{"id":35654,"date":"2025-03-27T20:16:43","date_gmt":"2025-03-27T20:16:43","guid":{"rendered":"https:\/\/exciting-knuth.178-32-140-152.plesk.page\/?p=35654"},"modified":"2025-03-27T20:19:20","modified_gmt":"2025-03-27T20:19:20","slug":"wychowanie-ciala-i-jego-pieciu-zmyslow-ze-sw-franciszkiem-salezym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/nasi-swieci\/wychowanie-ciala-i-jego-pieciu-zmyslow-ze-sw-franciszkiem-salezym\/","title":{"rendered":"Wychowanie cia\u0142a i jego pi\u0119ciu zmys\u0142\u00f3w ze \u015bw. Franciszkiem Salezym"},"content":{"rendered":"\n

            Wielu staro\u017cytnych ascet\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich cz\u0119sto uwa\u017ca\u0142o cia\u0142o za wroga, kt\u00f3rego zepsucie nale\u017cy zwalcza\u0107, wr\u0119cz jako obiekt pogardy, kt\u00f3ry nale\u017cy ignorowa\u0107. Liczni duchowni \u015bredniowiecza nie interesowali si\u0119 cia\u0142em, chyba \u017ce po to, by zadawa\u0107 mu pokuty. W wi\u0119kszo\u015bci szk\u00f3\u0142 tamtych czas\u00f3w nie przewidziano nic, co mog\u0142oby da\u0107 odpoczynek \u201ebratu osio\u0142kowi\u201d. Dla Kalwina natura ludzka ca\u0142kowicie zepsuta przez grzech pierworodny, nie mog\u0142a by\u0107 niczym innym jak \u201e\u015bmietnikiem\u201d. Z drugiej strony, liczni pisarze i arty\u015bci renesansowi wynosili cia\u0142o na piedesta\u0142, oddaj\u0105c mu cze\u015b\u0107, w kt\u00f3rej zmys\u0142owo\u015b\u0107 odgrywa\u0142a du\u017ce znaczenie. Rabelais z kolei wychwala\u0142 cia\u0142a swoich gigant\u00f3w i cieszy\u0142 si\u0119, pokazuj\u0105c nawet ich mniej szlachetne funkcje organiczne.

Realizm salezja\u0144ski
<\/strong>            Pomi\u0119dzy deifikacj\u0105 cia\u0142a a jego pogard\u0105, Franciszek Salezy oferuje realistyczn\u0105 wizj\u0119 natury ludzkiej. Na ko\u0144cu pierwszej medytacji na temat stworzenia cz\u0142owieka, \u201epierwszego bytu widzialnego\u201d, autor Wprowadzenia do \u017cycia pobo\u017cnego<\/em> umieszcza w ustach Filotei postanowienie, kt\u00f3re zdaje si\u0119 podsumowywa\u0107 jego my\u015bli: \u201eChc\u0119 czu\u0107 si\u0119 uhonorowana za to, \u017ce da\u0142 mi istnienie\u201d. Oczywi\u015bcie, cia\u0142o jest skazane na \u015bmier\u0107. Z surowym realizmem autor opisuje po\u017cegnanie duszy z cia\u0142em, kt\u00f3re opu\u015bci \u201eblad\u0105, sin\u0105, zniszczon\u0105, okropn\u0105 i cuchn\u0105c\u0105\u201d, ale to nie stanowi powodu, by je zaniedbywa\u0107 i niesprawiedliwie poni\u017ca\u0107, gdy jest \u017cywe. \u015aw. Bernard mia\u0142 racj\u0119, gdy g\u0142osi\u0142 tym, kt\u00f3rzy chcieli pod\u0105\u017ca\u0107 za nim, \u017ce \u201emusz\u0105 porzuci\u0107 swoje cia\u0142o i przyj\u015b\u0107 do niego tylko w duchu\u201d. Z\u0142o fizyczne nie powinno sk\u0142ania\u0107 do nienawi\u015bci wobec cia\u0142a: z\u0142o moralne jest znacznie gorsze.
            Nie znajdujemy u Franciszka Salezego zapomnienia ani pomniejszenia fenomen\u00f3w cielesnych, gdy m\u00f3wi o r\u00f3\u017cnych formach chor\u00f3b lub gdy przywo\u0142uje przejawy mi\u0142o\u015bci ludzkiej. W jednym z rozdzia\u0142\u00f3w Traktatu o Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci <\/em>zatytu\u0142owanym: \u201eMi\u0142o\u015b\u0107 d\u0105\u017cy do zjednoczenia\u201d, pisze na przyk\u0142ad tak: \u201eKiedy si\u0119 ca\u0142ujemy, jedne usta nak\u0142adaj\u0105 si\u0119 na drugie, aby za\u015bwiadczy\u0107, \u017ce chcia\u0142oby si\u0119 wla\u0107 jedn\u0105 dusz\u0119 w drug\u0105, aby je po\u0142\u0105czy\u0107 w doskona\u0142ym zjednoczeniu\u201d. To nastawienie Franciszka Salezego wobec cia\u0142a wzbudzi\u0142o, ju\u017c w jego czasach, reakcje oburzenia. Kiedy ukaza\u0142a si\u0119 Filotea<\/em>, jeden z zakonnik\u00f3w awinio\u0144skich publicznie skrytykowa\u0142 t\u0119 \u201eksi\u0105\u017ceczk\u0119\u201d, rozdzieraj\u0105c j\u0105 na kawa\u0142ki, oskar\u017caj\u0105c jej autora jako \u201edoktora zepsutego i psuj\u0105cego\u201d. Przeciwnik przesadnego wstydu, Franciszek Salezy nie zna\u0142 jeszcze pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci i l\u0119k\u00f3w, kt\u00f3re pojawi\u0105 si\u0119 w p\u00f3\u017aniejszych czasach. Czy przetrwa\u0142y w nim \u015bredniowieczne zwyczaje, czy te\u017c jest to po prostu przejaw jego \u201ebiblijnego\u201d gustu? W ka\u017cdym razie, nie ma w nim nic, co mo\u017cna by por\u00f3wna\u0107 do wulgaryzm\u00f3w \u201enies\u0142awnego\u201d Rabelais.
            Najbardziej cenione dary naturalne to pi\u0119kno, si\u0142a i zdrowie. W odniesieniu do pi\u0119kna, Franciszek Salezy tak si\u0119 wyra\u017ca\u0142, pisz\u0105c o \u015bw. Brygidzie: \u201eUrodzi\u0142a si\u0119 w Szkocji; by\u0142a bardzo pi\u0119kn\u0105 dziewczyn\u0105, poniewa\u017c Szkoci s\u0105 z natury pi\u0119kni, a w tym kraju spotyka si\u0119 najpi\u0119kniejsze stworzenia\u201d. Pomy\u015blmy zreszt\u0105 o repertuarze obraz\u00f3w dotycz\u0105cych fizycznych doskona\u0142o\u015bci Oblubie\u0144ca i Oblubienicy, zaczerpni\u0119tych z Pie\u015bni nad Pie\u015bniami<\/em>. Chocia\u017c przedstawienia s\u0105 uwznio\u015blone i przeniesione na duchowy poziom, pozostaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c znacz\u0105ce w wymiarze, kt\u00f3ry odnosi si\u0119 do naturalnego pi\u0119kna m\u0119\u017cczyzny i kobiety. Pr\u00f3bowano zmusi\u0107 go do usuni\u0119cia rozdzia\u0142u Teotyma<\/em> o poca\u0142unku, w kt\u00f3rym dowodzi, \u017ce \u201emi\u0142o\u015b\u0107 d\u0105\u017cy do zjednoczenia\u201d, ale zawsze odmawia\u0142. W ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie, pi\u0119kno zewn\u0119trzne nie jest tym najwa\u017cniejszym: pi\u0119kno c\u00f3rki Syjonu jest wewn\u0119trzne.

\u015acis\u0142y zwi\u0105zek mi\u0119dzy cia\u0142em a dusz\u0105
<\/strong>            Franciszek Salezy twierdzi przede wszystkim, \u017ce cia\u0142o jest \u201ecz\u0119\u015bci\u0105 naszej osoby\u201d. Uosobiona dusza mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c powiedzie\u0107 z akcentem czu\u0142o\u015bci: \u201eTo cia\u0142o jest moj\u0105 drog\u0105 po\u0142ow\u0105, jest moj\u0105 siostr\u0105, jest moj\u0105 towarzyszk\u0105, urodzon\u0105 ze mn\u0105, karmion\u0105 ze mn\u0105\u201d.
            Biskup by\u0142 bardzo uwa\u017cny na zwi\u0105zek istniej\u0105cy mi\u0119dzy cia\u0142em a dusz\u0105, mi\u0119dzy zdrowiem cia\u0142a a zdrowiem duszy. Pisze do osoby, kt\u00f3rej towarzyszy\u0142, maj\u0105cej s\u0142abe zdrowie, \u017ce zdrowie jej cia\u0142a \u201ebardzo zale\u017cy od zdrowia duszy, a zdrowie duszy zale\u017cy od pociesze\u0144 duchowych\u201d. \u201eNie os\u0142ab\u0142o Twoje serce \u2013 pisa\u0142 do chorej \u2013 lecz Twoje cia\u0142o, a bior\u0105c pod uwag\u0119 \u015bcis\u0142e wi\u0119zi, kt\u00f3re je \u0142\u0105cz\u0105, Twoje serce ma wra\u017cenie, \u017ce odczuwa z\u0142o Twojego cia\u0142a\u201d. Ka\u017cdy mo\u017ce zauwa\u017cy\u0107, \u017ce choroby cielesne \u201eko\u0144cz\u0105 si\u0119 tym, \u017ce tworz\u0105 dyskomfort tak\u017ce dla ducha, z powodu \u015bcis\u0142ych wi\u0119zi mi\u0119dzy jednym a drugim\u201d. Z drugiej strony, duch dzia\u0142a na cia\u0142o do tego stopnia, \u017ce \u201ecia\u0142o odczuwa uczucia, kt\u00f3re poruszaj\u0105 si\u0119 w sercu\u201d, jak mia\u0142o to miejsce u Jezusa, kt\u00f3ry usiad\u0142 przy studni Jakuba, zm\u0119czony swoim ci\u0119\u017ckim obowi\u0105zkiem w s\u0142u\u017cbie Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego.
            Poniewa\u017c jednak \u201ecia\u0142o i duch cz\u0119sto id\u0105 w przeciwnych kierunkach, a w miar\u0119 jak jedno os\u0142abia si\u0119, drugie wzmacnia\u201d i poniewa\u017c \u201educh musi panowa\u0107\u201d, \u201emusimy go wspiera\u0107 i umacnia\u0107 tak, aby zawsze pozosta\u0142 najsilniejszy\u201d. Je\u015bli wi\u0119c dbam o cia\u0142o, to po to, \u201eaby by\u0142o w s\u0142u\u017cbie ducha\u201d.
            B\u0105d\u017amy jednak sprawiedliwi wobec cia\u0142a. W przypadku z\u0142ego samopoczucia lub b\u0142\u0119d\u00f3w, cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce dusza oskar\u017ca cia\u0142o i \u017ale je traktuje, jak to zrobi\u0142 Balaam ze swoim os\u0142em: \u201eO biedna duszo! gdyby twoje cia\u0142o mog\u0142o m\u00f3wi\u0107, powiedzia\u0142oby ci, jak osio\u0142 Balaama: dlaczego mnie bijesz, n\u0119dzniku? To przeciwko tobie, duszo moja, B\u00f3g zbroi swoj\u0105 zemst\u0119, to ty jeste\u015b przest\u0119pc\u0105\u201d. Kiedy osoba reformuje swoje wn\u0119trze, nawr\u00f3cenie objawi si\u0119 tak\u017ce na zewn\u0105trz: we wszystkich postawach, w ustach, w r\u0119kach i \u201enawet we w\u0142osach\u201d. Praktyka cnoty czyni cz\u0142owieka pi\u0119knym wewn\u0119trznie i tak\u017ce zewn\u0119trznie. Z drugiej strony, zewn\u0119trzna zmiana, zachowanie cia\u0142a mo\u017ce sprzyja\u0107 wewn\u0119trznej zmianie. Zewn\u0119trzny akt pobo\u017cno\u015bci podczas medytacji mo\u017ce obudzi\u0107 wewn\u0119trzn\u0105 pobo\u017cno\u015b\u0107. To, co tutaj m\u00f3wi si\u0119 o \u017cyciu duchowym, mo\u017cna \u0142atwo zastosowa\u0107 do wychowania w og\u00f3le.

Mi\u0142o\u015b\u0107 i panowanie nad cia\u0142em
<\/strong>            M\u00f3wi\u0105c o postawie, jak\u0105 nale\u017cy mie\u0107 wobec cia\u0142a i rzeczy cielesnych, nie dziwi fakt, \u017ce Franciszek Salezy zaleca Filotei, jako pierwsz\u0105 rzecz, wdzi\u0119czno\u015b\u0107 za \u0142aski cielesne, kt\u00f3re B\u00f3g jej da\u0142.

Musimy kocha\u0107 nasze cia\u0142o z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w: poniewa\u017c jest nam potrzebne do czynienia dobrych uczynk\u00f3w, poniewa\u017c jest cz\u0119\u015bci\u0105 naszej osoby i poniewa\u017c ma uczestniczy\u0107 w wiecznym szcz\u0119\u015bciu. Chrze\u015bcijanin powinien kocha\u0107 swoje cia\u0142o jako \u017cywy obraz cia\u0142a Wcielonego Zbawiciela, jako pochodz\u0105ce od niego przez pokrewie\u0144stwo i wi\u0119zy krwi. Zw\u0142aszcza po tym, jak odnowili\u015bmy przymierze, rzeczywi\u015bcie przyjmuj\u0105c cia\u0142o Odkupiciela w naj\u015bwi\u0119tszym sakramencie Eucharystii, a przez chrzest, bierzmowanie i inne sakramenty, po\u015bwi\u0119cili\u015bmy si\u0119 i oddali\u015bmy w s\u0142u\u017cb\u0119 najwy\u017cszej dobroci.
<\/em><\/em>
            Mi\u0142o\u015b\u0107 do w\u0142asnego cia\u0142a jest cz\u0119\u015bci\u0105 mi\u0142o\u015bci, jak\u0105 nale\u017cy okazywa\u0107 sobie samemu. W rzeczy samej, najbardziej przekonuj\u0105cy pow\u00f3d, by czci\u0107 i m\u0105drze u\u017cywa\u0107 cia\u0142a, le\u017cy w wizji wiary, kt\u00f3r\u0105 biskup Genewy tak wyja\u015bnia\u0142 matce de Chantal, wychodz\u0105cej z choroby: \u201eDbaj wci\u0105\u017c o to cia\u0142o, poniewa\u017c jest Bo\u017ce, moja najdro\u017csza Matko\u201d. Dziewica Maryja jest w tym momencie przedstawiana jako wz\u00f3r: \u201eZ jak\u0105 pobo\u017cno\u015bci\u0105 musia\u0142a kocha\u0107 swoje dziewicze cia\u0142o! Nie tylko dlatego, \u017ce by\u0142o to cia\u0142o s\u0142odkie, pokorne, czyste, pos\u0142uszne \u015bwi\u0119tej mi\u0142o\u015bci i ca\u0142kowicie przesi\u0105kni\u0119te tysi\u0105cem \u015bwi\u0119tych zapach\u00f3w, ale tak\u017ce dlatego, \u017ce by\u0142o \u017cywym \u017ar\u00f3d\u0142em cia\u0142a Zbawiciela i bardzo \u015bci\u015ble do niego nale\u017ca\u0142o, z wi\u0119zi\u0105, kt\u00f3ra nie ma por\u00f3wnania\u201d.
            Mi\u0142o\u015b\u0107 do cia\u0142a jest zalecana, ale cia\u0142o musi pozosta\u0107 podporz\u0105dkowane duchowi, jak s\u0142uga swojemu panu. Aby kontrolowa\u0107 apetyt, musz\u0119 \u201enakaza\u0107 r\u0119kom, by nie dostarcza\u0142y ustom pokarm\u00f3w i napoj\u00f3w, chyba \u017ce w odpowiedniej ilo\u015bci\u201d. Aby rz\u0105dzi\u0107 seksualno\u015bci\u0105, \u201enale\u017cy odebra\u0107 lub da\u0107 zdolno\u015bciom reprodukcyjnym podmioty, obiekty i pokarmy, kt\u00f3re je pobudz\u0105, zgodnie z nakazami rozumu\u201d. Pewnemu m\u0142odzie\u0144cowi, kt\u00f3ry zamierza \u201ewyp\u0142yn\u0105\u0107 na szerokie morze\u201d, biskup zaleca: \u201e\u017bycz\u0119 ci tak\u017ce mocnego serca, kt\u00f3re powstrzyma ci\u0119 od rozpieszczania swojego cia\u0142a nadmiernymi wymys\u0142ami w jedzeniu, spaniu czy innych rzeczach. Wiadomo, \u017ce hojne serce zawsze odczuwa pewien rodzaj pogardy dla delikatno\u015bci i cielesnych przyjemno\u015bci\u201d.
            Aby cia\u0142o pozosta\u0142o podporz\u0105dkowane prawu ducha, nale\u017cy unika\u0107 nadmiar\u00f3w: ani go nie maltretowa\u0107, ani nie rozpieszcza\u0107. We wszystkim potrzebny jest umiar. Motyw mi\u0142o\u015bci powinien mie\u0107 pierwsze\u0144stwo we wszystkich sprawach; dlatego pisze: \u201eJe\u015bli praca, kt\u00f3r\u0105 wykonujecie, jest wam potrzebna lub jest bardzo u\u017cyteczna dla chwa\u0142y Bo\u017cej, wola\u0142bym, aby\u015bcie znosili trudy pracy, ni\u017c trudy postu\u201d. St\u0105d wniosek: \u201eOg\u00f3lnie lepiej mie\u0107 w ciele wi\u0119cej si\u0142, ni\u017c potrzeba, ni\u017c zrujnowa\u0107 je ponad miar\u0119; poniewa\u017c mo\u017cna je zawsze zrujnowa\u0107, gdy tylko si\u0119 chce, ale aby je odzyska\u0107, nie zawsze wystarczy chcie\u0107\u201d.
            To, czego nale\u017cy unika\u0107, to \u201etkliwo\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 odczuwamy dla siebie samych\u201d. Rozumie j\u0105, z finezyjn\u0105 ironi\u0105, ale w spos\u00f3b bezlitosny, jako niedoskona\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra nie jest tylko \u201ew\u0142a\u015bciwa dzieciom, a je\u015bli mog\u0119 odwa\u017cy\u0107 si\u0119 to powiedzie\u0107, kobietom\u201d, ale tak\u017ce m\u0119\u017cczyznom ma\u0142o odwa\u017cnym, do kt\u00f3rych odnosi ten interesuj\u0105cy charakterystyczny obraz: \u201eS\u0105 tacy, kt\u00f3rzy s\u0105 tkliwi wobec siebie, i kt\u00f3rzy nie robi\u0105 nic innego, jak tylko narzekaj\u0105, rozpieszczaj\u0105 si\u0119, pieszcz\u0105 si\u0119 i ogl\u0105daj\u0105 si\u0119\u201d.
            B\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a, biskup Genewy dba\u0142 o swoje cia\u0142o, jak to by\u0142o jego obowi\u0105zkiem, s\u0142ucha\u0142 swojego lekarza i \u201epiel\u0119gniarek\u201d. Zajmowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce zdrowiem innych, doradzaj\u0105c odpowiednie \u015brodki. Na przyk\u0142ad napisze do matki m\u0142odego ucznia z kolegium w Annecy: \u201eNale\u017cy, aby Charles zosta\u0142 zbadany przez lekarzy, aby jego wzd\u0119cie brzucha si\u0119 nie pogorszy\u0142o\u201d.
            Zdrowi s\u0142u\u017cy higiena. Franciszek Salezy pragn\u0105\u0142, aby zar\u00f3wno serce, jak i cia\u0142o by\u0142y czyste. Zaleca\u0142 przyzwoito\u015b\u0107, bardzo r\u00f3\u017cn\u0105 od stwierdze\u0144 takich jak to \u015bw. Hilarego, wed\u0142ug kt\u00f3rego \u201enie nale\u017cy szuka\u0107 czysto\u015bci w naszych cia\u0142ach, kt\u00f3re nie s\u0105 niczym innym jak tylko zaka\u017anymi padlinami i obci\u0105\u017cone jedynie infekcj\u0105\u201d. Raczej by\u0142 zdania \u015bw. Augustyna i innych staro\u017cytnych, kt\u00f3rzy k\u0105pali si\u0119 \u201eaby utrzyma\u0107 swoje cia\u0142a w czysto\u015bci zar\u00f3wno od brudu spowodowanego upa\u0142em i potem, jak i dla zdrowia, kt\u00f3re z pewno\u015bci\u0105 jest wspomagane przez czysto\u015b\u0107\u201d.
            Aby m\u00f3c pracowa\u0107 i wype\u0142nia\u0107 obowi\u0105zki swojego stanu, ka\u017cdy powinien dba\u0107 o swoje cia\u0142o w zakresie od\u017cywiania i odpoczynku: \u201eMa\u0142o je\u015b\u0107, du\u017co pracowa\u0107 i z wielkim niepokojem oraz odmawia\u0107 cia\u0142u niezb\u0119dnego odpoczynku, to jak wymaga\u0107 wiele od konia, kt\u00f3ry jest wyczerpany, nie daj\u0105c mu czasu na prze\u017cuwanie troch\u0119 owsa\u201d. Cia\u0142o potrzebuje odpoczynku, to rzecz ca\u0142kowicie oczywista. D\u0142ugie nocne czuwania s\u0105 \u201eszkodliwe dla g\u0142owy i \u017co\u0142\u0105dka\u201d, podczas gdy wczesne wstawanie rano jest \u201epo\u017cyteczne zar\u00f3wno dla zdrowia, jak i \u015bwi\u0119to\u015bci\u201d.

Wychowanie naszych zmys\u0142\u00f3w, szczeg\u00f3lnie oczu i uszu
<\/strong>            Nasze zmys\u0142y s\u0105 wspania\u0142ymi darami Stw\u00f3rcy. \u0141\u0105cz\u0105 nas ze \u015bwiatem i otwieraj\u0105 na wszystkie rzeczywisto\u015bci zmys\u0142owe, natur\u0119, kosmos. Zmys\u0142y s\u0105 bram\u0105 ducha, dostarczaj\u0105 mu, \u017ce tak powiem, surowego materia\u0142u; w rzeczy samej, jak m\u00f3wi tradycja scholastyczna: \u201enic nie jest w intelekcie, co wcze\u015bniej nie by\u0142o w zmys\u0142ach\u201d.
            Kiedy Franciszek Salezy m\u00f3wi o zmys\u0142ach, jego zainteresowanie koncentruje si\u0119 szczeg\u00f3lnie na p\u0142aszczy\u017anie wychowawczej i moralnej, a jego nauczanie w tej kwestii odnosi si\u0119 do tego, co przedstawi\u0142 na temat cia\u0142a w og\u00f3le: podziw i czujno\u015b\u0107. Z jednej strony m\u00f3wi, \u017ce B\u00f3g daje nam \u201eoczy, aby widzie\u0107 cuda Jego dzie\u0142, j\u0119zyk, aby Go chwali\u0107, i tak dalej w odniesieniu do wszystkich innych zdolno\u015bci\u201d, nigdy nie pomijaj\u0105c z drugiej strony zalecenia, aby \u201eustawi\u0107 stra\u017cnik\u00f3w przy oczach, ustach, uszach, r\u0119kach i w\u0119chu\u201d.
            Nale\u017cy zacz\u0105\u0107 od wzroku, poniewa\u017c \u201espo\u015br\u00f3d wszystkich zewn\u0119trznych cz\u0119\u015bci cia\u0142a ludzkiego nie ma \u017cadnej ani pod wzgl\u0119dem budowy, ani pod wzgl\u0119dem aktywno\u015bci, bardziej szlachetnej cz\u0119\u015bci ni\u017c oko\u201d. Oko jest stworzone dla \u015bwiat\u0142a: dowodzi tego fakt, \u017ce im pi\u0119kniejsze s\u0105 rzeczy, przyjemniejsze dla oka i odpowiednio o\u015bwietlone, tym bardziej oko patrzy na nie z \u017c\u0105dz\u0105 i \u017cywotno\u015bci\u0105. \u201eZ oczu i s\u0142\u00f3w mo\u017cna pozna\u0107, jaka jest dusza i duch cz\u0142owieka, poniewa\u017c oczy s\u0142u\u017c\u0105 duszy jak tarcza zegara\u201d. Wiadomo, \u017ce w\u015br\u00f3d zakochanych oczy m\u00f3wi\u0105 wi\u0119cej ni\u017c j\u0119zyk.
            Nale\u017cy czuwa\u0107 nad oczami, poniewa\u017c przez nie mog\u0105 wej\u015b\u0107 pokusa i grzech, jak to mia\u0142o miejsce w przypadku Ewy, kt\u00f3ra by\u0142a oczarowana widokiem pi\u0119kna zakazanego owocu, lub Dawida, kt\u00f3rego wzrok utkn\u0105\u0142 na \u017conie Uriasza. W niekt\u00f3rych przypadkach nale\u017cy post\u0119powa\u0107 jak z ptakiem drapie\u017cnym: aby go przywr\u00f3ci\u0107, nale\u017cy pokaza\u0107 mu jego gniazdo; aby go uspokoi\u0107, trzeba zakry\u0107 mu g\u0142ow\u0119; w ten sam spos\u00f3b, aby unikn\u0105\u0107 z\u0142ych spojrze\u0144, \u201enale\u017cy odwr\u00f3ci\u0107 oczy, zakry\u0107 je naturalnym kapturem i zamkn\u0105\u0107\u201d.
            Cho\u0107 obrazy wizualne dominuj\u0105 w dzie\u0142ach Franciszka Salezego, nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce fenomeny d\u017awi\u0119kowe s\u0105 r\u00f3wnie\u017c godne uwagi. Podkre\u015bla to znaczenie, jakie przypisywa\u0142 s\u0142uchowi z powod\u00f3w zar\u00f3wno estetycznych, jak i moralnych. \u201eWspania\u0142a melodia s\u0142uchana z wielk\u0105 uwag\u0105\u201d wywo\u0142uje tak magiczny efekt, \u017ce \u201eczaruje uszy\u201d. Ale trzeba uwa\u017ca\u0107, aby nie przekroczy\u0107 zdolno\u015bci s\u0142uchu: muzyka, jak pi\u0119kna by nie by\u0142a, je\u015bli jest g\u0142o\u015bna i zbyt bliska, przeszkadza nam i obra\u017ca ucho.
            Z drugiej strony nale\u017cy wiedzie\u0107, \u017ce \u201eserce i uszy rozmawiaj\u0105 ze sob\u0105\u201d, poniewa\u017c to przez ucho serce \u201es\u0142ucha my\u015bli innych\u201d. To r\u00f3wnie\u017c przez ucho wchodz\u0105 w najg\u0142\u0119bsze zakamarki duszy podejrzane, obra\u017aliwe, k\u0142amliwe lub z\u0142o\u015bliwe s\u0142owa, przed kt\u00f3rymi nale\u017cy si\u0119 dobrze strzec; dusze zatruwaj\u0105 si\u0119 przez ucho, tak jak cia\u0142o przez usta. Uczciwa kobieta zakryje uszy, aby nie us\u0142ysze\u0107 g\u0142osu czarownika, kt\u00f3ry chce j\u0105 podst\u0119pnie zdoby\u0107. Pozostaj\u0105c w sferze symbolicznej, Franciszek Salezy stwierdza, \u017ce prawe ucho jest organem, przez kt\u00f3ry s\u0142uchamy duchowych przes\u0142a\u0144, dobrych inspiracji i porusze\u0144, podczas gdy lewe s\u0142u\u017cy do s\u0142uchania \u015bwiatowych i pr\u00f3\u017cnych rozm\u00f3w. Aby strzec serca, powinni\u015bmy zatem z wielk\u0105 staranno\u015bci\u0105 chroni\u0107 uszy.
            Najlepsz\u0105 przys\u0142ug\u0105, o jak\u0105 mo\u017cemy prosi\u0107 uszy, jest to, aby mog\u0142y us\u0142ysze\u0107 S\u0142owo Bo\u017ce, przedmiot kazania, kt\u00f3re wymaga uwa\u017cnych s\u0142uchaczy, gotowych, aby przenikn\u0119\u0142o do ich serc, aby przynios\u0142o owoce. Filotea jest zaproszona do \u201eprzesi\u0105kania\u201d tym s\u0142owem w ucho raz jednego, raz drugiego, i do modlenia si\u0119 do Boga w g\u0142\u0119bi swojej duszy, aby zechcia\u0142 wla\u0107 t\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 ros\u0119 w serce tych, kt\u00f3rzy j\u0105 s\u0142uchaj\u0105.

Inne zmys\u0142y
<\/strong>            Tak\u017ce w temacie w\u0119chu zauwa\u017camy obfito\u015b\u0107 odniesie\u0144 do zapach\u00f3w. Zapachy s\u0105 tak r\u00f3\u017cnorodne, jak r\u00f3\u017cne s\u0105 substancje zapachowe, takie jak mleko, wino, balsam, olej, mirra, kadzid\u0142o, drewno aromatyczne, nard, ma\u015b\u0107, r\u00f3\u017ca, cebula, lilia, fio\u0142ek, fio\u0142ek my\u015blowy, mandragora, cynamon… Jeszcze bardziej zdumiewaj\u0105 zapachy uzyskane przy produkcji wody zapachowej:

Bazylia, rozmaryn, majeranek, hyzop, go\u017adziki, cynamon, ga\u0142ka muszkato\u0142owa, cytryny i pi\u017cmo, zmieszane razem i posiekane, rzeczywi\u015bcie daj\u0105 bardzo przyjemny zapach dzi\u0119ki mieszance ich aromat\u00f3w; ale nie mo\u017cna go nawet por\u00f3wna\u0107 z tym, co pochodzi z destylacji, w kt\u00f3rej aromaty wszystkich tych sk\u0142adnik\u00f3w, oddzielone od ich cia\u0142, \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 bardziej doskonale, tworz\u0105c wykwintny zapach, kt\u00f3ry znacznie bardziej przenika w\u0119ch ni\u017c mia\u0142oby to miejsce, gdyby razem z wod\u0105 by\u0142y cz\u0119\u015bci materialne.
<\/em><\/em>
            Liczba wra\u017ce\u0144 zapachowych zaczerpni\u0119tych z Pie\u015bni nad Pie\u015bniami<\/em>, wschodniego poematu, w kt\u00f3rym zapachy zajmuj\u0105 wa\u017cne miejsce, jest ogromna, a jednym z werset\u00f3w biblijnych, kt\u00f3re Franciszek Salezy najcz\u0119\u015bciej komentowa\u0142, jest gor\u0105cy krzyk panny m\u0142odej: \u201ePrzyci\u0105gnij mnie do siebie, b\u0119dziemy razem chodzi\u0107 i biega\u0107 w \u015blad Twoich zapach\u00f3w\u201d. I jak\u017ce wyrafinowana jest ta uwaga: \u201eS\u0142odki zapach r\u00f3\u017cy staje si\u0119 bardziej subtelny dzi\u0119ki blisko\u015bci czosnku posadzonego w pobli\u017cu r\u00f3\u017c!\u201d.
            Nie mylmy jednak \u015bwi\u0119tego balsamu z zapachami tego \u015bwiata. Istnieje bowiem w\u0119ch duchowy, kt\u00f3ry powinni\u015bmy w naszym interesie piel\u0119gnowa\u0107. Pozwala nam dostrzega\u0107 duchow\u0105 obecno\u015b\u0107 ukochanej osoby, a ponadto sprawia, \u017ce nie dajemy si\u0119 rozprasza\u0107 przez z\u0142e zapachy innych. Wzorem jest ojciec, kt\u00f3ry z otwartymi ramionami przyjmuje syna marnotrawnego, kt\u00f3ry wraca do niego \u201ep\u00f3\u0142nagi, brudny, zanieczyszczony i cuchn\u0105cy odpadkami z powodu d\u0142ugiego obcowania ze \u015bwiniami\u201d. Inny realistyczny obraz pojawia si\u0119 w odniesieniu do pewnych \u015bwiatowych krytyk: nie dziwmy si\u0119, zaleca Franciszek Salezy Joannie de Chantal, \u017ce potrzebne jest \u201eaby troch\u0119 balsamu, kt\u00f3ry mamy, wydawa\u0142 si\u0119 cuchn\u0105cy dla nosa \u015bwiata\u201d.
            Odno\u015bnie smaku, pewne obserwacje biskupa Genewy mog\u0105 sprawi\u0107, \u017ce pomy\u015blimy, \u017ce by\u0142 urodzonym \u0142akomczuchem, wr\u0119cz edukatorem smaku: \u201eKto nie wie, \u017ce s\u0142odycz miodu \u0142\u0105czy si\u0119 coraz bardziej z naszym zmys\u0142em smaku w ci\u0105g\u0142ym post\u0119pie smaku, gdy trzymamy go d\u0142ugo w ustach, zamiast od razu go po\u0142kn\u0105\u0107, jego smak przenika g\u0142\u0119biej w nasz zmys\u0142 smaku?\u201d Uznaj\u0105c s\u0142odycz miodu, nale\u017cy jednak bardziej doceni\u0107 s\u00f3l, poniewa\u017c jest bardziej powszechna. W imi\u0119 umiaru i wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci, Franciszek Salezy zaleca\u0142 umie\u0107 zrezygnowa\u0107 z osobistych upodoba\u0144, jedz\u0105c to, co \u201ejest nam postawione przed oczami\u201d.
            W ko\u0144cu, m\u00f3wi\u0105c o dotyku, Franciszek Salezy m\u00f3wi o nim przede wszystkim w sensie duchowym i mistycznym. Tak zaleca dotykanie naszego Pana ukrzy\u017cowanego: g\u0142owy, \u015bwi\u0119tych r\u0105k, cennego cia\u0142a, serca. Pewnemu m\u0142odemu, kt\u00f3ry ma wyruszy\u0107 w szeroki \u015bwiat, zaleca energiczne zarz\u0105dzanie samym sob\u0105 i pogardzanie s\u0142abo\u015bciami, cielesnymi przyjemno\u015bciami i sprawami zbytecznymi: \u201eChcia\u0142bym, aby\u015b czasami surowo traktowa\u0142 swoje cia\u0142o, aby do\u015bwiadczy\u0142o pewnej surowo\u015bci i twardo\u015bci, pogardzaj\u0105c delikatno\u015bciami i rzeczami przyjemnymi dla zmys\u0142\u00f3w; poniewa\u017c konieczne jest, aby czasami rozum sprawowa\u0142 swoj\u0105 przewag\u0119 i w\u0142adz\u0119, kt\u00f3r\u0105 ma nad zmys\u0142owymi pragnieniami\u201d.

Cia\u0142o i \u017cycie duchowe
<\/strong>            Cia\u0142o jest wezwane do uczestnictwa w \u017cyciu duchowym, kt\u00f3re wyra\u017ca si\u0119 przede wszystkim w modlitwie: \u201eTo prawda, \u017ce istota modlitwy jest w duszy, ale g\u0142os, gesty i inne zewn\u0119trzne znaki, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych ujawnia si\u0119 wn\u0119trze serc, s\u0105 szlachetnymi atrybutami i niezwykle u\u017cytecznymi w\u0142a\u015bciwo\u015bciami modlitwy; s\u0105 jej efektami i dzia\u0142aniami. Dusza nie zadowala si\u0119 modlitw\u0105, je\u015bli cz\u0142owiek w swojej ca\u0142o\u015bci nie modli si\u0119; modli si\u0119 razem z oczami, r\u0119kami, kolanami\u201d.
            Dodaje, \u017ce \u201edusza kl\u0119cz\u0105ca przed Bogiem \u0142atwo sk\u0142ania ca\u0142e cia\u0142o; podnosi oczy tam, gdzie wznosi serce, unosi r\u0119ce tam, sk\u0105d oczekuje pomocy\u201d. Franciszek Salezy wyja\u015bnia r\u00f3wnie\u017c, \u017ce \u201emodli\u0107 si\u0119 w duchu i prawdzie to modli\u0107 si\u0119 ch\u0119tnie i z uczuciem, bez fa\u0142szu ani hipokryzji, anga\u017cuj\u0105c przy tym ca\u0142ego cz\u0142owieka, dusz\u0119 i cia\u0142o, aby to, co B\u00f3g z\u0142\u0105czy\u0142, nie by\u0142o rozdzielone\u201d. \u201eCa\u0142y cz\u0142owiek musi si\u0119 modli\u0107\u201d, powtarza wizytkom. Ale najlepsz\u0105 modlitw\u0105 jest ta Filotei, kiedy decyduje si\u0119 po\u015bwi\u0119ci\u0107 Bogu nie tylko dusz\u0119, swojego ducha i swoje serce, ale tak\u017ce swoje \u201ecia\u0142o ze wszystkimi jego zmys\u0142ami\u201d; w ten spos\u00f3b b\u0119dzie Go naprawd\u0119 kocha\u0107 i s\u0142u\u017cy\u0107 Mu ca\u0142ym swoim istnieniem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

            Wielu staro\u017cytnych ascet\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich cz\u0119sto uwa\u017ca\u0142o cia\u0142o za wroga, kt\u00f3rego zepsucie nale\u017cy zwalcza\u0107, wr\u0119cz…<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":35648,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":18,"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[2556,2024,2196,2223,1736,1748,1970,2030],"class_list":["post-35654","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nasi-swieci","tag-bog","tag-cnoty","tag-edukacja","tag-formacja","tag-katecheza","tag-rady","tag-swieci","tag-zycie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35654","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35654"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35654\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35648"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}