{"id":30756,"date":"2024-11-11T10:25:36","date_gmt":"2024-11-11T10:25:36","guid":{"rendered":"https:\/\/exciting-knuth.178-32-140-152.plesk.page\/?p=30756"},"modified":"2024-11-11T10:26:40","modified_gmt":"2024-11-11T10:26:40","slug":"wielki-swiety-wielki-manager","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/ksiadz-bosco\/wielki-swiety-wielki-manager\/","title":{"rendered":"Wielki \u015bwi\u0119ty, wielki manager"},"content":{"rendered":"\n

            Nie jest \u0142atwo wybra\u0107 spo\u015br\u00f3d setek niepublikowanych list\u00f3w ksi\u0119dza Bosko, jakie uda\u0142o si\u0119 odzyska\u0107 w ostatnich dziesi\u0119cioleciach, te, kt\u00f3re najbardziej zas\u0142uguj\u0105 na zaprezentowanie i komentarz. Tym razem we\u017amiemy pod uwag\u0119 list bardzo prosty, ale taki, kt\u00f3ry w kilku linijkach podsumowuje ca\u0142y projekt salezja\u0144skiego dzie\u0142a wychowawczego i oferuje nam wiele innych interesuj\u0105cych fakt\u00f3w. Jest to tekst napisany 7 maja 1877 roku do niejakiego Daniele Garbari z Trydentu, kt\u00f3ry w imieniu swoich dw\u00f3ch braci wielokrotnie pyta\u0142, jak m\u00f3g\u0142by za\u0142o\u017cy\u0107 na swoim terenie instytut wychowawczy na wz\u00f3r tych, kt\u00f3re ksi\u0105dz Bosko zak\u0142ada\u0142 w ca\u0142ych W\u0142oszech, Francji i Argentynie.

Szanowny Panie Garbari,

Moja nieobecno\u015b\u0107 w Turynie by\u0142a przyczyn\u0105 op\u00f3\u017anienia odpowiedzi na Pa\u0144skie listy, kt\u00f3re regularnie otrzymywa\u0142em. Jestem bardzo zadowolony, \u017ce nasza instytucja jest dobrze przyjmowana w Waszych stronach. Im lepiej b\u0119dzie ona znana, tym bardziej spodoba si\u0119 samym rz\u0105dz\u0105cym; czy im si\u0119 to podoba, czy nie, fakty upewniaj\u0105 nas, \u017ce musimy pomaga\u0107 m\u0142odzie\u0144com w niebezpiecze\u0144stwie, aby uczyni\u0107 z nich dobrych obywateli, inaczej b\u0119dziemy ich trzyma\u0107 w ha\u0144bie w wi\u0119zieniu.
Aby za\u0142o\u017cy\u0107 instytut podobny do tego w mie\u015bcie lub miastach Trydentu, nie potrzeba wiele:
1\u00b0 Lokal mog\u0105cy pomie\u015bci\u0107 pewn\u0105 liczb\u0119 dzieci, ale z odpowiednimi warsztatami lub laboratoriami w \u015brodku.
2\u00b0 Co\u015b, co mo\u017ce zapewni\u0107 troch\u0119 chleba dyrektorowi i innym osobom, kt\u00f3re pomagaj\u0105 mu w opiece i prowadzeniu.
Ch\u0142opcy s\u0105 utrzymywani:
1\u00b0 z niewielkiej miesi\u0119cznej kwoty, kt\u00f3r\u0105 niekt\u00f3rzy z nich mog\u0105 p\u0142aci\u0107 lub s\u0105 op\u0142acani przez krewnych, albo przez inne osoby, kt\u00f3re ich polecaj\u0105.
2\u00b0 z niewielkiego dochodu, kt\u00f3ry zapewnia praca.
3\u00b0 z dotacji gmin, rz\u0105du, zgromadze\u0144 charytatywnych oraz z datk\u00f3w os\u00f3b prywatnych. W ten spos\u00f3b prowadzone s\u0105 wszystkie nasze domy rzemie\u015blnicze i z Bo\u017c\u0105 pomoc\u0105 uda\u0142o nam si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 du\u017cy post\u0119p. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce nigdy nie byli\u015bmy i nie b\u0119dziemy zaanga\u017cowani w polityk\u0119.
Naszym nadrz\u0119dnym celem jest gromadzenie zagro\u017conych dzieci, aby uczyni\u0107 z nich dobrych chrze\u015bcijan i uczciwych obywateli. Jest to pierwsza rzecz, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy wyja\u015bni\u0107 w\u0142adzom cywilnym i rz\u0105dowym.
Jako kap\u0142an musz\u0119 wi\u0119c w pe\u0142ni zgadza\u0107 si\u0119 z w\u0142adz\u0105 ko\u015bcieln\u0105; dlatego, gdy chodzi o konkretyzacj\u0119 sprawy, napisa\u0142bym bezpo\u015brednio do arcybiskupa Trydentu, kt\u00f3ry z pewno\u015bci\u0105 nie b\u0119dzie mia\u0142 z tym \u017cadnych trudno\u015bci.
Oto moja wst\u0119pna my\u015bl. Gdy praktyka b\u0119dzie kontynuowana i b\u0119dzie potrzeba czego\u015b wi\u0119cej, napisz\u0119. Prosz\u0119 podzi\u0119kowa\u0107 w moim imieniu wszystkim osobom, kt\u00f3re okazuj\u0105 mi \u017cyczliwo\u015b\u0107.
Chcia\u0142em napisa\u0107 to sam, moim brzydkim pismem, ale przeka\u017c\u0119 pi\u00f3ro mojemu sekretarzowi, aby \u0142atwiej by\u0142o to odczyta\u0107.

Prosz\u0119 mi wierzy\u0107, \u017ce mam zaszczyt zwraca\u0107 si\u0119 do Waszej Eminencji najwi\u0119kszym szacunkiem i wdzi\u0119czno\u015bci\u0105.

Pokorny s\u0142uga Ks. Gio. Bosco Turyn, 7 maja 1877 r.<\/em>


Pozytywny obraz dzie\u0142a salezja\u0144skiego
<\/strong>            Przede wszystkim list informuje nas o tym, \u017ce ksi\u0105dz Bosko, po papieskim zatwierdzeniu Zgromadzenia Salezja\u0144skiego (1874), otwarciu pierwszego domu salezja\u0144skiego we Francji (1875) i pierwszej wyprawie misyjnej do Ameryki \u0141aci\u0144skiej (1875), by\u0142 zawsze zaj\u0119ty odwiedzaniem i wspieraniem swoich ju\u017c istniej\u0105cych dzie\u0142 oraz przyjmowaniem lub nieprzyjmowaniem wielu innych, kt\u00f3re mu proponowano w tamtych latach z r\u00f3\u017cnych stron. W momencie pisania listu my\u015bla\u0142 o otwarciu pierwszych dom\u00f3w C\u00f3rek Maryi Wspomo\u017cycielki poza Mornese – a\u017c sze\u015bciu w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat 1876-1877 – a przede wszystkim by\u0142 zainteresowany ustanowieniem swojej siedziby w Rzymie, o kt\u00f3r\u0105 bezskutecznie zabiega\u0142 od ponad dziesi\u0119ciu lat. Nic z tego nie wysz\u0142o. Piemontczyk \u201ez krwi i ko\u015bci\u201d, taki jak ksi\u0105dz Bosko, „kap\u0142an w ci\u0105g\u0142ym ruchu”, jak on, nie by\u0142 mile widziany nad brzegiem Tybru, w Rzymie, przez niekt\u00f3re w\u0142adze ze \u015brodowiska papieskiego i rzymskiego duchowie\u0144stwa, kt\u00f3rzy ju\u017c wcze\u015bniej byli nieprzyja\u017anie nastawieni do Piemontczyk\u00f3w. Przez trzy lata musia\u0142 „zadowoli\u0107 si\u0119” rzymskimi „peryferiami”, taki jak Castelli Romani czy Magliano Sabina.

            Paradoksalnie, odwrotnie by\u0142o z administracj\u0105 miejsk\u0105 i w\u0142adzami rz\u0105dowymi Kr\u00f3lestwa W\u0142och, gdzie ksi\u0105dz Bosko mia\u0142, je\u015bli nie przyjaci\u00f3\u0142 \u2013 mieli idee zbyt odleg\u0142e – to przynajmniej wielkich wielbicieli. I to z bardzo prostego powodu, kt\u00f3rym zainteresowane by\u0142y wszystkie rz\u0105dy: aby nowonarodzone Pa\u0144stwo W\u0142oskie mia\u0142o uczciwych, ci\u0119\u017cko pracuj\u0105cych i przestrzegaj\u0105cych prawa obywateli, a nie zape\u0142nia\u0142o wi\u0119zienia w\u0142\u00f3cz\u0119gami \u2013 \u201eprzest\u0119pcami\u201d, kt\u00f3rzy nie byli w stanie utrzyma\u0107 siebie i swoich rodzin z w\u0142asnej, przyzwoitej pracy. Trzy dekady p\u00f3\u017aniej, w 1900 roku, s\u0142ynny \u017cydowski antropolog i kryminolog Cesare Lombroso przyzna\u0142 ksi\u0119dzu Bosko pe\u0142ne uznanie, pisz\u0105c: „Instytuty salezja\u0144skie reprezentuj\u0105 ogromny i genialnie zorganizowany wysi\u0142ek na rzecz zapobiegania przest\u0119pczo\u015bci, jedyny rzeczywi\u015bcie podj\u0119ty we W\u0142oszech”.
Jak wynika z tego listu, obraz dzie\u0142 salezja\u0144skich, w kt\u00f3rych ch\u0142opcy, nie opowiadaj\u0105c si\u0119 po stronie r\u00f3\u017cnych partii politycznych, byli wychowywani na „dobrych chrze\u015bcijan i uczciwych obywateli”, by\u0142 pozytywny, i to nawet w Cesarstwie Austro-W\u0119gierskim, do kt\u00f3rego nale\u017ca\u0142y w\u00f3wczas Trydent i Wenecja Julijska.

Typologia domu salezja\u0144skiego
<\/strong>            W dalszej cz\u0119\u015bci listu ksi\u0105dz Bosko przedstawi\u0142 struktur\u0119 domu wychowawczego: pomieszczenia, w kt\u00f3rych mogliby przebywa\u0107 ch\u0142opcy (przy czym sugerowa\u0142 co najmniej pi\u0119\u0107 rzeczy: dziedziniec<\/strong> do zabawy, klasy<\/strong> do nauki, sto\u0142\u00f3wk\u0119<\/strong> na posi\u0142ki, sypialni\u0119<\/strong> do spania, ko\u015bci\u00f3\u0142<\/strong> do modlitwy) oraz „warsztaty<\/strong> lub laboratoria<\/strong>„, w kt\u00f3rych mo\u017cna by nauczy\u0107 si\u0119 jakiego\u015b zawodu, z kt\u00f3rego m\u0142odzi ludzie mogliby \u017cy\u0107 i mie\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 po opuszczeniu instytutu. Je\u015bli chodzi o zasoby ekonomiczne, wskaza\u0142 na trzy \u015brodki: minimalne miesi\u0119czne kwoty, kt\u00f3re mogliby wyp\u0142aca\u0107 rodzice ch\u0142opc\u00f3w, niewielkie dochody z warsztat\u00f3w rzemie\u015blniczych, dotacje z instytucji publicznych (rz\u0105dowych, samorz\u0105dowych), a zw\u0142aszcza z prywatnych organizacji charytatywnych. By\u0142o to dok\u0142adnie takie samo do\u015bwiadczenie jak na Valdocco. Ksi\u0105dz Bosko przemilcza\u0142 tu jednak jedn\u0105 wa\u017cn\u0105 rzecz: ca\u0142kowite po\u015bwi\u0119cenie si\u0119<\/strong> misji wychowawczej dyrektora i jego bliskich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, ksi\u0119\u017cy i \u015bwieckich, kt\u00f3rzy za cen\u0119 bochenka chleba i \u0142\u00f3\u017cka sp\u0119dzali 24 godziny na dob\u0119 na pracy, modlitwie, nauczaniu i pomocy. Tak przynajmniej by\u0142o w \u00f3wczesnych domach salezja\u0144skich, wysoko cenionych przez w\u0142adze cywilne i zakonne, a przede wszystkim przez biskup\u00f3w, bez kt\u00f3rych najwyra\u017aniej nie mo\u017cna by\u0142o za\u0142o\u017cy\u0107 domu, „kt\u00f3ry wychowuje przez ewangelizacj\u0119, a ewangelizuje przez wychowanie”, jak ten salezja\u0144ski.

Efekty
<\/strong>            Nie wiemy, co nast\u0105pi\u0142o po tym li\u015bcie. Projekt fundacji salezja\u0144skiej pana Garbariego z pewno\u015bci\u0105 nie zosta\u0142 zrealizowany. Podobnie jak dziesi\u0105tki innych propozycji fundacji. Jednak historycznie wiadomo, \u017ce wielu innych wychowawc\u00f3w, ksi\u0119\u017cy i \u015bwieckich, w ca\u0142ych W\u0142oszech inspirowa\u0142o si\u0119 do\u015bwiadczeniem ksi\u0119dza Bosko, zak\u0142adaj\u0105c podobne dzie\u0142a, inspiruj\u0105c si\u0119 jego modelem wychowawczym i jego systemem prewencyjnym.
            Garbari musia\u0142 jednak uzna\u0107 si\u0119 za usatysfakcjonowanego: ksi\u0105dz Bosko zaproponowa\u0142 strategi\u0119, kt\u00f3ra sprawdzi\u0142a si\u0119 w Turynie i w innych miejscach… i mia\u0142 w r\u0119kach jego autograf, kt\u00f3ry, cho\u0107 trudny do „rozszyfrowania”, by\u0142 jednak autografem \u015bwi\u0119tego. Do tego stopnia, \u017ce zazdro\u015bnie go chroni\u0142 i dzi\u015b jest przechowywany w Centralnym Archiwum Salezja\u0144skim w Rzymie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

            Nie jest \u0142atwo wybra\u0107 spo\u015br\u00f3d setek niepublikowanych list\u00f3w ksi\u0119dza Bosko, jakie uda\u0142o si\u0119 odzyska\u0107…<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":30750,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":15,"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[1718,1706,1730,2576,1724,1862,1748,1958,1970],"class_list":["post-30756","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ksiadz-bosco","tag-charyzmat-salezjanski","tag-dobroczyncy","tag-domy-salezjanskie","tag-ksiadz-bosko","tag-milosc-blizniego","tag-praca","tag-rady","tag-salezjanie","tag-swieci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30756","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30756"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30756\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30750"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}