{"id":29870,"date":"2024-09-02T16:12:53","date_gmt":"2024-09-02T16:12:53","guid":{"rendered":"https:\/\/exciting-knuth.178-32-140-152.plesk.page\/?p=29870"},"modified":"2024-09-02T16:16:50","modified_gmt":"2024-09-02T16:16:50","slug":"wielki-wspolpracownik-ksiedza-bosko-ks-antonio-sala","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/pamiec-o-nich-jest-blogoslawienstwem\/wielki-wspolpracownik-ksiedza-bosko-ks-antonio-sala\/","title":{"rendered":"Wielki wsp\u00f3\u0142pracownik ksi\u0119dza Bosko: ks. Antonio Sala"},"content":{"rendered":"\n

Wa\u017cna, ale praktycznie nieznana posta\u0107 w historii wczesnych lat Zgromadzenia Salezja\u0144skiego. Ca\u0142e swoje salezja\u0144skie \u017cycie sp\u0119dzi\u0142 w sferze ekonimii. Dynamiczny i przedsi\u0119biorczy, by\u0142 wielkim administratorem, w nowoczesnym znaczeniu tego s\u0142owa. Jego dalekowzrocznej i przewiduj\u0105cej „wizji” zawdzi\u0119czamy wiele dzie\u0142, kt\u00f3re s\u0105 obecn\u0105 dum\u0105 Zgromadzenia. Ale ponad wszystko by\u0142a jego gor\u0105ca mi\u0142o\u015b\u0107 do Ksi\u0119dza Bosko.
<\/em><\/em>

Dzieci\u0144stwo i m\u0142odo\u015b\u0107
<\/strong>Urodzi\u0142 si\u0119 29 stycznia 1836 roku w Brianza lecchese, w Monticello di Olgiate Molgora, na terenie diecezji mediola\u0144skiej. Jego ojciec Pietro i jego brat, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 prz\u0119dzalni\u0119, o\u017cenili si\u0119 z dwiema siostrami. By\u0142y to rodziny bardzo religijne, w kt\u00f3rych jeden syn by\u0142 ksi\u0119dzem (salezjanin Antonio i jego kuzyn Federico, teolog i przysz\u0142y biskup pomocniczy w Mediolanie) i jeden syn by\u0142 zakonnikiem: Ambrogio, brat Antoniego, przez kilka lat jako salezjanin, i s. Maria Serafina, siostra Federico, zakonnica klauzurowa w Bergamo. Antonio, po uko\u0144czeniu szko\u0142y podstawowej, b\u0119d\u0105c silnym i krzepkim nastolatekiem, natychmiast zabra\u0142 si\u0119 do pracy na rzecz rodziny. Jako animator oratorium parafialnego wykaza\u0142 jednak predyspozycje do \u017cycia kap\u0142a\u0144skiego, potrafi\u0105c przyci\u0105ga\u0107 ch\u0142opc\u00f3w, organizowa\u0107 im rozrywki i zabiera\u0107 ich na nabo\u017ce\u0144stwa. Po powrocie ze s\u0142u\u017cby wojskowej w armii austro-w\u0119gierskiej przej\u0105\u0142 odpowiedzialno\u015b\u0107 za prowadzenie rodzinnego przedsi\u0119biorstwa, gdzie ujawni\u0142y si\u0119 jego doskona\u0142e zdolno\u015bci administracyjne i du\u017cy zmys\u0142 praktyczny. Kiedy zmar\u0142a jego matka, w m\u0142odym Antonim dojrzewa\u0142o pragnienie, aby zosta\u0107 ksi\u0119dzem. Proboszcz, ks. Nava, dowiedziawszy si\u0119 o tym, na pocz\u0105tku 1863 roku napisa\u0142 do ksi\u0119dza Bosko, chwal\u0105c dary natury i \u0142aski m\u0142odego cz\u0142owieka oraz prosz\u0105c o przyj\u0119cie go na Valdocco. Za natychmiastow\u0105 pozytywn\u0105 odpowied\u017a ksi\u0119dza Bosko, ks. Nava podzi\u0119kowa\u0142 mu i zapewni\u0142, \u017ce bardzo wdzi\u0119czny, je\u015bli 26-letni Antonio przyb\u0119dzie na Valdocco tak szybko, jak to mo\u017cliwe. Ten bardzo hojny proboszcz zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 do wyp\u0142acania z g\u00f3ry przez pi\u0119\u0107 lat nie tylko „skromnego” czesnego, o kt\u00f3re prosi\u0142 ksi\u0105dz Bosko, ale w razie swojej \u015bmierci da\u0142by w zastaw meble, srebrne sztu\u0107ce i kosztowno\u015bci, kt\u00f3re posiada\u0142.

Student-pracownik i ksi\u0105dz-wychowawca
<\/strong>Przybywaj\u0105c do Turynu 5 marca 1863 roku Sala rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w gimnazjum. Na Valdocco czu\u0142 si\u0119 swobodnie, a jako „syn Maryi” nie tylko nadrobi\u0142 stracone lata szkolne, lecz tak\u017ce, jako osoba spokojna i praktyczna w sprawach gospodarczych, w wolnym czasie pomaga\u0142 choremu ekonomowi ks. Alasonattiemu, pomaga\u0142 dozorcom dom\u00f3w, sam chodzi\u0142 na targ i pomaga\u0142 w pierwszych pracach budowlanych przy ko\u015bciele Maryi Wspomo\u017cycielki. To do\u015bwiadczenie b\u0119dzie mu s\u0142u\u017cy\u0107 w r\u00f3\u017cnych ko\u015bcio\u0142ach i budynkach salezja\u0144skich, kt\u00f3re mia\u0142 osobi\u015bcie nadzorowa\u0107 w nast\u0119pnych dziesi\u0119cioleciach.
22 maja 1869 r. ks. Sala zosta\u0142 kap\u0142anem, po czterech latach pobytu w domu w Lanzo.

Ekonom na Valdocco (1869-1880)
<\/strong>Jeszcze przed zako\u0144czeniem roku szkolnego, 3 lipca 1869 r. ksi\u0105dz Bosko zapyta\u0142 go poufnie, czy nie zechcia\u0142by przenie\u015b\u0107 si\u0119 na jaki\u015b czas na Valdocco, poniewa\u017c istnia\u0142a pilna potrzeba zatrudnienia ekonoma dla domu, gdy\u017c ekonom generalny ks. Savio by\u0142 przepracowany. Ks. Sala zgodzi\u0142 si\u0119 i pojecha\u0142 na Valdocco. Pozosta\u0142 tam przez 26 lat, a\u017c do swojej \u015bmierci.
Tam m\u00f3g\u0142 pog\u0142\u0119bi\u0107 swoje przyspieszone studia teologiczne, ucz\u0119szczaj\u0105c przez trzy lata na lekcje teologii moralnej do Konwiktu: by\u0142y one dla niego bardzo przydatne w pos\u0142udze duszpasterskiej, kt\u00f3r\u0105 pe\u0142ni\u0142 przez wiele lat jako spowiednik w ko\u015bciele Maryi Wspomo\u017cycielki, jako kapelan Instytutu Dobrego Pasterza, spowiednik nadzwyczajny w kolegium Artigianelli, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce jako asystent duchowy w warsztatach kobiecych \u015bw. J\u00f3zefa w schronisku Barolo.
Na posiedzeniu Rady Generalnej, 11 grudnia 1869 r. ks. Savio zosta\u0142 potwierdzony jako ekonom generalny, ale tak\u017ce ks. Sala otrzyma\u0142 wiele g\u0142os\u00f3w i zosta\u0142 formalnie wybrany ekonomem na Kapitule Oratorium w styczniu nast\u0119pnego roku. Mia\u0142 on poprowadzi\u0107 du\u017c\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 ekonomiczno-administracyjn\u0105 w ramach ogromnego dzie\u0142a Valdocco, z kilkuset m\u0142odymi lud\u017ami, podzielonymi na student\u00f3w, rzemie\u015blnik\u00f3w, oratorian\u00f3w, kleryk\u00f3w, z klasami, dziedzi\u0144cami, laboratoriami, refektarzami, akademikami, salami, ko\u015bcio\u0142em Maryi Wspomo\u017cycielki, kaplicami; do tego dochodzi\u0142y loterie, og\u00f3lne utrzymanie budynk\u00f3w, problemy podatkowe, sprawy notarialne… Nie oby\u0142o si\u0119 bez trudnych moment\u00f3w, do tego stopnia, \u017ce 27 stycznia 1870 roku ksi\u0105dz Bosko z Florencji prosi\u0142 ksi\u0119dza Rua, aby osobi\u015bcie doda\u0142 mu odwagi.
W styczniu 1873 roku, po rozpocz\u0119ciu ma\u0142ej loterii, w kt\u00f3rej pierwsz\u0105 nagrod\u0105 by\u0142a cenna kopia Madonny z Foligno<\/em> Rafaela, ksi\u0105dz Bosko powierzy\u0142 mu sprzeda\u017c los\u00f3w, zaplanowan\u0105 przede wszystkim w Lombardii. Ksi\u0105dz Sala podr\u00f3\u017cowa\u0142 przede wszystkim po prowincjach Mediolanu, Como i Varese, gdzie m\u00f3g\u0142 zaoferowa\u0107 kupony charytatywne najbardziej znacz\u0105cym rodzinom, kt\u00f3re uwa\u017ca\u0142 za bliskie mu w jaki\u015b spos\u00f3b i kt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce mia\u0142y ju\u017c kontakt z ksi\u0119dzem Bosko. Wys\u0142a\u0142 ich wiele, ale sporo z nich zosta\u0142o zwr\u00f3conych, wi\u0119c uda\u0142 si\u0119 na poszukiwanie innych dobroczy\u0144c\u00f3w a\u017c do Rzymu. Jako salezjanin \u201ena zawo\u0142anie\u201d, ks. Sala wykonywa\u0142 wiele innych skromnych pos\u0142ug, w tym klasyczn\u0105 pomoc na dziedzi\u0144cu i w warsztatach, a tak\u017ce przyucza\u0142 m\u0142odych koadiutor\u00f3w. W 1876 roku w Rzymie zaj\u0105\u0142 si\u0119 zakwaterowaniem zar\u00f3wno salezjan\u00f3w przeznaczonych do nowych fundacji w Albano, Ariccia i Magliano, jak i misjonarzy, kt\u00f3rzy przybyli, aby otrzyma\u0107 mandat od papie\u017ca. 17 grudnia 1876 r. po raz pierwszy uczestniczy\u0142 w spotkaniach Rady Generalnej: b\u0119dzie to czyni\u0142 przez prawie 20 lat. W 1878 roku przeprowadzi\u0142 wizytacje w Mornese i Chieri, aby zapewni\u0107 niezb\u0119dne dostosowanie dom\u00f3w FMA. W pa\u017adzierniku zrobi\u0142 to samo dla salezjan\u00f3w w Randazzo na Sycylii, a nast\u0119pnie w Este i Mogliano Veneto. Robi\u0142 to samo przez ponad pi\u0119tna\u015bcie lat. Ksi\u0105dz Bosko ufa\u0142 mu, a on odwzajemnia\u0142 to zaufanie a\u017c do \u0142o\u017ca \u015bmierci, a nawet p\u00f3\u017aniej, jak zobaczymy.

Kapitu\u0142a Generalna w 1880 roku wybra\u0142a ksi\u0119dza Sal\u0119 na ekonoma generalnego, ale pozosta\u0142 on r\u00f3wnie\u017c ekonomem na Valdocco przez kolejne trzy lata. Od razu zabra\u0142 si\u0119 do pracy.
W kwietniu 1881 roku zleci\u0142 wznowienie prac nad ko\u015bcio\u0142em Naj\u015bwi\u0119tszego Serca i siedzib\u0105 salezjan\u00f3w w Rzymie. Nast\u0119pnie zainteresowa\u0142 si\u0119 nowym budynkiem w Mogliano Veneto i przeanalizowa\u0142 projekt gruntownej renowacji domu w La Navarra (Francja). Na pocz\u0105tku kwietnia nast\u0119pnego roku wr\u00f3ci\u0142 do Mestre, aby negocjowa\u0107 z dobrodziejami Astori, aby utworzy\u0107 szko\u0142\u0119 rolniczo-budowlan\u0105 w Mogliano; w listopadzie sprowadzi\u0142 tam pierwszych czterech salezjan\u00f3w. 8 lipca 1883 r. podpisa\u0142 rozpocz\u0119cie budowy oratorium \u015bw. Jana Ewangelisty w Turynie, a jesieni\u0105 kaza\u0142 uporz\u0105dkowa\u0107 pomieszczenia drukarni na Valdocco, w tym gabinet dyrektora, ozdobi\u0142 go firankami na oknach, „zas\u0142uguj\u0105c” na \u017cyczliw\u0105 reprymend\u0119 od ksi\u0119dza Bosko za „zbytnie wyrafinowanie”. W po\u0142owie stycznia 1884 roku, z okazji Krajowej Wystawy Nauki i Techniki w Turynie, postanowiono zainstalowa\u0107 skomplikowan\u0105 maszyn\u0119 (zakupion\u0105 dla salezja\u0144skiej papierni w Mathi), kt\u00f3ra z materia\u0142\u00f3w wyrabia\u0142a oprawy do ksi\u0105\u017cek. Szczeg\u00f3lnie trudnym zadaniem dla ks. Sali by\u0142o pozyskanie odpowiednio przeszkolonych uczni\u00f3w salezja\u0144skich do jej obs\u0142ugi. Przynios\u0142a ona ogromny sukces tak, \u017ce ksi\u0119dzu Bosko nie mo\u017cna by\u0142o przyzna\u0107 innej nagrody, ni\u017c pierwsze miejsce w konkursie. Nied\u0142ugo potem ks. Sala uda\u0142 si\u0119 do Rzymu, aby przyspieszy\u0107 prace w Sacro Cuore, aby na pocz\u0105tku maja ksi\u0105dz Bosko m\u00f3g\u0142 po\u0142o\u017cy\u0107 kamie\u0144 w\u0119gielny pod budow\u0119 domu, wsp\u00f3lnie z hrabi\u0105 Colle (kt\u00f3ry przywi\u00f3z\u0142 ze sob\u0105 ofiar\u0119 w wysoko\u015bci 50 000 lir\u00f3w).
Oczywi\u015bcie ks. Sala uczestniczy\u0142 w spotkaniach Rady Generalnej, aby wyrazi\u0107 swoj\u0105 opini\u0119, szczeg\u00f3lnie w sprawach, kt\u00f3re go interesowa\u0142y: odbi\u00f3r prac, za\u0142o\u017cenie domu w Pary\u017cu, specyfikacja domu w Lucca, wymiana starego pieca na nowy z Wiednia po korzystnej cenie, zaadoptowanie „domu go\u015bcinnego” dla personelu \u017ce\u0144skiego na Valdocco, oszacowanie koszt\u00f3w o\u015bwietlenia dla dom\u00f3w w Wiedniu, Nicei i Mediolanie. 12 wrze\u015bnia przedstawi\u0142 projekt oficjalnego herbu Zgromadzenia Salezja\u0144skiego, kt\u00f3ry po om\u00f3wieniu i poprawieniu zosta\u0142 zatwierdzony przez Rad\u0119. Na tym samym spotkaniu powierzono mu rozwi\u0105zanie sporu o ziemi\u0119 w Chieri i o pas ziemi w Turynie, na kt\u00f3rym zbudowano ko\u015bci\u00f3\u0142 Maryi Wspomo\u017cycielki, ale zosta\u0142 zrekompensowany porzez wymian\u0119. We wrze\u015bniu i pa\u017adzierniku odby\u0142y si\u0119 kolejne posiedzenia, na kt\u00f3rych ks. Sala pojawia\u0142 si\u0119 sporadycznie. 9 grudnia zajmowa\u0142 si\u0119 problemami ekonomicznymi r\u00f3\u017cnych dom\u00f3w, w tym w Sampierdarena, Neapolu i Schio.

Lata 1885-1887
<\/strong>Przez ca\u0142y nast\u0119pny rok (1885) interesowa\u0142 si\u0119 domem w Faenza, za co „zas\u0142u\u017cy\u0142” na kolejn\u0105 ojcowsk\u0105 reprymend\u0119 od ksi\u0119dza Bosko za nadmierne wydatki na t\u0119 fundacj\u0119. W kwietniu uczestniczy\u0142 w badaniach przeprowadzonych w kolegium w Lanzo na polecenie s\u0105du cywilnego w Turynie. 22 czerwca przedstawi\u0142 i zatwierdzi\u0142 plan podwy\u017cszenia domu FMA w Nicei o jedno pi\u0119tro. Aby m\u00f3g\u0142 powsta\u0107 dom w Trydencie, zapewni\u0142 dost\u0119pno\u015b\u0107 odpowiednich \u015brodk\u00f3w ekonomicznych, pewny wsp\u00f3\u0142pracy ze strony w\u0142adz miejskich, ale postawiony w stan gotowo\u015bci przez ksi\u0119dza Bosko, kt\u00f3ry, zawsze czujny, przypomina\u0142 mu, \u017ce cz\u0119sto „w\u0142adze miejskie obiecuj\u0105, a nie czekaj\u0105”. 20 wrze\u015bnia 1885 roku ksi\u0105dz Sala z\u0142o\u017cy\u0142 Radzie raport o ziemi pod cmentarz salezja\u0144ski, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 za 14 000 lir\u00f3w. Zosta\u0142 upowa\u017cniony, aby spr\u00f3bowa\u0107 obni\u017cy\u0107 cen\u0119 i zrealizowa\u0107 przedstawiony projekt.
Potem nast\u0105pi\u0142y kolejne dwa lata wype\u0142nione spotkaniami Rady Generalnej i wyjazdami na pomoc domom, kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 w trudnej sytuacji z powodu problem\u00f3w budowlanych, administracyjnych i ekonomicznych. W mi\u0119dzyczasie zosta\u0142 ponownie wybrany na ekonoma generalnego (wrzesie\u0144 1886 r.; zostanie nim ponownie wybrany sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej) i przygotowywa\u0142 wszystko do uroczystej konsekracji ko\u015bcio\u0142a Naj\u015bwi\u0119tszego Serca w Rzymie (14 maja 1887). Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej, na wyra\u017an\u0105 pro\u015bb\u0119 papie\u017ca, na miejsce ks. F. Dalmazzo mianowano nowego Prokuratora i nowego proboszcza, a ks. Sala mia\u0142 tysi\u0105c problem\u00f3w z rozwik\u0142aniem pl\u0105taniny nieuporz\u0105dkowanej sytuacji ekonomiczno-finansowej.

Obok umieraj\u0105cego Ksi\u0119dza Bosko (stycze\u0144 1888)
<\/strong>Wezwany pilnie z Rzymu 30 grudnia, w noworoczny poranek by\u0142 ju\u017c przy \u0142\u00f3\u017cku ksi\u0119dza Bosko. Przez ca\u0142y miesi\u0105c na zmian\u0119 z m\u0142odym sekretarzem Vigliettim pomaga\u0142 choremu.
Kiedy 31 stycznia ksi\u0105dz Bosko zmar\u0142, tego samego wieczoru Rada Generalna „obieca\u0142a Panu, \u017ce je\u017celi Matka Bo\u017ca da nam \u0142ask\u0119, \u017ce b\u0119dziemy mogli pochowa\u0107 ksi\u0119dza Bosko pod ko\u015bcio\u0142em Maryi Wspomo\u017cycielki lub przynajmniej w naszym domu w Valsalice, to w tym roku lub przynajmniej tak szybko, jak to b\u0119dzie mo\u017cliwe, rozpocznie prace nad dekoracj\u0105 ko\u015bcio\u0142a”. Formalna pro\u015bba ks. Sala skierowana do w\u0142adz miasta zosta\u0142a odrzucona. Nast\u0119pnie zwr\u00f3cono si\u0119 do Rzymu i premier F. Crispi, pami\u0119taj\u0105c o pomocy, jakiej udzieli\u0142 mu ksi\u0105dz Bosko, kiedy by\u0142 wygna\u0144cem w Turynie, zezwoli\u0142 na poch\u00f3wek poza miastem, w kolegium salezja\u0144skim w Valsalice. W mi\u0119dzyczasie cia\u0142o Ksi\u0119dza Bosko zosta\u0142o umieszczone w pobli\u017cu pokoju ks. Sala. Wieczorem 4 lutego przewieziono go do Valsalice. Podczas procesji ks. Sala p\u0142acze: straci\u0142 najdro\u017csz\u0105 osob\u0119, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 jeszcze na ziemi. Przez kolejne sze\u015b\u0107 lat b\u0119dzie jednak nadal z wielk\u0105 kompetencj\u0105 wykonywa\u0142 \u017cmudn\u0105 prac\u0119, kt\u00f3r\u0105 jako pierwszy powierzy\u0142 mu ksi\u0105dz Bosko. 21 maja 1895 roku do\u0142\u0105czy do niego w niebie, wskutek zawa\u0142u serca.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wa\u017cna, ale praktycznie nieznana posta\u0107 w historii wczesnych lat Zgromadzenia Salezja\u0144skiego. Ca\u0142e swoje salezja\u0144skie \u017cycie…<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":29863,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":5,"footnotes":""},"categories":[152],"tags":[1718,2024,2624,1958,1988,2618],"class_list":["post-29870","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pamiec-o-nich-jest-blogoslawienstwem","tag-charyzmat-salezjanski","tag-cnoty","tag-powolania","tag-salezjanie","tag-solidarnosc","tag-swiadkowie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29870","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29870"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29870\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29863"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29870"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29870"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29870"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}