{"id":28838,"date":"2024-06-14T16:28:22","date_gmt":"2024-06-14T16:28:22","guid":{"rendered":"https:\/\/exciting-knuth.178-32-140-152.plesk.page\/?p=28838"},"modified":"2026-03-25T16:30:39","modified_gmt":"2026-03-25T16:30:39","slug":"wychowawcza-podroz-ksiedza-bosko-1-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/refleksje\/wychowawcza-podroz-ksiedza-bosko-1-2\/","title":{"rendered":"Wychowawcza podr\u00f3\u017c ksi\u0119dza Bosko (1\/2)"},"content":{"rendered":"\n

Na drogach serca
<\/strong><\/strong>            Ksi\u0105dz Bosko p\u0142aka\u0142 na widok ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy trafili do wi\u0119zienia. Tak wczoraj, jak i dzi\u015b, kalendarz z\u0142a jest nieub\u0142agany: na szcz\u0119\u015bcie tak samo jest z dobrem. I zawsze jest go wi\u0119cej. Czuj\u0119, \u017ce korzenie z wczoraj s\u0105 takie same jak dzisiejsze. Podobnie jak wczoraj, inni znajduj\u0105 dzi\u015b dom na ulicach i w wi\u0119zieniach. Wierz\u0119, \u017ce pami\u0119\u0107 o ksi\u0119dzu dla tak wielu ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy nie mieli swojej parafii, jest niezast\u0105pionym termometrem do pomiaru temperatury naszej interwencji wychowawczej.
            Ksi\u0105dz Bosko \u017cy\u0142 w czasach uderzaj\u0105cego ub\u00f3stwa spo\u0142ecznego. Byli\u015bmy na pocz\u0105tku procesu gromadzenia si\u0119 m\u0142odzie\u017cy w wielkich metropoliach przemys\u0142owych. Same w\u0142adze policyjne pot\u0119pia\u0142y to niebezpiecze\u0144stwo: by\u0142o tak wiele ma\u0142ych dzieci, kt\u00f3re, wychowane bez zasad religii, honoru i cz\u0142owiecze\u0144stwa, sko\u0144czy\u0142y ca\u0142kowicie gnij\u0105c w nienawi\u015bci<\/em>, czytamy w \u00f3wczesnych kronikach. Rosn\u0105ca bieda sk\u0142ania\u0142a rzesze doros\u0142ych i m\u0142odych ludzi do \u017cycia z rozs\u0105dku, a w szczeg\u00f3lno\u015bci do kradzie\u017cy i rozdawania ja\u0142mu\u017cny.
            Nieuporz\u0105dkowanie urbanistyczne spowodowa\u0142o eksplozj\u0119 napi\u0119\u0107 spo\u0142ecznych, kt\u00f3re sz\u0142y w parze z napi\u0119ciami politycznymi; niedostosowani ch\u0142opcy i b\u0142\u0105dz\u0105ca m\u0142odzie\u017c, pod koniec XIX wieku, zwr\u00f3cili uwag\u0119 opinii publicznej, wstrz\u0105saj\u0105c wra\u017cliwo\u015bci\u0105 rz\u0105du.
            Do tego zjawiska spo\u0142ecznego do\u0142\u0105czy\u0142 oczywisty pauperyzm wychowawczy. Rozpad rodziny wywo\u0142a\u0142 niepok\u00f3j przede wszystkim w Ko\u015bciele; przewaga systemu represyjnego le\u017ca\u0142a u podstaw rosn\u0105cego m\u0142odzie\u0144czego dyskomfortu; wp\u0142yn\u0119\u0142o to na relacje mi\u0119dzy rodzicami a dzie\u0107mi, wychowankami i wychowawcami. Ksi\u0105dz Bosko musia\u0142 stawi\u0107 czo\u0142a systemowi z\u0142o\u017conemu ze „z\u0142ych cech”, proponuj\u0105c wychowawcz\u0105 dobro\u0107.
            \u017bycie na granicy legalno\u015bci i nielegalno\u015bci tak wielu rodzic\u00f3w, potrzeba zdobycia \u015brodk\u00f3w niezb\u0119dnych do przetrwania, doprowadzi wielu m\u0142odych ludzi do wykorzenienia rodziny, do oderwania si\u0119 od w\u0142asnego terytorium. Miasto staje si\u0119 coraz bardziej zat\u0142oczone ch\u0142opcami poszukuj\u0105cymi pracy; dla wielu przybywaj\u0105cych z daleka brakuje r\u00f3wnie\u017c k\u0105ta do spania.
            Nierzadko mo\u017cna spotka\u0107 \u017cebrz\u0105c\u0105 kobiet\u0119, tak\u0105 jak Maria G., wykorzystuj\u0105c\u0105 dzieci ustawione w strategicznych punktach miasta lub przed drzwiami ko\u015bcio\u0142\u00f3w; cz\u0119sto sami rodzice powierzali swoje dzieci \u017cebrakom, kt\u00f3rzy wykorzystywali je, aby wzbudzi\u0107 lito\u015b\u0107 innych i otrzyma\u0107 wi\u0119cej pieni\u0119dzy. Brzmi to jak kserokopia wypr\u00f3bowanego i przetestowanego systemu w du\u017cym po\u0142udniowym mie\u015bcie: wynajmowanie cudzych dzieci, aby wzbudzi\u0107 lito\u015b\u0107 przechodni\u00f3w i uczyni\u0107 \u017cebractwo bardziej op\u0142acalnym.
            Prawdziwym \u017ar\u00f3d\u0142em dochodu by\u0142a jednak kradzie\u017c: zjawisko, kt\u00f3re w XIX-wiecznym Turynie rozros\u0142o si\u0119 i sta\u0142o nie do powstrzymania. W dniu 2 lutego 1845 r. dziewi\u0119ciu m\u0142odzie\u0144c\u00f3w w wieku od jedenastu do czternastu lat stan\u0119\u0142o przed komisarzem policji Wikariatu, oskar\u017conych o obrabowanie ksi\u0119garni z licznych tom\u00f3w … i r\u00f3\u017cnych artyku\u0142\u00f3w papierniczych, u\u017cywaj\u0105c do tego celu wytrycha. Nowa fala borsajuoli<\/em> przynosi\u0142a ci\u0105g\u0142e skargi mieszka\u0144c\u00f3w. Prawie zawsze by\u0142y to porzucone dzieci, bez rodzic\u00f3w, krewnych i \u015brodk\u00f3w do \u017cycia, bardzo biedne, przeganiane i porzucane przez wszystkich, kt\u00f3re w ko\u0144cu krad\u0142y.
            Obraz dewiacji nieletnich by\u0142 pora\u017caj\u0105cy: przest\u0119pczo\u015b\u0107 i stan porzucenia tak wielu ch\u0142opc\u00f3w rozprzestrzenia\u0142 si\u0119 jak po\u017car. Rosn\u0105ca liczba „\u0142obuz\u00f3w”, „lekkomy\u015blnych z\u0142odziei” na ulicach i placach by\u0142a jednak tylko jednym z aspekt\u00f3w powszechnej sytuacji. Krucho\u015b\u0107 rodziny, os\u0142abienie ekonomiczne, ci\u0105g\u0142a i silna imigracja ze wsi do miasta podsyca\u0142y niepewn\u0105 sytuacj\u0119, wobec kt\u00f3rej stuktury polityczne czu\u0142y si\u0119 bezsilne. Niepewno\u015b\u0107 narasta, gdy przest\u0119pczo\u015b\u0107 organizuje si\u0119 i przenika do struktur publicznych. Pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsze przejawy przemocy ze strony zorganizowanych gang\u00f3w, dzia\u0142aj\u0105ce poprzez nag\u0142e i powtarzaj\u0105ce si\u0119 akty zastraszania, maj\u0105ce na celu stworzenie klimatu napi\u0119cia spo\u0142ecznego, politycznego i religijnego.
            Zosta\u0142o to wyra\u017cone przez gangi, znane jako „cocche”, kt\u00f3re rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 w r\u00f3\u017cnych liczbach, przyjmuj\u0105c r\u00f3\u017cne nazwy od dzielnic, w kt\u00f3rych si\u0119 znajdowa\u0142y. Ich jedynym celem by\u0142o przeszkadzanie pasa\u017cerom, zn\u0119canie si\u0119 nad nimi, je\u015bli si\u0119 poskar\u017cyli, pope\u0142nianie nieprzyzwoitych czyn\u00f3w wobec kobiet i atakowanie niekt\u00f3rych odizolowanych \u017co\u0142nierzy lub dow\u00f3dc\u00f3w<\/em>. W rzeczywisto\u015bci nie by\u0142a to kwestia stowarzysze\u0144 przest\u0119pczych, ale raczej agregacji, tworzonych nie tylko przez Tury\u0144czyk\u00f3w, ale tak\u017ce przez imigrant\u00f3w: m\u0142odych ludzi w wieku od szesnastu do trzydziestu lat, kt\u00f3rzy gromadzili si\u0119 na spontanicznych spotkaniach, zw\u0142aszcza w godzinach wieczornych, daj\u0105c upust swoim napi\u0119ciom i frustracjom dnia. To w\u0142a\u015bnie w tej sytuacji w po\u0142owie XIX wieku rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 ksi\u0119dza Bosko. Nie byli to biedni ch\u0142opcy, przyjaciele i towarzysze dzieci\u0144stwa z jego ziemi Becchi w Castelnuovo, nie byli to dzielni m\u0142odzi m\u0119\u017cczy\u017ani z Chieri, ale „wilki, awanturnicy, \u0142obuzy” jego marze\u0144.
            To w\u0142a\u015bnie w tym \u015bwiecie konfliktu politycznego, w tej winnicy, w kt\u00f3rej obficie sieje si\u0119 chwast, na rynku m\u0142odych broni, wynaj\u0119tych do deprawacji, w\u015br\u00f3d tych m\u0142odych ludzi bez mi\u0142o\u015bci i niedo\u017cywionych na ciele i duszy, Ksi\u0105dz Bosko jest powo\u0142any do pracy. M\u0142ody ksi\u0105dz s\u0142ucha, wychodzi na ulice: widzi, jest poruszony, ale tak konkretny jak by\u0142, zakasuje r\u0119kawy; ci ch\u0142opcy potrzebuj\u0105 szko\u0142y, edukacji, katechizmu, wyszkolenia do pracy. Nie ma czasu do stracenia. S\u0105 m\u0142odzi: musz\u0105 nada\u0107 sens swojemu \u017cyciu, maj\u0105 prawo mie\u0107 czas i \u015brodki na nauk\u0119, na nauk\u0119 zawodu, ale tak\u017ce czas i przestrze\u0144, by by\u0107 szcz\u0119\u015bliwymi, by si\u0119 bawi\u0107.

Id\u017acie, rozejrzyjcie si\u0119!
<\/strong>            Siedz\u0105cy tryb \u017cycia z zawodu lub z wyboru, skomputeryzowany w my\u015bleniu i dzia\u0142aniu, grozi utrat\u0105 oryginalno\u015bci bycia<\/em>, dzielenia si\u0119, wzrastania razem<\/em>.
Ksi\u0105dz Bosko nie \u017cy\u0142 w epoce gotowych rozwi\u0105za\u0144: pozostawi\u0142 ludzko\u015bci pedagogi\u0119 towarzystwa<\/em>, duchow\u0105 i fizyczn\u0105 przyjemno\u015b\u0107 \u017cycia obok ch\u0142opca, ma\u0142ego w\u015br\u00f3d ma\u0142ych, ubogiego w\u015br\u00f3d ubogich, kruchego w\u015br\u00f3d kruchych.
            Ksi\u0105dz Cafasso, jego przyjaciel i przewodnik duchowy, zna\u0142 ksi\u0119dza Bosko, zna\u0142 jego gorliwo\u015b\u0107 o dusze, wyczuwa\u0142 jego pasj\u0119 do tej rzeszy ch\u0142opc\u00f3w; namawia\u0142 go, by wyszed\u0142 na ulice. Id\u017a, rozejrzyj si\u0119<\/em>. Od pierwszych niedziel kap\u0142an, kt\u00f3ry pochodzi\u0142 z rolnictwa, kap\u0142an, kt\u00f3ry nie zna\u0142 swojego ojca, wyszed\u0142, aby zobaczy\u0107 n\u0119dz\u0119 przedmie\u015b\u0107 miasta. By\u0142 zszokowany. Spotka\u0142 wielu m\u0142odzie\u0144c\u00f3w w r\u00f3\u017cnym wieku<\/em>, zezna\u0142 jego nast\u0119pca, ks. Rua, kt\u00f3rzy w\u0142\u00f3czyli si\u0119 po ulicach i placach, zw\u0142aszcza na obrze\u017cach miasta, bawi\u0105c si\u0119, awanturuj\u0105c, przeklinaj\u0105c, a nawet robi\u0105c gorsz\u0105ce rzeczy<\/em>.
            Wchodzi na place budowy, rozmawia z robotnikami, kontaktuje si\u0119 z pracodawcami; odczuwa emocje, kt\u00f3re naznacz\u0105 go do ko\u0144ca \u017cycia, kiedy spotyka tych ch\u0142opc\u00f3w. A czasami znajduje tych biednych „murarzy” le\u017c\u0105cych na ziemi w k\u0105cie ko\u015bcio\u0142a, zm\u0119czonych, sennych, niezdolnych do s\u0142uchania bezsensownych kaza\u0144 o ich w\u0142\u00f3cz\u0119gowskim \u017cyciu. By\u0107 mo\u017ce by\u0142o to jedyne miejsce, w kt\u00f3rym mogli znale\u017a\u0107 troch\u0119 ciep\u0142a po ca\u0142ym dniu trudu, zanim wyruszyli w poszukiwaniu miejsca na sp\u0119dzenie nocy. Wchodzili do sklep\u00f3w, w\u0119drowali po targowiskach, odwiedzali rogi ulic, gdzie by\u0142o wielu \u017cebrz\u0105cych ch\u0142opc\u00f3w. Wsz\u0119dzie \u017ale ubrani i niedo\u017cywieni ch\u0142opcy; jest \u015bwiadkiem scen nadu\u017cy\u0107 i wykrocze\u0144, kt\u00f3rych bohaterami s\u0105 zawsze ch\u0142opcy.
            Po kilku latach przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 z ulic do wi\u0119zie\u0144. Przez dwadzie\u015bcia nieprzerwanych i wytrwa\u0142ych lat odwiedza\u0142em kr\u00f3lewskie wi\u0119zienia w Turynie, a zw\u0142aszcza wi\u0119zienia senatorskie; potem nadal tam chodzi\u0142em, ale ju\u017c nie regularnie…<\/em> (MB XV, 705).
            Ile\u017c nieporozumie\u0144 na pocz\u0105tku! Ile obelg! W tym miejscu sutanna by\u0142a nie na miejscu, by\u0107 mo\u017ce uto\u017csamiana z jakim\u015b \u017ale szanowanym prze\u0142o\u017conym. Zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do tych „wilk\u00f3w”, w\u015bciek\u0142ych i nieufnych; s\u0142ucha\u0142 ich opowie\u015bci, ale przede wszystkim uczyni\u0142 ich cierpienie swoim.
            Zrozumia\u0142 dramat tych ch\u0142opc\u00f3w: sprytni wyzyskiwacze wepchn\u0119li ich do tych cel. I sta\u0142 si\u0119 ich przyjacielem. Jego prosty i ludzki spos\u00f3b bycia przywr\u00f3ci\u0142 ka\u017cdemu z nich godno\u015b\u0107 i szacunek.
            Trzeba by\u0142o co\u015b zrobi\u0107 i to szybko; trzeba by\u0142o wymy\u015bli\u0107 inny system, by stan\u0105\u0107 po stronie tych, kt\u00f3rzy zb\u0142\u0105dzili. Kiedy pozwala\u0142 mu na to czas, sp\u0119dza\u0142 ca\u0142e dnie w wi\u0119zieniach. W ka\u017cd\u0105 sobot\u0119 chodzi\u0142 tam z pe\u0142nymi workami, raz tytoniu, raz bochenk\u00f3w chleba, ale w szczeg\u00f3lno\u015bci w celu troski o m\u0142odych… aby im pom\u00f3c, zaprzyja\u017ani\u0107 si\u0119 z nimi, a tym samym zach\u0119ci\u0107 ich do przyj\u015bcia do oratorium, kiedy mieli szcz\u0119\u015bcie opu\u015bci\u0107 miejsce zatracenia<\/em> „. (MB II, 173)
            Do Generala<\/em> – Domu Poprawczego otwartego w Turynie 12 kwietnia 1845 r., przychodzili – jak stwierdzono w regulaminie Domu Karnego – m\u0142odzi gromadzeni i kierowani metod\u0105 wsp\u00f3lnej pracy, ciszy i nocnej segregacji w specjalnych celach, skazywani na kar\u0119 poprawcz\u0105 za dzia\u0142anie bez rozeznania podczas pope\u0142nianego przest\u0119pstwa oraz m\u0142odzi ludzie wspierani w wi\u0119zieniu z mi\u0142o\u015bci ojcowskiej<\/em>. Taki by\u0142 kontekst niezwyk\u0142ej wycieczki do Stupinigi zorganizowanej przez samego ksi\u0119dza Bosko, za zgod\u0105 ministra spraw wewn\u0119trznych Urbano Rattazziego, bez stra\u017cy, opartej jedynie na wzajemnym zaufaniu, zaanga\u017cowaniu sumienia i fascynacji wychowawcy. Chcia\u0142 pozna\u0107 „pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego pa\u0144stwo nie ma wp\u0142ywu na tych m\u0142odych”, kt\u00f3ry mia\u0142 on sam. Si\u0142a, kt\u00f3r\u0105 mamy, jest si\u0142\u0105 moraln\u0105: w przeciwie\u0144stwie do pa\u0144stwa, kt\u00f3re wie tylko, jak rozkazywa\u0107 i kara\u0107, m\u00f3wimy przede wszystkim do serca m\u0142odzie\u017cy, a nasze s\u0142owo jest s\u0142owem Bo\u017cym<\/em>.
            Znaj\u0105c system \u017cycia przyj\u0119ty w Generala<\/em>, wyzwanie rzucone przez m\u0142odego piemonckiego ksi\u0119dza nabiera niewiarygodnej warto\u015bci: poprosi\u0107 o dzie\u0144 \u201eprzepustki” dla wszystkich m\u0142odych wi\u0119\u017ani\u00f3w. To by\u0142o szale\u0144stwo i taka by\u0142a pro\u015bba Ksi\u0119dza Bosko. Uzyska\u0142 pozwolenie wiosn\u0105 1855 roku. Ca\u0142o\u015b\u0107 zorganizowa\u0142 sam ksi\u0105dz Bosko, z pomoc\u0105 samych ch\u0142opc\u00f3w. Zgoda, jak\u0105 otrzyma\u0142 od ministra Rattazziego, by\u0142a z pewno\u015bci\u0105 oznak\u0105 szacunku i zaufania dla m\u0142odego kap\u0142ana. Do\u015bwiadczenie wyprowadzenia ch\u0142opc\u00f3w z tego zak\u0142adu poprawczego w ca\u0142kowitej wolno\u015bci i sprowadzenia ich wszystkich z powrotem do wi\u0119zienia, pomimo tego, co zwykle mia\u0142o miejsce wewn\u0105trz struktury wi\u0119ziennej, jest niezwyk\u0142e. Jest to triumf apelu do zaufania i sumienia, jest to testowanie idei, do\u015bwiadczenia, kt\u00f3re poprowadzi go przez ca\u0142e \u017cycie, aby postawi\u0107 na zasoby ukryte w sercach tak wielu m\u0142odych ludzi skazanych na nieodwracaln\u0105 marginalizacj\u0119.

Do<\/strong>przodu i w zakasanych r\u0119kawach<\/strong>
            Nawet dzisiaj, w innym kontek\u015bcie kulturowym i spo\u0142ecznym, intuicje ksi\u0119dza Bosko wcale nie maj\u0105 formy przestarza\u0142ych, ale nadal pozostaj\u0105 proaktywne. Przede wszystkim w dynamice resocjalizacji m\u0142odych, kt\u00f3rzy weszli w obieg karny, zaskakuje duch pomys\u0142owo\u015bci w tworzeniu dla nich konkretnych mo\u017cliwo\u015bci pracy.
            Dzi\u015b mamy problem z oferowaniem mo\u017cliwo\u015bci zatrudnienia naszym nieletnim zagro\u017conym. Ci, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 w sektorze spo\u0142ecznym, wiedz\u0105, jak trudno jest przezwyci\u0119\u017cy\u0107 biurokratyczne mechanizmy i narz\u0119dzia, aby zrealizowa\u0107, na przyk\u0142ad, proste dotacje na prac\u0119 dla nieletnich. Dzi\u0119ki zwinnym formu\u0142om i strukturom, ksi\u0119dzu Bosko uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107 rodzaj powierzenia<\/em> ch\u0142opc\u00f3w pracodawcom, pod opiek\u0105 wychowawcz\u0105 gwaranta.
            Pierwsze lata \u017cycia kap\u0142a\u0144skiego i apostolskiego ksi\u0119dza Bosko by\u0142y naznaczone ci\u0105g\u0142ym poszukiwaniem w\u0142a\u015bciwego sposobu na wyci\u0105gni\u0119cie ch\u0142opc\u00f3w i m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn z niebezpiecze\u0144stwa ulicy. Plany by\u0142y jasne w jego umy\u015ble, tak jak zakorzeniona w jego umy\u015ble i duszy by\u0142a metoda wychowawcza. Nie biciem, ale \u0142agodno\u015bci\u0105<\/em>. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c przekonany, \u017ce przemiana wilk\u00f3w w baranki nie jest \u0142atwym zadaniem. Ale mia\u0142 po swojej stronie Opatrzno\u015b\u0107 Bo\u017c\u0105.
            A kiedy stawa\u0142 w obliczu bezpo\u015brednich problem\u00f3w, nigdy si\u0119 nie wycofywa\u0142. Nie by\u0142 typem, kt\u00f3ry dyskutowa\u0142<\/em> o socjologicznej kondycji nieletnich, nie by\u0142 te\u017c kap\u0142anem politycznych czy formalnych kompromis\u00f3w; by\u0142 \u015bwi\u0119ty w swoich dobrych intencjach, ale by\u0142 bardzo wytrwa\u0142y i konkretny w ich realizacji. Mia\u0142 wielk\u0105 gorliwo\u015b\u0107 o zbawienie m\u0142odzie\u017cy i nie by\u0142o przeszk\u00f3d, kt\u00f3re mog\u0142yby uwarunkowa\u0107 t\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 pasj\u0119, kt\u00f3ra wyznacza\u0142a ka\u017cdy krok i przerywa\u0142a ka\u017cd\u0105 godzin\u0119 jego dnia.
Spotyka\u0107 w wi\u0119zieniach t\u0142umy m\u0142odzie\u017cy, a nawet dzieci w wieku od dwunastu do osiemnastu lat, wszystkich zdrowych, krzepkich i o rozbudzonej pomys\u0142owo\u015bci; widzie\u0107 ich tam bezczynnych i pogryzionych przez owady, walcz\u0105cych o duchowy i doczesny chleb, odpokutowuj\u0105cych w tych miejscach kary za grzechy wczesnej deprawacji, przera\u017ca m\u0142odego kap\u0142ana. Widzi w tych nieszcz\u0119\u015bnikach uosobienie ha\u0144by ojczyzny, ha\u0144by rodziny, ha\u0144by samych siebie; przede wszystkim widzi dusze odkupione i dotkni\u0119te krwi\u0105 Boga cierpi\u0105cego, tkwi\u0105ce w wadach i w najwi\u0119kszym niebezpiecze\u0144stwie wiecznego zatracenia. Kto wie, czy gdyby mieli PRZYJACIELA, kt\u00f3ry z mi\u0142o\u015bci\u0105 opiekowa\u0142by si\u0119 nimi, pomaga\u0142 im i poucza\u0142 ich o religii w dni \u015bwi\u0105teczne, kto wie, czy nie uchroniliby si\u0119 przed z\u0142em i ruin\u0105 i czy nie unikn\u0119liby przychodzenia i powracania do tych miejsc nieszcz\u0119\u015bcia? Z pewno\u015bci\u0105 przynajmniej liczba tych ma\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w zosta\u0142aby znacznie zmniejszona<\/em>. (MB II, 63)
            Zakasa\u0142 r\u0119kawy i odda\u0142 si\u0119 cia\u0142em i dusz\u0105 zapobieganiu temu z\u0142u; da\u0142 ca\u0142y sw\u00f3j wk\u0142ad, swoje do\u015bwiadczenie, ale przede wszystkim swoj\u0105 wnikliwo\u015b\u0107 w podejmowaniu w\u0142asnych inicjatyw lub inicjatyw innych stowarzysze\u0144. To w\u0142a\u015bnie zwolnienie z wi\u0119zienia zaniepokoi\u0142o zar\u00f3wno rz\u0105d, jak i prywatne \u201estowarzyszenia\u201d. To w\u0142a\u015bnie w 1846 r. utworzono autoryzowan\u0105 przez rz\u0105d struktur\u0119 stowarzyszeniow\u0105, kt\u00f3ra przypomina\u0142a, przynajmniej w swoich intencjach i pod pewnymi wzgl\u0119dami, to, co dzieje si\u0119 dzisiaj we w\u0142oskim systemie karnym dla nieletnich. Nazwano j\u0105 Kr\u00f3lewskim Towarzystwem Patronatu nad M\u0142odymi Lud\u017ami Zwolnionymi z Domu Edukacji Poprawczej<\/em>. Jego celem by\u0142o wspieranie m\u0142odych ludzi zwolnionych z Generali<\/em>.
            Uwa\u017cna lektura statutu prowadzi nas z powrotem do niekt\u00f3rych \u015brodk\u00f3w karnych, kt\u00f3re s\u0105 obecnie przewidziane jako \u015brodki alternatywne dla wi\u0119zienia.
            Cz\u0142onkowie Towarzystwa dzielili si\u0119 na „dzia\u0142aj\u0105cych”, kt\u00f3rzy przyjmowali urz\u0105d opiekun\u00f3w, „cz\u0142onk\u00f3w p\u0142ac\u0105cych” i „dzia\u0142aj\u0105cych cz\u0142onk\u00f3w p\u0142ac\u0105cych”. Ksi\u0105dz Bosko by\u0142 „cz\u0142onkiem dzia\u0142aj\u0105cym” Ksi\u0105dz Bosko przyj\u0105\u0142 kilku, ale ze zniech\u0119caj\u0105cymi wynikami. By\u0107 mo\u017ce to w\u0142a\u015bnie te niepowodzenia sprawi\u0142y, \u017ce zdecydowa\u0142 si\u0119 poprosi\u0107 w\u0142adze o wys\u0142anie ch\u0142opc\u00f3w w spos\u00f3b prewencyjny.
            Nie jest tutaj wa\u017cne, aby zajmowa\u0107 si\u0119 relacj\u0105 mi\u0119dzy ksi\u0119dzem Bosko, domami poprawczymi i s\u0142u\u017cbami pomocniczymi, ale raczej przypomnienie uwagi, jak\u0105 \u015awi\u0119ty po\u015bwi\u0119ci\u0142 tej grupie nieletnich. Ksi\u0105dz Bosko zna\u0142 serca m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn z Generali<\/em>, ale przede wszystkim mia\u0142 na my\u015bli co\u015b wi\u0119cej ni\u017c pozostawanie oboj\u0119tnym na moraln\u0105 i ludzk\u0105 degradacj\u0119 tych biednych i nieszcz\u0119\u015bliwych wi\u0119\u017ani\u00f3w. Kontynuowa\u0142 swoj\u0105 misj\u0119: nie porzuci\u0142 ich: Odk\u0105d rz\u0105d otworzy\u0142 ten zak\u0142ad karny i powierzy\u0142 jego kierownictwo Towarzystwu \u015awi\u0119tego Piotra w Okowach, Ksi\u0105dz Bosko m\u00f3g\u0142 od czasu do czasu odwiedza\u0107 tych biednych m\u0142odych ludzi <\/em>[…]. Za zgod\u0105 dyrektora wi\u0119zie\u0144 uczy\u0142 ich katechizmu, g\u0142osi\u0142 im kazania, s\u0142ucha\u0142 ich spowiedzi i wiele razy bawi\u0142 si\u0119 z nimi podczas rekreacji, tak jak robi\u0142 to ze swoimi synami z Oratorium<\/em> (BS 1882, n. 11, s. 180).
            Zainteresowanie ksi\u0119dza Bosko m\u0142odymi w trudnej sytuacji koncentrowa\u0142o si\u0119 z czasem w Oratorium, prawdziwym wyrazie pedagogiki prewencyjnej i resocjalizacyjnej, b\u0119d\u0105cej otwart\u0105 i wielofunkcyjn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Ksi\u0105dz Bosko mia\u0142 bezpo\u015bredni kontakt z k\u0142\u00f3tliw\u0105, agresywn\u0105 m\u0142odzie\u017c\u0105, ocieraj\u0105c\u0105 si\u0119 o przest\u0119pczo\u015b\u0107 oko\u0142o 1846-50 roku. S\u0105 to spotkania z bandami, gangami lub grupami osiedlowymi b\u0119d\u0105cymi w sta\u0142ym konflikcie. Historia opowiada o czternastoletnim ch\u0142opcu, synu pijaka i antyklerykalnego ojca, kt\u00f3ry, b\u0119d\u0105c w Oratorium w 1846 r., rzuca si\u0119 na o\u015blep w r\u00f3\u017cne zaj\u0119cia rekreacyjne, ale odmawia uczestnictwa w nabo\u017ce\u0144stwach, poniewa\u017c zgodnie z naukami ojca nie chce sta\u0107 si\u0119 „sple\u015bnia\u0142ym i krety\u0144skim”. Ksi\u0105dz Bosko zafascynowa\u0142 go tolerancj\u0105 i cierpliwo\u015bci\u0105, co sprawi\u0142o, \u017ce w kr\u00f3tkim czasie zmieni\u0142 swoje zachowanie.
            Ksi\u0105dz Bosko by\u0142 r\u00f3wnie\u017c zainteresowany podj\u0119ciem si\u0119 zarz\u0105dzania instytucjami resocjalizacyjnymi i poprawczymi. Propozycje w tym wzgl\u0119dzie pochodzi\u0142y z r\u00f3\u017cnych stron. By\u0142y pewne pr\u00f3by i kontakty, ale projekty i propozycje porozumie\u0144 spe\u0142z\u0142y na niczym. Wszystko to wystarczy, aby pokaza\u0107, jak bardzo Ksi\u0119dzu Bosko le\u017ca\u0142 na sercu problem wyrzutk\u00f3w spo\u0142ecznych. A je\u015bli pojawia\u0142 si\u0119 op\u00f3r, to zawsze wynika\u0142 on z trudno\u015bci w stosowaniu systemu prewencyjnego. Wsz\u0119dzie tam, gdzie znajdowa\u0142 „mieszank\u0119” systemu represyjnego i prewencyjnego, kategorycznie odmawia\u0142, podobnie jak jasno odrzuca\u0142 wszelkie denominacje lub struktury, kt\u00f3re przywraca\u0142y ide\u0119 „poprawczaka”. Uwa\u017cna lektura tych pr\u00f3b ujawnia fakt, \u017ce ksi\u0105dz Bosko nigdy nie odm\u00f3wi\u0142 pomocy ch\u0142opcu w trudnej sytuacji, ale by\u0142 przeciwny zarz\u0105dzaniu instytutami, domami poprawczymi lub kierowaniu dzie\u0142ami o oczywistym kompromisie edukacyjnym.
            Bardzo interesuj\u0105ca jest rozmowa, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce mi\u0119dzy ksi\u0119dzem Bosko a Crispim [Francesco Crispi \u2013 \u00f3wczesny minister spraw wewn\u0119trznych \u2013 przyp. t\u0142um.] w Rzymie w lutym 1878 roku. Crispi poprosi\u0142 ksi\u0119dza Bosko o wiadomo\u015bci na temat post\u0119p\u00f3w jego pracy, a w szczeg\u00f3lno\u015bci m\u00f3wi\u0142 o systemach edukacyjnych. Ubolewa\u0142 nad niepokojami, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w zak\u0142adach karnych. By\u0142a to rozmowa, w kt\u00f3rej minister by\u0142 zafascynowany analiz\u0105 ksi\u0119dza Bosko; poprosi\u0142 go nie tylko o rad\u0119, ale tak\u017ce o program dla tych dom\u00f3w poprawczych (MB XIII, 483).
            Odpowiedzi i propozycje ksi\u0119dza Bosko spotka\u0142y si\u0119 z sympati\u0105, ale nie z pozytywn\u0105 odpowiedzi\u0105: rozd\u017awi\u0119k mi\u0119dzy \u015bwiatem religijnym i politycznym by\u0142 silny. Ksi\u0105dz Bosko wyrazi\u0142 swoj\u0105 opini\u0119, wskazuj\u0105c r\u00f3\u017cne kategorie ch\u0142opc\u00f3w: \u0142obuz\u00f3w, rozproszonych i dobrych. Dla \u015bwi\u0119tego wychowawcy istnia\u0142a nadzieja na sukces dla wszystkich, nawet dla \u201e\u0142obuz\u00f3w\u201d, jak w\u00f3wczas okre\u015bla\u0142 ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rych dzi\u015b nazywamy zagro\u017conymi.
Niech nie stan\u0105 si\u0119 gorsi<\/em>. … Z czasem pozwol\u0105, aby nabyte dobre zasady przynios\u0142y p\u00f3\u017aniej efekt… jednak wielu ogranicza si\u0119 do rozumu<\/em>. Jest to wyra\u017ana odpowied\u017a i by\u0107 mo\u017ce najbardziej interesuj\u0105ca.
            Po wspomnieniu o r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy dwoma systemami edukacyjnymi, okre\u015bla, kt\u00f3re dzieci nale\u017cy uzna\u0107 za zagro\u017cone: te, kt\u00f3re wyje\u017cd\u017caj\u0105 do innych miast w poszukiwaniu pracy, te, kt\u00f3rych rodzice nie mog\u0105 lub nie chc\u0105 si\u0119 nimi opiekowa\u0107, w\u0142\u00f3cz\u0119dzy, kt\u00f3rzy wpadaj\u0105 w r\u0119ce bezpiecze\u0144stwa publicznego.<\/em> Wskazuje na niezb\u0119dne i mo\u017cliwe \u015brodki: \u015bwi\u0105teczne ogrody rekreacyjne tygodniowa opieka nad osobami zatrudnionymi w hospicjach i domach opieki ze sztuk\u0105 i rzemios\u0142em oraz z koloniami rolniczymi<\/em>.
            Nie proponuje bezpo\u015bredniego zarz\u0105dzania instytucjami edukacyjnymi przez rz\u0105d, ale odpowiednie wsparcie w zakresie budynk\u00f3w, wyposa\u017cenia i dotacji finansowych oraz przedstawia wersj\u0119 systemu prewencyjnego, kt\u00f3ra zachowuje podstawowe elementy, bez wyra\u017anego odniesienia religijnego. Poza tym pedagogika serca nie mog\u0142a ignorowa\u0107 problem\u00f3w spo\u0142ecznych, psychologicznych i religijnych.
            Ksi\u0105dz Bosko przypisuje ich b\u0142\u0119dne prowadzenie nieobecno\u015bci Boga, niepewno\u015bci zasad moralnych, zepsuciu serca, za\u0107mieniu umys\u0142u, niezdolno\u015bci i niedba\u0142o\u015bci doros\u0142ych, zw\u0142aszcza rodzic\u00f3w, niszcz\u0105cemu wp\u0142ywowi spo\u0142ecze\u0144stwa i celowemu negatywnemu dzia\u0142aniu „z\u0142ych towarzyszy” lub braku odpowiedzialno\u015bci wychowawc\u00f3w.
            Ksi\u0105dz Bosko stawia na pozytywy: wol\u0119 \u017cycia, zami\u0142owanie do pracy, ponowne odkrycie rado\u015bci, solidarno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105, ducha rodzinnego, zdrow\u0105 zabaw\u0119.<\/p>\n\n\n\n

(ci\u0105g dalszy nast\u0105pi)<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

            ks. Alfonso Alfano, sdb<\/em><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na drogach serca            Ksi\u0105dz Bosko p\u0142aka\u0142 na widok ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy trafili do wi\u0119zienia. Tak wczoraj,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":28830,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":13,"footnotes":""},"categories":[470],"tags":[1718,2047,2196,2576,2048,2618,1964],"class_list":["post-28838","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-refleksje","tag-charyzmat-salezjanski","tag-chlopaki","tag-edukacja","tag-ksiadz-bosko","tag-mlodziez","tag-swiadkowie","tag-zbawienie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28838","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28838"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28838\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51093,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28838\/revisions\/51093"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28830"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}