{"id":30880,"date":"2024-11-23T08:03:04","date_gmt":"2024-11-23T08:03:04","guid":{"rendered":"https:\/\/exciting-knuth.178-32-140-152.plesk.page\/?p=30880"},"modified":"2024-11-23T08:04:19","modified_gmt":"2024-11-23T08:04:19","slug":"swiety-franciszek-promotor-kultury","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/nasi-swieci\/swiety-franciszek-promotor-kultury\/","title":{"rendered":"\u015awi\u0119ty Franciszek, promotor kultury"},"content":{"rendered":"\n

Jako pasterz diecezji, w kt\u00f3rej zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z niepi\u015bmiennych wie\u015bniak\u00f3w i mieszka\u0144c\u00f3w g\u00f3r, spadkobierc\u00f3w kultury rodowej i praktycznej, Franciszek Salezy by\u0142 tak\u017ce promotorem kultury naukowej w\u015br\u00f3d elity intelektualnej.<\/em><\/em>Aby przekaza\u0107 swoje przes\u0142anie, rozumia\u0142, \u017ce musi pozna\u0107 swoich s\u0142uchaczy i wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 ich potrzeby i gusta.<\/em>Kiedy przemawia\u0142 do ludzi, a zw\u0142aszcza kiedy pisa\u0142 dla ludzi wykszta\u0142conych, jego metod\u0105 by\u0142a ta, kt\u00f3r\u0105 okre\u015bli\u0142 w przedmowie do swojego \u201eTeotyma\u201d: \u201eOczywi\u015bcie wzi\u0105\u0142em pod uwag\u0119 stan umys\u0142\u00f3w tego wieku i musia\u0142em: bardzo wa\u017cne jest, aby wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 epok\u0119, w kt\u00f3rej si\u0119 pisze\u201d.
<\/em>

Franciszek Salezy i kultura ludowa<\/strong>
            Urodzonemu w rodzinie szlacheckiej o silnych zwi\u0105zkach z ziemi\u0105, kultura ch\u0142opska nigdy nie by\u0142a obca Franciszkowi Salezemu. \u015arodowisko, w kt\u00f3rym dorasta\u0142, doprowadzi\u0142o go do bliskiego kontaktu ze zwyk\u0142ymi lud\u017ami, do tego stopnia, \u017ce sam ch\u0119tnie umieszcza\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d \u201ewielkich g\u00f3rali\u201d, gdy wstawali rano. Podczas wizyt duszpasterskich u\u017cywa\u0142 patois<\/em>, m\u00f3wi\u0105c potocznie \u201eszorstkim j\u0119zykiem ludu, aby by\u0107 lepiej s\u0142yszanym\u201d. Jest pewne, \u017ce bezpo\u015bredni kontakt z ca\u0142\u0105 ludno\u015bci\u0105 nada\u0142 jego do\u015bwiadczeniu duszpasterskiemu konkretny i ciep\u0142y charakter.
            Autorzy, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 si\u0119 studium nad przekazem kultury w tamtym okresie, podkre\u015blaj\u0105, \u017ce nie by\u0142o \u015bcis\u0142ych granic mi\u0119dzy przes\u0142aniem religijnym a kultur\u0105 ludow\u0105, poniewa\u017c jej elementy spontanicznie wciela\u0142y si\u0119 w oficjalnie nauczan\u0105 religi\u0119.
            Jak wiemy, kultura ludowa znacznie lepiej wyra\u017ca si\u0119 w formie narracyjnej ni\u017c w pi\u015bmie. Trzeba przypomina\u0107, \u017ce podczas gdy pewien procent populacji potrafi\u0142 czyta\u0107, wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie potrafi\u0142a pisa\u0107. Niemniej jednak ksi\u0105\u017cki od uznanych ksi\u0119garzy i handlarzy pojawia\u0142y si\u0119 nie tylko w miastach, ale tak\u017ce na wsiach. Ta produkcja niedrogich broszur musia\u0142a by\u0107 bardzo zr\u00f3\u017cnicowana, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich niew\u0105tpliwie pochodzi\u0142a z literatury ludowej, kt\u00f3ra przekazywa\u0142a wci\u0105\u017c \u015bredniowieczn\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107: \u017cywoty \u015bwi\u0119tych, romanse rycerskie, cudowne opowie\u015bci, historie rozb\u00f3jnik\u00f3w lub almanachy z prognozami pogody i praktycznymi poradami.
            Ale kultura ludowa by\u0142a r\u00f3wnie\u017c przekazywana poprzez codzienne spotkania i \u015bwi\u0119ta, kiedy ludzie wychodzili razem je\u015b\u0107 i pi\u0107 w tawernach i barach, szczeg\u00f3lnie \u201ena weselach, chrzcinach, pogrzebach i spotkaniach bractw\u201d oraz na wystawach i targach. Franciszek Salezy m\u00f3g\u0142 wy\u015bwiadczy\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu przys\u0142ug\u0119, nie zabraniaj\u0105c mu tych form towarzysko\u015bci i publicznej zabawy, nak\u0142adaj\u0105c jednak pewne ograniczenia tylko na duchownych, kt\u00f3rzy byli zobowi\u0105zani do trzymania si\u0119 na pewien dystans.

M\u0105dro\u015b\u0107 i praktyczno\u015b\u0107<\/strong>
            Jako \u017cyczliwy obserwator przyrody i ludzi, Franciszek Salezy wiele si\u0119 nauczy\u0142 dzi\u0119ki kontaktom z nimi. To rolnicy i ci, kt\u00f3rzy orali ziemi\u0119, powiedzieli mu, \u017ce kiedy zim\u0105 pada \u015bnieg, zbiory b\u0119d\u0105 lepsze w nast\u0119pnym roku. Je\u015bli chodzi o pasterzy i pasterki w g\u00f3rach, ich troska o stada jest przyk\u0142adem \u201epasterskiej\u201d gorliwo\u015bci.
            W \u015bwiecie rzemios\u0142a Franciszek Salezy cz\u0119sto odkrywa\u0142 godn\u0105 podziwu praktyczno\u015b\u0107: Oracze nie obsiewaj\u0105 p\u00f3l, dop\u00f3ki ich nie oczyszcz\u0105 i nie usun\u0105 cierni; kamieniarze nie u\u017cywaj\u0105 kamieni, dop\u00f3ki ich nie ociosaj\u0105; \u015blusarze nie u\u017cywaj\u0105 \u017celaza, dop\u00f3ki go nie ubij\u0105; z\u0142otnicy nie u\u017cywaj\u0105 z\u0142ota, dop\u00f3ki nie zostanie oczyszczone w tyglu.<\/em>
            W niekt\u00f3rych opowie\u015bciach nie brakuje humoru. Od czas\u00f3w staro\u017cytnych fryzjerzy byli znani jako gadu\u0142y; kiedy jeden z nich zapyta\u0142 kr\u00f3la: \u201eJak chcesz, \u017cebym przystrzyg\u0142 twoj\u0105 brod\u0119?\u201d Kr\u00f3l odpowiedzia\u0142: \u201eBez s\u0142\u00f3w\u201d. Komu przys\u0142uguje zas\u0142uga w pi\u0119knie ubioru? Je\u015bli kto\u015b \u201echlubi si\u0119 by\u0107 dostojnie ubranym\u201d, to kto pierwszy \u201ezauwa\u017cy to pi\u0119kno, je\u015bli nie krawiec albo szewc\u201d? Stolarze czyni\u0105 ma\u0142e cuda: ze skr\u0119conego kawa\u0142ka drewna potrafi\u0105 stworzy\u0107 \u201epi\u0119kne arcydzie\u0142o\u201d. R\u00f3wnie\u017c szklarze s\u0105 zadziwiaj\u0105cy, tworz\u0105c cuda oddechem swoich ust.
            Je\u015bli chodzi o sztuk\u0119 typografii, rozumia\u0142 jej znaczenie, zw\u0142aszcza dla cel\u00f3w religijnych. W li\u015bcie do nuncjusza w Turynie w maju 1598 r. ubolewa\u0142: W Annecy powinna by\u0107 drukarnia. Heretycy ca\u0142y czas publikuj\u0105 bardzo zgubne ksi\u0105\u017cki, podczas gdy wiele katolickich dzie\u0142 pozostaje w r\u0119kach ich autor\u00f3w, poniewa\u017c nie mo\u017cna ich bezpiecznie wys\u0142a\u0107 do Lyonu i nie maj\u0105 do dyspozycji drukarni.
<\/em>
Sztuka i arty\u015bci<\/strong>
            Na polu sztuki triumf renesansu zab\u0142ysn\u0105\u0142 poprzez dzie\u0142a inspirowane staro\u017cytno\u015bci\u0105. Franciszek Salezy m\u00f3g\u0142 je kontemplowa\u0107 podczas swoich wizyt we W\u0142oszech i Francji. W Rzymie, podczas swojej podr\u00f3\u017cy w 1599 r., podziwia\u0142 wielk\u0105 kopu\u0142\u0119 \u015bw. Piotra, ledwie uko\u0144czon\u0105 kilka lat wcze\u015bniej, i zauwa\u017cy\u0142, \u017ce Rzym chrze\u015bcija\u0144ski nie ma czego zazdro\u015bci\u0107 poga\u0144skiemu Rzymowi:
Powiedz mi, gdzie jest pami\u0119\u0107 o Neronie?<\/em>Teraz m\u00f3wi si\u0119 o nim same z\u0142e rzeczy.<\/em>O, jaka jest pami\u0119\u0107 o chwalebnym apostole \u015bwi\u0119tym Piotrze, biednym rybaku, bosym i prostym!<\/em>Wspania\u0142y jest pa\u0142ac, bazylika, pomnik \u015bwi\u0119tego Piotra; pomnik Nerona jest niczym.<\/em>
            W tamtych czasach klasyczna rze\u017aba by\u0142a przedmiotem najwi\u0119kszego podziwu, tak bardzo, jak powiedzia\u0142, \u017ce nawet \u201ecz\u0119\u015bci staro\u017cytnych pos\u0105g\u00f3w s\u0105 przechowywane jako przypomnienie staro\u017cytno\u015bci\u201d. Sam wspomina o kilku rze\u017abiarzach staro\u017cytno\u015bci, zaczynaj\u0105c od Fidiasza: on, kt\u00f3ry \u201enigdy nie przedstawia\u0142 niczego tak doskonale jak b\u00f3stwa\u201d, \u201ewykona\u0142 w Atenach pos\u0105g Minerwy, ca\u0142y z ko\u015bci s\u0142oniowej, wysoki na dwadzie\u015bcia sze\u015b\u0107 \u0142okci\u201d, a na swojej tarczy \u201ewyry\u0142 w\u0142asn\u0105 twarz z tak\u0105 sztuk\u0105, \u017ce nie mo\u017cna by\u0142o usun\u0105\u0107 ani jednego pasma jego wizerunku\u201d, m\u00f3wi Arystoteles, \u201e\u017ce ca\u0142y pos\u0105g nie spad\u0142\u201d. Oto Poliklet, \u201em\u00f3j Poliklet, kt\u00f3ry jest mi tak drogi\u201d, powiedzia\u0142, kt\u00f3rego \u201emistrzowska r\u0119ka\u201d zosta\u0142a wykonana z br\u0105zu. Franciszek Salezy przywo\u0142a\u0142 tak\u017ce Kolosa Rodyjskiego, symbol boskiej opatrzno\u015bci, w kt\u00f3rym \u201enie ma ani zmiany, ani cienia zmienno\u015bci\u201d.
            Albo s\u0142ynni malarze wspominani przez Pliniusza i Plutarcha: Aureliusz, cz\u0142owiek, kt\u00f3ry \u201emalowa\u0142 wszystkie twarze obraz\u00f3w, kt\u00f3re stworzy\u0142 w powietrzu i podobie\u0144stwo kobiet, kt\u00f3re kocha\u0142\u201d; \u201ewyj\u0105tkowy Apelles\u201d, ulubiony malarz Aleksandra Wielkiego; Timanthe, kt\u00f3ry zas\u0142oni\u0142 g\u0142ow\u0119 Agamemnona, poniewa\u017c rozpacza\u0142, \u017ce nie jest w stanie wyrazi\u0107 konsternacji na jego twarzy po \u015bmierci c\u00f3rki Ifigenii; Protogenes, kt\u00f3ry \u201estworzy\u0142 doskona\u0142e arcydzie\u0142o godnego podziwu satyra, kt\u00f3ry lubi\u0142 gra\u0107 na fla\u017colecie\u201d.
            Szczeg\u00f3lnie poci\u0105ga\u0142o go malarstwo religijne, kt\u00f3re by\u0142o mocno polecane przez jego by\u0142ego kierownika duchowego o. Possevina, kt\u00f3ry wys\u0142a\u0142 mu swoje \u201eurocze dzie\u0142o\u201d De poesi et pictura<\/em>. Sam uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za malarza, poniewa\u017c, jak napisa\u0142 w przedmowie do swojego Wprowadzenia do \u017cycia pobo\u017cnego<\/em>, \u201eB\u00f3g chce, abym malowa\u0142 na sercach ludzi nie tylko powszechne cnoty, ale tak\u017ce Jego bardzo drogie i ukochane nabo\u017ce\u0144stwo\u201d.
            Franciszek Salezy kocha\u0142 tak\u017ce \u015bpiew i muzyk\u0119. Wiemy, \u017ce kaza\u0142 \u015bpiewa\u0107 hymny podczas lekcji katechizmu, ale chcieliby\u015bmy wiedzie\u0107, co \u015bpiewano w jego katedrze. Pewnego razu, w li\u015bcie, dzie\u0144 po ceremonii, podczas kt\u00f3rej \u015bpiewano tekst z Pie\u015bni nad Pie\u015bniami<\/em>, wykrzykn\u0105\u0142: \u201eAch! Jak dobrze \u015bpiewano to wczoraj w naszym ko\u015bciele i w moim sercu!\u201d Zna\u0142 i docenia\u0142 r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy instrumentami: \u201eW\u015br\u00f3d instrument\u00f3w, b\u0119bny i tr\u0105bki robi\u0105 wi\u0119cej ha\u0142asu, ale lutnie i instrumenty szpinetowe tworz\u0105 wi\u0119cej melodii; d\u017awi\u0119k jednego jest g\u0142o\u015bniejszy, a drugi bardziej elegancki i duchowy\u201d.

Akademia Florimontane<\/em> (1606)<\/strong>
Miasto Annecy<\/em> – napisa\u0142 pompatycznie jego siostrzeniec Charles-Auguste de Sales – by\u0142o podobne do Aten pod tak wielkim pra\u0142atem jak Franciszek Salezy i pod tak wielkim burmistrzem jak Antoine Favre, i by\u0142o zamieszkane przez du\u017c\u0105 liczb\u0119 lekarzy, albo teolog\u00f3w, albo prawnik\u00f3w, albo dobrze zorientowanych w naukach humanistycznych<\/em>.
            Ludzie zastanawiali si\u0119, w jaki spos\u00f3b Franciszek Salezy wpad\u0142 na pomys\u0142 za\u0142o\u017cenia akademii ze swoim przyjacielem Antoine Favre pod koniec 1606 r., kt\u00f3r\u0105 nazwali \u201eFlorimontane\u201d, \u201eaby Muzy kwit\u0142y w g\u00f3rach Sabaudii\u201d. Powsta\u0142e we W\u0142oszech pod koniec XIV wieku akademie rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 daleko i szeroko w Alpach. Nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce kalwini w Genewie mieli swoj\u0105 w\u0142asn\u0105, co musia\u0142o odegra\u0107 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w stworzeniu katolickiego rywala.
            Akademia \u201eFlorimontane\u201d mia\u0142a sw\u00f3j w\u0142asny symbol: drzewo pomara\u0144czowe, podziwiane przez Franciszka Salezego, poniewa\u017c by\u0142o pe\u0142ne kwiat\u00f3w i owoc\u00f3w prawie przez ca\u0142y rok (flores fructusque perennes<\/em>). Naprawd\u0119, wyja\u015bni\u0142 Franciszek, \u201ewe W\u0142oszech, na wybrze\u017cu Genui, a nawet w tych krajach Francji, jak w Prowansji, wzd\u0142u\u017c wybrze\u017cy mo\u017cna zobaczy\u0107 jego li\u015bcie, kwiaty i owoce o ka\u017cdej porze roku\u201d.
            Akademia sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z uznanych uczonych i mistrz\u00f3w, ale zaplanowano publiczne wyk\u0142ady, aby nada\u0107 jej charakter ma\u0142ego uniwersytetu ludowego. W zgromadzeniach og\u00f3lnych mogli uczestniczy\u0107 \u201ewszyscy odwa\u017cni mistrzowie sztuk pi\u0119knych, tacy jak malarze, rze\u017abiarze, stolarze, architekci i tym podobni\u201d.
            Mo\u017cemy si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce celem dw\u00f3ch za\u0142o\u017cycieli by\u0142o zgromadzenie elity intelektualnej Sabaudii i umieszczenie literatury, nauk \u015bcis\u0142ych i sztuki w s\u0142u\u017cbie wiary i pobo\u017cno\u015bci zgodnie z idea\u0142em chrze\u015bcija\u0144skiego humanizmu. Spotkania odbywa\u0142y si\u0119 w domu Antoine’a Favre’a, gdzie jego dzieci pomaga\u0142y przyjmowa\u0107 go\u015bci. Panowa\u0142a wi\u0119c rodzinna atmosfera. W rzeczywisto\u015bci, jak to uj\u0119to w jednym z artyku\u0142\u00f3w, \u201ewszyscy akademicy mieli utrzymywa\u0107 wzajemn\u0105 i bratersk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107\u201d.
W\u015br\u00f3d naukowc\u00f3w i innych cz\u0142onk\u00f3w Akademii wyr\u00f3\u017cna\u0142 si\u0119 opat z Hautecombe, Alfonso Delbene, potomek znanje florenckiej rodziny, przyjaciel Giusto Lipsio i Ronsard, kt\u00f3rym zadedykowa\u0142 swoj\u0105 Arte poetica<\/em>; by\u0142 on okre\u015blany jako pomost mi\u0119dzy kultur\u0105 w\u0142osk\u0105 a kultur\u0105 francusk\u0105.
            Akademia mia\u0142a \u015bwietny i obiecuj\u0105cy pocz\u0105tek. Wed\u0142ug Charles-Auguste de Sales pierwszy rok zosta\u0142 otwarty \u201ez kursem matematyki z Arytmetyk\u0105<\/em> Jacques Pelletier, Elementami<\/em> Euklidesa, kosmografi\u0105 i jej pochodnymi, hydrografi\u0105, chorografi\u0105 i topografi\u0105; by\u0142a tam tak\u017ce sztuka nawigacji i teoria planet, wreszcie teoria muzyki\u201d. Poza tym by\u0142o niewiele rzeczy.
            W 1610 roku, nie wi\u0119cej ni\u017c trzy lata po jej za\u0142o\u017ceniu, Antoine Favre zosta\u0142 mianowany przewodnicz\u0105cym Senatu Sabaudii i wyjecha\u0142 do Chamb\u00e9ry. Ze swojej strony biskup nie by\u0142 w stanie samodzielnie utrzyma\u0107 Akademi\u0119, kt\u00f3ra podupad\u0142a i znikn\u0119\u0142a. Ale cho\u0107 jej istnienie by\u0142o kr\u00f3tkotrwa\u0142e, jej wp\u0142yw by\u0142 trwa\u0142y. Projekt kulturalny, kt\u00f3ry da\u0142 jej pocz\u0105tek, zosta\u0142 podj\u0119ty przez barnabit\u00f3w, kt\u00f3rzy przybyli do Annecy w 1614 roku. Czasami m\u00f3wi si\u0119, \u017ce Akademia \u201eFlorimontane\u201d zainspirowa\u0142a kardyna\u0142a Richelieu do stworzenia Akademii Francuskiej.

Dziedzictwo Galileusza w Annecy?<\/strong>
            Akademia w Annecy s\u0142yn\u0119\u0142a z ojca Baranzano. Ten Barnabita z Piemontu, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 nowe teorie naukowe, by\u0142 genialnym nauczycielem, kt\u00f3ry wzbudzi\u0142 podziw, a nawet entuzjazm swoich uczni\u00f3w. W 1617 roku, bez zgody swoich prze\u0142o\u017conych, jego uczniowie opublikowali streszczenie jego wyk\u0142ad\u00f3w, pod tytu\u0142em Uranoscopia<\/em>, w kt\u00f3rych rozwin\u0105\u0142 system planetarny Kopernika i idee Galileusza. Ksi\u0105\u017cka, o kt\u00f3rej mowa, natychmiast wywo\u0142a\u0142a takie poruszenie, \u017ce jej autor zosta\u0142 odwo\u0142any do Mediolanu przez swoich prze\u0142o\u017conych.
            We wrze\u015bniu 1617 r. biskup Salezy napisa\u0142 list do jego prze\u0142o\u017conego generalnego, prosz\u0105c go o powr\u00f3t do Annecy, gdzie by\u0142 \u201ebardzo ceniony\u201d i \u201ebardzo u\u017cyteczny\u201d. \u017byczenie biskupa zosta\u0142o spe\u0142nione i ojciec Baranzano powr\u00f3ci\u0142 do Annecy pod koniec pa\u017adziernika tego samego roku. W 1618 r. zakonnik opublikowa\u0142 pamflet, aby naprawi\u0107 sw\u00f3j b\u0142\u0105d, ale nie ma dowod\u00f3w na to, \u017ce wyrzek\u0142 si\u0119 swoich pomys\u0142\u00f3w.
            W 1619 r. opublikowa\u0142 w Lyonie Novae opiniones physicae<\/em>, pierwszy tom drugiej cz\u0119\u015bci ambitnej Summa philosophica anneciensis<\/em>. Biskup oficjalnie zatwierdzi\u0142 \u201et\u0119 erudycyjn\u0105 prac\u0119 erudycyjnego cz\u0142owieka\u201d i zezwoli\u0142 na jej druk. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Baranzano zyska\u0142 mi\u0119dzynarodow\u0105 reputacj\u0119 i wszed\u0142 w kontakt z Francisem Baconem, angielskim promotorem reformy nauk, z niemieckim astronomem Jan Keplerem i samym Galileuszem. By\u0142 to czas, gdy Galileusz by\u0142 \u015bcigany w celu ochrony autorytetu Biblii, kt\u00f3ry zosta\u0142 naruszony przez nowe teorie dotycz\u0105ce obrotu Ziemi wok\u00f3\u0142 S\u0142o\u0144ca.
            Podczas gdy kardyna\u0142 Bellarmin martwi\u0142 si\u0119 niebezpiecze\u0144stwami zwi\u0105zanymi z nowymi teoriami, dla Franciszka Salezego nie mog\u0142o by\u0107 sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy rozumem a wiar\u0105. Czy\u017c s\u0142o\u0144ce nie by\u0142o symbolem niebia\u0144skiej mi\u0142o\u015bci, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rej wszystko si\u0119 porusza, i centrum pobo\u017cno\u015bci?

Poezja religijna<\/strong>
            Renesans zrehabilitowa\u0142 staro\u017cytn\u0105, poga\u0144sk\u0105 poezj\u0119, kt\u00f3rej Franciszek uczy\u0142 si\u0119 w szkole i z kt\u00f3rej jezuici usun\u0119li najbardziej niepokoj\u0105ce fragmenty dla m\u0142odej wra\u017cliwo\u015bci. Jako m\u0142ody cz\u0142owiek da\u0142 si\u0119 uwie\u015b\u0107 biblijnej poezji Pie\u015bni nad Pie\u015bniami<\/em> i Psalm\u00f3w<\/em>, kt\u00f3ra towarzyszy\u0142a mu przez ca\u0142e \u017cycie. Sam napisa\u0142 wiele wierszy religijnych, kt\u00f3re dotar\u0142y do naszych czas\u00f3w.
            Faktem pozostaje to, \u017ce te kilka niezdarnych werset\u00f3w poetyckich zapewni\u0142o mu literack\u0105 reputacj\u0119, kt\u00f3ra za jego \u017cycia by\u0142a wystarczaj\u0105co ugruntowana, aby pisarze i poeci szukali z nim kontaktu. Tak by\u0142o w przypadku prowansalskiego s\u0119dziego i poety Jeana de la Cepp\u00e8de, jednego z wielkich przedstawicieli barokowej poezji religijnej, kt\u00f3ry wys\u0142a\u0142 mu kopi\u0119 swoich Th\u00e9or\u00e8mes sur le sacr\u00e9 myst\u00e8re de la R\u00e9demption<\/em>. To, co najbardziej zachwyci\u0142o go w wierszach tego poety, to fakt, \u017ce uda\u0142o mu si\u0119 \u201eprzekszta\u0142ci\u0107 poga\u0144skie muzy w chrze\u015bcijan, aby usun\u0105\u0107 je z tego starego Parnasu i z\u0142o\u017cy\u0107 je na nowej \u015bwi\u0119tej Kalwarii\u201d.
            Franciszek Salezy zna\u0142 i podziwia\u0142 moc poezji, \u201ebo to cudowne, jak wiele dyskursu skompresowanego do praw wersetu ma przenikn\u0105\u0107 serca i ujarzmi\u0107 pami\u0119\u0107\u201d. W 1616 r. lyo\u0144ski poeta Ren\u00e9 Gros de Saint-Joyre przes\u0142a\u0142 mu r\u0119kopis La mire de vie \u00e0 l’amour parfait<\/em>, wiersza w j\u0119zyku francuskim podzielonego na strofy po osiem wers\u00f3w, dedykowanego opatce benedykty\u0144skiego klasztoru Saint-Pierre de Lyon.
            Od poety i humanisty Jeana de Sponde, urodzonego w kraju Bask\u00f3w, cytuje nie Sonety mi\u0142osne<\/em> ani Stances sur la mort<\/em>, ale R\u00e9ponse au Trait\u00e9 des marques de l’\u00c9glise Th\u00e9odore’a de B\u00e8ze<\/em> i D\u00e9claration sur les motifs de la conversion tego by\u0142ego kalwinisty, kt\u00f3rego uwa\u017ca\u0142 za \u201ewielki umys\u0142\u201d. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c w kontakcie z burgundzkim poet\u0105 i pami\u0119tnikarzem Jeanem de Lacurne, kt\u00f3rego uwa\u017ca\u0142 za \u201erozkosz Apolla i wszystkich muz\u201d, i kt\u00f3remu powiedzia\u0142: \u201eDu\u017co korzystam z twoich pism\u201d.

Kultura wysoka i teologia<\/strong>
            Pyta\u0142 r\u00f3wnie\u017c o pojawiaj\u0105ce si\u0119 ksi\u0105\u017cki teologiczne. Po \u201eobejrzeniu z wielk\u0105 przyjemno\u015bci\u0105\u201d szkicu Somme de th\u00e9ologie<\/em>, pozwoli\u0142 sobie udzieli\u0107 autorowi kilku rad. Jego zdaniem nale\u017ca\u0142o wyci\u0105\u0107 wszystkie \u201emetodyczne\u201d, \u201ezb\u0119dne\u201d i \u201enatarczywe\u201d s\u0142owa, aby Summa<\/em> nie sta\u0142a si\u0119 zbyt \u201egruba\u201d, aby by\u0142a \u201eniczym innym jak sokiem i szpikiem\u201d, czyni\u0105c j\u0105 \u201ebardziej smaczn\u0105 i przyjemn\u0105\u201d oraz aby nie ba\u0107 si\u0119 u\u017cywa\u0107 \u201eafektywnego stylu\u201d.
            P\u00f3\u017aniej, pisz\u0105c do jednego ze swoich ksi\u0119\u017cy, kt\u00f3ry by\u0142 zaanga\u017cowany w prac\u0119 literack\u0105 i naukow\u0105, sformu\u0142owa\u0142 mniej wi\u0119cej te same zalecenia. Wed\u0142ug niego konieczne by\u0142o wzi\u0119cie pod uwag\u0119 \u201enastroju \u015bwiata\u201d, \u201episanie zgodnie z gustem tego biednego \u015bwiata\u201d oraz \u201etraktowanie rzeczy pobo\u017cnych i \u015bwi\u0119tych w przyjemny, historyczny spos\u00f3b, kt\u00f3ry nieco urzeka\u0142 ciekawo\u015b\u0107 \u00f3wczesnych duch\u00f3w\u201d. Pisanie \u201edo smaku tego biednego \u015bwiata\u201d oznacza\u0142o zgod\u0119 na u\u017cycie pewnych \u015brodk\u00f3w zdolnych wzbudzi\u0107 zainteresowanie \u00f3wczesnego czytelnika:

Jeste\u015bmy rybakami i rybakami ludzi.<\/em>Dlatego musimy u\u017cywa\u0107 nie tylko troski, pracy i czujno\u015bci w tym rybo\u0142\u00f3wstwie, ale tak\u017ce przyn\u0119t, a nawet, je\u015bli o\u015bmiel\u0119 si\u0119 powiedzie\u0107, \u015bwi\u0119tych sztuczek.<\/em>\u015awiat staje si\u0119 tak delikatny, \u017ce od tej pory b\u0119dziemy o\u015bmiela\u0107 si\u0119 dotyka\u0107 go tylko pi\u017cmowymi r\u0119kawiczkami lub opatrywa\u0107 jego rany plastrami; ale jakie to ma znaczenie, o ile ludzie zostan\u0105 w ko\u0144cu uzdrowieni i zbawieni?<\/em>Nasza kr\u00f3lowa, mi\u0142o\u015b\u0107, robi wszystko dla swoich dzieci.
<\/em>
            Inn\u0105 wad\u0105, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d teolog\u00f3w, by\u0142 brak jasno\u015bci, do tego stopnia, \u017ce mia\u0142o si\u0119 ochot\u0119 napisa\u0107 na pierwszej stronie niekt\u00f3rych dzie\u0142: Fiat lux<\/em>.

Pisarz pe\u0142en projekt\u00f3w<\/strong>
            Pod koniec \u017cycia jego pi\u00f3ro wci\u0105\u017c by\u0142o zaj\u0119te licznymi projektami. Michel Favre stwierdzi\u0142, \u017ce planowa\u0142 napisa\u0107 traktat De l’amour du prochain<\/em>, a tak\u017ce Histoire th\u00e9andrique<\/em>, w kt\u00f3rym \u201echcia\u0142 opisa\u0107 \u017cycie Naszego Pana w spos\u00f3b ucz\u0142owieczony i zasugerowa\u0107 sposoby \u0142atwego praktykowania maksym ewangelicznych\u201d. Wed\u0142ug jego powiernika i przysz\u0142ego biografa, Dom Jean de Saint-Fran\u00e7ois, Histoire<\/em>th\u00e9andrique <\/em>mia\u0142a sk\u0142ada\u0107 si\u0119 z czterech ksi\u0105g: \u201ejasnej i popularnej wersji czterech ewangelist\u00f3w po\u0142\u0105czonych i sprzymierzonych ze sob\u0105 w spos\u00f3b zgodny\u201d, demonstracji \u201eg\u0142\u00f3wnych punkt\u00f3w wyznania wiary Ko\u015bcio\u0142a katolickiego\u201d, \u201epouczenia o dobrych obyczajach i praktykowaniu cn\u00f3t chrze\u015bcija\u0144skich\u201d, a wreszcie historii Dziej\u00f3w Apostolskich, aby pokaza\u0107 \u201ejakie by\u0142o oblicze pierwotnego Ko\u015bcio\u0142a w chwili jego narodzin oraz porz\u0105dek i post\u0119powanie, kt\u00f3re Duch \u015awi\u0119ty i aposto\u0142owie ustanowili w nim na pocz\u0105tku jego istnienia\u201d.
            Mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c na my\u015bli Ksi\u0119g\u0119 czterech mi\u0142o\u015bci<\/em>, w kt\u00f3rej chcia\u0142 nauczy\u0107, jak powinni\u015bmy kocha\u0107 Boga, kocha\u0107 siebie, kocha\u0107 naszych przyjaci\u00f3\u0142 i kocha\u0107 naszych wrog\u00f3w.
            \u017badne z tych dzie\u0142 nigdy nie ujrzy \u015bwiat\u0142a dziennego. \u201eUmr\u0119 jak kobieta w ci\u0105\u017cy\u201d, pisa\u0142, \u201enie wydaj\u0105c na \u015bwiat tego, co pocz\u0105\u0142em\u201d. Jego \u201efilozofi\u0105\u201d by\u0142a taka: \u201emusisz wzi\u0105\u0107 na siebie o wiele wi\u0119cej, ni\u017c mo\u017cesz, tyle, jakby\u015b mia\u0142 \u017cy\u0107 d\u0142ugo, ale nie martw si\u0119, \u017ce zrobisz wi\u0119cej, wiedz\u0105c, \u017ce m\u00f3g\u0142by\u015b umrze\u0107 jutro\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jako pasterz diecezji, w kt\u00f3rej zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z niepi\u015bmiennych wie\u015bniak\u00f3w i mieszka\u0144c\u00f3w…<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":30873,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":5,"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[1718,2024,2196,1742,2618,1970,2030],"class_list":["post-30880","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nasi-swieci","tag-charyzmat-salezjanski","tag-cnoty","tag-edukacja","tag-kosciol","tag-swiadkowie","tag-swieci","tag-zycie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30880","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30880"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30880\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30880"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30880"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30880"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}