{"id":36241,"date":"2025-05-06T07:43:04","date_gmt":"2025-05-06T07:43:04","guid":{"rendered":"https:\/\/exciting-knuth.178-32-140-152.plesk.page\/?p=36241"},"modified":"2025-05-06T17:08:21","modified_gmt":"2025-05-06T17:08:21","slug":"sw-dominik-savio-miejsca-dziecinstwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/nasi-swieci\/sw-dominik-savio-miejsca-dziecinstwa\/","title":{"rendered":"\u015aw. Dominik Savio. Miejsca dzieci\u0144stwa"},"content":{"rendered":"\n

\u015awi\u0119ty Dominik Savio, \u201ema\u0142y wielki \u015bwi\u0119ty\u201d, sp\u0119dzi\u0142 swoje kr\u00f3tkie, lecz intensywne dzieci\u0144stwo w\u015br\u00f3d wzg\u00f3rz Piemontu, w miejscach dzi\u015b przepe\u0142nionych pami\u0119ci\u0105 i duchowo\u015bci\u0105. Z okazji jego beatyfikacji w 1950 roku, posta\u0107 tego m\u0142odego ucznia Ksi\u0119dza Bosko zosta\u0142a uczczona jako symbol czysto\u015bci, wiary i ewangelicznego oddania. Prze\u015bled\u017amy najwa\u017cniejsze miejsca jego dzieci\u0144stwa \u2013 Riv\u0119 ko\u0142o Chieri, Morialdo i Mondonio \u2013 poprzez historyczne \u015bwiadectwa i barwne opowie\u015bci, odkrywaj\u0105c \u015brodowisko rodzinne, szkolne i duchowe, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142o jego drog\u0119 ku \u015bwi\u0119to\u015bci.<\/em><\/em>


            Rok 1950 by\u0142 rokiem beatyfikacji Dominika Savio, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce 5 marca. Pi\u0119tnastoletni ucze\u0144 ksi\u0119dza Bosko by\u0142 pierwszym \u015bwieckim „wyznawc\u0105”, kt\u00f3ry wyniesiony zosta\u0142 na o\u0142tarze w tak m\u0142odym wieku.
            Tego dnia Bazylika \u015awi\u0119tego Piotra by\u0142a wype\u0142niona m\u0142odymi lud\u017ami, kt\u00f3rzy swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105 w Rzymie dali \u015bwiadectwo chrze\u015bcija\u0144skiej m\u0142odzie\u017cy ca\u0142kowicie otwartej na najwznio\u015blejsze idea\u0142y Ewangelii. Wed\u0142ug Radia Watyka\u0144skiego przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 ona w ogromne i ha\u0142a\u015bliwe Oratorium Salezja\u0144skie. Kiedy zas\u0142ona okrywaj\u0105ca posta\u0107 nowego b\u0142ogos\u0142awionego spad\u0142a z promieni Berniniego, w ca\u0142ej bazylice rozleg\u0142y si\u0119 gor\u0105czkowe oklaski, a echo dotar\u0142o do placu, gdzie gobelin przedstawiaj\u0105cy b\u0142ogos\u0142awionego zosta\u0142 ods\u0142oni\u0119ty z Lo\u017cy B\u0142ogos\u0142awie\u0144stw.
            Tego dnia system wychowawczy Ksi\u0119dza Bosko otrzyma\u0142 najwy\u017csze uznanie. Chcieli\u015bmy ponownie odwiedzi\u0107 miejsca dzieci\u0144stwa Dominika, po ponownym przeczytaniu szczeg\u00f3\u0142owych informacji ks. Michele Molinerisa w Nowym \u017cyciu Dominika Savio, w kt\u00f3rym opisuje on z dobrze znan\u0105 powag\u0105 dokumentacji to, czego nie m\u00f3wi\u0105 biografie \u015bw. Dominika.

W Riva presso Chieri
<\/strong>            Jeste\u015bmy przede wszystkim w San Giovanni di Riva presso Chieri<\/a>, wiosce, w kt\u00f3rej nasz „ma\u0142y wielki \u015bwi\u0119ty” urodzi\u0142 si\u0119 2 kwietnia 1842 r. jako syn Carlo Savio i Brygidy Gaiato, drugiego z dziesi\u0119ciorga dzieci, dziedzicz\u0105c po pierwszym, kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142 zaledwie 15 dni po urodzeniu, swoje imi\u0119 i pierwsze\u0144stwo.
            Jego ojciec, jak wiemy, pochodzi\u0142 z Ranello, wioski Castelnuovo d’Asti, i jako m\u0142ody cz\u0142owiek zamieszka\u0142 ze swoim wujem Carlo, kowalem w Mondonio, w domu przy dzisiejszej Via Giunipero, pod numerem 1, nadal nazywanym „ca d\u00e8lfr\u00e9<\/em>” lub domem kowala. Tam, od „Barba Carl\u00f2to<\/em>„, nauczy\u0142 si\u0119 zawodu. Jaki\u015b czas po \u015blubie, zawartym 2 marca 1840 r., usamodzielni\u0142 si\u0119, przenosz\u0105c si\u0119 do domu Gastaldi w San Giovanni di Riva. Wynaj\u0105\u0142 mieszkanie z pokojami na parterze nadaj\u0105cymi si\u0119 na kuchni\u0119, magazyn i warsztat oraz sypialnie na pierwszym pi\u0119trze, do kt\u00f3rych prowadzi\u0142y zewn\u0119trzne schody, kt\u00f3re obecnie znikn\u0119\u0142y.
            Spadkobiercy Gastaldiego sprzedali nast\u0119pnie domek i przylegaj\u0105ce do niego gospodarstwo salezjanom w 1978 roku. A dzi\u015b nowoczesny o\u015brodek m\u0142odzie\u017cowy, prowadzony przez wychowank\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w salezja\u0144skich, daje pami\u0119\u0107 i nowe \u017cycie ma\u0142emu domkowi, w kt\u00f3rym urodzi\u0142 si\u0119 Dominik.

W Morialdo
<\/strong>            W listopadzie 1843 r., kiedy Dominik nie mia\u0142 jeszcze uko\u0144czonych dw\u00f3ch lat, rodzina Savio, ze wzgl\u0119d\u00f3w ekonimicznych, przenios\u0142a si\u0119 do Morialdo<\/a>, wioski Castelnuovo zwi\u0105zanej z imieniem \u015bw. Jana Bosko, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 w Cascina Biglione, przysi\u00f3\u0142ka Becchi.
            W Morialdo pa\u0144stwo Savio wynaj\u0119li kilka ma\u0142ych pokoi w pobli\u017cu ganku wej\u015bciowego do gospodarstwa nale\u017c\u0105cego do Giovanny Viale, kt\u00f3ra wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Stefano Persoglio. Ca\u0142e gospodarstwo zosta\u0142o p\u00f3\u017aniej sprzedane przez ich syna, Persoglio Alberto, Pianta Giuseppe i jego rodzinie.
            Gospodarstwo to jest obecnie w wi\u0119kszo\u015bci w\u0142asno\u015bci\u0105 salezjan\u00f3w, kt\u00f3rzy po jego odrestaurowaniu wykorzystuj\u0105 je do spotka\u0144 dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy oraz do odwiedzin pielgrzym\u00f3w. Nieca\u0142e 2 km od Colle Don Bosco, znajduje si\u0119 w wiejskiej scenerii, po\u015br\u00f3d girland winoro\u015bli, \u017cyznych p\u00f3l i pofa\u0142dowanych \u0142\u0105k, z atmosfer\u0105 rado\u015bci wiosn\u0105 i nostalgii jesieni\u0105, kiedy \u017c\u00f3\u0142kn\u0105ce li\u015bcie s\u0105 z\u0142ocone przez promienie s\u0142o\u0144ca, z czaruj\u0105c\u0105 panoram\u0105 w pi\u0119kne dni, kiedy \u0142a\u0144cuch Alp rozci\u0105ga si\u0119 na horyzoncie od szczytu Monte Rosa w pobli\u017cu Albugnano, do Gran Paradiso, do Rocciamelone, a\u017c do Monviso, jest to naprawd\u0119 miejsce do odwiedzenia i wykorzystania na dni intensywnego \u017cycia duchowego, szko\u0142a \u015bwi\u0119to\u015bci w stylu ksi\u0119dza Bosko.
            Rodzina Savio przebywa\u0142a w Morialdo do lutego 1853 roku, czyli przez dobre dziewi\u0119\u0107 lat i trzy miesi\u0105ce. Dominik, kt\u00f3ry \u017cy\u0142 tylko 14 lat i miesi\u0119cy, sp\u0119dzi\u0142 tam prawie dwie trzecie swojego kr\u00f3tkiego \u017cycia. Mo\u017cna go zatem uzna\u0107 nie tylko za wychowanka i duchowego syna ksi\u0119dza Bosko, ale tak\u017ce za jego rodaka.

W Mondonio
<\/strong>            Dlaczego rodzina Savio opu\u015bci\u0142a Morialdo, sugeruje nam ks. Molineris. Jego wujek kowal zmar\u0142, a ojciec Dominika m\u00f3g\u0142 odziedziczy\u0107 nie tylko narz\u0119dzia handlu, ale tak\u017ce klientel\u0119 w Mondonio. Prawdopodobnie to by\u0142o powodem przeprowadzki, kt\u00f3ra jednak nie mia\u0142a miejsca do domu przy Via Giunipero, ale do dolnej cz\u0119\u015bci wioski, gdzie wynaj\u0119li od braci Bertello pierwszy dom po lewej stronie g\u0142\u00f3wnej ulicy wioski. Niewielki dom sk\u0142ada\u0142 si\u0119, i nadal si\u0119 sk\u0142ada, z parteru z dwoma pokojami, zaadaptowanymi na kuchni\u0119 i warsztat, oraz pi\u0119tra, nad kuchni\u0105, z dwiema sypialniami i wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015bci\u0105 miejsca na warsztat z drzwiami na ramp\u0119 uliczn\u0105.
            Wiemy, \u017ce pa\u0144stwo Savio mieli dziesi\u0119cioro dzieci, z kt\u00f3rych troje zmar\u0142o w bardzo m\u0142odym wieku, a troje innych, w tym nasz Dominik, nie osi\u0105gn\u0119\u0142o wieku 15 lat. Matka zmar\u0142a w 1871 roku w wieku 51 lat. Ojciec, pozostawiony sam w domu z synem Janem, po przygarni\u0119ciu trzech pozosta\u0142ych przy \u017cyciu c\u00f3rek, poprosi\u0142 ksi\u0119dza Bosko o go\u015bcin\u0119 w 1879 roku i zmar\u0142 na Valdocco 16 grudnia 1891 roku.
            Do Valdocco Dominik przyjecha\u0142 29 pa\u017adziernika 1854 r., pozostaj\u0105c tam, z wyj\u0105tkiem kr\u00f3tkich okres\u00f3w wakacyjnych, do 1 marca 1857 roku. Zmar\u0142 osiem dni p\u00f3\u017aniej w Mondonio<\/a>, w ma\u0142ym pokoju obok kuchni, 9 marca tego samego roku. Jego pobyt w Mondonio trwa\u0142 zatem oko\u0142o 20 miesi\u0119cy, a na Valdocco 2 lata i 4 miesi\u0105ce.

Wspomnienia z Morialdo
<\/strong>            Z tego kr\u00f3tkiego przegl\u0105du trzech dom\u00f3w Savio jasno wynika, \u017ce ten w Morialdo musi by\u0107 najbogatszy we wspomnienia. San Giovanni di Riva pami\u0119ta narodziny Dominika, a Mondonio rok w szkole i jego \u015bwi\u0119t\u0105 \u015bmier\u0107, ale Morialdo pami\u0119ta jego \u017cycie w rodzinie, w ko\u015bciele i w szkole. „Min\u00f2t<\/em>„, jak go tam nazywano, ile rzeczy musia\u0142 us\u0142ysze\u0107, zobaczy\u0107 i nauczy\u0107 si\u0119 od ojca i matki, ile wiary i mi\u0142o\u015bci okaza\u0142 w ma\u0142ym ko\u015bci\u00f3\u0142ku San Pietro, ile inteligencji i dobroci w szkole Don Giovanniego Zucca, a ile zabawy i \u017cycia na placu zabaw z innymi mieszka\u0144cami wioski.
            To w\u0142a\u015bnie w Morialdo Dominik Savio przygotowywa\u0142 si\u0119 do swojej Pierwszej Komunii \u015awi\u0119tej, kt\u00f3r\u0105 przyj\u0105\u0142 w ko\u015bciele parafialnym w Castelnuovo 8 kwietnia 1849 roku. To w\u0142a\u015bnie tam, maj\u0105c zaledwie 7 lat, napisa\u0142 „Wspomnienia<\/em>„, czyli intencje swojej Pierwszej Komunii \u015awi\u0119tej:
            1. B\u0119d\u0119 si\u0119 cz\u0119sto spowiada\u0142 i przyjmowa\u0142 komuni\u0119 tak cz\u0119sto, jak mi na to spowiednik pozwoli;
            2. Chc\u0119 \u015bwi\u0119ci\u0107 dni \u015bwi\u0105teczne;
            3. Moimi przyjaci\u00f3\u0142mi b\u0119d\u0105 Jezus i Maryja;
            4. Raczej umrze\u0107, ni\u017c zgrzeszy\u0107.
            Wspomnienia by\u0142y przewodnikiem jego dzia\u0142a\u0144 do ko\u0144ca \u017cycia.
            Postawa, spos\u00f3b my\u015blenia i dzia\u0142ania ch\u0142opca odzwierciedlaj\u0105 \u015brodowisko, w kt\u00f3rym \u017cy\u0142, a zw\u0142aszcza rodzin\u0119, w kt\u00f3rej sp\u0119dzi\u0142 dzieci\u0144stwo. Je\u015bli wi\u0119c chcesz zrozumie\u0107 co\u015b o Dominiku, zawsze dobrze jest zastanowi\u0107 si\u0119 nad jego \u017cyciem w gospodarstwie w Morialdo.

Rodzina
<\/strong>            Nie by\u0142a to rodzina rolnicza. Jego ojciec by\u0142 kowalem, a matka krawcow\u0105. Jego rodzice nie byli mocnej budowy. Na twarzy ojca mo\u017cna by\u0142o dostrzec oznaki zm\u0119czenia, podczas gdy twarz matki wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 delikatn\u0105 lini\u0105. Ojciec Dominika by\u0142 cz\u0142owiekiem pe\u0142nym inicjatywy i odwagi. Jego matka pochodzi\u0142a z niezbyt odleg\u0142ego Cerreto d’Asti, gdzie prowadzi\u0142a zak\u0142ad krawiecki „i dzi\u0119ki swoim umiej\u0119tno\u015bciom pozby\u0142a si\u0119 nudy schodzenia do doliny po tkaniny”. I nadal by\u0142a krawcow\u0105 w Morialdo. Czy ksi\u0105dz Bosko o tym wiedzia\u0142? Ciekawy jest jednak jego dialog z ma\u0142ym Dominikiem, kt\u00f3ry poszed\u0142 szuka\u0107 go w Becchi:
            – C\u00f3\u017c, co my\u015blisz?
            – Eh, wydaje mi si\u0119, \u017ce jest dobry <\/em>towar (w piem.: Eh, m’a smia ch’a-j’sia bon-a st\u00f2fa!).
            – Do czego mo\u017cna u\u017cy\u0107 tego materia\u0142u?
            – Do zrobienia pi\u0119knej sukni, kt\u00f3r\u0105 podarujesz Panu.
            – Wi\u0119c ja jestem tkanin\u0105: niech Ksi\u0105dz b\u0119dzie krawcem; prosz\u0119 wzi\u0105e mnie ze sob\u0105<\/em> (w piem.: ch’\u00e8mpija ansema a chiel), a ona zrobi pi\u0119kn\u0105 sukni\u0119 dla Pana<\/em>” (OE XI, 185).
            Bezcenny dialog mi\u0119dzy dwoma rodakami, kt\u00f3rzy zrozumieli si\u0119 na pierwszy rzut oka. A ich j\u0119zyk by\u0142 w sam raz dla syna krawcowej.
            Kiedy matka zmar\u0142a 14 lipca 1871 r., proboszcz parafii Mondonio, ks. Giovanni Pastrone, powiedzia\u0142 do p\u0142acz\u0105cych c\u00f3rek, aby je pocieszy\u0107: „Nie p\u0142aczcie, poniewa\u017c wasza matka by\u0142a \u015bwi\u0119t\u0105 kobiet\u0105; a teraz jest ju\u017c w raju”.
            Jej syn Dominik, kt\u00f3ry poprzedzi\u0142 j\u0105 w niebie o kilka lat, r\u00f3wnie\u017c powiedzia\u0142 do niej i do swojego ojca, zanim odszed\u0142: „Nie p\u0142aczcie, ju\u017c widz\u0119 Pana i Matk\u0119 Bo\u017c\u0105 z otwartymi ramionami czekaj\u0105cymi na mnie”. Te jej ostatnie s\u0142owa, kt\u00f3rych \u015bwiadkiem by\u0142a jej s\u0105siadka Anastazja Molino, obecna w chwili jego \u015bmierci, by\u0142y piecz\u0119ci\u0105 radosnego \u017cycia, wyra\u017anym znakiem \u015bwi\u0119to\u015bci, kt\u00f3r\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 uroczy\u015bcie uzna\u0142 5 marca 1950 r., a nast\u0119pnie ostatecznie potwierdzi\u0142 12 czerwca 1954 r., kanonizuj\u0105c go.


Zdj\u0119cie na stronie tytu\u0142owej. Dom, w kt\u00f3rym Dominik zmar\u0142 w 1857 roku. Jest to wiejska budowla, pochodz\u0105ca prawdopodobnie z ko\u0144ca XVII wieku. Odbudowana na fundamentach jeszcze starszego domu, stanowi jeden z najcenniejszych zabytk\u00f3w dla mieszka\u0144c\u00f3w Mondonio.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015awi\u0119ty Dominik Savio, \u201ema\u0142y wielki \u015bwi\u0119ty\u201d, sp\u0119dzi\u0142 swoje kr\u00f3tkie, lecz intensywne dzieci\u0144stwo w\u015br\u00f3d wzg\u00f3rz Piemontu,…<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":36234,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":15,"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[2556,1718,2024,1874,2048,2018,2618,1970,1964],"class_list":["post-36241","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nasi-swieci","tag-bog","tag-charyzmat-salezjanski","tag-cnoty","tag-miejsca-salezjanskie","tag-mlodziez","tag-podroze","tag-swiadkowie","tag-swieci","tag-zbawienie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36241","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36241"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36241\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36234"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36241"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36241"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36241"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}