\/a>, poniewa\u017c na jej ko\u0144cu znajdowa\u0142o si\u0119 miejsce, gdzie prowadzono tych, kt\u00f3rzy mieli z\u0142o\u017cy\u0107 przysi\u0119g\u0119. Teraz znajduje si\u0119 tam ko\u015bci\u00f3\u0142 zwany\u00a0Matki Bo\u017cej\u00a0in Cosmedin<\/em><\/strong><\/a>,<\/em>\u00a0co oznacza ozdob\u0119, poniewa\u017c zosta\u0142 wspaniale ozdobiony przez papie\u017ca Adriana I. W jego wn\u0119trzu zachowano katedr\u0119, z kt\u00f3rej korzysta\u0142 \u015bw. Augustyn, gdy uczy\u0142 retoryki. Pod wiatro\u0142apem schronili\u015bmy si\u0119, aby poczeka\u0107, a\u017c minie ulewa, kt\u00f3ra zalewa\u0142a wszystkie ulice. Gdy tam byli\u015bmy, rzucili\u015bmy okiem na plac, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c nazywa si\u0119 Usta Prawdy.

Gospodarze<\/strong>
By\u0142o tam wiele wo\u0142\u00f3w zaprz\u0119\u017conych, kt\u00f3re pas\u0142y si\u0119, wystawione na deszcz, b\u0142oto i wiatr. Gospodarze schronili si\u0119 pod tym samym wiatro\u0142apem, zasiadaj\u0105c do obiadu z zazdrosnym apetytem. Zamiast zupy i dania mieli kawa\u0142ek surowego dorsza, z kt\u00f3rego ka\u017cdy odrywa\u0142 kawa\u0142ek. Kilka bu\u0142eczek z m\u0105ki kukurydzianej i \u017cytniej by\u0142o ich chlebem. Woda by\u0142a ich napojem. Widz\u0105c w nich wyraz prostoty i dobroci, podszed\u0142em i przeprowadzi\u0142em t\u0119 rozmow\u0119.
\u2013\u00a0Macie dobry apetyt?<\/em>
\u2013\u00a0Bardzo<\/em>, odpowiedzia\u0142 jeden z nich.
\u2013\u00a0Wystarcza wam to jedzenie, aby zaspokoi\u0107 g\u0142\u00f3d i si\u0119 utrzyma\u0107?
<\/em>\u2013\u00a0Wystarcza, dzi\u0119ki Bogu, gdy mo\u017cemy je mie\u0107, poniewa\u017c b\u0119d\u0105c biednymi, nie mo\u017cemy oczekiwa\u0107 wi\u0119cej.
\u2013 Dlaczego nie prowadzicie tych wo\u0142\u00f3w do stajni?
\u2013 Poniewa\u017c jej nie mamy.
\u2013 Zostawiacie je zawsze wystawione na wiatr, deszcz, grad dzie\u0144 i noc?
\u2013 Zawsze, zawsze.
\u2013 Robicie to samo w swoich wioskach?
<\/em>\u2013\u00a0Tak, robimy to samo, poniewa\u017c tam r\u00f3wnie\u017c nie mamy stajni, wi\u0119c czy pada deszcz, czy wieje wiatr, czy pada \u015bnieg, dzie\u0144 i noc zawsze s\u0105 na zewn\u0105trz.
\u2013 A krowy i ciel\u0119ta r\u00f3wnie\u017c s\u0105 nara\u017cone na takie niepogody?
\u2013 Oczywi\u015bcie. W\u015br\u00f3d nas panuje zwyczaj, \u017ce zwierz\u0119ta, te w stajni zawsze s\u0105 w stajni, a te, kt\u00f3re zaczynaj\u0105 by\u0107 na zewn\u0105trz, zawsze pozostaj\u0105 na zewn\u0105trz.
\u2013 Mieszkacie bardzo daleko st\u0105d?
\u2013 Czterdzie\u015bci mil.
\u2013 W dni \u015bwi\u0105teczne mo\u017cecie uczestniczy\u0107 w nabo\u017ce\u0144stwach?
\u2013 O! Kto w to w\u0105tpi? Mamy nasz\u0105 kaplic\u0119, ksi\u0119dza, kt\u00f3ry odprawia Msz\u0119, wyg\u0142asza kazanie i katechizuje, a wszyscy, niezale\u017cnie od odleg\u0142o\u015bci, staraj\u0105 si\u0119 przyby\u0107.
\u2013 Chodzicie te\u017c czasem do spowiedzi?
\u2013 O! Bez w\u0105tpienia. Czy s\u0105 mo\u017ce chrze\u015bcijanie, kt\u00f3rzy nie wype\u0142niaj\u0105 tych \u015bwi\u0119tych obowi\u0105zk\u00f3w?\u00a0Teraz mamy jubileusz i wszyscy postaramy si\u0119 dobrze go prze\u017cy\u0107.
<\/strong><\/em>Po tej rozmowie wida\u0107 dobr\u0105 natur\u0119 tych wie\u015bniak\u00f3w, kt\u00f3rzy w swojej prostocie \u017cyj\u0105 zadowoleni ze swojej biedy i rado\u015bni ze swojego stanu, pod warunkiem, \u017ce mog\u0105 wype\u0142nia\u0107 obowi\u0105zki dobrego chrze\u015bcijanina i wywi\u0105zywa\u0107 si\u0119 z tego, co dotyczy ich niskiego handlu.

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Matki Bo\u017cej\u00a0del Popolo
<\/em><\/strong>W niedziel\u0119 7 marca by\u0142a przeznaczona na wizyt\u0119 w ko\u015bciele\u00a0Matki Bo\u017cej\u00a0del Popolo<\/em><\/strong><\/a>. Kilka pobo\u017cnych i szlachetnych os\u00f3b pragn\u0119\u0142o, aby\u015bmy poszli tam odprawi\u0107 Msz\u0119, aby m\u00f3c przyj\u0105\u0107 Komuni\u0119. By\u0142a to pobo\u017cna praktyka. O dziewi\u0105tej pan Foccardi, osoba pomocna i pe\u0142na wiary, przyjecha\u0142 po nas swoim powozem, aby przewie\u017a\u0107 nas do wskazanego miejsca. Ten ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 zbudowany w miejscu, gdzie zostali pochowani Neron i rodzina Domicjuszy. Tradycja m\u00f3wi, \u017ce ci\u0105gle pojawia\u0142y si\u0119 tam duchy, kt\u00f3re przera\u017ca\u0142y obywateli, tak \u017ce nikt nie chcia\u0142 mieszka\u0107 w okolicy. Papie\u017c Paschalis II w roku 1099 kaza\u0142 wznie\u015b\u0107 tam ko\u015bci\u00f3\u0142, a aby oddali\u0107 diabelskie ataki, po\u015bwi\u0119ci\u0142 go Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Pannie. W roku 1227 stary ko\u015bci\u00f3\u0142 grozi\u0142 zawaleniem, ale lud rzymski hojnie przyczyni\u0142 si\u0119 do koszt\u00f3w odbudowy. W\u0142a\u015bnie dlatego zosta\u0142 nazwany\u00a0Santa Maria del Popolo<\/em>. Wspania\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142, bogaty w marmury i malowid\u0142a. W g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzu czci si\u0119 cudowny wizerunek Matki Bo\u017cej, kt\u00f3ry na polecenie Grzegorza IX zosta\u0142 przeniesiony z kaplicy Zbawiciela na Lateranie. Obok znajduje si\u0119 klasztor ojc\u00f3w Augustian\u00f3w.

Brama\u00a0del Popolo<\/em>\u00a0dawniej nazywa\u0142a si\u0119 Brama\u00a0Flaminia,<\/em>\u00a0poniewa\u017c znajdowa\u0142a si\u0119 na pocz\u0105tku drogi Flaminia [\u2026]. Poza tymi drzwiami, skr\u0119caj\u0105c w prawo, znajduje si\u0119\u00a0Villa Borghese<\/em><\/a>, majestatyczny budynek, kt\u00f3ry warto odwiedzi\u0107 z powodu wielu dzie\u0142 sztuki, kt\u00f3re s\u0105 tam zachowane. Brama\u00a0del Popolo<\/em>\u00a0otwiera du\u017cy plac, zwany\u00a0Piazza del Popolo<\/em><\/a>, ozdobiony licznymi fontannami i obeliskami, kt\u00f3re, jak ka\u017cdy wie, s\u0105 pomnikami odleg\u0142ej staro\u017cytno\u015bci, wzniesionymi przez kr\u00f3l\u00f3w Egiptu, aby uczyni\u0107 nie\u015bmierteln\u0105 pami\u0119\u0107 o swoich czynach. Wspania\u0142y obelisk, kt\u00f3ry wznosi si\u0119 w \u015brodku placu, zosta\u0142 zbudowany w Heliopolis na polecenie Ramzesa, kr\u00f3la Egiptu, kt\u00f3ry panowa\u0142 w 522 roku p.n.e. Cesarz August kaza\u0142 go przetransportowa\u0107 do Rzymu; ale nieszcz\u0119\u015bliwie przewr\u00f3ci\u0142 si\u0119, \u0142ami\u0105c si\u0119 i zosta\u0142 przykryty ziemi\u0105. Papie\u017c Sykstus V w 1589 roku kaza\u0142 go odkopa\u0107, wznosz\u0105c go na placu, po tym jak na jego szczycie umie\u015bci\u0142 wysoki metalowy krzy\u017c. Jego cztery strony pokryte s\u0105 hieroglifami, czyli tajemniczymi symbolami, kt\u00f3rych u\u017cywali Egipcjanie, aby wyra\u017ca\u0107 rzeczy \u015bwi\u0119te i tajemnice swojej teologii.

Na ko\u0144cu placu wznosi si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142\u00a0Matki Bo\u017cej\u00a0dei Miracoli<\/em><\/strong><\/a>, zbudowany przez Aleksandra VII, nazwany tak z powodu cudownego wizerunku Madonny, kt\u00f3ry wcze\u015bniej by\u0142 namalowany pod \u0142ukiem w pobli\u017cu Tybru. Po lewej stronie znajduje si\u0119 inny ko\u015bci\u00f3\u0142,\u00a0Matki Bo\u017cej\u00a0di Monte Santo<\/em><\/strong><\/a>, poniewa\u017c zosta\u0142 zbudowany na miejscu innego ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry nale\u017ca\u0142 do karmelit\u00f3w z prowincji Monte Santo. Zosta\u0142 otwarty w 1662 roku. Zaspokoiwszy w ten spos\u00f3b nasz\u0105 pobo\u017cno\u015b\u0107 i ciekawo\u015b\u0107, ponownie wsiedli\u015bmy do powozu, kt\u00f3ry zawi\u00f3z\u0142 nas do domu ksi\u0119\u017cnej Potockiej, hrabi\u00f3w i ksi\u0105\u017c\u0105t Sobieskich, dawnych w\u0142adc\u00f3w Polski. \u015aniadanie przygotowane dla nas by\u0142o wspania\u0142e, ale zbyt wystawne, wi\u0119c ma\u0142o odpowiednie dla naszego apetytu. Uda\u0142o nam si\u0119 jako\u015b dostosowa\u0107. Niemniej jednak byli\u015bmy bardzo zadowoleni z naprawd\u0119 chrze\u015bcija\u0144skiej rozmowy, kt\u00f3r\u0105 te panie prowadzi\u0142y przez czas, gdy przebywali\u015bmy w ich domu.
Jedna rzecz wzbudzi\u0142a nasze zdziwienie. Po sko\u0144czeniu jedzenia, gospodyni kaza\u0142a przynie\u015b\u0107 sobie bukiet cygar i zacz\u0119\u0142a pali\u0107. Mimo bardzo o\u017cywionej rozmowy, z wielk\u0105 \u017carliwo\u015bci\u0105 pali\u0142a jedno cygaro po drugim, co wprawia\u0142o mnie w zak\u0142opotanie, zmuszaj\u0105c do znoszenia zapachu dymu, kt\u00f3ry przesi\u0105ka\u0142 ca\u0142y dom. Powodowa\u0142o to u mnie md\u0142o\u015bci, co by\u0142o dla mnie nie do zniesienia [\u2026]

Watykan. Wspinaczka na Kopu\u0142\u0119
<\/strong>Zarezerwowali\u015bmy 8 marca na zwiedzanie s\u0142ynnej kopu\u0142y \u015bw. Piotra. Kanonik Lantieri za\u0142atwi\u0142 nam potrzebny bilet, aby zaspokoi\u0107 t\u0119 ciekawo\u015b\u0107. Godziny, w kt\u00f3rych dozwolone jest wej\u015bcie, s\u0105 od 7 do 11:30 rano. Pogoda by\u0142a s\u0142oneczna, wi\u0119c sprzyjaj\u0105ca. Po odprawieniu Eucharystii w\u00a0Ko\u015bciele Jezuit\u00f3w<\/strong><\/a>, przy o\u0142tarzu \u015bw. Franciszka Ksawerego, dotarli\u015bmy do Watykanu o 9 w towarzystwie hrabiego Carlo De Maistre. Po wr\u0119czeniu biletu otwarto nam ma\u0142e drzwiczki i zacz\u0119li\u015bmy wchodzi\u0107 po bardzo wygodnych schodach, kt\u00f3re przypomina\u0142y stromy taras. W trakcie wspinaczki napotykali\u015bmy r\u00f3\u017cne inskrypcje przypominaj\u0105ce imi\u0119 i rok wszystkich papie\u017cy, kt\u00f3rzy otwierali i zamykali lata jubileuszowe<\/strong>. W pobli\u017cu tarasu zapisani s\u0105 najwi\u0119ksi znani ludzie, kr\u00f3lowie lub ksi\u0105\u017c\u0119ta, kt\u00f3rzy wspi\u0119li si\u0119 a\u017c do latarni kopu\u0142y. Z przyjemno\u015bci\u0105 przeczytali\u015bmy r\u00f3wnie\u017c imiona kilku naszych w\u0142adc\u00f3w i rodziny kr\u00f3lewskiej.

Rzucili\u015bmy okiem na taras bazyliki. Prezentuje si\u0119 jak ogromny brukowany plac, na kt\u00f3rym mo\u017cna gra\u0107 w pi\u0142k\u0119, w\u00a0boule<\/em>\u00a0i tym podobne. Mieszkaj\u0105 tu niekt\u00f3rzy ludzie, kt\u00f3rym powierzono opiek\u0119 nad g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u015bwi\u0105tyni: stolarze, kowale, robotnicy drogowi. Prawie po \u015brodku tarasu znajduje si\u0119 fontanna, kt\u00f3ra jest zawsze otwarta, dok\u0105d Rua poszed\u0142 si\u0119 napi\u0107.
Z dolnego placu obserwowali\u015bmy pos\u0105gi dwunastu Aposto\u0142\u00f3w, kt\u00f3re zdobi\u0105 wysoki gzyms bazyliki. Z daleka wydawa\u0142y si\u0119 ma\u0142e, ale z bliska zauwa\u017cyli\u015bmy, \u017ce tylko kciuk stopy mia\u0142 grubo\u015b\u0107 cia\u0142a cz\u0142owieka. Z tego mo\u017cna zrozumie\u0107, na jakiej wysoko\u015bci si\u0119 znajdowali\u015bmy. Odwiedzili\u015bmy r\u00f3wnie\u017c najwi\u0119kszy dzwon, kt\u00f3ry ma \u015brednic\u0119 ponad trzech metr\u00f3w, co oznacza trzy\u00a0trabucchi<\/em>\u00a0obwodu (oko\u0142o 9 metr\u00f3w).

Bardzo ciekawym widokiem by\u0142 dla nas Ogr\u00f3d Watyka\u0144ski, gdzie papie\u017c zwykle chodzi na spacery. Szacuje si\u0119, \u017ce ma d\u0142ugo\u015b\u0107 od Porta Susa do pocz\u0105tku Via Po. Na po\u0142udniu wida\u0107 by\u0142o rozleg\u0142e pola. Nasz przewodnik powiedzia\u0142:
\u2013\u00a0Ca\u0142a ta r\u00f3wnina by\u0142a pokryta francuskimi \u017co\u0142nierzami, gdy przybyli, aby uwolni\u0107 nasze miasto od buntownik\u00f3w<\/em>. I wskazywa\u0142 na bazylik\u0119 \u015bw. Sebastiana, \u015bw. Piotra\u00a0in Montorio<\/em>, Villa Panfili, Villa Corsini, wszystkie budynki, kt\u00f3re ucierpia\u0142y z powodu bycia polem bitwy.
Kr\u0119te schody po bokach kopu\u0142y doprowadzi\u0142y nas do pierwszej balustrady. Z tego poziomu wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce latamy wysoko i oddalamy si\u0119 od ziemi. Przewodnik otworzy\u0142 nam ma\u0142e drzwiczki, kt\u00f3re prowadzi\u0142y do wewn\u0119trznej balustrady, kt\u00f3ra okr\u0105\u017ca\u0142a kopu\u0142\u0119. Chcia\u0142em to zmierzy\u0107 i id\u0105c jak dobry podr\u00f3\u017cnik, policzy\u0142em 230 krok\u00f3w, zanim zako\u0144czy\u0142em okr\u0105\u017cenie. Ciekawostka: w ka\u017cdym punkcie balustrady, nawet m\u00f3wi\u0105c szeptem, zwr\u00f3cony twarz\u0105 do \u015bciany, najmniejszy d\u017awi\u0119k wyra\u017anie przekazywany jest z jednej \u015bciany na drug\u0105. Zauwa\u017cyli\u015bmy r\u00f3wnie\u017c, \u017ce mozaiki ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3re z do\u0142u wydawa\u0142y si\u0119 bardzo ma\u0142e, z tamtej perspektywy nabiera\u0142y gigantycznych kszta\u0142t\u00f3w.
\u2013\u00a0Odwagi<\/em>, zach\u0119ca\u0142 nas przewodnik, je\u015bli chcemy zobaczy\u0107 inne rzeczy.\u00a0<\/em>Tak wi\u0119c weszli\u015bmy na kolejne kr\u0119cone schody i dotarli\u015bmy do drugiej balustrady. Tutaj wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce wznie\u015bli\u015bmy si\u0119 ku niebu, a gdy weszli\u015bmy do wewn\u0119trznej balustrady i spojrzeli\u015bmy na pod\u0142og\u0119 bazyliki, zdali\u015bmy sobie spraw\u0119 z niezwyk\u0142ej wysoko\u015bci, kt\u00f3r\u0105 osi\u0105gn\u0119li\u015bmy. Ludzie, kt\u00f3rzy tam pracowali lub chodzili, wydawali si\u0119 dzie\u0107mi. O\u0142tarz papieski, kt\u00f3ry jest zwie\u0144czony baldachimem z br\u0105zu, kt\u00f3ry w wysoko\u015bci przewy\u017csza najwy\u017csze domy w Turynie, z tamtej perspektywy wydawa\u0142 si\u0119 prostym fotelem.

Ostatnie pi\u0119tro, na kt\u00f3re weszli\u015bmy, znajduje si\u0119 na szczycie kopu\u0142y, sk\u0105d mo\u017cna podziwia\u0107 by\u0107 mo\u017ce najbardziej majestatyczny widok na \u015bwiecie. Wsz\u0119dzie wok\u00f3\u0142 wzrok gubi si\u0119 w horyzoncie stworzonym przez granice ludzkiego wzroku. M\u00f3wi\u0105, \u017ce patrz\u0105c na wsch\u00f3d, mo\u017cna zobaczy\u0107 Morze Adriatyckie, na zach\u00f3d Morze \u015ar\u00f3dziemne. My jednak mogli\u015bmy tylko dostrzec mg\u0142\u0119, kt\u00f3r\u0105 deszczowa pogoda z minionych dni rozproszy\u0142a wsz\u0119dzie.

Pozosta\u0142a kula, glob, kt\u00f3ry z ziemi wydaje si\u0119 jedn\u0105 z kul, kt\u00f3rych u\u017cywamy, aby sp\u0119dzi\u0107 troch\u0119 czasu; z tamtej perspektywy wydawa\u0142a si\u0119 ogromna. Najodwa\u017cniejsi, przechodz\u0105c przez pionowe schody i id\u0105c jak w worku, wspi\u0119li si\u0119 jak koty na wysoko\u015b\u0107 dw\u00f3ch\u00a0trabucchi<\/em>, czyli sze\u015bciu metr\u00f3w. Niekt\u00f3rzy nie mieli wystarczaj\u0105co odwagi. My, kt\u00f3rzy byli\u015bmy troch\u0119 bardziej zuchwali, zdo\u0142ali\u015bmy to zrobi\u0107. Z kuli wszystko wydaje si\u0119 wspania\u0142e. Powiedziano mi, \u017ce mog\u0142aby pomie\u015bci\u0107 szesna\u015bcie os\u00f3b; wydawa\u0142o mi si\u0119 jednak, \u017ce mog\u0142oby wygodnie pomie\u015bci\u0107 trzydzie\u015bci. Niekt\u00f3re otwory, prawie ma\u0142e okna, pozwalaj\u0105 obserwowa\u0107 miasto i pola. Ale wielka wysoko\u015b\u0107 daje pewne uczucie i nie czyni widoku ca\u0142kowicie przyjemnym. My\u015bleli\u015bmy, \u017ce tam na g\u00f3rze jest zimno. Wr\u0119cz przeciwnie: s\u0142o\u0144ce, bij\u0105c na br\u0105z kuli, ogrzewa\u0142o j\u0105 na tyle, \u017ce wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce jeste\u015bmy w pe\u0142ni lata. My\u015bl\u0119, \u017ce to jedna z przyczyn, dla kt\u00f3rych po obiedzie nie wolno wchodzi\u0107 tam na g\u00f3r\u0119: z powodu niezno\u015bnego ciep\u0142a. Tutaj, po rozmowie na r\u00f3\u017cne tematy dotycz\u0105ce m\u0142odzie\u017cy z oratorium, zadowoleni z naszego wyczynu, jakby\u015bmy odnie\u015bli wielkie zwyci\u0119stwo, zacz\u0119li\u015bmy schodzi\u0107 powoli i uwa\u017cnie, aby nie z\u0142ama\u0107 sobie szyi, i bez zatrzymywania si\u0119 dotarli\u015bmy na ziemi\u0119.

Aby troch\u0119 odpocz\u0105\u0107, poszli\u015bmy pos\u0142ucha\u0107 kazania, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie si\u0119 zacz\u0119\u0142o w bazylice. Kaznodzieja nam si\u0119 spodoba\u0142. Dobra mowa, pi\u0119kny gest, ale temat nas nie interesowa\u0142, poniewa\u017c dotyczy\u0142 przestrzegania praw cywilnych. To, co jednak nie s\u0142u\u017cy\u0142o do karmienia ducha, bardzo dobrze s\u0142u\u017cy\u0142o do odpoczynku cia\u0142a. Zosta\u0142o nam jeszcze troch\u0119 czasu, wi\u0119c wykorzystali\u015bmy go na zwiedzanie zakrystii, kt\u00f3ra jest prawdziw\u0105 wspania\u0142o\u015bci\u0105 godn\u0105 \u015bw. Piotra.
Tymczasem nadesz\u0142a jedenasta trzydzie\u015bci, a z powodu postu i d\u0142ugiego chodzenia mieli\u015bmy ogromny apetyt; dlatego poszli\u015bmy na ma\u0142y posi\u0142ek. Rua, niezadowolony, uzna\u0142, \u017ce dobrze b\u0119dzie p\u00f3j\u015b\u0107 na obiad, wi\u0119c ja zosta\u0142em sam z panem Carlo De Maistre, niezawodnym towarzyszem tego dnia. Po pewnym od\u015bwie\u017ceniu poszli\u015bmy z\u0142o\u017cy\u0107 wizyt\u0119 monsignorowi Borromeo, majordomowi Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 nas bardzo serdecznie, a po rozmowie o Piemoncie i Mediolanie, jego ojczy\u017anie, zanotowa\u0142 nasze imiona, aby wpisa\u0107 nas na list\u0119 os\u00f3b, kt\u00f3re pragn\u0105 otrzyma\u0107 palm\u0119 od \u015awi\u0119tego Ojca podczas liturgii Niedzieli Palmowej.

W s\u0142ynnych muzeach
<\/strong>Obok loggii tego pra\u0142ata, wok\u00f3\u0142 dziedzi\u0144ca pa\u0142acu papieskiego znajduj\u0105 si\u0119 Muzea Watyka\u0144skie. Weszli\u015bmy do nich i zobaczyli\u015bmy rzeczy naprawd\u0119 wyj\u0105tkowe. Opisuj\u0119 tylko niekt\u00f3re. Jest sala o niezwyk\u0142ej d\u0142ugo\u015bci, wzbogacona marmurami i najcenniejszymi obrazami. Po\u015brodku drugiego \u0142uku znajduje si\u0119 chrzcielnica o wysoko\u015bci oko\u0142o p\u00f3\u0142tora metra, wykonana z malachitu, jednego z najcenniejszych marmur\u00f3w na \u015bwiecie. Jest to dar z\u0142o\u017cony przez cesarza Rosji Najwy\u017cszemu Papie\u017cowi. S\u0105 tam r\u00f3\u017cne inne przedmioty tego rodzaju. Na ko\u0144cu tej wielkiej sali po lewej stronie otwiera si\u0119 rodzaj d\u0142ugiego korytarza, kt\u00f3ry mie\u015bci muzeum chrze\u015bcija\u0144skie [\u2026] W tym samym budynku rozci\u0105ga si\u0119 Biblioteka Watyka\u0144ska, gdzie przechowywane s\u0105 najs\u0142ynniejsze r\u0119kopisy staro\u017cytno\u015bci [\u2026]

Wok\u00f3\u0142 Rzymu
<\/strong>Z Watykanu, id\u0105c w kierunku centrum Rzymu, dotarli\u015bmy do placu Scossacavalli, gdzie pracuj\u0105 pisarze s\u0142ynnego czasopisma\u00a0La Civilt\u00e0 Cattolica<\/em>. Zatrzymali\u015bmy si\u0119, aby ich odwiedzi\u0107 i do\u015bwiadczyli\u015bmy prawdziwej przyjemno\u015bci, obserwuj\u0105c, \u017ce g\u0142\u00f3wnymi zwolennikami tej publikacji s\u0105 Piemontczycy. Czu\u0142em ju\u017c \u017cywe pragnienie powrotu do domu, pokonuj\u0105c wszelkie wahania, i byli\u015bmy prawie na Kwirynale, gdy pan Foccardi zobaczy\u0142 nas przechodz\u0105cych obok jego sklepu i zaprosi\u0142 nas do \u015brodka. Dzi\u0119ki jego zaproszeniom i uprzejmo\u015bci zatrzyma\u0142 nas na d\u0142u\u017cej, a w momencie, gdy poprosili\u015bmy o wyj\u015bcie, powiedzia\u0142:
\u2013\u00a0Oto pow\u00f3z, odwioz\u0119 was do domu<\/em>. Chocia\u017c z niech\u0119ci\u0105 wsiad\u0142em do powozu, jednak dla jego zadowolenia zgodzi\u0142em si\u0119. Ale Foccardi, pragn\u0105c zatrzyma\u0107 si\u0119 z nami d\u0142u\u017cej, sprawi\u0142, \u017ce zrobili\u015bmy d\u0142ugi objazd, tak \u017ce dotarli\u015bmy do domu p\u00f3\u017ano w nocy.

Tutaj otrzyma\u0142em list. Otwieram go i czytam.\u00a0Zawiadamia si\u0119 pana Abate Bosco, \u017ce Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 raczy\u0142 go przyj\u0105\u0107 na audiencj\u0119 jutro, 9 marca, od godziny 11:45 do 12:45.\u00a0<\/em>Ta wiadomo\u015b\u0107, oczekiwana i bardzo po\u017c\u0105dana, wywo\u0142a\u0142a we mnie wewn\u0119trzn\u0105 rewolucj\u0119 i przez ca\u0142y wiecz\u00f3r nie mog\u0142em m\u00f3wi\u0107 o niczym innym, jak tylko o Papie\u017cu i audiencji.

Audiencja papieska. Ko\u015bci\u00f3\u0142 Matki Bo\u017cej\u00a0sopra Minerva<\/em>
<\/strong>Nadszed\u0142 9 marca, wielki dzie\u0144 audiencji papieskiej. Najpierw jednak musia\u0142em porozmawia\u0107 z kardyna\u0142em Gaude; dlatego uda\u0142em si\u0119 na Msz\u0119\u00a0do ko\u015bcio\u0142a Matki Bo\u017cej sopra Minerva<\/em><\/a>, gdzie mieszka\u0142 purpurat. Dawniej by\u0142 to \u015bwi\u0105tynia, kt\u00f3r\u0105 Pompejusz Wielki kaza\u0142 zbudowa\u0107 dla bogini Minerwy; nazywa si\u0119\u00a0Santa Maria sopra Minerva,<\/em>\u00a0poniewa\u017c zosta\u0142a zbudowana dok\u0142adnie na ruinach tej \u015bwi\u0105tyni. W roku 750 papie\u017c Zachariasz podarowa\u0142 j\u0105 klasztorowi greckich mniszek. W roku 1370 przesz\u0142a do ojc\u00f3w dominikan\u00f3w, kt\u00f3rzy do dzi\u015b j\u0105 obs\u0142uguj\u0105. Przed tym ko\u015bcio\u0142em otwiera si\u0119 plac, na kt\u00f3rym podziwiali\u015bmy egipski obelisk z hieroglifami, kt\u00f3rego podstawa spoczywa na grzbiecie marmurowego s\u0142onia. Po wej\u015bciu mogli\u015bmy podziwia\u0107 jeden z najpi\u0119kniejszych budynk\u00f3w sakralnych w Rzymie. Pod g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzem spoczywa\u00a0cia\u0142o \u015bw. Katarzyny ze Sieny<\/strong>. Po odprawieniu Mszy i po\u015bpieszeniu do kardyna\u0142a Gaude, rozmawia\u0142em z nim, a nast\u0119pnie wyruszyli\u015bmy w kierunku Kwiryna\u0142u.

Ma\u0142y k\u0142amczuszek<\/strong>
W drodze spotkali\u015bmy ch\u0142opca, kt\u00f3ry z wdzi\u0119kiem prosi\u0142 nas o ja\u0142mu\u017cn\u0119, a aby pokaza\u0107 nam swoj\u0105 sytuacj\u0119, powiedzia\u0142, \u017ce jego ojciec zmar\u0142, jego matka ma pi\u0119\u0107 c\u00f3rek i \u017ce potrafi m\u00f3wi\u0107 po w\u0142osku, francusku i \u0142acinie. Zdziwiony, zwr\u00f3ci\u0142em si\u0119 do niego po francusku, na co odpowiedzia\u0142 tylko jednym\u00a0oui<\/em>, nie rozumiej\u0105c, co m\u00f3wi\u0119 ani nie formu\u0142uj\u0105c innych wyra\u017ce\u0144; zaprosi\u0142em go wi\u0119c do m\u00f3wienia po \u0142acinie, a on, nie zwracaj\u0105c uwagi na moje s\u0142owa, zacz\u0105\u0142 recytowa\u0107 z pami\u0119ci nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa:\u00a0ego stabam bene, pater meus mortuus est l\u2019annus passatus et ego sum rimastus poverus. Mater mea<\/em>\u00a0itd. Tutaj nie mogli\u015bmy powstrzyma\u0107 \u015bmiechu. Jednak potem ostrzegli\u015bmy go, aby nie k\u0142ama\u0142, i podarowali\u015bmy mu czekoladk\u0119.

Przedpok\u00f3j
<\/strong>Tymczasem godzina audiencji zbli\u017ca\u0142a si\u0119 [\u2026] Po przybyciu do Watykanu, od razu weszli\u015bmy po schodach. Wsz\u0119dzie by\u0142y stra\u017ce papieskie, ubrane tak, aby wygl\u0105da\u0142y jak wielu ksi\u0105\u017c\u0105t. Na pi\u0119trze otworzyli nam drzwi prowadz\u0105ce do pokoj\u00f3w papieskich. Stra\u017cnicy i kamerdynerzy, ubrani z wielkim luksusem, witali nas g\u0142\u0119bokimi uk\u0142onami. Po wr\u0119czeniu biletu na audiencj\u0119, zostali\u015bmy poprowadzeni z sali do sali, a\u017c dotarli\u015bmy do przedpokoju papieskiego. Poniewa\u017c by\u0142o tam kilku innych oczekuj\u0105cych, czekali\u015bmy oko\u0142o p\u00f3\u0142torej godziny, zanim zostali\u015bmy przyj\u0119ci.

Ten czas sp\u0119dzili\u015bmy na obserwowaniu ludzi i miejsca, w kt\u00f3rym si\u0119 znajdowali\u015bmy. S\u0142u\u017cba papieska by\u0142a ubrana prawie jak biskupi w naszych krajach. Monsignore, kt\u00f3remu nadano tytu\u0142 pra\u0142ata domowego, wprowadza\u0142 kolejno osoby na audiencj\u0119, gdy tylko ko\u0144czy\u0142a si\u0119 poprzednia. Podziwiali\u015bmy wielkie, pi\u0119knie ozdobione, majestatyczne sale, ale bez luksusu. Prosty zielony dywan pokrywa\u0142 pod\u0142og\u0119. Tapicerki by\u0142y z czerwonego jedwabiu, ale bez ozd\u00f3b. Krzes\u0142a by\u0142y z twardego drewna. Fotel umieszczony na eleganckim podwy\u017cszeniu wskazywa\u0142, \u017ce to by\u0142a sala papieska. Wszystko to sprawi\u0142o nam przyjemno\u015b\u0107, poniewa\u017c na w\u0142asne oczy mogli\u015bmy przekona\u0107 si\u0119 o fa\u0142szywo\u015bci plotek, kt\u00f3re niekt\u00f3rzy rozpowszechniaj\u0105 na temat przestrzeni i luksusu dworu papieskiego. Gdy byli\u015bmy zanurzeni w r\u00f3\u017cnych my\u015blach, zadzwoni\u0142 dzwonek, a pra\u0142at da\u0142 nam znak, aby\u015bmy podeszli, aby przedstawi\u0107 si\u0119 Piusowi IX. W tym momencie by\u0142em naprawd\u0119 zdezorientowany i musia\u0142em si\u0119 zmusi\u0107, aby pozosta\u0107 spokojnym.

Pius IX
<\/strong>Rua szed\u0142 za mn\u0105, trzymaj\u0105c kopie\u00a0Czytanek Katolickich.<\/em>\u00a0Wszed\u0142szy, przykl\u0119kn\u0119li\u015bmy na pocz\u0105tku, potem w po\u0142owie sali, wreszcie, po raz trzeci, u st\u00f3p Papie\u017ca. Znikn\u0105\u0142 wszelki strach, kiedy zobaczyli\u015bmy w obliczu Ojca \u015awi\u0119tego cz\u0142owieka zaufanego, dostojnego i jednocze\u015bnie pi\u0119kniejszego ni\u017c m\u00f3g\u0142by go wymalowa\u0107 jakikolwiek malarz. Nie mogli\u015bmy uca\u0142owa\u0107 jego stopy, poniewa\u017c siedzia\u0142 przy stoliku. Uca\u0142owali\u015bmy natomiast jego d\u0142o\u0144, a Rua, pami\u0119taj\u0105c o obietnicy uczynionej klerykom, uca\u0142owa\u0142 go raz ze swej strony, drugi raz za swoich koleg\u00f3w. Ojciec \u015awi\u0119ty uczyni\u0142 nam znak, aby\u015bmy wstali i stan\u0119li przed nim. Ja jednak, wed\u0142ug etykiety, wola\u0142em pozosta\u0107 w pozycji kl\u0119cz\u0105cej.
\u2013\u00a0Nie<\/em>, powiedzia\u0142,\u00a0wsta\u0144 r\u00f3wnie\u017c<\/em>. Wypada zaznaczy\u0107, \u017ce zg\u0142aszaj\u0105c nas Papie\u017cowi, przeczytano \u017ale moje nazwisko. Zamiast napisa\u0107 \u201cBosco\u201d, by\u0142o zapisane \u201cBosser\u201d, dlatego Papie\u017c zaczyta\u0142 pyta\u0107 mnie:
\u2013\u00a0Jest Ksi\u0105dz Piemontyczkiem?
\u2013 Tak, Wasza \u015awi\u0119tobliwo\u015b\u0107, jestem Piemontyczkiem, i w tym momencie odczuwam najwi\u0119ksze pocieszenie w moim \u017cyciu, znajduj\u0105c si\u0119 przed Wikariuszem Chrystusa.
<\/em>\u2013 Czym si\u0119 Ksi\u0105dz zajmuje?
\u2013 Wasza \u015awi\u0119tobliwo\u015b\u0107, zajmuj\u0119 si\u0119 nauczaniem m\u0142odzie\u017cy i Czytankami Katolickimi.
\u2013 Nauczanie m\u0142odzie\u017cy by\u0142o apostolatem po\u017cytecznym w ka\u017cdym czasie, ale dzisiaj o wiele bardziej. Jest tak\u017ce kto\u015b jeszcze, kto zajmuje si\u0119 m\u0142odzie\u017c\u0105 w Turynie<\/em>. Spostrzeg\u0142em si\u0119, \u017ce Papie\u017c ma pod r\u0119k\u0105 nazwisko z b\u0142\u0119dem, ale nie wiedz\u0105c jak, on tak\u017ce si\u0119 spostrzeg\u0142, \u017ce ja nie jestem Bosser, ale Bosco; jego twarz przybra\u0142a rado\u015bniejszy wyraz, zacz\u0105\u0142 wi\u0119c pyta\u0107 o wiele rzeczy dotycz\u0105ce m\u0142odzie\u017cy, kleryk\u00f3w, oratorium [\u2026] W ko\u0144cu z roze\u015bmian\u0105 twarz\u0105 powiedzia\u0142 mi:
\u2013\u00a0Pami\u0119tam o ofierze wys\u0142anej mi do Gaety i o czu\u0142ych uczuciach m\u0142odych, kt\u00f3rej jej towarzyszy\u0142y<\/em>. Wykorzysta\u0142em okazj\u0119, aby wyrazi\u0107 blisko\u015b\u0107 naszej m\u0142odzie\u017cy do jego osoby i poprosi\u0142em go o przyj\u0119cie egzemplarza\u00a0Czytanek Katolickich<\/em>:
\u2013\u00a0Wasza \u015awi\u0119tobliwo\u015b\u0107,\u00a0<\/em>powiedzia\u0142em, ofiaruj\u0119 kopi\u0119 broszur wydrukowanych do tej pory w imieniu redakcji; oprawa jest dzie\u0142em m\u0142odzie\u017cy z naszej szko\u0142y.
\u2013 Ilu macie m\u0142odych?
<\/em>\u2013\u00a0Wasza \u015awi\u0119tobliwo\u015b\u0107, m\u0142odych jest oko\u0142o dwustu, a introligator\u00f3w pi\u0119tnastu.
<\/em>\u2013\u00a0Dobrze<\/em>, odpowiedzia\u0142 mi,\u00a0chcia\u0142bym wys\u0142a\u0107 ka\u017cdemu medalik<\/em>. Poszed\u0142 na chwil\u0119 do pokoju i wr\u00f3ciwszy po chwili, podarowa\u0142 mi pi\u0119tna\u015bcie medalik\u00f3w Niepokalanego Pocz\u0119cia:
\u2013\u00a0Te s\u0105 dla m\u0142odych introligator\u00f3w<\/em>, m\u00f3wi\u0142 mi podarowuj\u0105c mi je.
Zwracaj\u0105c si\u0119 potem do Rua, podarowa\u0142 mu jeden wi\u0119kszy, m\u00f3wi\u0105c:
\u2013\u00a0Ten jest dla Ksi\u0119dza towarzysza<\/em>.
Zwracaj\u0105c si\u0119 znowu do mnie, podarowa\u0142 mi ma\u0142e pude\u0142ko, kt\u00f3re zawiera\u0142o jeden medalik jeszcze wi\u0119kszy:
\u2013\u00a0A ten jest dla Ksi\u0119dza<\/em>. Poniewa\u017c kl\u0119czeli\u015bmy przy przyj\u0119ciu podarunk\u00f3w, Ojciec \u015awi\u0119ty poprosi\u0142, aby\u015bmy wstali i my\u015bl\u0105c, \u017ce b\u0119dziemy odchodzi\u0107, \u017cegna\u0142 nas, ale ja wtedy powiedzia\u0142em:
\u2013\u00a0Wasza \u015awi\u0119tobliwo\u015b\u0107, mam co\u015b szczeg\u00f3lnego do zakomunikowania.<\/em>
\u2013\u00a0Dobrze<\/em>, odpowiedzia\u0142 [\u2026]. Ojciec \u015awi\u0119ty jest zwinny w rozumieniu pyta\u0144 i bardzo dyspozycyjny w udzielaniu odpowiedzi, dlatego u niego w pi\u0119\u0107 minut mo\u017cna za\u0142atwi\u0107 to, co u innych potrzeba by godziny. Jednak uprzejmo\u015b\u0107 papie\u017ca i moje gor\u0105ce pragnienie pozostania z nim przed\u0142u\u017cy\u0142y audiencj\u0119 o ponad p\u00f3\u0142 godziny, bardzo du\u017co czasu, zar\u00f3wno w odniesieniu do jego osoby, jak i pory obiadu, kt\u00f3ry zosta\u0142 op\u00f3\u017aniony z naszego powodu.

Janikulum
<\/strong>O godzinie 13.30, 10 marca, ojciec Giacinto od karmelit\u00f3w bosych odebra\u0142 nas, aby zabra\u0107 nas do bazylik\u00a0\u015bw. Pankracego<\/strong><\/a>\u00a0i\u00a0\u015bw. Piotra\u00a0in Montorio<\/em><\/strong><\/a>. S\u0105 to dwa ko\u015bcio\u0142y po\u0142o\u017cone na wzg\u00f3rzu Janikulum, nazwanym tak ze wzgl\u0119du na Janusa, kt\u00f3ry podobno tam mieszka\u0142. Na szczycie tego wzg\u00f3rza po drugiej stronie Tybru znajduje si\u0119 bazylika \u015bw. Pankracego, zbudowana przez papie\u017ca Feliksa II w 485 roku, oko\u0142o 100 lat po m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci Pankracego. Genera\u0142 Narrates, po pokonaniu Got\u00f3w, odby\u0142 uroczyst\u0105 procesj\u0119 wraz z papie\u017cem Pelagiuszem od \u015bw. Pankracego do \u015bw. Piotra. Grzegorz Wielki, kt\u00f3ry darzy\u0142 ten ko\u015bci\u00f3\u0142 wielk\u0105 czci\u0105, kilkakrotnie odprawia\u0142 w nim Msze i wyg\u0142asza\u0142 homilie, a w ko\u0144cu przekaza\u0142 go benedyktynom. W 1673 r. powierzono go karmelitom bosym wraz z przyleg\u0142ym klasztorem i seminarium dla misji indyjskich [\u2026].

Pod o\u0142tarzem g\u0142\u00f3wnym znajduje si\u0119 kolejny podziemny o\u0142tarz, w kt\u00f3rym niegdy\u015b przechowywano cia\u0142o \u015bwi\u0119tego, chronione \u017celazn\u0105 bram\u0105. Istnia\u0142 zwyczaj prowadzenia os\u00f3b podejrzanych o krzywoprzysi\u0119stwo przed t\u0119 bram\u0119, poniewa\u017c gdyby byli winni, zostaliby dotkni\u0119ci wyra\u017anym wstrz\u0105sem lub innym wypadkiem.


Katakumby
<\/strong>\u2013\u00a0Chod\u017acie ze mn\u0105<\/em>, powiedzia\u0142 ojciec Giacinto,\u00a0p\u00f3jdziemy do katakumb<\/em>. Dla ka\u017cdego z nas przygotowa\u0142 lamp\u0119. Ruszyli\u015bmy za nim. W po\u0142owie ko\u015bcio\u0142a, na pod\u0142odze, wskaza\u0142 nam zapadni\u0119. Kiedy podnie\u015bli\u015bmy pokryw\u0119, ukaza\u0142a si\u0119 g\u0142\u0119boka, ciemna jama: zacz\u0119\u0142y si\u0119 katakumby. Przy wej\u015bciu widnia\u0142 napis po \u0142acinie: \u201eW tym miejscu m\u0119czennik Chrystusowy Pankracy zosta\u0142 \u015bci\u0119ty<\/em>\u201d. Oto jeste\u015bmy w katakumbach. Wyobra\u017acie sobie d\u0142ugie korytarze, raz w\u0119\u017csze i ni\u017csze, raz wy\u017csze i bardziej przestronne, raz poprzecinane innymi korytarzami, raz w d\u00f3\u0142, raz pod g\u00f3r\u0119, a b\u0119dziecie mieli pierwsze wyobra\u017cenie o tych lochach. Po prawej i lewej stronie znajduj\u0105 si\u0119 ma\u0142e grobowce wykopane r\u00f3wnolegle w tufie. W czasach staro\u017cytnych chowano tu chrze\u015bcijan, zw\u0142aszcza m\u0119czennik\u00f3w. Ci, kt\u00f3rzy oddali \u017cycie za wiar\u0119, byli oznaczani specjalnymi emblematami. Palma by\u0142a znakiem zwyci\u0119stwa nad tyranami; ampu\u0142ka wskazywa\u0142a, \u017ce przela\u0142 krew za wiar\u0119; \u201e\uf063\u201d oznacza\u0142o, \u017ce umar\u0142 w Bo\u017cym pokoju lub cierpia\u0142 dla Chrystusa. Na innych widnia\u0142y narz\u0119dzia, kt\u00f3rymi zostali zam\u0119czeni. Czasami te emblematy by\u0142y zamkni\u0119te w ma\u0142ym grobie \u015bwi\u0119tego. Kiedy prze\u015bladowania nie by\u0142y zbyt gwa\u0142towne, pisano imi\u0119 i nazwisko m\u0119czennika oraz kilka linijek podkre\u015blaj\u0105cych jak\u0105\u015b wa\u017cn\u0105 okoliczno\u015b\u0107 z jego \u017cycia.

\u2013\u00a0Tutaj<\/em>, jak powiedzia\u0142 nam przewodnik,\u00a0znajduje si\u0119 miejsce, w kt\u00f3rym pochowano \u015bwi\u0119tego Pankracego, obok niego \u015bwi\u0119tego Dionizego, jego wuja, a tu\u017c obok innego jego krewnego<\/em>. Nast\u0119pnie odwiedzili\u015bmy kilka grobowc\u00f3w zgromadzonych w ma\u0142ej komnacie, na kt\u00f3rej \u015bcianach mogli\u015bmy zobaczy\u0107 staro\u017cytne inskrypcje, kt\u00f3rych nie mogli\u015bmy odczyta\u0107. Po\u015brodku sklepienia namalowano m\u0142odego m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry wydawa\u0142 nam si\u0119 przedstawia\u0107 \u015bwi\u0119tego Pankracego [\u2026].

Tym razem przewodnik skierowa\u0142 nas do krypty.\u00a0Krypta<\/em>, greckie s\u0142owo, oznacza g\u0142\u0119bi\u0119. Jest to wi\u0119ksza ni\u017c zwykle przestrze\u0144, w kt\u00f3rej chrze\u015bcijanie gromadzili si\u0119 w czasach prze\u015bladowa\u0144, aby s\u0142ucha\u0107 S\u0142owa, uczestniczy\u0107 w Mszy i nabo\u017ce\u0144stwach. Po jednej stronie wci\u0105\u017c znajduje si\u0119 staro\u017cytny o\u0142tarz, na kt\u00f3rym mo\u017cna odprawia\u0107 nabo\u017ce\u0144stwa. Przewa\u017cnie by\u0142 to gr\u00f3b jakiego\u015b m\u0119czennika, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 jako o\u0142tarz. Po kr\u00f3tkim spacerze pokazano nam kaplic\u0119, w kt\u00f3rej papie\u017c \u015bwi\u0119ty Feliks odpoczywa\u0142 i odprawia\u0142 Eucharysti\u0119. Jego gr\u00f3b znajduje si\u0119 w niewielkiej odleg\u0142o\u015bci. Wsz\u0119dzie widzieli\u015bmy ludzkie szkielety zniszczone przez czas. Nasz przewodnik zapewni\u0142 nas, \u017ce wkr\u00f3tce dotrzemy do miejsca, w kt\u00f3rym zachowa\u0142y si\u0119 nagrobki z nienaruszonymi inskrypcjami.

Byli\u015bmy jednak bardzo zm\u0119czeni, nie tylko z powodu podziemnego powietrza i trudu w\u0119dr\u00f3wki, \u2013 ka\u017cdy musia\u0142 uwa\u017ca\u0107, by nie uderzy\u0107 si\u0119 w g\u0142ow\u0119, nie zderzy\u0107 ramionami ani nie po\u015blizgn\u0105\u0107 stopami \u2013 kt\u00f3re nas utrudzi\u0142y. Przewodnik ostrzega\u0142 nas, \u017ce loch\u00f3w jest wiele, a niekt\u00f3re z nich maj\u0105 nawet pi\u0119tna\u015bcie do dwudziestu mil d\u0142ugo\u015bci. Gdyby\u015bmy poszli sami, mogliby\u015bmy w spokoju za\u015bpiewa\u0107\u00a0requiescant<\/em>, poniewa\u017c bardzo trudno by\u0142oby nam znale\u017a\u0107 drog\u0119 powrotn\u0105 na otwart\u0105 przestrze\u0144. Nasz przewodnik by\u0142 jednak bardzo praktyczny i szybko zaprowadzi\u0142 nas z powrotem do miejsca, z kt\u00f3rego wyruszyli\u015bmy [\u2026].

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Piotra\u00a0in Montorio<\/em>
<\/strong>Wsiad\u0142szy z powrotem do pojazdu z ojcem Giacinto, ruszyli\u015bmy w d\u00f3\u0142 wzg\u00f3rza Janikulum do ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Piotra\u00a0in Montorio<\/em>. S\u0142owo to jest zniekszta\u0142ceniem s\u0142owa \u201eg\u00f3ra z\u0142ota\u201d, poniewa\u017c w tym miejscu gleba i \u017cwir przybieraj\u0105 \u017c\u00f3\u0142ty kolor podobny do z\u0142ota. Nazywano j\u0105 r\u00f3wnie\u017c\u00a0Castro Aureo<\/em>, z\u0142ot\u0105 fortec\u0105, ze wzgl\u0119du na pozosta\u0142o\u015bci fortecy\u00a0Anco Marzio<\/em>\u00a0wci\u0105\u017c stoj\u0105cej na szczycie. Jest to jeden z ko\u015bcio\u0142\u00f3w ufundowanych przez Konstantyna Wielkiego, bogaty w pos\u0105gi, obrazy i marmur. Pomi\u0119dzy ko\u015bcio\u0142em a przylegaj\u0105cym do niego klasztorem stoi okr\u0105g\u0142y budynek zwany\u00a0Tempietto di Bramante<\/em><\/a>. Jest to jedno z najwybitniejszych dzie\u0142 Bramantego. Zosta\u0142 zbudowany w miejscu, w kt\u00f3rym \u015bw. Piotr zosta\u0142 zam\u0119czony. Z ty\u0142u ma\u0142e schody prowadz\u0105 do okr\u0105g\u0142ej podziemnej kaplicy, w \u015brodku kt\u00f3rej znajduje si\u0119 otw\u00f3r, w kt\u00f3rym stale pali si\u0119 lampa. Jest to miejsce, w kt\u00f3rym osadzono szczyt krzy\u017ca, na kt\u00f3rym \u015bw. Piotr zosta\u0142 przybity do g\u00f3ry nogami. Ko\u015bci\u00f3\u0142 znajduje si\u0119 w miejscu, gdzie ko\u0144czy si\u0119 Janikulum, a zaczyna Watykan.

Obok \u015bw. Piotra\u00a0in Montorio<\/em>\u00a0znajduje si\u0119 wspania\u0142a\u00a0Fontanna Paolina<\/em><\/a>, zbudowana przez Paw\u0142a V w 1612 roku. Woda tryska z trzech kolumn, kt\u00f3re wygl\u0105daj\u0105 jak rzeka. Woda pochodzi z Bramario, miejsca po\u0142o\u017conego 35 mil od Rzymu. Wody te, wytr\u0105caj\u0105c si\u0119, s\u0105 u\u017cywane do obracania kamieni m\u0142y\u0144skich i innych maszyn i rozga\u0142\u0119ziaj\u0105 si\u0119 z wielk\u0105 korzy\u015bci\u0105 w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach miasta [\u2026].

Nieszcz\u0119\u015bliwy wypadek<\/strong>
11 marca byli\u015bmy zaj\u0119ci pisaniem i za\u0142atwianiem spraw. Epizod zgubienia si\u0119 w Rzymie zas\u0142uguje na wzmiank\u0119. Poszed\u0142em odwiedzi\u0107 monsignora Pacc\u0119, pra\u0142ata Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci. Po powrocie towarzyszy\u0142 mi ojciec Bresciani, kt\u00f3ry wys\u0142a\u0142 Ru\u0119, by szuka\u0142 ojca Botandiego na Ponte Sisto. Dobry Bresciani poprowadzi\u0142 mnie a\u017c do\u00a0Accademia della Sapienza<\/em>, a nast\u0119pnie pokaza\u0142 mi, gdzie przej\u015b\u0107, aby dosta\u0107 si\u0119 na Kwiryna\u0142:
\u2013\u00a0Id\u017a przez t\u0119 dzielnic\u0119, a nast\u0119pnie trzymaj si\u0119 prawej strony.<\/em>\u00a0Zamiast skr\u0119ci\u0107 w prawo, skr\u0119ci\u0142em w lewo, wi\u0119c po godzinie spaceru znalaz\u0142em si\u0119 na Piazza del Popolo, prawie mil\u0119 od domu. A niech mnie! Przynajmniej mia\u0142em ze sob\u0105 Ru\u0119, mogli\u015bmy si\u0119 pociesza\u0107, ale by\u0142em sam. Pogoda by\u0142a pochmurna, wia\u0142 porywisty wiatr i zaczyna\u0142o pada\u0107. Co robi\u0107? Spanie na \u015brodku tego placu nie podoba\u0142o mi si\u0119, wi\u0119c z ca\u0142\u0105 cierpliwo\u015bci\u0105 wspi\u0105\u0142em si\u0119 na Pincio, nazwane tak od pa\u0142acu szlachcica Pincio [\u2026]. Ta g\u00f3ra nie jest zbyt zamieszkana i nie jest jednym z siedmiu wzg\u00f3rz Rzymu [\u2026].

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Andrzeja\u00a0della Valle<\/em>
<\/strong>W pi\u0105tek 12-go poszed\u0142em odprawi\u0107 Msz\u0119 \u015bw. w\u00a0ko\u015bciele \u015bw. Andrzeja\u00a0della Valle<\/em><\/strong><\/a>,<\/em>\u00a0nazwanego tak, aby odr\u00f3\u017cni\u0107 go od innych ko\u015bcio\u0142\u00f3w po\u015bwi\u0119conych temu samemu Aposto\u0142owi.\u00a0Valle<\/em>\u00a0zosta\u0142o dodane zar\u00f3wno dlatego, \u017ce bazylika znajduje si\u0119 w najni\u017cszym punkcie Rzymu, jak i ze wzgl\u0119du na pa\u0142ac nale\u017c\u0105cy do rodziny Valle. W staro\u017cytno\u015bci ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 po\u015bwi\u0119cony \u015bw. Sebastianowi, kt\u00f3ry poni\u00f3s\u0142 tu m\u0119cze\u0144stwo. W pobli\u017cu zbudowano kolejny, po\u015bwi\u0119cony \u015bwi\u0119temu Ludwikowi, kr\u00f3lowi Francji. Jednak w 1591 roku zamo\u017cny szlachcic o imieniu Gesualdo zleci\u0142 jego renowacj\u0119, ca\u0142kowicie odnawiaj\u0105c projekt. Jest to jeden z wi\u0119kszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w w Rzymie. Jego kopu\u0142a mierzy 64 palmy \u015brednicy, co czyni j\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 kopu\u0142\u0105 po kopule \u015awi\u0119tego Piotra w Watykanie. Pierwsza kaplica po lewej stronie ma \u017celazn\u0105 bram\u0119 wskazuj\u0105c\u0105 miejsce w kloace, gdzie prawdopodobnie wrzucono cia\u0142o \u015bwi\u0119tego Sebastiana M\u0119czennika. Niemal naprzeciwko tego ko\u015bcio\u0142a znajduje si\u0119 pa\u0142ac Stoppani, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 jako dom cesarza Karola V, kiedy przyby\u0142 do Rzymu, jak wynika z inskrypcji na \u015bcianie u podn\u00f3\u017ca schod\u00f3w.

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Grzegorza Wielkiego
<\/strong>P\u00f3\u0142torej godziny po po\u0142udniu z panem Francesco De Maistre, naszym przewodnikiem, wyruszyli\u015bmy, aby odwiedzi\u0107\u00a0ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Grzegorza Wielkiego<\/strong><\/a>.<\/strong>\u00a0Zosta\u0142 on zbudowany na cz\u0119\u015bci wzg\u00f3rza Celius, dawniej nazywanego\u00a0clivus Scauri,<\/em>\u00a0czyli zboczem Scaurusa, i by\u0142 domem zamieszkiwanym przez \u015bw. Grzegorza i jego bliskich. To on przekszta\u0142ci\u0142 go w klasztor, w kt\u00f3rym mieszka\u0142 a\u017c do roku 590, najpierw jako prosty mnich, a potem jako opat. Kiedy zosta\u0142 wybrany papie\u017cem (w 590 roku), po\u015bwi\u0119ci\u0142 ten budynek aposto\u0142owi \u015bw. Andrzejowi, przekszta\u0142caj\u0105c cz\u0119\u015b\u0107 pomieszcze\u0144 na ko\u015bci\u00f3\u0142. Po jego \u015bmierci zosta\u0142 po\u015bwi\u0119cony jemu samemu.

Jest to z pewno\u015bci\u0105 jeden z najpi\u0119kniejszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w w Rzymie. Pierwsza kaplica po lewej stronie jest po\u015bwi\u0119cona \u015bw. Sylwii, matce \u015bw. Grzegorza. Ostatnia po prawej stronie to kaplica Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, na kt\u00f3rej o\u0142tarzu odprawia\u0142 Msz\u0119 sam \u015bw. Grzegorz. [\u2026]. Ten o\u0142tarz, czczony z powodu tytu\u0142u i patronatu \u015bwi\u0119tego papie\u017ca, sta\u0142 si\u0119 s\u0142awny na ca\u0142ym \u015bwiecie dzi\u0119ki przywilejom nadanym przez wielu papie\u017cy. Zdarzy\u0142o si\u0119, \u017ce jeden z mnich\u00f3w klasztoru, na polecenie \u015bwi\u0119tego, odprawia\u0142 Msze przez trzydzie\u015bci dni z rz\u0119du w intencji duszy swojego zmar\u0142ego brata, a inny mnich zobaczy\u0142 go uwolnionego od cierpie\u0144 czy\u015b\u0107ca.

Obok tej kaplicy znajduje si\u0119 inna, mniejsza, gdzie \u015bw. Grzegorz przychodzi\u0142, aby odpocz\u0105\u0107. Wskazuje si\u0119 tam dok\u0142adnie miejsce, gdzie znajdowa\u0142o si\u0119 jego \u0142\u00f3\u017cko. Obok jest marmurowe krzes\u0142o, na kt\u00f3rym siedzia\u0142 zar\u00f3wno podczas pisania, jak i og\u0142aszania s\u0142owa Bo\u017cego ludowi. Po przej\u015bciu obok g\u0142\u00f3wnego o\u0142tarza napotykamy kaplic\u0119, kt\u00f3ra przechowuje bardzo star\u0105 i cudown\u0105 ikon\u0119 Matki Bo\u017cej. Wierzy si\u0119, \u017ce to ta, kt\u00f3r\u0105 \u015bwi\u0119ty mia\u0142 w swoim domu i za ka\u017cdym razem, gdy przechodzi\u0142 obok, wita\u0142 j\u0105 s\u0142owami \u201eAve, Maria<\/em>\u201d. Pewnego dnia jednak dobry papie\u017c, w po\u015bpiechu z powodu pilnych spraw, wychodz\u0105c, nie zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Dziewicy z tradycyjnym pozdrowieniem. A Ona uczyni\u0142a mu to s\u0142odkie upomnienie: \u201eAve, Gregori<\/em>\u201d, tymi s\u0142owami zapraszaj\u0105c go, aby nie zapomnia\u0142 o tym pozdrowieniu, kt\u00f3re jej tak bardzo si\u0119 podoba\u0142o.

W innej kaplicy dominuje statua \u015bw. Grzegorza, dzie\u0142o zaprojektowane i kierowane przez Micha\u0142a Anio\u0142a Buonarrotiego. \u015awi\u0119ty siedzi na tronie z go\u0142\u0119bic\u0105 przy uchu, co przypomina to, co twierdzi Piotr Diakon, bliski \u015bwi\u0119tego, \u017ce za ka\u017cdym razem, gdy Grzegorz g\u0142osi\u0142 lub pisa\u0142, zawsze go\u0142\u0119bica m\u00f3wi\u0142a mu do ucha. W centrum kaplicy znajduje si\u0119 du\u017ca marmurowa p\u0142yta, na kt\u00f3rej papie\u017c codziennie ofiarowywa\u0142 jedzenie dwunastu ubogim, obs\u0142uguj\u0105c ich w\u0142asnymi r\u0119kami. Pewnego dnia przy stole z innymi zasiad\u0142 anio\u0142 w postaci m\u0142odzie\u0144ca, kt\u00f3ry nagle znikn\u0105\u0142. Od tego czasu \u015bwi\u0119ty zwi\u0119kszy\u0142 liczb\u0119 ubogich, kt\u00f3rymi si\u0119 opiekowa\u0142, do trzynastu. Tak powsta\u0142 zwyczaj zapraszania trzynastu pielgrzym\u00f3w do sto\u0142u, kt\u00f3rych w Wielki Czwartek papie\u017c co roku obs\u0142uguje w\u0142asnymi r\u0119kami. Na stole wyryty jest nast\u0119puj\u0105cy wiersz: \u201eTutaj Grzegorz karmi\u0142 dwunastu ubogich; anio\u0142 zasiad\u0142 do sto\u0142u i dope\u0142ni\u0142 liczb\u0119 trzynastu\u201d.

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bwi\u0119tych Jana i Paw\u0142a
<\/strong>Wychodz\u0105c z tego ko\u015bcio\u0142a i skr\u0119caj\u0105c w prawo, napotykamy\u00a0ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bwi\u0119tych Jana i Paw\u0142a<\/strong><\/a>. Cesarz Jowian pozwoli\u0142 mnichowi \u015bw. Pammacchiowi zbudowa\u0107 go w 400 roku na cze\u015b\u0107 tych dw\u00f3ch braci-m\u0119czennik\u00f3w. Zosta\u0142 zbudowany w miejscu ich zamieszkania, gdzie ponie\u015bli m\u0119cze\u0144stwo. Zosta\u0142 nast\u0119pnie odrestaurowany przez papie\u017ca Symmacha oko\u0142o 444 roku [\u2026] Wchodz\u0105c, naszym oczom ukazuje si\u0119 majestatyczny budynek. Po\u015brodku \u017celazna brama wyznacza miejsce, gdzie \u015bwi\u0119ci zostali zabici. Ich cia\u0142a, zamkni\u0119te w cennym sarkofagu, spoczywaj\u0105 pod g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzem. W s\u0105siedniej kaplicy, pod o\u0142tarzem, przechowywane jest cia\u0142o b\u0142ogos\u0142awionego Paw\u0142a od Krzy\u017ca, za\u0142o\u017cyciela pasjonist\u00f3w, kt\u00f3rym powierzono ko\u015bci\u00f3\u0142. Ten s\u0142uga Bo\u017cy pochodzi\u0142 z Piemontu, urodzi\u0142 si\u0119 w Castellazzo w diecezji Alessandria. Zmar\u0142 w 1775 roku w wieku 82 lat. Liczne cuda, kt\u00f3re w Rzymie i gdzie indziej zdarzaj\u0105 si\u0119 za jego wstawiennictwem, przyczyni\u0142y si\u0119 do wzrostu Zgromadzenia Pasjonist\u00f3w, kt\u00f3rzy tak si\u0119 nazywaj\u0105 z powodu czwartego \u015blubu, kt\u00f3ry sk\u0142adaj\u0105, czyli szerzenia czci dla M\u0119ki Pa\u0144skiej.

Jeden z tych zakonnik\u00f3w, Genue\u0144czyk, brat Andrea, po tym jak towarzyszy\u0142 nam w ogl\u0105daniu najwa\u017cniejszych rzeczy w ko\u015bciele, zaprowadzi\u0142 nas do klasztoru, pi\u0119knego budynku, kt\u00f3ry mieszka oko\u0142o osiemdziesi\u0119ciu ojc\u00f3w, w wi\u0119kszo\u015bci Piemontczyk\u00f3w.
\u2013\u00a0To<\/em>, powiedzia\u0142 brat Andrea,\u00a0jest pok\u00f3j, w kt\u00f3rym zmar\u0142 nasz \u015bwi\u0119ty za\u0142o\u017cyciel.\u00a0<\/em>Weszli\u015bmy do \u015brodka i w pobo\u017cnym skupieniu podziwiali\u015bmy miejsce, z kt\u00f3rego jego dusza wnios\u0142a si\u0119 do nieba.
\u2013\u00a0Tam jest krzes\u0142o, ubrania, ksi\u0105\u017cki i inne przedmioty, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142y b\u0142ogos\u0142awionemu<\/em>. Wszystko jest umieszczone pod piecz\u0119ci\u0105 i rozdawane jako relikwie wiernym chrze\u015bcijanom. Ten pok\u00f3j jest dzi\u015b kaplic\u0105, w kt\u00f3rej odprawiana jest Msza.

\u0141uki Konstantyna i Tyberiusza
<\/strong>Po\u017cegnawszy uprzejmego brata Andre\u0119, udali\u015bmy si\u0119 w stron\u0119\u00a0ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Wawrzy\u0144ca\u00a0in Lucina<\/em><\/strong>.<\/em><\/a>\u00a0Po przej\u015bciu kawa\u0142ka drogi znale\u017ali\u015bmy si\u0119 pod\u00a0<\/strong>\u0141ukiem Konstantyna<\/strong><\/a>. Zachowa\u0142 si\u0119 niemal w ca\u0142o\u015bci. Napis senatu i ludu rzymskiego wskazuje, \u017ce zosta\u0142 po\u015bwi\u0119cony cesarzowi Konstantynowi z okazji zwyci\u0119stwa nad tyranem Maksencjuszem. Ten cesarz, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 chrze\u015bcijaninem, kaza\u0142 umie\u015bci\u0107 na \u0142uku statu\u0119 z krzy\u017cem w r\u0119ku, aby upami\u0119tni\u0107 krzy\u017c, kt\u00f3ry ukaza\u0142 mu si\u0119 przed armi\u0105, przypominaj\u0105c ca\u0142emu \u015bwiatu, \u017ce wyznaje religi\u0119 Jezusa ukrzy\u017cowanego.
Po przej\u015bciu kolejnego odcinka drogi oto kolejny \u0142uk,\u00a0\u0141uk Tyberiusza<\/strong><\/a>. W Rzymie s\u0105 trzy \u0142uki, a ten Tyberiusza jest najstarszy i najpi\u0119kniejszy. Jest ozdobiony reliefami, kt\u00f3re upami\u0119tniaj\u0105 r\u00f3\u017cne zwyci\u0119stwa odniesione przez tego dzielnego wojownika: w\u015br\u00f3d nich wyrze\u017abiony jest \u015bwiecznik ze \u015bwi\u0105tyni jerozolimskiej na pami\u0105tk\u0119 upadku tego miasta i jego \u015bwi\u0105tyni. Pod tym \u0142ukiem przebiega\u0142a s\u0142ynna\u00a0Via Sacra<\/em>, jedna z najstarszych w Rzymie, tak nazwana, poniewa\u017c przez ni\u0105 co miesi\u0105c przynoszono rzeczy \u015bwi\u0119te na wzg\u00f3rze, a przechodzili ni\u0105 augurzy, aby odebra\u0107 swoje odpowiedzi.

Gdy dotarli\u015bmy do ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Wawrzy\u0144ca\u00a0in Lucina<\/em>, nie mogli\u015bmy wej\u015b\u0107 z powodu prac, kt\u00f3re tam si\u0119 odbywa\u0142y [\u2026] Ten ko\u015bci\u00f3\u0142 jest jedn\u0105 z najwi\u0119kszych parafii w Rzymie i zosta\u0142 wzniesiony przez Sykstusa III za zgod\u0105 cesarza Walentyniana na cze\u015b\u0107 \u015bw. Wawrzy\u0144ca m\u0119czennika. Aby odr\u00f3\u017cni\u0107 go od innych ko\u015bcio\u0142\u00f3w wzniesionych ku czci tego lewity, nazwano go\u00a0in Lucina,<\/em>\u00a0albo od \u015bwi\u0119tej m\u0119czennicy o tym imieniu, albo mo\u017ce od miejsca, kt\u00f3re tak si\u0119 nazywa\u0142o. Do tego ko\u015bcio\u0142a przylega\u00a0pa\u0142ac Ottobuoni<\/strong><\/a>, zbudowany oko\u0142o roku 1300 na ruinach wielkiego staro\u017cytnego budynku zwanego Pa\u0142acem Domicjana. B\u0119d\u0105c ju\u017c zm\u0119czeni i zbli\u017caj\u0105c si\u0119 do godziny obiadowej, wr\u00f3cili\u015bmy do domu [\u2026].

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Matki Bo\u017cej Anielskiej
<\/strong>[\u2026] 13 marca stacja wielkopostna odby\u0142a si\u0119 w\u00a0ko\u015bciele Matki Bo\u017cej Anielskiej<\/strong><\/a>, a my poszli\u015bmy tam zar\u00f3wno po to, aby zdoby\u0107 odpust zupe\u0142ny, jak i aby modli\u0107 si\u0119 do Boga w intencji naszego domu. Ten ko\u015bci\u00f3\u0142 r\u00f3\u017cni si\u0119 od innego o tej samej nazwie, z dodatkiem przy\u00a0Termach Dioklecjana<\/strong><\/a>, poniewa\u017c zosta\u0142 zbudowany w miejscu, gdzie dawniej wznosi\u0142y si\u0119 s\u0142ynne termy, czyli \u0142a\u017anie cesarza Dioklecjana. Papie\u017c Pius IV zleci\u0142 to Micha\u0142owi Anio\u0142owi Buonarrotiemu, kt\u00f3ry swoim ogromnym talentem potrafi\u0142 przekszta\u0142ci\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 tych wspania\u0142ych budowli w ko\u015bci\u00f3\u0142. W jednym z salon\u00f3w term ju\u017c istnia\u0142a ma\u0142a kaplica po\u015bwi\u0119cona \u015bw. Cyrylowi, m\u0119czennikowi. Zosta\u0142a ona w\u0142\u0105czona do nowego ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry papie\u017c po\u015bwi\u0119ci\u0142 Matce Bo\u017cej Anielskiej, aby zadowoli\u0107 ksi\u0119cia i kr\u00f3la Sycylii, wielkiego czciciela Anio\u0142\u00f3w, kt\u00f3ry bardzo przyczyni\u0142 si\u0119 do jego budowy.

W dniu stacji wielkopostnej ko\u015bci\u00f3\u0142 jest ozdobiony w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b, a na publiczn\u0105 cze\u015b\u0107 wystawiane s\u0105 najcenniejsze relikwie. W kaplicy obok g\u0142\u00f3wnego o\u0142tarza znajdowa\u0142 si\u0119 relikwiarz z wieloma relikwiami, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych zauwa\u017cyli\u015bmy cia\u0142a \u015bw. Prospera, \u015bw. Fortunata, \u015bw. Cyryla, a tak\u017ce g\u0142owy \u015bw. Justyna i \u015bw. Maksymusa, m\u0119czennik\u00f3w oraz wielu innych. Zaspokoiwszy w ten spos\u00f3b nasz\u0105 pobo\u017cno\u015b\u0107, wr\u00f3cili\u015bmy do domu oko\u0142o sz\u00f3stej, bardzo zm\u0119czeni i z dobrym apetytem.

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Matki Bo\u017cej\u00a0della Quercia<\/em>
<\/strong>Niedziel\u0119, 14 marca, \u015bwi\u0119towali\u015bmy w domu, a potem poszli\u015bmy odwiedzi\u0107 oratorium, zgodnie z wskaz\u00f3wkami, kt\u00f3re otrzymali\u015bmy od markiza Patriziego. Ko\u015bci\u00f3\u0142, w kt\u00f3rym gromadz\u0105 si\u0119 m\u0142odzi, jest pod wezwaniem\u00a0Matki Bo\u017cej\u00a0della Quercia<\/em><\/strong><\/a>. Oto jego pochodzenie, kt\u00f3re si\u0119ga czas\u00f3w Juliusza II: obraz Maryi zosta\u0142 namalowany na dach\u00f3wce przez pewnego Battist\u0119 Calvaro, kt\u00f3ry umie\u015bci\u0142 go na d\u0119bie w swojej winnicy w Viterbo. Obraz ten pozostawa\u0142 ukryty przez sze\u015b\u0107dziesi\u0105t lat, a\u017c w 1467 roku zacz\u0105\u0142 s\u0142yn\u0105\u0107 wieloma \u0142askami i cudami tak, \u017ce z ofiar wiernych, kt\u00f3rzy go odwiedzali, wzniesiono ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor. Papie\u017c Juliusz II pragn\u0105\u0142, aby r\u00f3wnie\u017c w Rzymie by\u0142 \u015bwi\u0105tynia po\u015bwi\u0119cona Matce Bo\u017cej\u00a0della Quercia,<\/em>\u00a0o kt\u00f3rej m\u00f3wimy.
Wchodz\u0105c do ko\u015bcio\u0142a i docieraj\u0105c do przestronnej zakrystii, ucieszyli\u015bmy si\u0119 widokiem oko\u0142o czterdziestu m\u0142odzie\u0144c\u00f3w. Z powodu ich \u017cywio\u0142owego zachowania bardzo przypominali psotnik\u00f3w z naszego oratorium. Ich \u015bwi\u0119te funkcje odbywaj\u0105 si\u0119 wszystkie rano. Msza, spowied\u017a, katechizm i kr\u00f3tka nauka to wszystko, co dla nich si\u0119 robi [\u2026]

Po po\u0142udniu m\u0142odzi przychodz\u0105 do\u00a0ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jana\u00a0dei Fiorentini<\/em><\/strong><\/a>, innego oratorium, gdzie jest tylko rekreacja bez funkcji ko\u015bcielnych. Poszli\u015bmy tam i zobaczyli\u015bmy oko\u0142o stu m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy bawili si\u0119 na ca\u0142ego. Ich zabawy to tombola i dzwon, znane r\u00f3wnie\u017c u nas. Graj\u0105 tak\u017ce w \u201edziur\u0119\u201d, kt\u00f3ra polega na tym, \u017ce do pi\u0119ciu do\u015b\u0107 du\u017cych otwor\u00f3w wk\u0142ada si\u0119 dwa kasztany lub co\u015b innego. Z odleg\u0142o\u015bci sze\u015bciu krok\u00f3w toczy si\u0119 kulk\u0119. Komu uda si\u0119 wprowadzi\u0107 j\u0105 do jednego z otwor\u00f3w, zdobywa to, co jest w \u015brodku. Bardzo nas zasmuci\u0142o, \u017ce nie mieli nic poza rekreacj\u0105. Gdyby by\u0142 tam jaki\u015b ksi\u0105dz, m\u00f3g\u0142by zrobi\u0107 co\u015b dobrego dla ich dusz, poniewa\u017c jest to bardzo potrzebne. Tym bardziej nas to zmartwi\u0142o, poniewa\u017c znale\u017ali\u015bmy w nich dobre nastawienie. Kilku cieszy\u0142o si\u0119, \u017ce mog\u0142o z nami rozmawia\u0107, ca\u0142uj\u0105c wielokrotnie r\u0119k\u0119, zar\u00f3wno moj\u0105, jak i Ruy, kt\u00f3ry, niechc\u0105cy, by\u0142 zmuszony si\u0119 zgodzi\u0107 [\u2026].

Po powrocie do domu odwiedzi\u0142 nas monsignor Merode, mistrz ceremonii Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015bci. Po kilku grzeczno\u015bciach og\u0142osi\u0142 mi, \u017ce \u015awi\u0119ty Ojciec zaprasza mnie do g\u0142oszenia \u0107wicze\u0144 duchowych dla osadzonych w wi\u0119zieniach przy ko\u015bciele Matki Bo\u017cej Anielskiej w termach Dioklecjana. Ka\u017cde pragnienie Papie\u017ca jest dla mnie rozkazem, wi\u0119c przyj\u0105\u0142em to z prawdziw\u0105 rado\u015bci\u0105 [\u2026]

W wi\u0119zieniu dla kobiet
<\/strong>O drugiej po po\u0142udniu uda\u0142em si\u0119 do prze\u0142o\u017conej wi\u0119zienia, aby ustali\u0107 dzie\u0144 i godzin\u0119, w kt\u00f3rej rozpoczn\u0119 kazania. Powiedzia\u0142a mi:
\u2013\u00a0Je\u015bli to Ksi\u0119dzu pasuje, mo\u017ce Ksi\u0105dz zacz\u0105\u0107 od razu, poniewa\u017c kobiety s\u0105 w ko\u015bciele i nikt nie g\u0142osi<\/em>. Tak wi\u0119c od razu zacz\u0105\u0142em i tydzie\u0144 by\u0142 prawie w ca\u0142o\u015bci po\u015bwi\u0119cony temu pos\u0142ugiwaniu. Dom poprawczy nazywa si\u0119\u00a0Alle Terme di Diocleziano<\/em>, poniewa\u017c znajduje si\u0119 w tym samym miejscu, gdzie by\u0142y termy tego s\u0142ynnego cesarza. Mieszka\u0142o tam 260 osadzonych, winnych powa\u017cnych przest\u0119pstw i skazanych na wi\u0119zienie [\u2026]. Rekolekcje przebieg\u0142y z zadowoleniem. Proste i ludowe kazania, kt\u00f3re stosujemy w\u015br\u00f3d nas, okaza\u0142y si\u0119 owocne w tym wi\u0119zieniu. W sobot\u0119, po ostatnim kazaniu, matka prze\u0142o\u017cona z wielk\u0105 rado\u015bci\u0105 og\u0142osi\u0142a mi, \u017ce \u017cadna z osadzonych nie pomin\u0119\u0142a przyst\u0105pienia do Sakrament\u00f3w.

Dwa epizody
<\/strong>Przyjemny epizod wydarzy\u0142 si\u0119 w tym tygodniu z Papie\u017cem. Pewien hrabia Spada odwiedzi\u0142 go i rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 taka rozmowa:
\u2013 Wasza \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107, chcia\u0142bym prosi\u0107 o pami\u0105tk\u0119 z tej wizyty.
\u2013 Prosz\u0119 pyta\u0107, o co chcecie, a postaram si\u0119 spe\u0142ni\u0107 Wasze \u017cyczenie.
\u2013 Chcia\u0142bym co\u015b niezwyk\u0142ego.
\u2013 Dobrze, pytajcie wi\u0119c \u015bmia\u0142o.
\u2013 Wasza \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107, chcia\u0142bym na pami\u0105tk\u0119 Wasz\u0105 fajk\u0119.
\u2013 Ale ona jest pe\u0142na tytoniu niskiej jako\u015bci.
\u2013 To nie ma znaczenia; b\u0119d\u0119 j\u0105 bardzo ceni\u0142.
<\/em>\u2013\u00a0Prosz\u0119 j\u0105 wi\u0119c wzi\u0105\u0107, z przyjemno\u015bci\u0105 ofiaruj\u0119 Wam j\u0105 w darze<\/em>. Hrabia Spada odszed\u0142 bardziej zadowolony dzi\u0119ki tej fajce ni\u017c z jakiego\u015b wielkiego skarbu. Jest prosta, z rogu bawo\u0142a, po\u0142\u0105czona dwoma mosi\u0119\u017cnymi pier\u015bcieniami i nie warta czterech sold\u00f3w, ale jest niezwykle cenna ze wzgl\u0119du na pochodzenie. Dobry hrabia pokazuje j\u0105 teraz swoim przyjacio\u0142om jako przedmiot godny czci [\u2026]

Jeszcze inn\u0105 anegdot\u0119 opowiedziano mi o tym czcigodnym Papie\u017cu. W zesz\u0142ym roku, gdy Papie\u017c podr\u00f3\u017cowa\u0142 po swoich miastach, znalaz\u0142 si\u0119 w pobli\u017cu Viterbo. Dziewczynka z wi\u0105zk\u0105 drewna, widz\u0105c, \u017ce pow\u00f3z papieski si\u0119 zatrzyma\u0142, pomy\u015bla\u0142a, \u017ce ci panowie chc\u0105 kupi\u0107 jej wi\u0105zk\u0119. Pobieg\u0142a w ich stron\u0119:
\u2013\u00a0Panie<\/em>, powiedzia\u0142a do Papie\u017ca,\u00a0kupcie j\u0105, drewno jest bardzo suche.<\/em>
\u2013\u00a0Nie potrzebujemy<\/em>, odpowiedzia\u0142 Papie\u017c.
\u2013\u00a0Kupcie j\u0105, dam j\u0105 za trzy skudy<\/em>.
\u2013\u00a0We\u017a trzy skudy i zatrzymaj swoj\u0105 wi\u0105zk\u0119<\/em>. Papie\u017c da\u0142 jej trzy skudy, a nast\u0119pnie przygotowa\u0142 si\u0119 do powrotu do powozu. Ale dziewczynka chcia\u0142a, aby Papie\u017c wzi\u0105\u0142 jej wi\u0105zk\u0119.
\u2013\u00a0We\u017acie j\u0105, b\u0119dziecie zadowoleni; w Waszym powozie jest mn\u00f3stwo miejsca<\/em>. Podczas gdy Papie\u017c i jego dw\u00f3r \u015bmiali si\u0119 z takiej sytuacji, matka dziewczynki, kt\u00f3ra pracowa\u0142a na pobliskim polu, przybieg\u0142a krzycz\u0105c:
\u2013\u00a0Ojcze \u015awi\u0119ty, Ojcze \u015awi\u0119ty, przebaczcie; ta biedna dziewczynka jest moj\u0105 c\u00f3rk\u0105. Ona was nie zna. Miejcie lito\u015b\u0107 nad nami, kt\u00f3rzy jeste\u015bmy w wielkiej n\u0119dzy<\/em>. Papie\u017c doda\u0142 jeszcze sze\u015b\u0107 skud\u00f3w i kontynuowa\u0142 drog\u0119 [\u2026]

Bazylika \u015bw. Paw\u0142a za Murami
<\/strong>W dniu 22 marca, w niedziel\u0119, Ksi\u0105dz Bosko uda\u0142 si\u0119 do kardyna\u0142a wikariusza, Jego Eminencji Constantina Patriziego [\u2026] Po wyj\u015bciu z Wikariatu, w\u0119drowa\u0142 do\u00a0bazyliki \u015bw. Paw\u0142a za Murami<\/strong><\/a>, aby odda\u0107 ho\u0142d grobowi wielkiego Aposto\u0142a Narod\u00f3w i podziwia\u0107 cuda tej ogromnej \u015bwi\u0105tyni. Po milowym spacerze dotar\u0142 do s\u0142ynnego miejsca zwanego\u00a0Ad Aquas Salvias<\/em><\/strong><\/a>, gdzie \u015bw. Pawe\u0142 przela\u0142 krew za Jezusa Chrystusa. W\u0142a\u015bnie w tym miejscu, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 trzy cudowne \u017ar\u00f3d\u0142a wody, wyp\u0142ywaj\u0105ce z ziemi, na kt\u00f3rej g\u0142owa \u015bwi\u0119tego Aposto\u0142a podskoczy\u0142a trzy razy, zbudowano ko\u015bci\u00f3\u0142. Ksi\u0105dz Bosko modli\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w pobliskim\u00a0ko\u015bciele Matki Bo\u017cej\u00a0Scala Coeli<\/em><\/strong><\/a>, o o\u015bmiok\u0105tnym kszta\u0142cie, zbudowanym na cmentarzu \u015bw. Zenona, trybuna, kt\u00f3ry poni\u00f3s\u0142 m\u0119cze\u0144stwo pod Dioklecjanem, razem z 10.203 swoimi towarzyszami [\u2026]

Koloseum
<\/strong>23 marca jego zdumione spojrzenie kontemplowa\u0142o gigantyczne ruiny amfiteatru Flawiusz\u00f3w, znanego jako\u00a0Koloseum<\/strong><\/a>, o owalnym kszta\u0142cie, z obwodem zewn\u0119trznym wynosz\u0105cym 527 metr\u00f3w, a w niekt\u00f3rych miejscach wci\u0105\u017c maj\u0105cym pi\u0119\u0107dziesi\u0105t metr\u00f3w wysoko\u015bci. W czasach swojej \u015bwietno\u015bci by\u0142 pokryty marmurami, ozdobiony kolumnadami, setkami pos\u0105g\u00f3w, obeliskami, rydwanami z br\u0105zu; a wewn\u0105trz podtrzymywa\u0142 ogromne trybuny, kt\u00f3re mog\u0142y pomie\u015bci\u0107 oko\u0142o 200.000 os\u00f3b, aby uczestniczy\u0107 w walkach dzikich bestii i gladiator\u00f3w oraz w rzeziach tysi\u0119cy m\u0119czennik\u00f3w. Ksi\u0105dz Bosko wszed\u0142 na aren\u0119 widowisk, kt\u00f3ra ma 241 metr\u00f3w obwodu [\u2026]

Bazylika \u015bw. Klemensa
<\/strong>24 marca Ksi\u0105dz Bosko uda\u0142 si\u0119 do\u00a0bazyliki \u015bw. Klemensa<\/strong><\/a>, aby odda\u0107 cze\u015b\u0107 relikwiom czwartego papie\u017ca po \u015bw. Piotrze oraz relikwiom \u015bw. Ignacego m\u0119czennika, biskupa Antiochii, a tak\u017ce aby podziwia\u0107 architektur\u0119 najstarszego ko\u015bcio\u0142a z trzema nawami. W \u015brodkowej nawie, przed o\u0142tarzem konfesji, bia\u0142ym marmurowym ogrodzeniem wyznaczono ch\u00f3r dla ni\u017cszego duchowie\u0144stwa. Posiada dwie ambony, jedn\u0105 do \u015bpiewu Ewangelii, przy kt\u00f3rej wznosi si\u0119 kolumienka paschalnego \u015bwiecznika, a drug\u0105 do czytania lekcji. Obok tej ostatniej znajdowa\u0142o si\u0119 miejsce dla \u015bpiewak\u00f3w i lektor\u00f3w prorok\u00f3w oraz innych ksi\u0105g Pisma; wok\u00f3\u0142 absydy miejsca dla kap\u0142an\u00f3w, a na ko\u0144cu w centrum na trzech stopniach, katedra biskupa [\u2026].

St\u0105d Ksi\u0105dz Bosko uda\u0142 si\u0119 do\u00a0ko\u015bcio\u0142a Czterech Koronowanych<\/strong><\/a>, aby odwiedzi\u0107 groby m\u0119czennik\u00f3w Sewera, Seweryna, Karpofora i Wiktoryna, zabitych za Dioklecjana. Nast\u0119pnie przeszed\u0142 do\u00a0ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jana<\/strong><\/a>\u00a0przy\u00a0Porta Latina<\/em>, obok kt\u00f3rej znajduje si\u0119 kaplica w miejscu, gdzie \u015bw. Jan Ewangelista zosta\u0142 zanurzony w kotle z wrz\u0105cym olejem; stamt\u0105d uda\u0142 si\u0119 do\u00a0ko\u015bci\u00f3\u0142ka\u00a0Quo Vadis<\/em><\/strong><\/a>, tak nazwanego, poniewa\u017c w tym miejscu Pan ukaza\u0142 si\u0119 \u015bw. Piotrowi, kt\u00f3ry wychodzi\u0142 z Rzymu, aby uciec przed prze\u015bladowaniem:
\u2013\u00a0Panie, dok\u0105d idziesz?<\/em>\u00a0zawo\u0142a\u0142 zdumiony Aposto\u0142. A Jezus odpowiedzia\u0142 mu:
\u2013\u00a0Id\u0119, aby by\u0107 ukrzy\u017cowanym po raz drugi<\/em>. \u015aw. Piotr zrozumia\u0142 i wr\u00f3ci\u0142 do Rzymu, gdzie czeka\u0142a na niego m\u0119cze\u0144ska \u015bmier\u0107. Z tego ma\u0142ego ko\u015bci\u00f3\u0142ka Ksi\u0105dz Bosko wr\u00f3ci\u0142 t\u0105 sam\u0105 drog\u0105, po rzuceniu okiem na\u00a0Via Appia,<\/em>\u00a0wzd\u0142u\u017c kt\u00f3rej znajduje si\u0119 wiele mauzole\u00f3w z czas\u00f3w poga\u0144stwa, przypominaj\u0105cych o ko\u0144cu wszelkiej ludzkiej wielko\u015bci.

Ksi\u0105dz Bosko\u2026 salezjanin!
<\/strong>W dniu 25 marca rano mia\u0142a miejsce urocza scena. Ksi\u0105dz Bosko, przekroczywszy Tyber, zobaczy\u0142 na ma\u0142ym placu oko\u0142o trzydziestu ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy si\u0119 bawili. Natychmiast podszed\u0142 do nich, a oni, przerywaj\u0105c zabaw\u0119, patrzyli na niego z zachwytem. Wtedy uni\u00f3s\u0142 r\u0119k\u0119, trzymaj\u0105c mi\u0119dzy palcami medalik, a nast\u0119pnie zawo\u0142a\u0142:
\u2013\u00a0Jest was za du\u017co i przykro mi, \u017ce nie mam tylu medalik\u00f3w, aby ka\u017cdemu z was da\u0107 po jednym.<\/em>\u00a0Oni, nabieraj\u0105c odwagi, wyci\u0105gaj\u0105c r\u0119ce, krzyczeli g\u0142o\u015bno:
\u2013\u00a0Nie ma sprawy, nie ma sprawy\u2026 dla mnie, dla mnie!
<\/em>Ksi\u0105dz Bosko doda\u0142:
\u2013\u00a0C\u00f3\u017c, nie maj\u0105c dla wszystkich, ten medalik chc\u0119 da\u0107 najgrzeczniejszemu. Kto z was jest najgrzeczniejszy?<\/em>
\u2013\u00a0To ja, to ja!<\/em>\u00a0\u2013 krzyczeli wszyscy razem. On kontynuowa\u0142:
\u2013\u00a0Jak mog\u0119 to zrobi\u0107, skoro wszyscy jeste\u015bcie r\u00f3wnie grzeczni? W takim razie dam to najniegrzeczniejszemu! Kto z was jest najniegrzeczniejszy?<\/em>
\u2013\u00a0To ja, to ja!<\/em>\u00a0\u2013 odpowiedzieli z og\u0142uszaj\u0105cymi okrzykami.
Hrabia Patrizi i jego przyjaciele, z pewnej odleg\u0142o\u015bci, u\u015bmiechali si\u0119 wzruszeni i zdumieni, widz\u0105c, jak Ksi\u0105dz Bosko tak swobodnie rozmawia z tymi ch\u0142opcami, kt\u00f3rych spotka\u0142 po raz pierwszy; i wo\u0142ali:
\u2013\u00a0Oto kolejny \u015bw. Filip Neri, przyjaciel m\u0142odzie\u017cy<\/em>. Ksi\u0105dz Bosko w rzeczy samej, jakby by\u0142 przyjacielem ju\u017c znanym tym ch\u0142opcom, kontynuowa\u0142 pytania, czy ju\u017c s\u0142uchali Mszy, do jakiego ko\u015bcio\u0142a chodz\u0105, czy ucz\u0119szczaj\u0105 do oratori\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y w tych okolicach [\u2026] Dialog by\u0142 o\u017cywiony. Ksi\u0105dz Bosko, po zach\u0119ceniu ich do bycia zawsze dobrymi chrze\u015bcijanami, obieca\u0142, \u017ce jeszcze raz przejdzie przez ten plac i ka\u017cdemu da medalik; a nast\u0119pnie, serdecznie ich pozdrawiaj\u0105c, wr\u00f3ci\u0142 do swoich towarzyszy, pokazuj\u0105c sw\u00f3j medalik. Nie da\u0142 nic ch\u0142opcom, a mimo to zostawi\u0142 ich zadowolonych.

Bazylika \u015bw. Stefana\u00a0Rotondo<\/em>
<\/strong>26 marca Ksi\u0105dz Bosko wr\u00f3ci\u0142 na Celius do przestronnej\u00a0bazyliki \u015bw. Stefana\u00a0Rotondo<\/em><\/strong><\/a>, nazwanej tak ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j kszta\u0142t. Okr\u0105g\u0142y gzyms podtrzymywany jest przez 56 kolumn. Wok\u00f3\u0142 \u015bcian namalowane s\u0105 sceny okrutnych m\u0119czarni, jakimi byli torturowani m\u0119czennicy. \u015awi\u0105tynia jest ozdobiona mozaikami z VII wieku, kt\u00f3re przedstawiaj\u0105 Jezusa ukrzy\u017cowanego, z niekt\u00f3rymi \u015bwi\u0119tymi, i przechowuje cia\u0142a dw\u00f3ch wyznawc\u00f3w wiary: \u015bw. Pryma i \u015bw. Felicjana. Stamt\u0105d Ksi\u0105dz Bosko przeszed\u0142\u00a0do ko\u015bcio\u0142a Matki Bo\u017cej\u00a0in Dominica<\/em><\/strong><\/a>, lub\u00a0Navicella<\/em>, z powodu marmurowej \u0142odzi, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 na placu przed ni\u0105. Ma trzy nawy podzielone przez 18 kolumn i zawiera mozaiki z IX wieku. W\u015br\u00f3d nich Naj\u015bwi\u0119tsza Dziewica zajmuje honorowe miejsce w\u015br\u00f3d wielu anio\u0142\u00f3w, a u jej st\u00f3p kl\u0119czy papie\u017c Paschalis [\u2026]

Tymczasem Papie\u017c wyrazi\u0142 pragnienie, aby Ksi\u0105dz Bosko uczestniczy\u0142 w Watykanie w pobo\u017cnym i wspania\u0142ym widowisku funkcji Wielkiego Tygodnia. Nast\u0119pnie zleci\u0142 monsignorowi Borromeo zaproszenie go w jego imieniu i zapewnienie mu miejsca, z kt\u00f3rego m\u00f3g\u0142by wygodnie uczestniczy\u0107 w \u015bwi\u0119tych obrz\u0119dach. Monsignore szuka\u0142 go przez ca\u0142y dzie\u0144 bez skutku. W ko\u0144cu, o bardzo p\u00f3\u017anej porze, pos\u0142aniec znalaz\u0142 go w domu De Maistre, gdzie wr\u00f3ci\u0142 po dniu wizyt. M\u00f3wi\u0105c, \u017ce przychodzi na polecenie Papie\u017ca, zosta\u0142 wprowadzony i przedstawi\u0142 Ksi\u0119dzu Bosko list z zaproszeniem, z kt\u00f3rym mia\u0142 przyj\u0105\u0107 po\u015bwi\u0119con\u0105 palm\u0119 z r\u0105k samego Papie\u017ca. Ksi\u0105dz Bosko natychmiast go przeczyta\u0142 i zawo\u0142a\u0142, \u017ce z wielk\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 si\u0119 wybiera.

Rzymska Wielkanoc Ksi\u0119dza Bosko. Niedziela Palmowa
<\/strong>W niedziel\u0119 28 marca, z klerykiem Ru\u0105, wszed\u0142 do Bazyliki \u015bw. Piotra znacznie wcze\u015bniej przed rozpocz\u0119ciem funkcji. Hrabia Carlo De Maistre towarzyszy\u0142 mu do jego miejsca, w lo\u017cy dyplomatycznej. By\u0142 bardzo uwa\u017cny, poniewa\u017c zna\u0142 znaczenie ceremonii Ko\u015bcio\u0142a. Obok niego siedzia\u0142 angielski protestancki lord, zdumiony tak\u0105 powag\u0105. W pewnym momencie ch\u00f3rzysta Kapeli Syksty\u0144skiej wykona\u0142 sol\u00f3wk\u0119 tak dobrze, \u017ce Ksi\u0105dz Bosko wzruszy\u0142 si\u0119 do \u0142ez, a ten lord, zwracaj\u0105c si\u0119 do niego, zawo\u0142a\u0142 po \u0142acinie, poniewa\u017c w innym j\u0119zyku nie wiedzia\u0142, jak si\u0119 wyrazi\u0107:
\u2013\u00a0Post hoc paradisus!<\/em>\u00a0Ten pan po pewnym czasie przeszed\u0142 na katolicyzm, a nie tylko to, ale sta\u0142 si\u0119 ksi\u0119dzem i biskupem. Po po\u015bwi\u0119ceniu palm korpus dyplomatyczny przeszed\u0142 przed Papie\u017cem, a ka\u017cdy ambasador i minister otrzyma\u0142 palm\u0119 z jego r\u0105k. R\u00f3wnie\u017c Ksi\u0105dz Bosko i kleryk Rua ukl\u0119kn\u0119li u st\u00f3p Papie\u017ca i otrzymali palm\u0119. Tak chcia\u0142 Pius IX: czy\u017c Ksi\u0105dz Bosko nie by\u0142 ambasadorem Boga? Kleryk Rua, wracaj\u0105c do Rosminian\u00f3w, podarowa\u0142 swoj\u0105 palm\u0119 ojcu Paganiemu, kt\u00f3ry bardzo si\u0119 ucieszy\u0142 [\u2026]

Ksi\u0105dz Bosko jako\u00a0caudatario<\/em>
<\/strong>Kardyna\u0142 Marini, jeden z dw\u00f3ch asystent\u00f3w tronu, wzi\u0105\u0142 Ksi\u0119dza Bosko jako swojego pomocnika, aby m\u00f3g\u0142 uczestniczy\u0107 we wszystkich funkcjach Wielkiego Tygodnia. Tak wi\u0119c w purpurowym stroju sta\u0142 prawie obok Papie\u017ca przez ca\u0142y czas i m\u00f3g\u0142 delektowa\u0107 si\u0119 \u015bpiewami gregoria\u0144skimi oraz muzyk\u0105 Allegriego i Palestriny. W Wielki Czwartek kardyna\u0142 Mario Mattei, jako najstarszy z biskup\u00f3w suburbikarnych, odprawi\u0142 Msz\u0119, zamiast kardyna\u0142a dziekana, kt\u00f3ry by\u0142 nieobecny. Ksi\u0105dz Bosko pod\u0105\u017ca\u0142 za Papie\u017cem, kt\u00f3ry procesyjnie ni\u00f3s\u0142 Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament do Kaplicy Pauli\u0144skiej, aby umie\u015bci\u0107 go w specjalnie przygotowanej urnie; towarzyszy\u0142 mu a\u017c na loggi\u0119 watyka\u0144sk\u0105, z kt\u00f3rej Papie\u017c b\u0142ogos\u0142awi Rzymowi i \u015bwiatu; by\u0142 \u015bwiadkiem obmycia n\u00f3g, kt\u00f3re Papie\u017c uczyni\u0142 trzynastu kap\u0142anom, i uczestniczy\u0142 w ich okoliczno\u015bciowej kolacji, podczas kt\u00f3rej us\u0142ugiwa\u0142 sam Wikariusz Jezusa Chrystusa.

B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo\u00a0Urbi et Orbi<\/em>
<\/strong>[\u2026] 4 kwietnia salwy artyleryjskie z Zamku \u015awi\u0119tego Anio\u0142a og\u0142asza\u0142y dzie\u0144 Wielkanocy. Pius IX zszed\u0142 do bazyliki oko\u0142o dziesi\u0105tej na pontyfikaln\u0105 Msz\u0119. Zaraz potem, poprzedzony orszakiem biskup\u00f3w i kardyna\u0142\u00f3w, uda\u0142 si\u0119 do Loggii na b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo\u00a0Urbi et Orbi<\/em>. Ksi\u0105dz Bosko z kardyna\u0142em Marini i jednym biskupem przez chwil\u0119 sta\u0142 blisko parapetu pokrytego wspania\u0142ym p\u0142\u00f3tnem, na kt\u00f3rym z\u0142o\u017cono trzy z\u0142ote tiary. Kardyna\u0142 powiedzia\u0142 Ksi\u0119dzu Bosko:
\u2013\u00a0Zobacz, jakie to widowisko!<\/em>\u00a0Ksi\u0105dz Bosko z szerokimi oczami rozgl\u0105da\u0142 si\u0119 po placu. T\u0142um 200 000 os\u00f3b gromadzi\u0142 si\u0119 z twarzami zwr\u00f3conymi w stron\u0119 Loggii. Dachy, okna, tarasy wszystkich dom\u00f3w by\u0142y zaj\u0119te. Armia francuska zajmowa\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 przestrzeni mi\u0119dzy obeliskiem a schodami do San Pietro. Bataliony piechoty papieskiej sta\u0142y ustawione po prawej i lewej stronie. Z ty\u0142u znajdowa\u0142a si\u0119 kawaleria i artyleria. Tysi\u0105ce powoz\u00f3w sta\u0142y po obu stronach placu, blisko portyk\u00f3w Berniniego, a na ko\u0144cu przy domach. Szczeg\u00f3lnie na tych wynajmowanych sta\u0142y grupy ludzi, kt\u00f3re wydawa\u0142y si\u0119 dominowa\u0107 nad placem. By\u0142 to ha\u0142as, tupot koni, niesamowity zam\u0119t. Nikt nie mo\u017ce sobie wyobrazi\u0107 takiego widowiska.

Uwi\u0119ziony
<\/strong>Ksi\u0105dz Bosko, kt\u00f3ry zostawi\u0142 Papie\u017ca w bazylice, gdy ten oddawa\u0142 cze\u015b\u0107 cennym relikwiom, s\u0105dzi\u0142, \u017ce b\u0119dzie sp\u00f3\u017aniony. Zapatrzony w tak wielu ludzi z r\u00f3\u017cnych narod\u00f3w, nie zauwa\u017cy\u0142 nadchodz\u0105cej lektyki, na kt\u00f3rej siedzia\u0142 Papie\u017c. Znalaz\u0142 si\u0119 w trudnej sytuacji; \u015bci\u015bni\u0119ty mi\u0119dzy krzes\u0142em a balustrad\u0105, ledwo m\u00f3g\u0142 si\u0119 porusza\u0107; wok\u00f3\u0142 niego t\u0142oczyli si\u0119 kardyna\u0142owie, biskupi, ceremoniarze i siedz\u0105cy, wi\u0119c nie dostrzega\u0142 \u017cadnej drogi ucieczki. Odwr\u00f3cenie twarzy do Papie\u017ca by\u0142oby nietaktem; odwr\u00f3cenie mu plec\u00f3w by\u0142oby niegrzeczne; pozostanie w centrum balkonu by\u0142oby \u015bmieszne. Nie mog\u0105c zrobi\u0107 nic lepszego, obr\u00f3ci\u0142 si\u0119 bokiem; wtedy czubek stopy Papie\u017ca spocz\u0105\u0142 na jego ramieniu.

W tym momencie na wielkim placu panowa\u0142a uroczysta cisza, \u017ce mo\u017cna by\u0142o us\u0142ysze\u0107 brz\u0119czenie muchy. Nawet konie sta\u0142y nieruchomo. Ksi\u0105dz Bosko, zaniepokojony, zwracaj\u0105c uwag\u0119 na ka\u017cdy najmniejszy szczeg\u00f3\u0142, zauwa\u017cy\u0142, \u017ce tylko jeden ryk konia i d\u017awi\u0119k zegara bij\u0105cego godziny da\u0142y si\u0119 s\u0142ysze\u0107, gdy Papie\u017c odmawia\u0142 modlitwy liturgiczne. W mi\u0119dzyczasie, widz\u0105c, \u017ce pod\u0142oga Loggii by\u0142a pokryta li\u015b\u0107mi i kwiatami, pochyli\u0142 si\u0119 i zbieraj\u0105c kilka kwiat\u00f3w, w\u0142o\u017cy\u0142 je mi\u0119dzy strony ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 w r\u0119ku. W ko\u0144cu Pius IX wsta\u0142, aby pob\u0142ogos\u0142awi\u0107: otworzy\u0142 ramiona, uni\u00f3s\u0142 r\u0119ce ku niebu, wyci\u0105gn\u0105\u0142 je nad t\u0142um, kt\u00f3ry pochyli\u0142 czo\u0142a, a jego g\u0142os, \u015bpiewaj\u0105c formu\u0142\u0119 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa, dono\u015bny, pot\u0119\u017cny, uroczysty, s\u0142ycha\u0107 by\u0142o poza placem Rusticucci i z poddasza pa\u0142acu pisarzy Civilt\u00e0 Cattolica.

T\u0142um odpowiedzia\u0142 ogromn\u0105 owacj\u0105. Wtedy kardyna\u0142 Ugolini przeczyta\u0142 po \u0142acinie\u00a0Breve<\/em>\u00a0o odpustach pe\u0142nych, a zaraz potem kardyna\u0142 Marini powt\u00f3rzy\u0142 to w j\u0119zyku w\u0142oskim. Ksi\u0105dz Bosko ukl\u0105k\u0142, a gdy wsta\u0142, orszak papieski ju\u017c znikn\u0105\u0142. Wszystkie dzwony bi\u0142y na rado\u015b\u0107, armaty z Zamku \u015awi\u0119tego Anio\u0142a grzmia\u0142y, a muzyka wojskowa rozbrzmiewa\u0142a d\u017awi\u0119kiem tr\u0105bek. Kardyna\u0142 Marini, w towarzystwie\u00a0caudatario<\/em>, zszed\u0142 i uda\u0142 si\u0119 w stron\u0119 swojej karety. Gdy ta ruszy\u0142a, Ksi\u0105dz Bosko poczu\u0142 si\u0119 \u017ale z powodu tego ruchu, kt\u00f3ry wywraca\u0142 mu \u017co\u0142\u0105dek; nie mog\u0105c d\u0142u\u017cej wytrzyma\u0107, wyjawi\u0142 kardyna\u0142owi swoje niedogodno\u015bci. Na jego rad\u0119 wsiad\u0142 do powozu z wo\u017anic\u0105, ale z\u0142e samopoczucie nie ust\u0119powa\u0142o, wi\u0119c wysiad\u0142, aby i\u015b\u0107 pieszo. B\u0119d\u0105c w purpurowym stroju, by\u0142by obiektem zdziwienia lub kpin, gdyby przeszed\u0142 przez Rzym w ten spos\u00f3b; dlatego sekretarz uprzejmie zszed\u0142 z powozu i towarzyszy\u0142 mu do pa\u0142acu [\u2026].

Wspomnienie Papie\u017ca
<\/strong>Ksi\u0105dz Bosko 6 kwietnia wr\u00f3ci\u0142 na szczeg\u00f3lne spotkanie z Piusem IX z klerykiem Ru\u0105 i teologiem Murialdo, przyj\u0119tego do Watykanu za po\u015brednictwem samego Ksi\u0119dza Bosko. Weszli do przedsionka o dziewi\u0105tej wieczorem, a zaraz potem Ksi\u0105dz Bosko zosta\u0142 wprowadzony. Papie\u017c, gdy tylko go ujrza\u0142, powiedzia\u0142 z powa\u017cn\u0105 min\u0105:
\u2013\u00a0Ksi\u0119\u017ce Bosko, gdzie si\u0119 schowali\u015bcie w dniu Wielkanocy podczas papieskiego b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa? Tam, przed Papie\u017cem, trzymaj\u0105c rami\u0119 pod jego stop\u0105, jakby Papie\u017c potrzebowa\u0142 wsparcia od Ksi\u0119dza Bosko.<\/em>
\u2013\u00a0Ojcze \u015awi\u0119ty<\/em>, odpowiedzia\u0142 spokojnie i pokornie,\u00a0zosta\u0142em zaskoczony i prosz\u0119 o przebaczenie, je\u015bli w jaki\u015b spos\u00f3b Was obrazi\u0142em!
<\/em>\u2013\u00a0A dodajecie mi jeszcze zniewagi, pytaj\u0105c mnie, czy mnie obrazili\u015bcie?<\/em>\u00a0Ksi\u0105dz Bosko spojrza\u0142 na Papie\u017ca i wydawa\u0142o mu si\u0119, \u017ce ten udaje: u\u015bmiech zaczyna\u0142 pojawia\u0107 si\u0119 na jego wargach.\u00a0Ale co ci przysz\u0142o do g\u0142owy, \u017ceby zbiera\u0107 kwiaty w tym momencie? Potrzebna by\u0142a powaga Piusa IX, aby nie wybuchn\u0105\u0107 \u015bmiechem<\/em>. [\u2026]
\u2013\u00a0Naj\u015bwi\u0119tszy Ojcze<\/em>, b\u0142aga\u0142 Ksi\u0105dz Bosko,\u00a0miejcie dobro\u0107, aby zasugerowa\u0107 mi maksym\u0119, kt\u00f3r\u0105 mog\u0119 powt\u00f3rzy\u0107 moim m\u0142odym, jako wspomnienie Wikariusza Chrystusa.
<\/em>\u2013\u00a0Obecno\u015b\u0107 Boga!<\/em>\u00a0odpowiedzia\u0142 Papie\u017c.\u00a0Powiedzcie swoim m\u0142odym, aby zawsze kierowali si\u0119 t\u0105 my\u015bl\u0105!\u2026 A wy nie macie nic do zapytania? Z pewno\u015bci\u0105 pragniecie czego\u015b tak\u017ce dla siebie.
<\/em>\u2013\u00a0Ojcze \u015awi\u0119ty, Wasza \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 raczy\u0142a mi da\u0107 to, o co prosi\u0142em, teraz pozostaje mi tylko podzi\u0119kowa\u0107 z najg\u0142\u0119bszego serca<\/em>.
\u2013\u00a0A jednak, a jednak, pragniecie jeszcze czego\u015b<\/em>. Na co Ksi\u0105dz Bosko sta\u0142 tam jak zawieszony, nie wypowiadaj\u0105c s\u0142owa. Papie\u017c doda\u0142:
\u2013\u00a0Ale jak? Nie pragniecie, aby wasze m\u0142odzie\u017c by\u0142a weso\u0142a, gdy wr\u00f3cicie do nich?
<\/em>\u2013\u00a0Wasza \u015awi\u0119tobliwo\u015b\u0107, to tak.<\/em>
\u2013\u00a0W takim razie czekajcie.<\/em>\u00a0Kilka chwil wcze\u015bniej do tego pokoju weszli teolog Murialdo, kleryk Rua i ksi\u0105dz Cerutti z Varazze, kanclerz w Kurii Arcybiskupiej w Genui. Oni byli zdumieni blisko\u015bci\u0105, z jak\u0105 Papie\u017c traktowa\u0142 Ksi\u0119dza Bosko i tym, co zobaczyli w tym momencie. Papie\u017c otworzy\u0142 skrzyni\u0119, wyci\u0105gn\u0105\u0142 gar\u015b\u0107 z\u0142otych monet i, nie licz\u0105c ich, poda\u0142 Ksi\u0119dzu Bosko, m\u00f3wi\u0105c:
\u2013\u00a0We\u017acie i potem zr\u00f3bcie dobry pocz\u0119stunek dla swoich ch\u0142opc\u00f3w.<\/em>\u00a0Ka\u017cdy mo\u017ce sobie wyobrazi\u0107 wra\u017cenie, jakie na Ksi\u0119dzu Bosko wywar\u0142 ten akt dobroci Piusa IX, kt\u00f3ry z wielk\u0105 \u017cyczliwo\u015bci\u0105 zwraca\u0142 si\u0119 tak\u017ce do przyby\u0142ych duchownych, b\u0142ogos\u0142awi\u0142 r\u00f3\u017ca\u0144ce, krzy\u017ce i inne przedmioty pobo\u017cno\u015bci, kt\u00f3re mu przedstawiano, i dawa\u0142 wszystkim medal pami\u0105tkowy.

Edukacyjne wyzwanie Ksi\u0119dza Bosko
<\/strong>W\u015br\u00f3d kardyna\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy przyszli odda\u0107 mu ho\u0142d, by\u0142 kardyna\u0142 Tosti, z kt\u00f3rego zaproszenia m\u00f3wi\u0142 do m\u0142odzie\u017cy w O\u015brodku\u00a0San Michele<\/em>. Ten, zadowolony z uprzejmo\u015bci Ksi\u0119dza Bosko, w porze swojego spaceru, chcia\u0142 mie\u0107 go za towarzysza, wi\u0119c obaj wsiedli do powozu. Zacz\u0119li rozmawia\u0107 o najbardziej odpowiednim systemie edukacji m\u0142odzie\u017cy. Ksi\u0105dz Bosko przekona\u0142 si\u0119, \u017ce uczniowie tego o\u015brodka nie mieli bliskich relacji z prze\u0142o\u017conymi, wr\u0119cz si\u0119 ich bali: co by\u0142o ma\u0142o przyjemne, poniewa\u017c wychowawcy byli kap\u0142anami. Dlatego m\u00f3wi\u0142:
\u2013\u00a0Widzicie, Eminencjo, niemo\u017cliwe jest dobrze wychowa\u0107 m\u0142odzie\u017c, je\u015bli nie maj\u0105 zaufania do prze\u0142o\u017conych<\/em>.
\u2013\u00a0Ale jak,<\/em>\u00a0odpowiada\u0142 kardyna\u0142,\u00a0mo\u017cna zdoby\u0107 to zaufanie?<\/em>
\u2013\u00a0Sprawiaj\u0105c, aby zbli\u017cyli si\u0119 do nas, usuwaj\u0105c wszelkie przyczyny, kt\u00f3re ich od nas oddalaj\u0105.
\u2013 A jak mo\u017cna to zrobi\u0107, aby ich do nas zbli\u017cy\u0107?
<\/em>\u2013\u00a0Zbli\u017caj\u0105c si\u0119 do nich, staraj\u0105c si\u0119 dostosowa\u0107 do ich gust\u00f3w, staj\u0105c si\u0119 podobnymi do nich. Chcecie, aby\u015bmy spr\u00f3bowali? Powiedzcie mi: w kt\u00f3rym miejscu Rzymu mo\u017cna znale\u017a\u0107 du\u017c\u0105 liczb\u0119 ch\u0142opc\u00f3w?<\/em>
\u2013\u00a0Na PiazzaTermini i na Piazza del Popolo,<\/em>\u00a0odpowiedzia\u0142 kardyna\u0142.
\u2013\u00a0No dobrze, jed\u017amy na Piazza del Popolo<\/em>.

Kardyna\u0142 wyda\u0142 polecenie wo\u017anicy. Gdy tylko przyjechali, Ksi\u0105dz Bosko wysiad\u0142 z powozu, a pra\u0142at pozosta\u0142, aby go obserwowa\u0107. Zobaczywszy grupk\u0119 ch\u0142opc\u00f3w bawi\u0105cych si\u0119, podszed\u0142, ale psotnicy uciekli. Wtedy zawo\u0142a\u0142 ich mi\u0142ymi s\u0142owami, a oni po chwili wahania zbli\u017cyli si\u0119. Ksi\u0105dz Bosko obdarowa\u0142 ich czym\u015b, zapyta\u0142 o wie\u015bci od ich rodzin, zapyta\u0142, w co si\u0119 bawi\u0105 i zaprosi\u0142 ich do kontynuowania zabawy, najpierw zatrzymuj\u0105c si\u0119, aby ich obserwowa\u0107, a potem zaczynaj\u0105c bra\u0107 w tym udzia\u0142. Wtedy tak\u017ce inni, kt\u00f3rzy obserwowali z daleka, przybiegli licznie z czterech stron placu wok\u00f3\u0142 ksi\u0119dza, kt\u00f3ry wszystkich przyjmowa\u0142 z mi\u0142o\u015bci\u0105 i mia\u0142 dla ka\u017cdego dobre s\u0142owo i ma\u0142y upominek. Pyta\u0142, czy s\u0105 grzeczni, czy odmawiaj\u0105 modlitwy, czy chodz\u0105 do spowiedzi. Gdy chcia\u0142 odej\u015b\u0107, towarzyszyli mu przez d\u0142u\u017cszy czas, zostawiaj\u0105c go w spokoju dopiero, gdy wsiad\u0142 do powozu. Kardyna\u0142 by\u0142 zdumiony.
\u2013\u00a0Widzieli\u015bcie?<\/em>
\u2013\u00a0Mia\u0142e\u015b racj\u0119!<\/em>\u00a0zawo\u0142a\u0142 kardyna\u0142 [\u2026]

Ostatnie wizyty
<\/strong>Ostatnie wizyty Ksi\u0119dza Bosko by\u0142y zarezerwowane dla Konfesji \u015bw. Piotra i Katakumb. Po modlitwie w\u00a0bazylice \u015bw. Sebastiana<\/strong><\/a>, zobaczywszy dwie strza\u0142y, kt\u00f3re zrani\u0142y \u015bwi\u0119tego trybuna, oraz kolumn\u0119, do kt\u00f3rej by\u0142 przywi\u0105zany, zszed\u0142 do podziemnych korytarzy, kt\u00f3re przechowywa\u0142y ko\u015bci tysi\u0119cy m\u0119czennik\u00f3w, i gdzie \u015bw. Filip Neri wiele nocy czuwa\u0142 na modlitwie. Nast\u0119pnie przeszed\u0142 do pobliskich\u00a0Katakumb \u015bw. Kaliksta<\/strong><\/a>.<\/strong>\u00a0Czeka\u0142 na niego tam rycerz G. B. De Rossi, kt\u00f3ry je odkry\u0142, a przedstawi\u0142 go mu monsignore di San Marzano.
Kto wchodzi w te miejsca, odczuwa tak\u0105 wzruszenie, \u017ce pozostaje z nim przez ca\u0142e \u017cycie. Ksi\u0105dz Bosko by\u0142 pogr\u0105\u017cony w \u015bwi\u0119tych my\u015blach, przechodz\u0105c przez te podziemia, gdzie pierwsi chrze\u015bcijanie, poprzez Msz\u0119, wsp\u00f3lne modlitwy, \u015bpiew psalm\u00f3w i proroctw, Eucharysti\u0119, s\u0142uchanie biskup\u00f3w i papie\u017cy, znale\u017ali potrzebn\u0105 si\u0142\u0119, aby stawi\u0107 czo\u0142a m\u0119cze\u0144stwu. Niemo\u017cliwe jest kontemplowanie na suche oczy tych grobowc\u00f3w, kt\u00f3re zamyka\u0142y zakrwawione lub spalone cia\u0142a tylu bohater\u00f3w wiary, groby czternastu papie\u017cy, kt\u00f3rzy oddali \u017cycie, aby za\u015bwiadczy\u0107 o tym, czego naucza\u0142y, oraz krypta \u015bw. Cecylii.

Ksi\u0105dz Bosko obserwowa\u0142 najstarsze freski, kt\u00f3re przedstawia\u0142y Jezusa Chrystusa i Eucharysti\u0119; oraz obrazy, kt\u00f3re przedstawia\u0142y ma\u0142\u017ce\u0144stwo Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny z \u015bw. J\u00f3zefem, Wniebowzi\u0119cie Maryi do nieba, Matk\u0119 Bo\u017c\u0105 z dzieckiem na r\u0119kach lub na kolanach. By\u0142 oczarowany uczuciem skromno\u015bci, kt\u00f3re promieniowa\u0142o z tych obraz\u00f3w, w kt\u00f3rych pierwotna sztuka chrze\u015bcija\u0144ska potrafi\u0142a odtworzy\u0107 niezr\u00f3wnan\u0105 pi\u0119kno\u015b\u0107 duszy i najwy\u017cszy idea\u0142 doskona\u0142o\u015bci moralnej, kt\u00f3ry nale\u017cy przypisa\u0107 Dziewicy. Nie brakowa\u0142o innych postaci \u015bwi\u0119tych i m\u0119czennik\u00f3w. Ksi\u0105dz Bosko wyszed\u0142 z katakumb o 18:00. Wszed\u0142 do nich o 8:00 rano [\u2026]

W stron\u0119 domu
<\/strong>Ksi\u0105dz Bosko 14 kwietnia opu\u015bci\u0142 Rzym z klerykiem Ru\u0105, ciesz\u0105c si\u0119, \u017ce zosta\u0142y po\u0142o\u017cone fundamenty Towarzystwa \u015bw. Franciszka Salezego [\u2026] Wzi\u0105\u0142 wi\u0119c wynaj\u0119ty pow\u00f3z, zrobi\u0142 kr\u00f3tki post\u00f3j w miejscowo\u015bci Palo, gdzie znalaz\u0142 hotelarza zupe\u0142nie wolnego od gor\u0105czki: jego uzdrowienie by\u0142o natychmiastowe. On nigdy nie zapomni tego wydarzenia, a oko\u0142o 1875 lub 76, b\u0119d\u0105c w Genui z powod\u00f3w handlowych, chcia\u0142 kontynuowa\u0107 swoj\u0105 podr\u00f3\u017c do Turynu. Zapytany i dowiedziawszy si\u0119 przez telegraf, \u017ce Ksi\u0105dz Bosko jest w Oratorium, uda\u0142 si\u0119 tam; ale on w tym dniu by\u0142 na obiedzie u pana Carla Occellettiego. Wtedy poszed\u0142 tam, aby go odwiedzi\u0107, witaj\u0105c go bez ko\u0144ca. Pan Occelletti zawsze z wielk\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 wspomina\u0142 opowie\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 us\u0142ysza\u0142 o tym uzdrowieniu. Po przybyciu do Civitavecchii i z\u0142o\u017ceniu wizyty delegatowi papieskiemu, Ksi\u0105dz Bosko uda\u0142 si\u0119 do portu, aby si\u0119 zaokr\u0119towa\u0107.

Fale tym razem by\u0142y spokojne, a pogoda pi\u0119kna, wi\u0119c m\u00f3g\u0142 wysi\u0105\u015b\u0107 w Livorno, spotka\u0107 si\u0119 z kilkoma przyjaci\u00f3\u0142mi i odwiedzi\u0107 kilka ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Po wznowieniu rejsu na pocz\u0105tku wieczoru, ksi\u0105dz Rua wspomina, jak statek przyby\u0142 do portu w Genui przy wschodzie wspania\u0142ej aurory, kt\u00f3ra o\u015bwietla\u0142a wspania\u0142y krajobraz wspania\u0142ego miasta. Ksi\u0105dz Bosko, ledwie postawiwszy stop\u0119 na ziemi, uda\u0142 si\u0119 do kolegium Artigianelli, gdzie czeka\u0142 na niego ksi\u0105dz Montebruno i pan Giuseppe Canale. Po po\u0142udniu wsiad\u0142 do poci\u0105gu. Przechodz\u0105c przez miasto, do\u015bwiadczy\u0142 mi\u0142ej niespodzianki: gdy dzwony zadzwoni\u0142y na Anio\u0142 Pa\u0144ski, wiele os\u00f3b na ulicach i placach odkrywa\u0142o g\u0142owy, a nawet sami tragarze wstali ze swoich \u0142awek, aby odm\u00f3wi\u0107 modlitw\u0119. Wiele razy opowiada\u0142 o tym dla budowania swoich uczni\u00f3w. Przyby\u0142 do Turynu 16 kwietnia, witany przez m\u0142odzie\u017c z tak\u0105 rado\u015bci\u0105 i uczuciem, jakiego \u017caden ojciec nie m\u00f3g\u0142by sobie \u017cyczy\u0107 wi\u0119cej od swoich dzieci.<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po raz pierwszy Ksi\u0105dz Bosko uda\u0142 si\u0119 do Rzymu w 1858 roku, w dniach od…<\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":44225,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":9,"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[2556,1718,1742,2576,2609,1826,1694,2018,1748,1970,2202],"class_list":["post-44215","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ksiadz-bosco","tag-bog","tag-charyzmat-salezjanski","tag-kosciol","tag-ksiadz-bosko","tag-nasi-przewodnicy","tag-otrzymane-laski","tag-papiez","tag-podroze","tag-rady","tag-swieci","tag-wydarzenia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44215","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44215"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44237,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44215\/revisions\/44237"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44225"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}