{"id":35271,"date":"2025-02-24T20:06:13","date_gmt":"2025-02-24T20:06:13","guid":{"rendered":"https:\/\/exciting-knuth.178-32-140-152.plesk.page\/?p=35271"},"modified":"2025-02-24T20:09:33","modified_gmt":"2025-02-24T20:09:33","slug":"wychowanie-wedlug-sw-franciszka-salezego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/nasi-swieci\/wychowanie-wedlug-sw-franciszka-salezego\/","title":{"rendered":"Wychowanie wed\u0142ug \u015bw. Franciszka Salezego"},"content":{"rendered":"\n

Wychowanie wed\u0142ug \u015bw. Franciszka Salezego jest drog\u0105 mi\u0142o\u015bci i troski o m\u0142odych ludzi, opart\u0105 na niezb\u0119dnych zasadach: \u0142agodno\u015bci, zrozumieniu i zr\u00f3wnowa\u017conym upomnieniu.<\/em><\/em>Od rodziny po spo\u0142ecze\u0144stwo, \u015bw. Franciszek prosi osoby odpowiedzialne o okazywanie szczerego uczucia, \u015bwiadomy tego, \u017ce m\u0142odzi ludzie musz\u0105 by\u0107 prowadzeni z cierpliwo\u015bci\u0105 i inspiracj\u0105.<\/em>Edukacja jest darem, kt\u00f3ry pomaga formowa\u0107 wolne dusze, zdolne do my\u015blenia i dzia\u0142ania w harmonii.<\/em>Niczym nauczyciel z g\u00f3r, biskup Sabaudczyk przypomina nam, \u017ce upominanie oznacza towarzyszenie, kt\u00f3re chroni spontaniczno\u015b\u0107 rosn\u0105cych serc i zawsze d\u0105\u017cy do wewn\u0119trznej przemiany.<\/em>W ten spos\u00f3b rodzi si\u0119 integralna edukacja.
<\/em>

Obowi\u0105zek, kt\u00f3ry nale\u017cy wype\u0142nia\u0107 z mi\u0142o\u015bci\u0105<\/strong>
            Wychowanie jest zjawiskiem uniwersalnym, opartym na prawach natury i rozumu. Jest najlepszym darem, jaki rodzice mog\u0105 da\u0107 swoim dzieciom, w kt\u00f3rych b\u0119d\u0105 piel\u0119gnowa\u0107 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 i synowskie oddanie. M\u00f3wi\u0105c o tych, kt\u00f3rzy s\u0105 odpowiedzialni za innych, zar\u00f3wno w rodzinie, jak i w spo\u0142ecze\u0144stwie, Franciszek Salezy zaleca, aby okazywali mi\u0142o\u015b\u0107: \u201eNiech wi\u0119c wype\u0142niaj\u0105 swoje obowi\u0105zki z mi\u0142o\u015bci\u0105\u201d.
            M\u0142odzi ludzie potrzebuj\u0105 przewodnictwa. Je\u015bli prawd\u0105 jest, \u017ce \u201eten, kto rz\u0105dzi sob\u0105, jest rz\u0105dzony przez wielkiego g\u0142upca\u201d, to tym bardziej powinno to dotyczy\u0107 tych, kt\u00f3rzy s\u0105 jeszcze niedo\u015bwiadczeni. Podobnie Celse-B\u00e9nigne, najstarszy syn Baronowej de Chantal, kt\u00f3ry by\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142em niepokoju dla swojej matki, potrzebowa\u0142 wskaz\u00f3wek, kt\u00f3re pomog\u0142yby mu \u201ezasmakowa\u0107 dobroci prawdziwej m\u0105dro\u015bci poprzez napomnienia i zalecenia\u201d.
            M\u0142odemu m\u0119\u017cczy\u017anie, kt\u00f3ry mia\u0142 \u201ewyruszy\u0107 w \u015bwiat\u201d, zasugerowa\u0142 znalezienie \u201ejakiego\u015b uprzejmego ducha\u201d, kt\u00f3rego m\u00f3g\u0142by od czasu do czasu odwiedza\u0107, aby \u201eodpocz\u0105\u0107 i z\u0142apa\u0107 duchowy oddech\u201d. Musimy post\u0105pi\u0107 tak, jak m\u0142ody Tobiasz w Biblii: wys\u0142any przez ojca do odleg\u0142ej krainy, gdzie nie zna\u0142 drogi, otrzyma\u0142 rad\u0119: \u201eId\u017a wi\u0119c i szukaj cz\u0142owieka, kt\u00f3ry by ci\u0119 prowadzi\u0142\u201d.
            Jako specjalista od g\u00f3r, biskup Sabaudczyk lubi\u0142 przypomina\u0107 ludziom, \u017ce ci, kt\u00f3rzy chodz\u0105 po nier\u00f3wnych i \u015bliskich \u015bcie\u017ckach, musz\u0105 by\u0107 zwi\u0105zani, zwi\u0105zani ze sob\u0105, aby i\u015b\u0107 bezpieczniej. Kiedy tylko m\u00f3g\u0142, s\u0142u\u017cy\u0142 pomoc\u0105 i rad\u0105 m\u0142odym ludziom znajduj\u0105cym si\u0119 w niebezpiecze\u0144stwie. Do m\u0142odego ucznia uwik\u0142anego w hazard i libertynizm napisa\u0142 \u201elist pe\u0142en dobrych, uprzejmych i przyjaznych ostrze\u017ce\u0144\u201d, zach\u0119caj\u0105c go do lepszego wykorzystania czasu.
            Dobry przewodnik musi by\u0107 w stanie dostosowa\u0107 si\u0119 do potrzeb i mo\u017cliwo\u015bci ka\u017cdego cz\u0142owieka. Franciszek Salezy podziwia\u0142 matki, kt\u00f3re umia\u0142y da\u0107 ka\u017cdemu ze swoich dzieci to, czego potrzebowa\u0142o i dostosowa\u0107 si\u0119 do ka\u017cdego \u201ezgodnie z zasi\u0119giem jego ducha\u201d. W ten spos\u00f3b B\u00f3g towarzyszy ludziom. Jego nauczanie przypomina nauczanie ojca uwa\u017cnego na mo\u017cliwo\u015bci ka\u017cdego z nich: \u201eJak dobry ojciec, kt\u00f3ry trzyma swoje dziecko za r\u0119k\u0119\u201d, pisa\u0142 do Joanny de Chantal, \u201edostosuje swoje kroki do twoich i b\u0119dzie zadowolony, \u017ce nie idzie szybciej ni\u017c ty\u201d.

Elementy psychologii m\u0142odzie\u017cy<\/strong>
            Aby mie\u0107 jak\u0105kolwiek szans\u0119 na sukces, wychowawca musi wiedzie\u0107 co\u015b o m\u0142odych ludziach w og\u00f3le i o ka\u017cdym m\u0142odym cz\u0142owieku w szczeg\u00f3lno\u015bci. Co to znaczy by\u0107 m\u0142odym? Komentuj\u0105c s\u0142ynn\u0105 wizj\u0119 drabiny Jakuba, autor Wprowadzenia do \u017cycia pobo\u017cnego<\/em> zauwa\u017ca, \u017ce anio\u0142owie wchodz\u0105cy i schodz\u0105cy po drabinie mieli wszystkie atrybuty m\u0142odo\u015bci: byli pe\u0142ni wigoru i zwinno\u015bci; mieli skrzyd\u0142a do latania i stopy do chodzenia ze swoimi towarzyszami; ich twarze by\u0142y pi\u0119kne i weso\u0142e; \u201eich nogi, r\u0119ce i g\u0142owy by\u0142y odkryte\u201d, a \u201ereszta ich cia\u0142 by\u0142a przykryta, ale pi\u0119kn\u0105 i lekk\u0105 szat\u0105\u201d.
            Nie idealizujmy jednak zbytnio tego wieku \u017cycia. Dla Franciszka Salezego m\u0142odo\u015b\u0107 jest z natury lekkomy\u015blna i odwa\u017cna; m\u0142odzi po\u017ceraj\u0105 wszelkie trudno\u015bci z daleka i uciekaj\u0105 przed nimi z bliska. \u201eM\u0142ody i \u017carliwy\u201d to dwa przymiotniki, kt\u00f3re cz\u0119sto id\u0105 w parze, zw\u0142aszcza gdy s\u0105 u\u017cywane do opisania umys\u0142u \u201et\u0119tni\u0105cego koncepcjami i silnie sk\u0142onnego do skrajno\u015bci\u201d. A w\u015br\u00f3d zagro\u017ce\u0144 tego wieku jest \u201ezapa\u0142 m\u0142odej krwi, kt\u00f3ra zaczyna wrze\u0107 i odwaga, kt\u00f3ra nie ma jeszcze roztropno\u015bci jako przewodnika\u201d.
            M\u0142odzi ludzie s\u0105 wszechstronni, \u0142atwo si\u0119 przemieszczaj\u0105 i zmieniaj\u0105. Podobnie jak szczeni\u0119ta, kt\u00f3re uwielbiaj\u0105 zmiany, m\u0142odzi ludzie s\u0105 kapry\u015bni i niestali, poruszeni r\u00f3\u017cnymi \u201epragnieniami nowo\u015bci i zmian\u201d i s\u0105 podatni na wywo\u0142ywanie \u201ewielkich i niefortunnych skandali\u201d. Jest to wiek, w kt\u00f3rym nami\u0119tno\u015bci s\u0105 gwa\u0142towne i trudne do kontrolowania. Niczym motyle fruwaj\u0105 wok\u00f3\u0142 ognia, ryzykuj\u0105c spalenie skrzyde\u0142.
            Cz\u0119sto brakuje im m\u0105dro\u015bci i do\u015bwiadczenia, poniewa\u017c mi\u0142o\u015b\u0107 w\u0142asna za\u015blepia rozum. Musimy obawia\u0107 si\u0119 tych dw\u00f3ch przeciwstawnych postaw: pr\u00f3\u017cno\u015bci, kt\u00f3ra jest w rzeczywisto\u015bci brakiem odwagi, i ambicji, kt\u00f3ra jest nadmiarem odwagi, kt\u00f3ra prowadzi ich do nierozs\u0105dnego poszukiwania chwa\u0142y i zaszczyt\u00f3w.
            Jak\u017ce wspaniale jest jednak, gdy spotykaj\u0105 si\u0119 m\u0142odo\u015b\u0107 i cnota! Franciszek Salezy podziwia m\u0142od\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3ra w wio\u015bnie swojego \u017cycia mia\u0142a wszystko, co mo\u017cna lubi\u0107, i kt\u00f3ra kocha\u0142a i ceni\u0142a \u201e\u015bwi\u0119te cnoty\u201d. Chwali tych wszystkich, kt\u00f3rzy w m\u0142odo\u015bci zachowali dusz\u0119 \u201ezawsze czyst\u0105 po\u015br\u00f3d tylu zara\u017ce\u0144\u201d.
            M\u0142odzi ludzie s\u0105 szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwi na uczucia, kt\u00f3re otrzymuj\u0105. \u201eNie spos\u00f3b wyrazi\u0107, jak bardzo jeste\u015bmy przyja\u017ani\u201d – pisa\u0142 do pewnego ojca o jego relacjach z niezdyscyplinowanym, wr\u0119cz niezno\u015bnym synem w szkole. Jak widzimy, Franciszek Salezy ch\u0119tnie og\u0142asza\u0142 si\u0119 przyjacielem m\u0142odzie\u017cy. Podobnie pisa\u0142 do matki ma\u0142ej dziewczynki, kt\u00f3rej by\u0142 ojcem chrzestnym: \u201eDroga ma\u0142a chrze\u015bniaczka, jak s\u0105dz\u0119, ma sekretne przeczucie, \u017ce j\u0105 kocham, tak silne jest uczucie, kt\u00f3re mi okazuje\u201d.
            Wreszcie, \u201ejest to odpowiedni wiek, aby odbiera\u0107 wra\u017cenia\u201d, co jest dobr\u0105 rzecz\u0105, poniewa\u017c oznacza to, \u017ce m\u0142odzi ludzie mog\u0105 by\u0107 wykszta\u0142ceni i zdolni do wielkich rzeczy. Przysz\u0142o\u015b\u0107 nale\u017cy do m\u0142odych, jak widzieli\u015bmy w opactwie Montmartre, gdzie to m\u0142odzi ludzie, wraz z jeszcze m\u0142odsz\u0105 opatk\u0105, doprowadzili do \u201ereformy\u201d.

Poczucie celu w wychowaniu<\/strong>
            Z jednej strony realizm wymaga od wychowawc\u00f3w znajomo\u015bci os\u00f3b, do kt\u00f3rych si\u0119 zwracaj\u0105, z drugiej, nigdy nie mog\u0105 oni straci\u0107 z oczu sensu swoich dzia\u0142a\u0144. Nie ma nic lepszego ni\u017c jasna \u015bwiadomo\u015b\u0107 cel\u00f3w, kt\u00f3re sobie stawiamy, poniewa\u017c \u201eka\u017cdy podmiot dzia\u0142a dla celu i zgodnie z celem\u201d.
            Czym zatem jest edukacja i jaki jest jej cel? Wychowanie, m\u00f3wi Franciszek Salezy, to \u201ewielorakie zabiegi, pomoce, \u015bwiadczenia i inne us\u0142ugi konieczne dla dziecka, wykonywane i kontynuowane wobec niego a\u017c do wieku, w kt\u00f3rym przestanie ich potrzebowa\u0107\u201d. Dwie rzeczy s\u0105 uderzaj\u0105ce w tej definicji: z jednej strony nacisk na wielo\u015b\u0107 uwag, kt\u00f3rych wymaga edukacja, a z drugiej jej koniec, kt\u00f3ry zbiega si\u0119 z momentem, w kt\u00f3rym podmiot osi\u0105gn\u0105\u0142 autonomi\u0119. Dzieci s\u0105 kszta\u0142cone, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 wolno\u015b\u0107 i pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nad swoim \u017cyciem.
            Konkretnie, idea\u0142 wychowawczy Franciszka Salezego wydaje si\u0119 obraca\u0107 wok\u00f3\u0142 poj\u0119cia harmonii, to znaczy harmonijnej integracji wszystkich r\u00f3\u017cnych element\u00f3w, kt\u00f3re istniej\u0105 w cz\u0142owieku: \u201edzia\u0142a\u0144, ruch\u00f3w, uczu\u0107, sk\u0142onno\u015bci, nawyk\u00f3w, pasji, zdolno\u015bci i mocy\u201d. Harmonia oznacza jedno\u015b\u0107, ale tak\u017ce rozr\u00f3\u017cnienie. Jedno\u015b\u0107 wymaga jednego przykazania, ale to jedno przykazanie musi nie tylko szanowa\u0107 r\u00f3\u017cnice, ale tak\u017ce promowa\u0107 r\u00f3\u017cnice w d\u0105\u017ceniu do harmonii. W osobie ludzkiej w\u0142adza nale\u017cy do woli, do kt\u00f3rej odnosz\u0105 si\u0119 wszystkie inne elementy, ka\u017cdy na swoim miejscu i wsp\u00f3\u0142zale\u017cny od drugiego.
            Franciszek Salezy u\u017cywa dw\u00f3ch por\u00f3wna\u0144, aby zilustrowa\u0107 sw\u00f3j idea\u0142. Nie s\u0105 one pozbawione analogii do dw\u00f3ch podstawowych ludzkich pop\u0119d\u00f3w podkre\u015blanych przez psychoanaliz\u0119: agresji i przyjemno\u015bci. Wojsko jest pi\u0119kne, wyja\u015bnia, gdy sk\u0142ada si\u0119 z r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci u\u0142o\u017conych w taki spos\u00f3b, aby razem tworzy\u0142y jedn\u0105 armi\u0119. Muzyka jest pi\u0119kna, gdy g\u0142osy s\u0105 zjednoczone w rozr\u00f3\u017cnieniu i gdy s\u0105 odr\u0119bne, ale zjednoczone.

Zaczynaj\u0105c od serca<\/strong>
            \u201eKto podbi\u0142 serce cz\u0142owieka, podbi\u0142 ca\u0142ego cz\u0142owieka\u201d – pisze autor Wprowadzenia do \u017cycia pobo\u017cnego<\/em>. Ta og\u00f3lna zasada powinna mie\u0107 zastosowanie w dziedzinie wychowania. Wyra\u017cenie \u201ezdobycie serca\u201d mo\u017cna interpretowa\u0107 na dwa sposoby. Mo\u017ce oznacza\u0107, \u017ce wychowawca powinien celowa\u0107 w serce, tj. wewn\u0119trzny rdze\u0144 osoby, zanim zacznie si\u0119 martwi\u0107 o jej zewn\u0119trzne zachowanie. Z drugiej strony oznacza to podb\u00f3j osoby poprzez uczucie.
            Cz\u0142owiek jest zbudowany od wewn\u0105trz: wydaje si\u0119, \u017ce jest to jedna z wielkich lekcji Franciszka Salezego, wychowawcy i reformatora os\u00f3b i wsp\u00f3lnot. Doskonale zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce jego metoda nie jest podzielana przez wszystkich, poniewa\u017c napisa\u0142: \u201eNigdy nie by\u0142em w stanie zaakceptowa\u0107 metody tych, kt\u00f3rzy, aby zreformowa\u0107 cz\u0142owieka, zaczynaj\u0105 od zewn\u0105trz, od wygl\u0105du, ubioru, w\u0142os\u00f3w\u201d. Musimy zatem zacz\u0105\u0107 od wewn\u0105trz, to znaczy od serca, siedziby woli i \u017ar\u00f3d\u0142a wszystkich naszych dzia\u0142a\u0144.
            Drug\u0105 kwesti\u0105 jest pr\u00f3ba zdobycia sympatii innych, aby nawi\u0105za\u0107 z nimi dobr\u0105 relacj\u0119 edukacyjn\u0105. W li\u015bcie do pewnej opatki, doradzaj\u0105c jej w sprawie reformy jej klasztoru, z\u0142o\u017conego w du\u017cej mierze z m\u0142odych ludzi, znajdujemy cenne wskaz\u00f3wki dotycz\u0105ce tego, jak biskup Sabaudczyk pojmowa\u0142 swoj\u0105 metod\u0119 edukacji, formacji, a dok\u0142adniej w tym przypadku \u201ereformy\u201d. Przede wszystkim nie mo\u017cemy ich niepokoi\u0107, sprawiaj\u0105c wra\u017cenie, \u017ce chcemy ich zreformowa\u0107. Celem jest, aby oni sami si\u0119 zreformowali. Po tych wst\u0119pnych przygotowaniach nale\u017cy zastosowa\u0107 trzy lub cztery \u201esztuczki\u201d. Nic dziwnego, poniewa\u017c edukacja jest r\u00f3wnie\u017c sztuk\u0105, a nawet sztuk\u0105 sztuk. Pierwsz\u0105 z nich jest cz\u0119ste proszenie ich o robienie rzeczy, ale bardzo \u0142atwo i bez sprawiania wra\u017cenia, \u017ce si\u0119 je robi. Po drugie, nale\u017cy cz\u0119sto i og\u00f3lnie m\u00f3wi\u0107 o tym, co nale\u017cy zmieni\u0107, tak jakby\u015bmy my\u015bleli o kim\u015b innym. Po trzecie, nale\u017cy stara\u0107 si\u0119, aby pos\u0142usze\u0144stwo by\u0142o mi\u0142e, nie zapominaj\u0105c o pokazaniu jego zalet i korzy\u015bci. Wed\u0142ug Franciszka Salezego nale\u017cy preferowa\u0107 \u0142agodno\u015b\u0107, poniewa\u017c jest ona na og\u00f3\u0142 bardziej skuteczna. Wreszcie, osoby odpowiedzialne musz\u0105 pokaza\u0107, \u017ce nie dzia\u0142aj\u0105 z kaprysu, ale na mocy swojej odpowiedzialno\u015bci i maj\u0105c na uwadze dobro wszystkich.

Dowodzi\u0107, doradza\u0107, inspirowa\u0107<\/strong>
            Wydaje si\u0119, \u017ce interwencje proponowane przez Franciszka Salezego w dziedzinie edukacji s\u0105 wzorowane na trzech sposobach, kt\u00f3rych B\u00f3g u\u017cywa wobec ludzi, aby wskaza\u0107 im swoj\u0105 wol\u0119: przykazania, rady i inspiracje.
            Jest oczywiste, \u017ce rodzice i nauczyciele maj\u0105 prawo i obowi\u0105zek nakazywa\u0107 swoim dzieciom lub uczniom dla ich w\u0142asnego dobra, a oni musz\u0105 by\u0107 pos\u0142uszni. On sam, jako biskup, nie waha\u0142 si\u0119 tego czyni\u0107, gdy by\u0142o to konieczne. Jednak, wed\u0142ug Camusa, brzydzi\u0142 si\u0119 duchami absolutnymi, kt\u00f3re chcia\u0142y, aby wszystko musia\u0142o by\u0107 poddane ich panowaniu. M\u00f3wi\u0142, \u017ce \u201eci, kt\u00f3rzy kochaj\u0105 si\u0119 ba\u0107, boj\u0105 si\u0119 by\u0107 kochanymi\u201d. W niekt\u00f3rych przypadkach pos\u0142usze\u0144stwo mo\u017cna wymusi\u0107. Odnosz\u0105c si\u0119 do syna jednego ze swoich przyjaci\u00f3\u0142, napisa\u0142 do jego ojca: \u201eJe\u015bli wytrwa, b\u0119dziemy zadowoleni; je\u015bli nie, b\u0119dziemy musieli u\u017cy\u0107 jednego z tych dw\u00f3ch \u015brodk\u00f3w zaradczych: albo przenie\u015b\u0107 go do szko\u0142y nieco bardziej zamkni\u0119tej ni\u017c ta, albo da\u0107 mu prywatnego mistrza, kt\u00f3ry jest m\u0119\u017cczyzn\u0105 i kt\u00f3remu oka\u017ce pos\u0142usze\u0144stwo\u201d. Czy mo\u017cna ca\u0142kowicie wykluczy\u0107 u\u017cycie si\u0142y?
            Zazwyczaj jednak Franciszek Salezy ucieka\u0142 si\u0119 do rad, ostrze\u017ce\u0144 i zalece\u0144. Autor Wprowadzenia do \u017cycia pobo\u017cnego<\/em> przedstawia siebie jako doradc\u0119, pomocnika, kogo\u015b, kto udziela \u201erad\u201d. Cho\u0107 cz\u0119sto u\u017cywa trybu rozkazuj\u0105cego, jest to rada, kt\u00f3rej udziela, zw\u0142aszcza \u017ce cz\u0119sto towarzyszy jej warunek: \u201eJe\u015bli mo\u017cesz to zrobi\u0107, zr\u00f3b to\u201d. Czasami zalecenie jest ukryte jako deklaracja warto\u015bci: dobrze jest to zrobi\u0107, lepiej to zrobi\u0107 itp.
            Ale kiedy mo\u017ce i jego autorytet nie jest kwestionowany, woli dzia\u0142a\u0107 poprzez inspiracj\u0119, sugesti\u0119 lub insynuacj\u0119. Jest to metoda salezja\u0144ska par excellence, kt\u00f3ra szanuje ludzk\u0105 wolno\u015b\u0107. Wydawa\u0142o mu si\u0119 szczeg\u00f3lnie odpowiednie, aby wybra\u0107 stan \u017cycia. Jest to metoda, kt\u00f3r\u0105 zaleci\u0142 Barnowoej de Chantal dla powo\u0142ania, kt\u00f3rego pragn\u0119\u0142a dla swoich dzieci, \u201edelikatnie inspiruj\u0105c je my\u015blami, kt\u00f3re s\u0105 z ni\u0105 zgodne\u201d.
            Inspiracja nie jest jednak przekazywana za pomoc\u0105 samych s\u0142\u00f3w. Biblia m\u00f3wi, \u017ce niebiosa nie przemawiaj\u0105, ale g\u0142osz\u0105 chwa\u0142\u0119 Boga swoim milcz\u0105cym \u015bwiadectwem. Podobnie \u201edobry przyk\u0142ad jest cichym g\u0142oszeniem\u201d, jak w przypadku \u015bw. Franciszka, kt\u00f3ry nie wypowiadaj\u0105c ani jednego s\u0142owa, przyci\u0105gn\u0105\u0142 swoim przyk\u0142adem wielu m\u0142odych ludzi. Rzeczywi\u015bcie, przyk\u0142ad prowadzi do na\u015bladownictwa. Ma\u0142e s\u0142owiki ucz\u0105 si\u0119 \u015bpiewa\u0107 z wielkimi, przypomnia\u0142, a \u201eprzyk\u0142ad tych, kt\u00f3rych kochamy, ma delikatny i niezauwa\u017calny wp\u0142yw i w\u0142adz\u0119 nad nami\u201d, do tego stopnia, \u017ce jeste\u015bmy zmuszeni ich opu\u015bci\u0107 lub na\u015bladowa\u0107.

Jak korygowa\u0107?<\/strong>
            Duch poprawy polega na \u201eopieraniu si\u0119 z\u0142u i t\u0142umieniu wad tych, kt\u00f3rzy s\u0105 nam powierzeni, stale i m\u0119\u017cnie, ale z \u0142agodno\u015bci\u0105 i spokojem\u201d. Jednak\u017ce wady musz\u0105 by\u0107 korygowane bez zw\u0142oki, dop\u00f3ki s\u0105 ma\u0142e, \u201eponiewa\u017c je\u015bli poczekasz, a\u017c urosn\u0105, nie b\u0119dziesz w stanie ich \u0142atwo wyleczy\u0107\u201d.
            Surowo\u015b\u0107 jest czasem konieczna. Dw\u00f3ch m\u0142odych zakonnik\u00f3w, kt\u00f3rzy wywo\u0142ali skandal, musia\u0142o powr\u00f3ci\u0107 na w\u0142a\u015bciw\u0105 drog\u0119, aby unikn\u0105\u0107 wielu godnych po\u017ca\u0142owania konsekwencji. Chocia\u017c ich m\u0142ody wiek m\u00f3g\u0142 by\u0107 wym\u00f3wk\u0105, \u201ekontynuacja ich zachowania czyni ich teraz niewybaczalnymi\u201d. Istniej\u0105 nawet przypadki, w kt\u00f3rych konieczne jest \u201etrzymanie niegodziwc\u00f3w w pewnym strachu przed oporem, jaki b\u0119d\u0105 stawia\u0107\u201d. Biskup Genewy cytuje list \u015bw. Bernarda do braci w Rzymie, kt\u00f3rzy potrzebowali poprawy, w kt\u00f3rym \u201eprzemawia do nich w spos\u00f3b w\u0142a\u015bciwy i wystarczaj\u0105co ciep\u0142y. Czy\u0144my tak, jak czyni to chirurg, poniewa\u017c \u201es\u0142ab\u0105 lub z\u0142\u0105 przyja\u017ani\u0105 jest widzie\u0107, jak przyjaciel ginie i nie pomaga\u0107 mu, widzie\u0107, jak umiera z powodu apostazji i nie odwa\u017cy\u0107 si\u0119 da\u0107 mu brzytwy upomnienia, aby go uratowa\u0107\u201d.
            Upomnienie musi by\u0107 jednak udzielane bez nami\u0119tno\u015bci, poniewa\u017c \u201es\u0119dzia karci niegodziwc\u00f3w o wiele lepiej, gdy wydaje wyroki z rozs\u0105dkiem i w duchu spokoju, ni\u017c gdy wydaje je z impetem i nami\u0119tno\u015bci\u0105, zw\u0142aszcza dlatego, \u017ce s\u0105dz\u0105c z nami\u0119tno\u015bci\u0105, nie karci b\u0142\u0119d\u00f3w zgodnie z tym, czym s\u0105, ale zgodnie z tym, czym sam jest\u201d. Podobnie \u201e\u0142agodne i serdeczne napomnienia ojca maj\u0105 o wiele wi\u0119ksz\u0105 moc poprawiania syna ni\u017c jego gniew i z\u0142o\u015b\u0107\u201d. Dlatego tak wa\u017cne jest, by wystrzega\u0107 si\u0119 gniewu. Za pierwszym razem, gdy poczujesz gniew, powiedzia\u0142 Filotei, \u201emusisz szybko zebra\u0107 si\u0142y, nie gwa\u0142townie i \u017cywio\u0142owo, ale \u0142agodnie i powa\u017cnie\u201d. W li\u015bcie do zakonnicy, kt\u00f3ra skar\u017cy\u0142a si\u0119 na \u201egburowat\u0105 i roztrzepan\u0105 dziewczynk\u0119\u201d powierzon\u0105 jej opiece, biskup udzieli\u0142 nast\u0119puj\u0105cej rady: \u201eJe\u015bli mo\u017cesz, nie poprawiaj jej w gniewie\u201d. Nie b\u0105d\u017amy jak kr\u00f3l Herod lub ci ludzie, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce rz\u0105dz\u0105, gdy si\u0119 ich boj\u0105, podczas gdy rz\u0105dzi\u0107 znaczy \u201eby\u0107 kochanym\u201d.
            Istnieje wiele sposob\u00f3w korygowania. Jednym z najlepszych jest nie tyle odbieranie tego, co negatywne, ale zach\u0119canie do tego, co pozytywne w danej osobie. Nazywa si\u0119 to \u201epoprawianiem przez inspiracj\u0119\u201d, poniewa\u017c \u201eto cudowne, jak \u0142agodno\u015b\u0107 i pi\u0119kno czego\u015b dobrego jest pot\u0119\u017cnym sposobem na przyci\u0105gni\u0119cie serc\u201d.
            Jego ucze\u0144, Jean-Pierre Camus, opowiedzia\u0142 histori\u0119 matki, kt\u00f3ra przekl\u0119\u0142a swojego syna, kt\u00f3ry j\u0105 obrazi\u0142. Pomy\u015blano, \u017ce biskup powinien zrobi\u0107 to samo, ale on odpowiedzia\u0142: \u201eCo chcesz, \u017cebym zrobi\u0142? Ba\u0142em si\u0119, \u017ce w ci\u0105gu kwadransu rozlej\u0119 t\u0119 odrobin\u0119 dobroci, kt\u00f3r\u0105 stara\u0142em si\u0119 zebra\u0107 przez dwadzie\u015bcia dwa lata\u201d. Camus przytacza\u0142 jeszcze to \u201eniezapomniane\u201d powiedzenie swojego mistrza: \u201ePami\u0119taj, \u017ce wi\u0119cej much z\u0142apiesz na kropl\u0119 miodu ni\u017c na beczk\u0119 octu\u201d.
            Uprzejmo\u015b\u0107 jest lepsza w stosunku do innych, ale tak\u017ce w stosunku do nas samych. Ka\u017cdy powinien by\u0107 przygotowany na spokojne przyznanie si\u0119 do pope\u0142nionych b\u0142\u0119d\u00f3w i poprawienie si\u0119 bez wpadania w z\u0142o\u015b\u0107. Oto dobra rada dla \u201ebiednej dziewczyny\u201d, kt\u00f3ra jest z\u0142a na siebie: \u201ePowiedz jej, \u017ce bez wzgl\u0119du na to, jak bardzo narzeka, nigdy nie b\u0119dzie zaskoczona ani z\u0142a na siebie\u201d.

Post\u0119py w wychowaniu<\/strong>
            Franciszek Salezy, kt\u00f3ry mia\u0142 poczucie tego, co realne i mo\u017cliwe, a tak\u017ce niezb\u0119dn\u0105 pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 i takt, by\u0142 przekonany, \u017ce wielkie projekty mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 tylko dzi\u0119ki cierpliwo\u015bci i czasowi. Doskona\u0142o\u015b\u0107 nigdy nie jest punktem wyj\u015bcia i prawdopodobnie nigdy nie zostanie osi\u0105gni\u0119ta, ale post\u0119p jest zawsze mo\u017cliwy. Rozw\u00f3j ma swoje w\u0142asne prawa, kt\u00f3rych nale\u017cy przestrzega\u0107: pszczo\u0142y by\u0142y najpierw larwami, potem nimfami, a w ko\u0144cu pszczo\u0142ami \u201euformowanymi, stworzonymi i doskona\u0142ymi\u201d.
            Robienie rzeczy w spos\u00f3b uporz\u0105dkowany, jedna po drugiej, bez zamieszania, nawet z pewn\u0105 powolno\u015bci\u0105, ale bez zatrzymywania si\u0119, wydaje si\u0119 by\u0107 idea\u0142em biskupa Genewy. Id\u017amy naprz\u00f3d, mawia\u0142, a \u201eniezale\u017cnie od tego, jak powoli b\u0119dziemy si\u0119 posuwa\u0107, przejdziemy d\u0142ug\u0105 drog\u0119\u201d. Podobnie zaleca\u0142 opatce, kt\u00f3ra mia\u0142a uci\u0105\u017cliwe zadanie zreformowania swojego klasztoru: \u201eMusisz mie\u0107 wielkie i wytrwa\u0142e serce\u201d. Prawo progresji jest uniwersalne i ma zastosowanie w ka\u017cdej dziedzinie.
            Aby zilustrowa\u0107 swoj\u0105 my\u015bl, \u015awi\u0119ty \u0142agodno\u015bci u\u017cywa\u0142 niezliczonych por\u00f3wna\u0144 i obraz\u00f3w, aby zaszczepi\u0107 poczucie czasu i potrzeb\u0119 wytrwa\u0142o\u015bci. Niekt\u00f3rzy ludzie s\u0105 sk\u0142onni lata\u0107, zanim rozwin\u0105 skrzyd\u0142a lub nagle chc\u0105 by\u0107 anio\u0142ami, podczas gdy nie s\u0105 po prostu dobrymi m\u0119\u017cczyznami i kobietami. Kiedy dzieci s\u0105 ma\u0142e, dajemy im mleko, a kiedy dorastaj\u0105 i zaczynaj\u0105 mie\u0107 z\u0119by, dajemy im chleb i mas\u0142o.
            Wa\u017cn\u0105 kwesti\u0105 jest to, by nie ba\u0107 si\u0119 powtarza\u0107 w k\u00f3\u0142ko tego samego. Musimy na\u015bladowa\u0107 malarzy i rze\u017abiarzy, kt\u00f3rzy tworz\u0105 swoje dzie\u0142a, powtarzaj\u0105c poci\u0105gni\u0119cia p\u0119dzla i d\u0142uta. Edukacja to d\u0142uga podr\u00f3\u017c. Po drodze trzeba oczy\u015bci\u0107 si\u0119 z wielu negatywnych \u201ehumor\u00f3w\u201d, a to oczyszczanie jest powolne. Nie mo\u017cemy jednak traci\u0107 ducha. Powolno\u015b\u0107 nie oznacza rezygnacji czy bezczynnego czekania. Wr\u0119cz przeciwnie, musimy nauczy\u0107 si\u0119 jak najlepiej wykorzystywa\u0107 wszystko, nie marnuj\u0105c czasu i wiedz\u0105c, jak wykorzysta\u0107 \u201enasze lata, nasze miesi\u0105ce, nasze tygodnie, nasze dni, nasze godziny, a nawet nasze chwile\u201d.
            Cierpliwo\u015b\u0107, cz\u0119sto nauczana przez biskupa Genewy, jest aktywn\u0105 cierpliwo\u015bci\u0105, kt\u00f3ra pozwala nam i\u015b\u0107 naprz\u00f3d, cho\u0107 ma\u0142ymi krokami. \u201eKrok po kroku, stopa po stopie, musimy zdoby\u0107 to mistrzostwo\u201d – pisa\u0142 do zniecierpliwionej Filotei. Uczymy si\u0119 \u201enajpierw chodzi\u0107 ma\u0142ymi krokami, potem si\u0119 spieszy\u0107, potem i\u015b\u0107 w po\u0142owie drogi, a na ko\u0144cu biec\u201d. Dorastanie do doros\u0142o\u015bci zaczyna si\u0119 powoli i przyspiesza coraz bardziej, podobnie jak trening i edukacja. Wreszcie, cierpliwo\u015b\u0107 jest karmiona nadziej\u0105: \u201eNie ma gleby tak niewdzi\u0119cznej, by mi\u0142o\u015b\u0107 robotnika jej nie u\u017cy\u017ani\u0142a\u201d.

Wychowanie integralne<\/strong>
            Z tego, co zosta\u0142o powiedziane do tej pory, jest ju\u017c ca\u0142kiem jasne, \u017ce dla Franciszka Salezego wychowanie nie mo\u017ce by\u0107 mylone z jednym wymiarem osoby, takim jak wykszta\u0142cenie lub dobre maniery, a nawet wychowanie religijne pozbawione ludzkich podstaw. Oczywi\u015bcie nie mo\u017cna zaprzeczy\u0107 znaczeniu ka\u017cdego z tych konkretnych obszar\u00f3w. Je\u015bli chodzi o edukacj\u0119 i formacj\u0119 umys\u0142u, wystarczy przypomnie\u0107 czas i wysi\u0142ek, jaki po\u015bwi\u0119ci\u0142 w m\u0142odo\u015bci na zdobycie wysokiej kultury intelektualnej i \u201ezawodowej\u201d, a tak\u017ce trosk\u0119 o edukacj\u0119 w swojej diecezji.
            Jednak jego g\u0142\u00f3wn\u0105 trosk\u0105 by\u0142a integralna formacja osoby ludzkiej, rozumiana we wszystkich jej wymiarach i dynamice. Aby to pokaza\u0107, skupimy si\u0119 na ka\u017cdym z wymiar\u00f3w sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na osob\u0119 ludzk\u0105 w jej symbolicznej ca\u0142o\u015bci: cia\u0142o ze wszystkimi zmys\u0142ami, dusza ze wszystkimi nami\u0119tno\u015bciami, umys\u0142 ze wszystkimi zdolno\u015bciami oraz serce, siedziba woli, mi\u0142o\u015bci i wolno\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wychowanie wed\u0142ug \u015bw. Franciszka Salezego jest drog\u0105 mi\u0142o\u015bci i troski o m\u0142odych ludzi, opart\u0105 na…<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":35265,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":10,"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[2556,2196,1724,1748,2618,1970],"class_list":["post-35271","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nasi-swieci","tag-bog","tag-edukacja","tag-milosc-blizniego","tag-rady","tag-swiadkowie","tag-swieci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35271","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35271"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35271\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}