{"id":36004,"date":"2025-04-21T16:30:23","date_gmt":"2025-04-21T16:30:23","guid":{"rendered":"https:\/\/exciting-knuth.178-32-140-152.plesk.page\/?p=36004"},"modified":"2025-04-26T09:50:54","modified_gmt":"2025-04-26T09:50:54","slug":"wychowanie-naszych-emocji-ze-sw-franciszkiem-salezym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/nasi-swieci\/wychowanie-naszych-emocji-ze-sw-franciszkiem-salezym\/","title":{"rendered":"Wychowanie naszych emocji ze \u015bw. Franciszkiem Salezym"},"content":{"rendered":"\n

Wsp\u00f3\u0142czesna psychologia pokazuje znaczenie i wp\u0142yw emocji w \u017cyciu ludzkiej psychiki i ka\u017cdy tak\u017ce wie, \u017ce emocje s\u0105 szczeg\u00f3lnie silne w m\u0142odo\u015bci. Ale prawie nie m\u00f3wi si\u0119 ju\u017c o \u201enami\u0119tno\u015bciach duszy\u201d, kt\u00f3re antropologia klasyczna dok\u0142adnie analizowa\u0142a, o czym \u015bwiadczy dzie\u0142o Franciszka Salezego, a zw\u0142aszcza gdy pisze, \u017ce \u201edusza, jako taka, jest \u017ar\u00f3d\u0142em nami\u0119tno\u015bci\u201d. W jego s\u0142owniku termin \u201eemocja\u201d nie pojawia si\u0119 jeszcze z konotacjami, kt\u00f3re mu przypisujemy. Powie natomiast, \u017ce nasze \u201enami\u0119tno\u015bci\u201d w pewnych okoliczno\u015bciach s\u0105 \u201eporuszeniami\u201d. W sferze edukacji pojawia si\u0119 pytanie o postaw\u0119, jak\u0105 nale\u017cy przyj\u0105\u0107 wobec tych mimowolnych przejaw\u00f3w naszej wra\u017cliwo\u015bci, kt\u00f3re zawsze maj\u0105 komponent fizjologiczny.
<\/em><\/em>

\u201eJestem biednym cz\u0142owiekiem i niczym wi\u0119cej\u201d
<\/strong>            Wszyscy, kt\u00f3rzy znali Franciszka Salezego, zauwa\u017cali jego wielk\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 i emocjonalno\u015b\u0107. Krew uderza\u0142a mu do g\u0142owy, a twarz stawa\u0142a si\u0119 ca\u0142a czerwona. Znamy jego wybuchy gniewu przeciwko \u201eheretykom\u201d i kurtyzanie z Padwy. Jak ka\u017cdy dobry Sabaudczyk, by\u0142 \u201ezwykle spokojny i s\u0142odki, ale zdolny do strasznych wybuch\u00f3w gniewu; jak wulkan pod \u015bniegiem\u201d. Jego wra\u017cliwo\u015b\u0107 by\u0142a bardzo \u017cywa. Z okazji \u015bmierci swojej m\u0142odszej siostry Joanny pisa\u0142 do Joanny de Chantal, r\u00f3wnie\u017c zmartwionej:

Ach, c\u00f3rko moja: jestem biednym cz\u0142owiekiem i niczym wi\u0119cej. Moje serce sta\u0142o si\u0119 bardziej mi\u0119kkie, ni\u017c kiedykolwiek sobie wyobra\u017ca\u0142em; ale prawd\u0105 jest te\u017c, \u017ce przyczyni\u0142 si\u0119 do tego bardzo smutek Tw\u00f3j i mojej matki: ba\u0142em si\u0119 o Twoje serce i o serce mojej matki.<\/em>
<\/em>
            Po \u015bmierci matki nie ukrywa\u0142, \u017ce to rozstanie wywo\u0142a\u0142o u niego \u0142zy; z pewno\u015bci\u0105 mia\u0142 odwag\u0119 zamkn\u0105\u0107 jej oczy i usta i da\u0107 jej ostatni poca\u0142unek, ale potem, jak zwierzy\u0142 si\u0119 Joannie de Chantal, \u201emoje serce bardzo si\u0119 nape\u0142ni\u0142o i p\u0142aka\u0142em po tej dobrej matce bardziej, ni\u017c kiedykolwiek od dnia, w kt\u00f3rym przyj\u0105\u0142em kap\u0142a\u0144stwo\u201d. Rzeczywi\u015bcie, nie hamowa\u0142 on zwykle zewn\u0119trznych przejaw\u00f3w swoich uczu\u0107, jego humanizm akceptowa\u0142 je spokojnie. Cenne \u015bwiadectwo Joanny de Chantal informuje nas, \u017ce \u201enasz \u015bwi\u0119ty nie by\u0142 wolny od uczu\u0107 i ruch\u00f3w nami\u0119tno\u015bci i nie chcia\u0142 by\u0107 od nich uwolniony\u201d.
            Wiadomo, \u017ce nami\u0119tno\u015bci duszy wp\u0142ywaj\u0105 na cia\u0142o, wywo\u0142uj\u0105c zewn\u0119trzne reakcje na ich wewn\u0119trzne ruchy: \u201eOkazujemy i manifestujemy nasze nami\u0119tno\u015bci i ruchy, kt\u00f3re nasze dusze maj\u0105 wsp\u00f3lne ze zwierz\u0119tami za pomoc\u0105 oczu, ruch\u00f3w brwi, czo\u0142a i ca\u0142ej twarzy\u201d. Tak wi\u0119c nie mamy mocy, by nie odczuwa\u0107 strachu w pewnych okoliczno\u015bciach: \u201eTo tak, jakby kto\u015b powiedzia\u0142 do osoby, kt\u00f3ra widzi nadchodz\u0105cego lwa lub nied\u017awiedzia: Nie b\u00f3j si\u0119\u201d. Poniewa\u017c, \u201ekiedy odczuwa si\u0119 strach, robi si\u0119 bladym, a kiedy jeste\u015bmy upominani za co\u015b, co nam si\u0119 sprzeciwia, krew uderza nam do g\u0142owy i robimy si\u0119 czerwoni, albo jaka\u015b przeciwno\u015b\u0107 mo\u017ce nawet spowodowa\u0107 \u0142zy w naszych oczach\u201d. Dzieci \u201eje\u015bli zobacz\u0105 szczekaj\u0105cego psa, natychmiast zaczynaj\u0105 krzycze\u0107 i nie przestaj\u0105, dop\u00f3ki nie znajd\u0105 si\u0119 blisko mamy\u201d.
            Kiedy pani de Chantal spotka zab\u00f3jc\u0119 swojego m\u0119\u017ca, jak zareaguje jej \u201eserce\u201d? \u201eWiem, \u017ce bez w\u0105tpienia wasze serce zadr\u017cy i poczuje si\u0119 wstrz\u0105\u015bni\u0119te, a wasza krew zawrze\u201d, przewiduje jej kierownik duchowy, dodaj\u0105c t\u0119 lekcj\u0119 m\u0105dro\u015bci: \u201eB\u00f3g daje nam odczu\u0107 w tych emocjach, jak prawdziwe jest to, \u017ce jeste\u015bmy stworzeni z cia\u0142a, ko\u015bci i ducha\u201d.

Dwana\u015bcie nami\u0119tno\u015bci duszy
<\/strong>            W staro\u017cytno\u015bci Wergiliusz, Cyceron i Boecjusz redukowali nami\u0119tno\u015bci duszy do czterech, podczas gdy \u015bw. Augustyn zna\u0142 tylko jedn\u0105 dominuj\u0105c\u0105 nami\u0119tno\u015b\u0107, mi\u0142o\u015b\u0107, podzielon\u0105 na cztery drugorz\u0119dne nami\u0119tno\u015bci: \u201eMi\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra d\u0105\u017cy do posiadania tego, co kocha, nazywa si\u0119 po\u017c\u0105daniem lub pragnieniem<\/em>; kiedy to osi\u0105ga i posiada, nazywa si\u0119 rado\u015bci\u0105<\/em>; kiedy ucieka od tego, co jej przeciwne, nazywa si\u0119 strachem<\/em>; je\u015bli zdarzy jej si\u0119 to straci\u0107 i odczuwa tego ci\u0119\u017car, nazywa si\u0119 smutkiem<\/em>\u201d.
            W Filotei<\/em> Franciszek Salezy wymienia ich siedem, por\u00f3wnuj\u0105c je do strun, kt\u00f3re lutnik musi od czasu do czasu dostroi\u0107: mi\u0142o\u015b\u0107, nienawi\u015b\u0107, pragnienie, strach, nadzieja, smutek i rado\u015b\u0107<\/em>.
            W Teotymie<\/em> wymienia ich a\u017c dwana\u015bcie. Zdumiewa, \u017ce \u201eta mnogo\u015b\u0107 nami\u0119tno\u015bci [\u2026] jest pozostawiona w naszych duszach!\u201d. Pierwszych pi\u0119\u0107 dotyczy dobra, czyli wszystkiego, co nasza wra\u017cliwo\u015b\u0107 spontanicznie sk\u0142ania nas do poszukiwania i doceniania jako dobre dla nas (my\u015blimy o podstawowych dobrach \u017cycia, zdrowia i rado\u015bci):

Je\u015bli dobro jest rozwa\u017cane samo w sobie, zgodnie z jego naturaln\u0105 dobroci\u0105, rodzi mi\u0142o\u015b\u0107<\/strong>, pierwsz\u0105 i g\u0142\u00f3wn\u0105 nami\u0119tno\u015b\u0107; je\u015bli dobro jest rozwa\u017cane jako brakuj\u0105ce, wywo\u0142uje pragnienie<\/strong>; je\u015bli, pragn\u0105c go, my\u015bli si\u0119, \u017ce mo\u017cna go osi\u0105gn\u0105\u0107, ma si\u0119 nadziej\u0119<\/strong>; je\u015bli obawia si\u0119, \u017ce nie b\u0119dzie mo\u017cna go osi\u0105gn\u0105\u0107, wchodzi si\u0119 w rozpacz<\/strong>; a kiedy faktycznie si\u0119 go posiada, ma si\u0119 rado\u015b\u0107<\/strong>.
<\/em>
            Pozosta\u0142e siedem nami\u0119tno\u015bci to te, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce spontanicznie reagujemy negatywnie na wszystko, co wydaje si\u0119 nam z\u0142em, kt\u00f3rego nale\u017cy unika\u0107 i z kt\u00f3rym nale\u017cy walczy\u0107 (my\u015blimy o chorobie, cierpieniu i \u015bmierci):

Gdy tylko poznamy z\u0142o, nienawidzimy<\/strong> go; je\u015bli jest nieobecne, uciekamy<\/strong> od niego; je\u015bli my\u015blimy, \u017ce nie mo\u017cemy go unikn\u0105\u0107, boimy si\u0119 go<\/strong>; je\u015bli uwa\u017camy, \u017ce mo\u017cemy go unikn\u0105\u0107, dodajemy sobie animuszu i odwagi<\/strong>; ale je\u015bli czujemy, \u017ce jest obecne, smucimy si\u0119, a wtedy gniew<\/strong> i z\u0142o\u015b\u0107 wkraczaj\u0105 nagle, aby je odeprze\u0107 i oddali\u0107, a przynajmniej si\u0119 zem\u015bci\u0107; a je\u015bli to nie jest mo\u017cliwe, pozostajemy w smutku<\/strong>; ale je\u015bli uda nam si\u0119 je odeprze\u0107 lub dokona\u0107 zemsty, odczuwamy satysfakcj\u0119 i poczucie spokoju, co jest przyjemno\u015bci\u0105 triumfu<\/strong>, poniewa\u017c tak jak posiadanie dobra raduje serce, tak zwyci\u0119stwo nad z\u0142em zadowala odwag\u0119.
<\/em><\/em>
            Jak wida\u0107, do jedenastu nami\u0119tno\u015bci duszy zaproponowanych przez \u015bw. Tomasza, Franciszek Salezy dodaje zwyci\u0119stwo nad z\u0142em, kt\u00f3re \u201ezadowala odwag\u0119\u201d i wywo\u0142uje rado\u015b\u0107 triumfu.

Mi\u0142o\u015b\u0107, pierwsza i g\u0142\u00f3wna nami\u0119tno\u015b\u0107
<\/em><\/strong><\/em><\/strong>            Jak \u0142atwo by\u0142o przewidzie\u0107, mi\u0142o\u015b\u0107<\/em> jest przedstawiana jako \u201epierwsza i g\u0142\u00f3wna nami\u0119tno\u015b\u0107\u201d: \u201eMi\u0142o\u015b\u0107 jest na pierwszym miejscu w\u015br\u00f3d nami\u0119tno\u015bci duszy: jest kr\u00f3low\u0105 wszystkich porusze\u0144 serca, przemienia w siebie ca\u0142\u0105 reszt\u0119 i sprawia, \u017ce jeste\u015bmy tym, co ona kocha\u201d. \u201eMi\u0142o\u015b\u0107 jest pierwsz\u0105 nami\u0119tno\u015bci\u0105 duszy\u201d, powtarza.
            Wyra\u017ca si\u0119 ona na tysi\u0105ce sposob\u00f3w, a jej j\u0119zyk jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowany; w rzeczywisto\u015bci \u201ewyra\u017ca si\u0119 nie tylko s\u0142owami, ale tak\u017ce oczami, gestami i czynami. Je\u015bli chodzi o oczy, \u0142zy, kt\u00f3re z nich wyp\u0142ywaj\u0105, s\u0105 dowodami mi\u0142o\u015bci\u201d. S\u0105 te\u017c \u201ewestchnienia mi\u0142o\u015bci\u201d. Ale te manifestacje mi\u0142o\u015bci s\u0105 r\u00f3\u017cne. Najbardziej zwyczajna i powierzchowna jest emocja lub nami\u0119tno\u015b\u0107, kt\u00f3ra wprawia w ruch niemal mimowolnie wra\u017cliwo\u015b\u0107.
            A nienawi\u015b\u0107<\/em>? Nienawidzimy spontanicznie tego, co wydaje si\u0119 nam z\u0142em. Trzeba wiedzie\u0107, \u017ce mi\u0119dzy lud\u017ami istniej\u0105 formy nienawi\u015bci i instynktowne, irracjonalne, nie\u015bwiadome awersje, takie jak te istniej\u0105ce mi\u0119dzy mu\u0142em a koniem, mi\u0119dzy winoro\u015bl\u0105 a kapust\u0105. Nie jeste\u015bmy za to w og\u00f3le odpowiedzialni, poniewa\u017c nie zale\u017c\u0105 od naszej woli.

Pragnienie i ucieczka
<\/em><\/strong><\/em><\/strong>Pragnienie<\/em> jest kolejn\u0105 fundamentaln\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 naszej psychiki. Codzienne \u017cycie wywo\u0142uje liczne pragnienia, poniewa\u017c pragnienie polega na \u201enadziei na przysz\u0142e dobro\u201d. Najcz\u0119stsze naturalne pragnienia to te, kt\u00f3re \u201edotycz\u0105 d\u00f3br, przyjemno\u015bci i honor\u00f3w\u201d.
            Wr\u0119cz przeciwnie, spontanicznie uciekamy od z\u0142a w \u017cyciu. Ludzka wola Chrystusa sk\u0142ania\u0142a go do ucieczki<\/em> od b\u00f3l\u00f3w i cierpie\u0144 m\u0119ki; st\u0105d dr\u017cenie, udr\u0119ka i krwawy pot.

Nadzieja i rozpacz
<\/em><\/strong><\/em><\/strong>Nadzieja<\/em> dotyczy dobra, kt\u00f3re my\u015bli si\u0119, \u017ce mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107. Filotea jest zaproszona do zbadania, jak zachowywa\u0142a si\u0119 w odniesieniu do \u201enadziei, by\u0107 mo\u017ce zbyt cz\u0119sto pok\u0142adanej w \u015bwiecie i stworzeniu, a zbyt ma\u0142o w Bogu i rzeczach wiecznych\u201d.
            Je\u015bli chodzi o rozpacz<\/em>, sp\u00f3jrzmy na przyk\u0142ad na rozpacz \u201em\u0142odych aspirant\u00f3w do doskona\u0142o\u015bci\u201d: \u201eGdy tylko napotkaj\u0105 trudno\u015b\u0107 na swojej drodze, oto od razu uczucie rozczarowania, kt\u00f3re sk\u0142ania ich do narobienia mn\u00f3stwa skarg, tak \u017ce sprawiaj\u0105 wra\u017cenie, jakby byli dr\u0119czeni przez wielkie m\u0119ki. Pycha i pr\u00f3\u017cno\u015b\u0107 nie mog\u0105 tolerowa\u0107 najmniejszej wady, nie czuj\u0105c si\u0119 od razu silnie zaniepokojeni, a\u017c do popadni\u0119cia w rozpacz\u201d.

Rado\u015b\u0107 i smutek
<\/em><\/strong><\/em><\/strong>Rado\u015b\u0107<\/em> to \u201esatysfakcja z osi\u0105gni\u0119tego dobra\u201d. Tak wi\u0119c \u201ekiedy spotykamy tych, kt\u00f3rych kochamy, nie spos\u00f3b nie wzruszy\u0107 si\u0119 rado\u015bci\u0105 i zadowoleniem\u201d. Posiadanie dobra niezawodnie wywo\u0142uje samozadowolenie lub rado\u015b\u0107, tak jak prawo grawitacji porusza kamieniem: \u201eTo ci\u0119\u017car potrz\u0105sa rzeczami, porusza nimi i zatrzymuje je: to ci\u0119\u017car porusza kamieniem i ci\u0105gnie go w d\u00f3\u0142, gdy tylko przeszkody zostan\u0105 usuni\u0119te; to ten sam ci\u0119\u017car sprawia, \u017ce kontynuuje ruch w d\u00f3\u0142; wreszcie to zawsze ten sam ci\u0119\u017car sprawia, \u017ce zatrzymuje si\u0119 i osiada, gdy dotrze na swoje miejsce\u201d.
            Rado\u015b\u0107 czasami dochodzi do \u015bmiechu. \u201e\u015amiech jest nami\u0119tno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra wybucha bez naszej woli i nie jeste\u015bmy w stanie go powstrzyma\u0107, tym bardziej, \u017ce \u015bmiejemy si\u0119 i jeste\u015bmy poruszani do \u015bmiechu przez nieprzewidziane okoliczno\u015bci\u201d. Czy nasz Pan si\u0119 \u015bmia\u0142? Biskup Genewy uwa\u017ca, \u017ce Jezus \u015bmia\u0142 si\u0119, kiedy chcia\u0142: \u201eNasz Pan nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 \u015bmia\u0107, poniewa\u017c dla niego nic nie by\u0142o nieprzewidziane, poniewa\u017c wiedzia\u0142 wszystko, zanim si\u0119 wydarzy\u0142o; m\u00f3g\u0142, oczywi\u015bcie, u\u015bmiecha\u0107 si\u0119, ale robi\u0142 to celowo\u201d.
            M\u0142ode wizytki, ogarni\u0119te czasami niepohamowanym \u015bmiechem, gdy towarzyszka bi\u0142a si\u0119 w piersi lub lektorka pope\u0142nia\u0142a b\u0142\u0105d podczas czytania przy stole, potrzebowa\u0142y ma\u0142ej lekcji na ten temat: \u201eG\u0142upcy \u015bmiej\u0105 si\u0119 z ka\u017cdej sytuacji, poniewa\u017c wszystko ich zaskakuje, nie b\u0119d\u0105c w stanie niczego przewidzie\u0107; ale m\u0119drcy nie \u015bmiej\u0105 si\u0119 z tak\u0105 lekko\u015bci\u0105, poniewa\u017c bardziej wykorzystuj\u0105 refleksj\u0119, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce przewiduj\u0105 rzeczy, kt\u00f3re maj\u0105 si\u0119 wydarzy\u0107\u201d. Powiedziawszy to, nie jest wad\u0105 \u015bmia\u0107 si\u0119 z jakiej\u015b niedoskona\u0142o\u015bci, \u201epod warunkiem, \u017ce nie posunie si\u0119 za daleko\u201d.
Smutek<\/em> to \u201eb\u00f3l z powodu obecnego z\u0142a\u201d. On \u201eprzeszkadza duszy, wywo\u0142uje nadmierne obawy, sprawia, \u017ce odczuwa si\u0119 wstr\u0119t do modlitwy, os\u0142abia i usypia m\u00f3zg, pozbawia dusz\u0119 m\u0105dro\u015bci, postanowienia, os\u0105du i odwagi oraz unicestwia si\u0142y\u201d; jest \u201ejak surowa zima, kt\u00f3ra niszczy ca\u0142e pi\u0119kno ziemi i czyni leniwymi wszystkie zwierz\u0119ta; poniewa\u017c odbiera duszy wszelk\u0105 s\u0142odycz i czyni j\u0105 jak leniw\u0105 i bezsiln\u0105 we wszystkich jej zdolno\u015bciach\u201d.
            W niekt\u00f3rych przypadkach mo\u017ce przerodzi\u0107 si\u0119 w p\u0142acz: ojciec, wysy\u0142aj\u0105c syna na dw\u00f3r lub na studia, nie mo\u017ce si\u0119 powstrzyma\u0107 \u201eod p\u0142aczu, \u017cegnaj\u0105c si\u0119 z nim\u201d; a \u201ec\u00f3rka, cho\u0107 wysz\u0142a za m\u0105\u017c zgodnie z \u017cyczeniami ojca i matki, wzrusza ich do \u0142ez w momencie otrzymywania b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa\u201d. Aleksander Wielki p\u0142aka\u0142, gdy dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce s\u0105 inne ziemie, kt\u00f3rych nigdy nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 podbi\u0107: \u201eJak dziecko, kt\u00f3re p\u0142acze z powodu jab\u0142ka, kt\u00f3rego si\u0119 mu odmawia, \u00f3w Aleksander, kt\u00f3rego historycy nazywaj\u0105 Wielkim, bardziej szalony ni\u017c dziecko, zaczyna p\u0142aka\u0107 gorzkimi \u0142zami, poniewa\u017c wydaje mu si\u0119 niemo\u017cliwe podbicie innych \u015bwiat\u00f3w\u201d.

Odwaga i strach
<\/em><\/strong><\/em><\/strong>Strach<\/em> odnosi si\u0119 do \u00abprzysz\u0142ego z\u0142a\u00bb. Niekt\u00f3rzy, chc\u0105c by\u0107 odwa\u017cni, wa\u0142\u0119saj\u0105 si\u0119 gdzie\u015b w nocy, ale \u00abgdy tylko us\u0142ysz\u0105 spadaj\u0105cy kamie\u0144 lub szelest uciekaj\u0105cej myszy, zaczynaj\u0105 krzycze\u0107: M\u00f3j Bo\u017ce! – Co si\u0119 sta\u0142o, pytaj\u0105 ich, co znale\u017ali\u015bcie? – Us\u0142ysza\u0142em ha\u0142as. – Ale co? – Nie wiem\u00bb. Nale\u017cy by\u0107 ostro\u017cnym, poniewa\u017c \u00abstrach jest wi\u0119kszym z\u0142em ni\u017c samo z\u0142o\u00bb.
            Co do odwagi<\/em>, zanim stanie si\u0119 ona cnot\u0105, jest uczuciem, kt\u00f3re nas wspiera w obliczu trudno\u015bci, kt\u00f3re normalnie powinny nas powali\u0107. Franciszek Salezy do\u015bwiadczy\u0142 tego, gdy podejmowa\u0142 d\u0142ug\u0105 i ryzykown\u0105 wizyt\u0119 w swojej g\u00f3rskiej diecezji:

W\u0142a\u015bnie mam wsi\u0105\u015b\u0107 na konia, aby odby\u0107 wizyt\u0119 pastersk\u0105, kt\u00f3ra potrwa oko\u0142o pi\u0119ciu miesi\u0119cy. […] Wyruszam pe\u0142en odwagi i ju\u017c od rana odczuwam wielk\u0105 rado\u015b\u0107, \u017ce mog\u0119 zacz\u0105\u0107, chocia\u017c wcze\u015bniej, przez kilka dni, odczuwa\u0142em pr\u00f3\u017cne obawy i smutki.<\/em>
<\/em>
Gniew i uczucie triumfu
<\/em><\/strong><\/em><\/strong>            Co do gniewu<\/em> lub z\u0142o\u015bci<\/em>, nie mo\u017cemy powstrzyma\u0107 si\u0119 od bycia nimi ogarni\u0119tymi w pewnych okoliczno\u015bciach: \u00abJe\u015bli kto\u015b przyjdzie i powie mi, \u017ce kto\u015b \u017ale o mnie powiedzia\u0142, lub je\u015bli spotka mnie inna przeciwno\u015b\u0107, natychmiast wybucham gniewem i nie zostaje mi nawet \u017cy\u0142a, kt\u00f3ra by si\u0119 nie skr\u0119ci\u0142a, poniewa\u017c krew si\u0119 we mnie gotuje\u00bb. Nawet w klasztorach wizytek nie brakowa\u0142o okazji do irytacji i z\u0142o\u015bci, a ataki \u00abpop\u0119du gniewliwego\u00bb by\u0142y odczuwalne jako przyt\u0142aczaj\u0105ce. Nie ma w tym nic dziwnego: \u00abNiemo\u017cliwe b\u0119dzie powstrzymanie si\u0119 od przebudzenia si\u0119 w nas urazy gniewu i nap\u0142ywu krwi do g\u0142owy; b\u0119dziemy mieli szcz\u0119\u015bcie, je\u015bli b\u0119dziemy mogli osi\u0105gn\u0105\u0107 t\u0119 doskona\u0142o\u015b\u0107 kwadrans przed \u015bmierci\u0105\u00bb. Mo\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zdarzy\u0107, \u00ab\u017ce gniew wstrz\u0105\u015bnie i wywr\u00f3ci moje biedne serce do g\u00f3ry nogami, \u017ce g\u0142owa b\u0119dzie mi parowa\u0107 ze wszystkich stron, \u017ce krew b\u0119dzie si\u0119 gotowa\u0107 jak w garnku na ogniu\u00bb.
            Zaspokojenie gniewu, dzi\u0119ki przezwyci\u0119\u017ceniu z\u0142a, wywo\u0142uje ekscytuj\u0105ce uczucie triumfu. Ten, kto triumfuje, \u00abnie mo\u017ce powstrzyma\u0107 uniesienia rado\u015bci\u00bb.

W poszukiwaniu r\u00f3wnowagi
<\/strong>            Nami\u0119tno\u015bci i poruszenia duszy s\u0105 najcz\u0119\u015bciej niezale\u017cne od naszej woli: \u00abNie oczekuje si\u0119 od Was, \u017ce nie powinni\u015bcie mie\u0107 nami\u0119tno\u015bci; to nie jest w waszej mocy\u00bb, m\u00f3wi\u0142 do c\u00f3rek wizytek, dodaj\u0105c: \u00abCo mo\u017ce zrobi\u0107 osoba, aby mie\u0107 taki czy inny temperament, podlegaj\u0105cy tej czy innej nami\u0119tno\u015bci? Wszystko zale\u017cy zatem od dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re z nich wynikaj\u0105 za pomoc\u0105 tego ruchu, kt\u00f3ry zale\u017cy od naszej woli\u00bb.
            Jedno jest pewne, poruszenia duszy i nami\u0119tno\u015bci czyni\u0105 cz\u0142owieka istot\u0105 niezwykle podatn\u0105 na zmiany \u00abtemperatury\u00bb psychologicznej, na wz\u00f3r zmian klimatycznych. \u00abJego \u017cycie p\u0142ynie na tej ziemi jak wody, faluj\u0105c i ko\u0142ysz\u0105c si\u0119 w nieustannej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci ruch\u00f3w\u00bb. \u00abDzi\u015b b\u0119dzie si\u0119 przesadnie szcz\u0119\u015bliwym, a zaraz potem przesadnie smutnym. W czasie karnawa\u0142u zobaczy si\u0119 przejawy rado\u015bci i weso\u0142o\u015bci, z g\u0142upimi i szalonymi czynami, a zaraz potem zobaczy si\u0119 oznaki smutku i znudzenia tak przesadne, \u017ce pomy\u015bli si\u0119, \u017ce chodzi o rzeczy straszne i pozornie nie do naprawienia. Inny, obecnie, b\u0119dzie zbyt ufny i nic go nie przestraszy, a zaraz potem ogarnie go trwoga, kt\u00f3ra pogr\u0105\u017cy go a\u017c pod ziemi\u0119\u00bb.
            Kierownik duchowy Joanny de Chantal dobrze zidentyfikowa\u0142 r\u00f3\u017cne \u00abpory roku duszy\u00bb, przez kt\u00f3re przechodzi\u0142a ona na pocz\u0105tku swojego gorliwego \u017cycia:

Widz\u0119, \u017ce w Twojej duszy znajduj\u0105 si\u0119 wszystkie pory roku. Raz odczuwasz zim\u0119 poprzez liczne bezp\u0142odno\u015bci, roztargnienia, ci\u0119\u017cko\u015bci i nudy; Innym razem ros\u0119 miesi\u0105ca maja z zapachem \u015bwi\u0119tych kwiatuszk\u00f3w, a teraz ciep\u0142o pragnie\u0144 podobania si\u0119 naszemu dobremu Bogu. Pozostaje tylko jesie\u0144, kt\u00f3rej, jak m\u00f3wisz, nie widzisz wielu owoc\u00f3w. Ot\u00f3\u017c, cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce m\u0142\u00f3c\u0105c zbo\u017ce lub t\u0142ocz\u0105c winogrona, znajduje si\u0119 owoc obfitszy, ni\u017c obiecywa\u0142y to \u017cniwa i winobranie. Chcia\u0142aby\u015b, \u017ceby zawsze by\u0142a wiosna lub lato; ale nie, C\u00f3rko moja: musi nast\u0119powa\u0107 zmiana p\u00f3r roku w naszym wn\u0119trzu, jak i na zewn\u0105trz. Tylko w niebie wszystko b\u0119dzie wiosn\u0105, je\u015bli chodzi o pi\u0119kno, wszystko b\u0119dzie jesieni\u0105, je\u015bli chodzi o rado\u015b\u0107 i wszystko b\u0119dzie latem, je\u015bli chodzi o mi\u0142o\u015b\u0107. Tam nie b\u0119dzie ju\u017c zimy, ale tutaj jest ona konieczna dla \u0107wiczenia si\u0119 w zaparciu i tysi\u0105cach ma\u0142ych i pi\u0119knych cn\u00f3t, kt\u00f3re \u0107wiczy si\u0119 w czasie osch\u0142o\u015bci.<\/em>
<\/em>
            Zdrowie duszy, podobnie jak zdrowie cia\u0142a, nie mo\u017ce polega\u0107 na wyeliminowaniu tych czterech humor\u00f3w, ale na osi\u0105gni\u0119ciu \u00abniezmienno\u015bci humoru\u00bb. Kiedy jedna nami\u0119tno\u015b\u0107 dominuje nad innymi, powoduje choroby duszy; a poniewa\u017c jest niezwykle trudno j\u0105 regulowa\u0107, wynika z tego, \u017ce ludzie s\u0105 dziwaczni i zmienni, dlatego nie dostrzega si\u0119 w\u015br\u00f3d nich nic innego jak fantazje, niesta\u0142o\u015b\u0107 i g\u0142upot\u0119.
            Nami\u0119tno\u015bci maj\u0105 to do siebie, \u017ce pozwalaj\u0105 nam \u00ab\u0107wiczy\u0107 wol\u0119 w zdobywaniu cnoty i w czuwaniu duchowym\u00bb. Pomimo pewnych przejaw\u00f3w, w kt\u00f3rych nale\u017cy \u00abt\u0142umi\u0107 i powstrzymywa\u0107 nami\u0119tno\u015bci\u00bb, dla Franciszka Salezego nie chodzi o ich eliminowanie, co jest niemo\u017cliwe, ale o kontrolowanie ich tak, jak to mo\u017cliwe, to znaczy o ich umiarkowanie i ukierunkowanie na cel, kt\u00f3ry jest dobry.
            Nie chodzi wi\u0119c o udawanie, \u017ce ignorujemy nasze manifestacje psychiczne, jakby nie istnia\u0142y (co po raz kolejny jest niemo\u017cliwe), ale o \u00abci\u0105g\u0142e czuwanie nad w\u0142asnym sercem i w\u0142asnym duchem, aby utrzyma\u0107 nami\u0119tno\u015bci w normie i pod kontrol\u0105 rozumu; w przeciwnym razie b\u0119dzie si\u0119 mia\u0142o do czynienia jedynie z oryginalno\u015bci\u0105 i nier\u00f3wnymi zachowaniami\u00bb. Filotea nie b\u0119dzie szcz\u0119\u015bliwa, dop\u00f3ki nie \u00abuspokoi i nie uciszy tylu nami\u0119tno\u015bci, kt\u00f3re [jej] powodowa\u0142y niepok\u00f3j\u00bb.
            Posiadanie sta\u0142ego ducha jest jednym z najlepszych ozd\u00f3b \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego i jednym z najbardziej ujmuj\u0105cych sposob\u00f3w na zdobycie i zachowanie \u0142aski Bo\u017cej, a tak\u017ce na budowanie bli\u017anich. \u00abDoskona\u0142o\u015b\u0107 nie polega wi\u0119c na braku nami\u0119tno\u015bci, lecz na ich prawid\u0142owej regulacji; nami\u0119tno\u015bci s\u0105 dla serca jak struny dla harfy: musz\u0105 by\u0107 nastrojone, aby\u015bmy mogli powiedzie\u0107: B\u0119dziemy Ci\u0119 chwali\u0107 harf\u0105\u00bb.
            Kiedy nami\u0119tno\u015bci powoduj\u0105 utrat\u0119 r\u00f3wnowagi wewn\u0119trznej i zewn\u0119trznej, mo\u017cliwe s\u0105 dwie metody: \u00abprzeciwstawiaj\u0105c im nami\u0119tno\u015bci przeciwne lub przeciwstawiaj\u0105c im wi\u0119ksze nami\u0119tno\u015bci tego samego rodzaju\u00bb. Je\u015bli jestem zaniepokojony \u00abpragnieniem bogactw lub zmys\u0142owej przyjemno\u015bci\u00bb, b\u0119d\u0119 zwalcza\u0142 t\u0119 nami\u0119tno\u015b\u0107 pogard\u0105 i ucieczk\u0105 lub b\u0119d\u0119 d\u0105\u017cy\u0142 do bogactw i przyjemno\u015bci wy\u017cszych. Mog\u0119 walczy\u0107 ze strachem fizycznym za pomoc\u0105 przeciwie\u0144stwa, jakim jest odwaga lub rozwijaj\u0105c zbawienny strach dotycz\u0105cy duszy.
            Mi\u0142o\u015b\u0107 Bo\u017ca ze swej strony wywiera na nami\u0119tno\u015bci prawdziwe nawr\u00f3cenie, zmieniaj\u0105c ich naturalne ukierunkowanie i przedstawiaj\u0105c im cel duchowy. Na przyk\u0142ad, \u00abapetyt na jedzenie staje si\u0119 bardzo duchowy, je\u015bli przed jego zaspokojeniem daje si\u0119 mu motyw mi\u0142o\u015bci: i nie, Panie, nie po to, aby zadowoli\u0107 ten biedny brzuch, ani po to, aby zaspokoi\u0107 ten apetyt, id\u0119 do sto\u0142u, ale zgodnie z Twoj\u0105 Opatrzno\u015bci\u0105, aby utrzyma\u0107 to cia\u0142o, kt\u00f3re uczyni\u0142e\u015b podleg\u0142ym takiemu nieszcz\u0119\u015bciu; tak, Panie, poniewa\u017c tak Ci si\u0119 spodoba\u0142o\u00bb.
            Transformacja dokonana w ten spos\u00f3b b\u0119dzie przypomina\u0107 \u00abfortel\u00bb u\u017cywany w alchemii, kt\u00f3ry zamienia \u017celazo w z\u0142oto. \u00abO \u015bwi\u0119ta alchemio! \u2013 pisze biskup Genewy \u2013, o boski proszku fuzji, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego wszystkie metale naszych nami\u0119tno\u015bci, uczu\u0107 i dzia\u0142a\u0144 zostaj\u0105 zamienione w najczystsze z\u0142oto niebia\u0144skiej mi\u0142o\u015bci!\u00bb.
            Poruszenia duszy, nami\u0119tno\u015bci i wyobra\u017cenia s\u0105 g\u0142\u0119boko zakorzenione w duszy ludzkiej: stanowi\u0105 wyj\u0105tkowe \u017ar\u00f3d\u0142o dla \u017cycia duszy. Zadaniem w\u0142adz wy\u017cszych, rozumu, a zw\u0142aszcza woli, b\u0119dzie ich umiarkowanie i kierowanie nimi. Zadanie trudne; Franciszek Salezy wykona\u0142 je z powodzeniem, poniewa\u017c, jak twierdzi matka de Chantal, \u00abposiada\u0142 tak\u0105 absolutn\u0105 w\u0142adz\u0119 nad swoimi nami\u0119tno\u015bciami, \u017ce uczyni\u0142 je pos\u0142usznymi jak niewolnik\u00f3w; i w ko\u0144cu prawie ju\u017c si\u0119 nie pojawia\u0142y\u00bb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wsp\u00f3\u0142czesna psychologia pokazuje znaczenie i wp\u0142yw emocji w \u017cyciu ludzkiej psychiki i ka\u017cdy tak\u017ce wie,…<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":35998,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":16,"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[1718,2024,2196,2223,1748,1970,2030],"class_list":["post-36004","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nasi-swieci","tag-charyzmat-salezjanski","tag-cnoty","tag-edukacja","tag-formacja","tag-rady","tag-swieci","tag-zycie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36004","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36004"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36004\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35998"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}