{"id":28507,"date":"2024-05-25T20:26:51","date_gmt":"2024-05-25T20:26:51","guid":{"rendered":"https:\/\/exciting-knuth.178-32-140-152.plesk.page\/?p=28507"},"modified":"2024-05-26T14:49:26","modified_gmt":"2024-05-26T14:49:26","slug":"franciszek-salezy-student-uniwersytetu-w-padwie-1-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/nasi-swieci\/franciszek-salezy-student-uniwersytetu-w-padwie-1-2\/","title":{"rendered":"Franciszek Salezy, student uniwersytetu w Padwie (1\/2)"},"content":{"rendered":"\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Franciszek uda\u0142 si\u0119 do Padwy, miasta nale\u017c\u0105cego do Republiki Weneckiej, w pa\u017adzierniku 1588 r., w towarzystwie swojego brata kadeta Gallois, dwunastoletniego ch\u0142opca, kt\u00f3ry mia\u0142 studiowa\u0107 u jezuit\u00f3w, oraz ich wiernego wychowawcy, ks. D\u00e9age. Pod koniec XVI wieku wydzia\u0142 prawa Uniwersytetu Padewskiego cieszy\u0142 si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 popularno\u015bci\u0105, przewy\u017cszaj\u0105c\u0105 nawet s\u0142ynne <em>Studium<\/em> w Bolonii. Franciszek Salezy, wyg\u0142aszaj\u0105c swoje <em>Przem\u00f3wienie dzi\u0119kczynne<\/em> po promocji doktorskiej, wpl\u00f3t\u0142 jego pochwa\u0142\u0119 w form\u0119 dytyrambiczn\u0105:<br><br><em>Do tego czasu nie po\u015bwi\u0119ci\u0142em \u017cadnej pracy \u015bwi\u0119tej i \u015bwi\u0119tej nauce prawa: ale kiedy potem postanowi\u0142em po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 takim studiom, nie musia\u0142em absolutnie szuka\u0107, gdzie si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 lub dok\u0105d si\u0119 uda\u0107; to kolegium padewskie natychmiast przyci\u0105gn\u0119\u0142o mnie swoj\u0105 s\u0142aw\u0105 i, dzi\u0119ki najbardziej sprzyjaj\u0105cych warunk\u00f3w, w rzeczywisto\u015bci w tym czasie mia\u0142o doktor\u00f3w i s\u0142uchaczy, jakich nigdy nie mia\u0142o i nigdy nie b\u0119dzie mia\u0142o wi\u0119kszych.<br><\/em><br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cokolwiek by nie powiedzia\u0142, pewne jest, \u017ce decyzja o studiowaniu prawa nie wysz\u0142a od niego, ale zosta\u0142a mu narzucona przez ojca. Inne powody mog\u0142y dzia\u0142a\u0107 na korzy\u015b\u0107 Padwy, a mianowicie zapotrzebowanie senatu dwuj\u0119zycznego pa\u0144stwa na s\u0119dzi\u00f3w o podw\u00f3jnej kulturze, francuskiej i w\u0142oskiej.<br><br><strong>W ojczy\u017anie humanizmu<br><\/strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Przekraczaj\u0105c Alpy po raz pierwszy, Franciszek Salezy postawi\u0142 stop\u0119 w ojczy\u017anie humanizmu. W Padwie m\u00f3g\u0142 podziwia\u0107 nie tylko pa\u0142ace i ko\u015bcio\u0142y, zw\u0142aszcza bazylik\u0119 \u015bw. Antoniego, ale tak\u017ce freski Giotta, dzie\u0142a Donatella, obrazy Mantegni i freski Tycjana. Jego pobyt na P\u00f3\u0142wyspie Apeni\u0144skim pozwoli\u0142 mu r\u00f3wnie\u017c pozna\u0107 kilka miast sztuki, w szczeg\u00f3lno\u015bci Wenecj\u0119, Mediolan i Turyn.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Na poziomie literackim nie m\u00f3g\u0142 nie mie\u0107 kontaktu z niekt\u00f3rymi z najbardziej znanych dzie\u0142. Czy mia\u0142 w r\u0119ku <em>Bosk\u0105 komedi\u0119<\/em> Dantego Alighieri, wiersze Petrarki, prekursora humanizmu i pierwszego poety swoich czas\u00f3w, powie\u015bci Boccaccia, za\u0142o\u017cyciela w\u0142oskiej prozy, <em>Orlando furioso<\/em> Ariosto lub <em>Gerusalemme liberata<\/em> Tasso? Preferowa\u0142 literatur\u0119 duchow\u0105, w szczeg\u00f3lno\u015bci pobo\u017cn\u0105 lektur\u0119 <em>Walka duchowa<\/em> Warzy\u0144ca Scupoliego. Przyznawa\u0142 skromnie: &#8222;Nie s\u0105dz\u0119, abym m\u00f3wi\u0142 perfekcyjnie po w\u0142osku&#8221;.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; W Padwie Franciszek mia\u0142 szcz\u0119\u015bcie spotka\u0107 wybitnego jezuit\u0119 w osobie ojca Antonio Possevino. Ten &#8222;w\u0119drowny humanista o epickim \u017cyciu&#8221;, kt\u00f3remu papie\u017c powierzy\u0142 misje dyplomatyczne w Szwecji, Danii, Rosji, Polsce i Francji, zamieszka\u0142 na sta\u0142e w Padwie na kr\u00f3tko przed przybyciem Franciszka. Sta\u0142 si\u0119 jego kierownikiem duchowym i przewodnikiem w studiach i poznawaniu \u015bwiata.<br><br><strong>Uniwersytet w Padwie<br><\/strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Za\u0142o\u017cony w 1222 r. Uniwersytet Padewski by\u0142 najstarszym uniwersytetem we W\u0142oszech po Bolonii, kt\u00f3rego by\u0142 fili\u0105. Z powodzeniem naucza\u0142 nie tylko prawa, uwa\u017canego za <em>scientia scientiarum<\/em>, ale tak\u017ce teologii, filozofii i medycyny. Oko\u0142o 1500 student\u00f3w pochodzi\u0142o z ca\u0142ej Europy i nie wszyscy byli katolikami, co czasami prowadzi\u0142o do zmartwie\u0144 i niepokoj\u00f3w.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Konflikty by\u0142y cz\u0119ste, czasem krwawe. Jedn\u0105 z ulubionych niebezpiecznych zabaw by\u0142o &#8222;polowanie padewskie&#8221;. Franciszek Salezy pewnego dnia opowiedzia\u0142 przyjacielowi, Jean-Pierre Camusowi, &#8222;\u017ce pewien student, po uderzeniu mieczem w nieznajomego, schroni\u0142 si\u0119 u kobiety, kt\u00f3ra, jak si\u0119 okaza\u0142o, by\u0142a matk\u0105 tego, kt\u00f3rego w\u0142a\u015bnie zamordowa\u0142&#8221;. On sam, kt\u00f3ry nie obywa\u0142 si\u0119 bez miecza, pewnego dnia zosta\u0142 wci\u0105gni\u0119ty w b\u00f3jk\u0119 przez koleg\u00f3w ze studi\u00f3w, kt\u00f3rzy ocenili jego \u0142agodno\u015b\u0107 jako form\u0119 tch\u00f3rzostwa.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Zar\u00f3wno profesorowie, jak i studenci doceniali przys\u0142owiowe<em> patavinam libertatem<\/em>, kt\u00f3re opr\u00f3cz kultywowania intelektualnych poszukiwa\u0144, sk\u0142ania\u0142o r\u00f3wnie\u017c spor\u0105 liczb\u0119 student\u00f3w do &#8222;trzepotania&#8221; poprzez oddawanie si\u0119 dobremu \u017cyciu. Nawet najbli\u017csi Franciszkowi studenci nie byli wzorem cn\u00f3t. Wdowa po jednym z nich opowiada\u0142a p\u00f3\u017aniej malowniczym j\u0119zykiem, jak jej przysz\u0142y m\u0105\u017c wystawi\u0142 wraz z kilkoma wsp\u00f3lnikami fars\u0119 w z\u0142ym gu\u015bcie, kt\u00f3ra mia\u0142a rzuci\u0107 Franciszka w ramiona &#8222;n\u0119dznej dziwki&#8221;.<br><br><strong>Studia prawnicze<br><\/strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; W pos\u0142usze\u0144stwie swojemu ojcu, Franciszek odwa\u017cnie po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 studiowaniu prawa cywilnego, do kt\u00f3rego chcia\u0142 doda\u0107 prawo ko\u015bcielne, co uczyni\u0142oby go przysz\u0142ym doktorem <em>in utroque jure<\/em>. Studium prawa obejmowa\u0142o r\u00f3wnie\u017c studium prawoznawstwa, kt\u00f3re jest &#8222;nauk\u0105, za pomoc\u0105 kt\u00f3rej prawo jest zarz\u0105dzane&#8221;.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Studia koncentrowa\u0142y si\u0119 na \u017ar\u00f3d\u0142ach prawa, czyli staro\u017cytnym prawie rzymskim, zebranym i zinterpretowanym w VI wieku przez prawnik\u00f3w cesarza Justyniana. Przez ca\u0142e \u017cycie pami\u0119ta\u0142 definicj\u0119 sprawiedliwo\u015bci, przeczytan\u0105 na pocz\u0105tku <em>Digesto<\/em>: &#8222;wieczna, silna i sta\u0142a wola oddania ka\u017cdemu tego, co mu si\u0119 nale\u017cy&#8221;.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Analizuj\u0105c notatniki Franciszka, mo\u017cemy zidentyfikowa\u0107 niekt\u00f3re z jego reakcji na pewne prawa. W pe\u0142ni zgadza si\u0119 z tytu\u0142em Kodeksu, kt\u00f3ry otwiera seri\u0119 praw: <em>O Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej i Wierze katolickiej<\/em>, oraz z obron\u0105, kt\u00f3ra nast\u0119puje bezpo\u015brednio po nim: <em>Nikt nie powinien mie\u0107 prawa do publicznego omawiania tych praw<\/em>. &#8222;Ten tytu\u0142&#8221;, zauwa\u017cy\u0142, &#8222;jest cenny, powiedzia\u0142bym wznios\u0142y i godny cz\u0119stego czytania przeciwko reformatorom, znawcom i politykom&#8221;.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Wykszta\u0142cenie prawnicze Franciszka Salezego opiera\u0142o si\u0119 na fundamencie, kt\u00f3ry w tamtym czasie wydawa\u0142 si\u0119 niepodwa\u017calny. Dla katolik\u00f3w jego czas\u00f3w &#8222;tolerowanie&#8221; protestantyzmu nie mog\u0142o mie\u0107 innego znaczenia ni\u017c bycie wsp\u00f3\u0142winnym b\u0142\u0119du; st\u0105d potrzeba walki z nim i to wszelkimi \u015brodkami, tak\u017ce tymi przewidzianymi przez obowi\u0105zuj\u0105ce prawo. W \u017cadnym wypadku nie mo\u017cna by\u0142o pogodzi\u0107 si\u0119 z obecno\u015bci\u0105 herezji, kt\u00f3ra jawi\u0142a si\u0119 nie tylko jako b\u0142\u0105d na p\u0142aszczy\u017anie wiary, ale tak\u017ce jako \u017ar\u00f3d\u0142o podzia\u0142\u00f3w i niepokoj\u00f3w w chrze\u015bcija\u0144stwie. W zapale swoich dwudziestu lat Franciszek Salezy podziela\u0142 ten pogl\u0105d.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ale ten zapa\u0142 mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c woln\u0105 r\u0119k\u0119 wobec tych, kt\u00f3rzy faworyzowali niesprawiedliwo\u015b\u0107 i prze\u015bladowania, poniewa\u017c w odniesieniu do tytu\u0142u XXVI ksi\u0119gi III napisa\u0142: &#8222;Jest tak cenne jak z\u0142oto i godne napisania wielkimi literami dziewi\u0105tego prawa, kt\u00f3re stanowi: Niech krewni ksi\u0119cia zostan\u0105 ukarani ogniem, je\u015bli prze\u015bladuj\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w prowincji&#8221;.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; P\u00f3\u017aniej Franciszek odwo\u0142a si\u0119 do tego, kt\u00f3rego nazwa\u0142 &#8222;naszym Justynianem&#8221;, aby pot\u0119pi\u0107 powolno\u015b\u0107 wymiaru sprawiedliwo\u015bci ze strony s\u0119dziego, kt\u00f3ry &#8222;usprawiedliwia si\u0119, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na tysi\u0105c powod\u00f3w zwi\u0105zanych ze zwyczajem, stylem, teori\u0105, praktyk\u0105 i ostro\u017cno\u015bci\u0105&#8221;. W swoich wyk\u0142adach na temat prawa ko\u015bcielnego studiowa\u0142 zbi\u00f3r praw, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej wykorzysta, w szczeg\u00f3lno\u015bci te \u015bredniowiecznego kanonisty Gratianusa, mi\u0119dzy innymi w celu wykazania, \u017ce biskup Rzymu jest &#8222;prawdziwym nast\u0119pc\u0105 \u015bwi\u0119tego Piotra i g\u0142ow\u0105 Ko\u015bcio\u0142a wojuj\u0105cego&#8221;, a zakonnicy i zakonnice musz\u0105 by\u0107 &#8222;poddani pos\u0142usze\u0144stwu biskup\u00f3w&#8221;.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Przegl\u0105daj\u0105c odr\u0119czne notatki sporz\u0105dzone przez Franciszka podczas jego pobytu w Padwie, uderza niezwykle schludny charakter pisma. Przeszed\u0142 od pisma gotyckiego, wci\u0105\u017c u\u017cywanego w Pary\u017cu, do nowoczesnego pisma humanist\u00f3w.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; W ko\u0144cu jednak studia prawnicze musia\u0142y go nieco znudzi\u0107. W upalny letni dzie\u0144, w obliczu zimnego stylu praw i ich oddalenia w czasie, napisa\u0142, rozczarowany, ten komentarz: &#8222;Poniewa\u017c te sprawy s\u0105 stare, nie wydawa\u0142o si\u0119 op\u0142acalne po\u015bwi\u0119canie si\u0119 ich badaniu w t\u0119 kanikularn\u0105 pogod\u0119, kt\u00f3ra jest zbyt gor\u0105ca, aby wygodnie zajmowa\u0107 si\u0119 zimnymi i ch\u0142odnymi dyskusjami&#8221;.<br><br><strong>Studia teologiczne i kryzys intelektualny<br><\/strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Po\u015bwi\u0119caj\u0105c si\u0119 studiom prawniczym, Franciszek nadal interesowa\u0142 si\u0119 teologi\u0105. Wed\u0142ug jego siostrze\u0144ca, kiedy \u015bwie\u017co przyby\u0142 do Padwy, &#8222;zabra\u0142 si\u0119 do pracy z ca\u0142\u0105 mo\u017cliw\u0105 staranno\u015bci\u0105 i umie\u015bci\u0142 na m\u00f3wnicy w swoim pokoju <em>Summ\u0119<\/em> Doktora Anielskiego, \u015bw. Tomasza, aby m\u00f3g\u0142 mie\u0107 j\u0105 przed oczami ka\u017cdego dnia i \u0142atwo konsultowa\u0107 si\u0119 z ni\u0105, aby zrozumie\u0107 inne ksi\u0105\u017cki. Bardzo lubi\u0142 czyta\u0107 ksi\u0105\u017cki \u015bw. Bonawentury. Zdoby\u0142 dobr\u0105 znajomo\u015b\u0107 Ojc\u00f3w \u0142aci\u0144skich, zw\u0142aszcza &#8222;dw\u00f3ch wspania\u0142ych \u015bwiate\u0142 Ko\u015bcio\u0142a&#8221;, &#8222;wielkiego \u015bwi\u0119tego Augustyna&#8221; i \u015bwi\u0119tego Hieronima, kt\u00f3rzy byli r\u00f3wnie\u017c &#8222;dwoma wielkimi kapitanami staro\u017cytnego Ko\u015bcio\u0142a&#8221;, nie zapominaj\u0105c o &#8222;chwalebnym \u015bwi\u0119tym Ambro\u017cym&#8221; i \u015bwi\u0119tym Grzegorzu Wielkim. W\u015br\u00f3d greckich Ojc\u00f3w podziwia\u0142 \u015bw. Jana Chryzostoma, &#8222;kt\u00f3ry ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 wznios\u0142\u0105 elokwencj\u0119 by\u0142 chwalony i nazywany Z\u0142otoustym&#8221;. Cz\u0119sto cytowa\u0142 tak\u017ce \u015bw. Grzegorza z Nazjanzu, \u015bw. Bazylego, \u015bw. Grzegorza z Nyssy, \u015bw. Atanazego, Orygenesa i innych.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Z zachowanych fragment\u00f3w notatek dowiadujemy si\u0119, \u017ce czyta\u0142 r\u00f3wnie\u017c najwa\u017cniejszych autor\u00f3w swoich czas\u00f3w, w szczeg\u00f3lno\u015bci wielkiego hiszpa\u0144skiego egzeget\u0119 i teologa Juana Maldonado, jezuit\u0119, kt\u00f3ry z powodzeniem wprowadzi\u0142 nowe metody w studiowaniu tekst\u00f3w Pisma \u015awi\u0119tego i Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a. Opr\u00f3cz osobistych studi\u00f3w, Franciszek m\u00f3g\u0142 ucz\u0119szcza\u0107 na kursy teologii na uniwersytecie, gdzie o. D\u00e9age przygotowywa\u0142 sw\u00f3j doktorat, oraz korzysta\u0107 z pomocy i rad o. Possevino. Wiadomo r\u00f3wnie\u017c, \u017ce cz\u0119sto odwiedza\u0142 franciszkan\u00f3w w bazylice \u015bw. Antoniego.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Jego refleksja ponownie skupi\u0142a si\u0119 na problemie predestynacji i \u0142aski, do tego stopnia, \u017ce zape\u0142ni\u0142 pi\u0119\u0107 zeszyt\u00f3w. W rzeczywisto\u015bci Franciszek stan\u0105\u0142 przed dylematem: pozosta\u0107 wiernym przekonaniom, kt\u00f3re zawsze by\u0142y jego przekonaniami, czy te\u017c trzyma\u0107 si\u0119 klasycznych stanowisk \u015bw. Augustyna i \u015bw. Tomasza, \u201edoktora najwy\u017cszego i bez sobie r\u00f3wnych\u201d. Teraz trudno mu by\u0142o &#8222;sympatyzowa\u0107&#8221; z tak zniech\u0119caj\u0105c\u0105 doktryn\u0105 tych dw\u00f3ch mistrz\u00f3w, a przynajmniej z obecn\u0105 interpretacj\u0105, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 ludzie nie maj\u0105 prawa do zbawienia, poniewa\u017c zale\u017cy ono ca\u0142kowicie od wolnej decyzji Boga.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; W okresie dojrzewania Franciszek ukszta\u0142towa\u0142 bardziej optymistyczny pogl\u0105d na Bo\u017cy plan. Jego osobiste przekonania zosta\u0142y wzmocnione po ukazaniu si\u0119 w 1588 roku ksi\u0105\u017cki hiszpa\u0144skiego jezuity Luisa Moliny, kt\u00f3rej \u0142aci\u0144ski tytu\u0142 <em>Concordia liberi arbitrii cum gratiae donis <\/em>dobrze podsumowywa\u0142 t\u0119 tez\u0119. W dziele tym predestynacja w \u015bcis\u0142ym sensie zosta\u0142a zast\u0105piona predestynacj\u0105 uwzgl\u0119dniaj\u0105c\u0105 zas\u0142ugi cz\u0142owieka, tj. jego dobre lub z\u0142e uczynki. Innymi s\u0142owy, Molina potwierdzi\u0142 zar\u00f3wno suwerenne dzia\u0142anie Boga, jak i decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 wolno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 obdarzy\u0142 cz\u0142owieka.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; W 1606 r. biskup Genewy mia\u0142 zaszczyt by\u0107 konsultowany przez papie\u017ca w sprawie teologicznego sporu mi\u0119dzy jezuit\u0105 Molin\u0105 a dominikaninem Domingo B\u00e1\u00f1ezem w tej samej kwestii, dla kt\u00f3rego doktryna Moliny przyznawa\u0142a ludzkiej wolno\u015bci zbyt du\u017c\u0105 autonomi\u0119, ryzykuj\u0105c nara\u017cenie na szwank suwerenno\u015bci Boga.<br><em>Teotym<\/em>, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w 1616 r., zawiera w rozdziale 5 ksi\u0119gi III my\u015bl Franciszka Salezego, streszczon\u0105 w &#8222;czternastu wierszach&#8221;, kt\u00f3ra wed\u0142ug Jean-Pierre&#8217;a Camusa kosztowa\u0142a go &#8222;przeczytanie tysi\u0105ca dwustu stron du\u017cego tomu&#8221;. Z godnym pochwa\u0142y wysi\u0142kiem, aby by\u0107 zwi\u0119z\u0142ym i dok\u0142adnym, Franciszek potwierdzi\u0142 zar\u00f3wno bosk\u0105 liberalno\u015b\u0107 i hojno\u015b\u0107, jak i ludzk\u0105 wolno\u015b\u0107 i odpowiedzialno\u015b\u0107 w akcie pisania tego wa\u017cnego zdania: &#8222;Od nas zale\u017cy, czy b\u0119dziemy Jego: bo chocia\u017c jest to dar Bo\u017cy, aby nale\u017ce\u0107 do Boga, to jednak jest to dar, kt\u00f3rego B\u00f3g nigdy nikomu nie odmawia, wr\u0119cz przeciwnie, ofiarowuje go wszystkim, aby udzieli\u0107 go tym, kt\u00f3rzy ch\u0119tnie zgodz\u0105 si\u0119 go przyj\u0105\u0107&#8221;.<br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Przyjmuj\u0105c za w\u0142asne idee jezuit\u00f3w, kt\u00f3rzy w oczach wielu jawili si\u0119 jako &#8222;powie\u015bciopisarze&#8221;, a kt\u00f3rych janseni\u015bci wraz z Blaise Pascalem wkr\u00f3tce okre\u015bl\u0105 jako z\u0142ych teolog\u00f3w, jako laksyst\u00f3w, Franciszek Salezy zaszczepi\u0142 swoj\u0105 teologi\u0119 w nurcie chrze\u015bcija\u0144skiego humanizmu i opowiedzia\u0142 si\u0119 za &#8222;Bogiem ludzkiego serca&#8221;. Teologia salezja\u0144ska&#8221;, kt\u00f3ra opiera si\u0119 na dobroci Boga, kt\u00f3ry pragnie zbawienia wszystkich, b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c prezentowa\u0107 si\u0119 z nagl\u0105cym zaproszeniem do osoby ludzkiej, aby odpowiedzie\u0107 ca\u0142ym &#8222;sercem&#8221; na apele \u0142aski.<\/p>\n\n\n\n<p><em><a href=\"..\/pl\/nasi-swieci\/franciszek-salezy-student-uniwersytetu-w-padwie-2-2\/\">(ci\u0105g dalszy nast\u0105pi)<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Franciszek uda\u0142 si\u0119 do Padwy, miasta nale\u017c\u0105cego do Republiki Weneckiej, w pa\u017adzierniku 1588 r.,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":28499,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":6,"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[2556,2196,2000,2048,2624,1748,2618,1970],"class_list":["post-28507","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nasi-swieci","tag-bog","tag-edukacja","tag-historie-mlodziezy","tag-mlodziez","tag-powolania","tag-rady","tag-swiadkowie","tag-swieci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28507","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28507"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28507\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}