{"id":20045,"date":"2023-12-07T08:27:18","date_gmt":"2023-12-07T08:27:18","guid":{"rendered":"https:\/\/exciting-knuth.178-32-140-152.plesk.page\/?p=20045"},"modified":"2024-05-02T12:47:16","modified_gmt":"2024-05-02T12:47:16","slug":"cwiczenie-dobrej-smierci-w-doswiadczeniu-wychowawczym-ksiedza-bosko-4-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/ksiadz-bosco\/cwiczenie-dobrej-smierci-w-doswiadczeniu-wychowawczym-ksiedza-bosko-4-5\/","title":{"rendered":"\u0106wiczenie \u201cdobrej \u015bmierci\u201d w do\u015bwiadczeniu wychowawczym ksi\u0119dza Bosko (4\/5)"},"content":{"rendered":"\n

(ci\u0105g dalszy z poprzedniego artyku\u0142u)<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

3. \u015amier\u0107 jako moment radosnego spotkania z Bogiem
<\/strong><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Podobnie jak wszystkie rozwa\u017cania i instrukcje w M\u0142odzie\u0144cu zaopatrzonym<\/em> medytacja o \u015bmierci jest naznaczona wyra\u017an\u0105 trosk\u0105 dydaktyczn\u0105[1]<\/sup><\/a>. My\u015bl o \u015bmierci jako chwili, kt\u00f3ra ustala ca\u0142\u0105 wieczno\u015b\u0107, musi stymulowa\u0107 szczery cel dobrego i cnotliwego \u017cycia, kt\u00f3re jest owocne:

Oto wielka, oto wyj\u0105tkowa chwila, od kt\u00f3rej zale\u017cy wieczno\u015b\u0107 w chwale nieba lub wieczno\u015b\u0107 m\u0105k. Czy rozumiesz, m\u00f3j synu, to, o czym m\u00f3wi\u0119? Podkre\u015blam, i\u017c od tej chwili zale\u017cy p\u00f3j\u015bcie do nieba lub do piek\u0142a; czy b\u0119dziesz wiecznie szcz\u0119\u015bliwy, czy te\u017c wiecznie pogr\u0105\u017cony w smutku; czy na zawsze b\u0119dziesz synem Bo\u017cym, czy na zawsze niewolnikiem Szatana; czy nieustannie b\u0119dziesz cieszy\u0107 si\u0119 towarzystwem anio\u0142\u00f3w i \u015bwi\u0119tych w niebie, czy lamentowa\u0107 w promieniach z pot\u0119pie\u0144cami na wieki. Dr\u017cyj usilnie o swoj\u0105 dusz\u0119 i pami\u0119taj, \u017ce od dobrego \u017cycia zale\u017cy dobra \u015bmier\u0107 i wieczna chwa\u0142a w niebie. Dlatego nie zwlekaj, ale bezzw\u0142ocznie skorzystaj z dobrej spowiedzi i przyrzeknij Bogu, \u017ce przebaczysz twoim nieprzyjacio\u0142om, naprawisz dane zgorszenia, staniesz si\u0119 bardziej pos\u0142usznym, \u017ce nie b\u0119dziesz wi\u0119cej marnowa\u0142 czasu, uszanujesz zobowi\u0105zania dni \u015bwi\u0105tecznych i sumiennie b\u0119dziesz wype\u0142nia\u0107 obowi\u0105zki swojego stanu. Tymczasem staw si\u0119 w obecno\u015bci Bo\u017cej i m\u00f3w: Panie m\u00f3j i Bo\u017ce! Od tej chwili nawracam si\u0119 do Ciebie. Kocham Ci\u0119 i pragn\u0119 s\u0142u\u017cy\u0107 Ci do \u015bmierci. Naj\u015bwi\u0119tsza Panno, Matko moja, b\u0105d\u017a moj\u0105 pomoc\u0105 w chwili \u015bmierci! Jezu, Mario, J\u00f3zefie \u015bwi\u0119ty, b\u0105d\u017acie ze mn\u0105 przy skonaniu[2]<\/sup><\/a>.

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Jednak najbardziej kompletne, a tak\u017ce najbardziej wyraziste wizje i ramy kulturowe ksi\u0119dza Bosko na temat \u015bmierci znajdujemy w jego pierwszym tek\u015bcie narracyjnym, skomponowanym ku pami\u0119ci Alojzego Comollo (1844). Opowiada tam o \u015bmierci swojego przyjaciela ” w chwili wypowiadania s\u0142\u00f3w Jezus i Maryja, ci\u0105gle \u0142agodny i promienny na twarzy, u\u0142o\u017cy\u0142 usta jakby w lekkim u\u015bmiechu, jak u kogo\u015b, kto jest zaskoczony cudownym i radosnym widokiem, bez drgnienia jego pi\u0119kna dusza oddzieli\u0142a si\u0119 od cia\u0142a i ulecia\u0142a”[3]<\/sup><\/a>. Ale to spokojne odej\u015bcie, tak zwi\u0119\u017ale opisane, zosta\u0142o poprzedzone szczeg\u00f3\u0142owym opisem udr\u0119czonej ostatniej choroby: „Dusza tak czysta i zdobna tak wieloma cnotami jak Alojzego Comollo, nie mia\u0142a powodu, aby obawia\u0107 si\u0119 \u015bmierci. Jednak obawa i jego nie omin\u0119\u0142a”[4]<\/sup><\/a>. Alojzy sp\u0119dzi\u0142 ostatni tydzie\u0144 swojego \u017cycia „smutny i zamy\u015blony, zatopiony w my\u015blach o s\u0105dzie Bo\u017cym”. Wieczorem sz\u00f3stego dnia „wydawa\u0142 przeci\u0105g\u0142e j\u0119ki, jakby czym\u015b przera\u017cony; po p\u00f3\u0142 godziny odzyska\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107, rozejrza\u0142 si\u0119 wok\u00f3\u0142 po wszystkich zebranych i g\u0142o\u015bno krzykn\u0105\u0142: \u201eAch s\u0105d!\u201d. Zacz\u0105\u0142 rzuca\u0107 si\u0119 z tak\u0105 si\u0142\u0105, \u017ce w pi\u0119ciu czy sze\u015bciu nie bardzo mogli\u015bmy utrzyma\u0107 go w \u0142\u00f3\u017cku”[5]<\/sup><\/a>. Po trzech godzinach agonii „powr\u00f3ci\u0142 do pe\u0142nej \u015bwiadomo\u015bci siebie” i zwierzy\u0142 si\u0119 swojemu przyjacielowi Bosko z powodu jego wzburzenia: wydawa\u0142o mu si\u0119, \u017ce znalaz\u0142 si\u0119 przed szeroko otwartym piek\u0142em, zagro\u017conym przez „niezliczony t\u0142um potwor\u00f3w”, ale zosta\u0142 uratowany przez oddzia\u0142 „silnych wojownik\u00f3w”, a nast\u0119pnie, prowadzony za r\u0119k\u0119 przez „Kobiet\u0119” („kt\u00f3r\u0105 uwa\u017cam za nasz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 Matk\u0119”), znalaz\u0142 si\u0119 „w najbardziej zachwycaj\u0105cym ogrodzie”, dlatego teraz czu\u0142 si\u0119 spokojny. Tak wi\u0119c „o ile wcze\u015bniej ogarnia\u0142y go strach i boja\u017a\u0144 stawienia si\u0119 przed obliczem Boga, to p\u00f3\u017aniej radosne okaza\u0142o si\u0119 jego pragnienie, aby sta\u0142o si\u0119 to jak najszybciej. Nie by\u0142o ju\u017c smutku ani przygn\u0119bienia na jego twarzy, by\u0142 promienny, roze\u015bmiany i radosny, zawsze chcia\u0142 \u015bpiewa\u0107 psalmy, hymny czy pie\u015bni chwalebne”[6]<\/sup><\/a>.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Napi\u0119cie i udr\u0119ka zostaj\u0105 rozwiane w radosnym duchowym do\u015bwiadczeniu: jest to chrze\u015bcija\u0144ska wizja \u015bmierci podtrzymywana przez pewno\u015b\u0107 zwyci\u0119stwa nad piekielnym wrogiem dzi\u0119ki mocy \u0142aski Chrystusa, kt\u00f3ra otwiera bramy b\u0142ogos\u0142awionej wieczno\u015bci i dzi\u0119ki matczynej pomocy Maryi. To w\u0142a\u015bnie w tym \u015bwietle nale\u017cy interpretowa\u0107 relacj\u0119 Comollo. „G\u0142\u0119boka, podobna do pieca otch\u0142a\u0144”, w pobli\u017cu kt\u00f3rej si\u0119 znajduj\u0105 „zast\u0119py potwor\u00f3w o przera\u017caj\u0105cych kszta\u0142tach”, kt\u00f3re pr\u00f3buj\u0105 pogr\u0105\u017cy\u0107 go w otch\u0142ani, „silni wojownicy”, kt\u00f3rzy ratuj\u0105 go „z tej sytuacji”, d\u0142ugie schody prowadz\u0105ce do „cudownego ogrodu” bronionego „przez wiele w\u0119\u017cy gotowych po\u017cre\u0107 ka\u017cdego, kto na nie wejdzie”, Niewiasta „ubrana w najwi\u0119kszy przepych”, kt\u00f3ra bierze go za r\u0119k\u0119, prowadzi i broni: wszystko to wraca do tych religijnych wyobra\u017ce\u0144, kt\u00f3re w formie symboli i metafor zawieraj\u0105 solidn\u0105 teologi\u0119 zbawienia, przekonanie o osobistym przeznaczeniu do szcz\u0119\u015bliwej wieczno\u015bci i wizj\u0119 \u017cycia jako podr\u00f3\u017cy ku b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwu, kt\u00f3rej przeszkadzaj\u0105 piekielni wrogowie, ale umacnianej przez wszechmocn\u0105 pomoc \u0142aski Bo\u017cej i wstawiennictwo Maryi. Romantyczny smak, kt\u00f3ry nasyca fakt wiary intensywn\u0105 emocjonalno\u015bci\u0105 i dramatyzmem, spontanicznie wykorzystuje tradycyjn\u0105 symbolik\u0119 ludow\u0105, ale horyzontem jest szeroko optymistyczna i historycznie operatywna wizja wiary.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dalej ksi\u0105dz Bosko relacjonuje obszerne przem\u00f3wienie Alojzego. Jest to prawie testament, w kt\u00f3rym pojawiaj\u0105 si\u0119 dwa g\u0142\u00f3wne powi\u0105zane ze sob\u0105 tematy. Pierwszym jest znaczenie kultywowania przez ca\u0142e \u017cycie my\u015bli o \u015bmierci i s\u0105dzie. Argumenty s\u0105 takie, jak w obecnym kaznodziejstwie i pobo\u017cnej reklamie: „nie wiesz jeszcze czy b\u0119d\u0105 kr\u00f3tkie czy d\u0142ugie dni twojego \u017cycia; jakie by nie by\u0142y, to \u015bmier\u0107 jest pewna; dlatego spraw, aby\u015b swoim \u017cyciem przygotowa\u0142 si\u0119 do \u015bmierci, do s\u0105du ostatecznego… Ludzie my\u015bl\u0105 o \u015bmierci tylko od czasu do czasu, wierz\u0105, \u017ce nadejdzie ta godzina niewyczekiwana przez nich, ale si\u0119 nie przygotowuj\u0105, dlatego, kiedy zbli\u017ca si\u0119 ta chwila, s\u0105 zagubieni, zmieszani, a kto umiera w takim stanie na wieki taki pozostaje! Szcz\u0119\u015bliwi, kt\u00f3rzy dni swoje prze\u017cyli dobrze czyni\u0105c i s\u0105 przygotowani na t\u0119 chwil\u0119”[7]<\/sup><\/a>.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Drugim tematem jest zwi\u0105zek mi\u0119dzy pobo\u017cno\u015bci\u0105 maryjn\u0105 a dobr\u0105 \u015bmierci\u0105. „Dop\u00f3ki zmagamy si\u0119 na tym \u0142ez padole, nie mamy pot\u0119\u017cniejszej patronki od Przenaj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny, miej dla Niej szczeg\u00f3ln\u0105 pobo\u017cno\u015b\u0107. Och! Gdyby ludzie byli przekonani, jaka to dla nich b\u0119dzie ogromna korzy\u015b\u0107 w godzin\u0119 \u015bmierci, \u017ce byli oddani Maryi, rywalizowaliby ze sob\u0105 nad nowymi sposobami oddawania Jej czci i honoru. To Ona wraz ze swoim Synem b\u0119dzie ochrania\u0107 nas w swoich ramionach przed nieprzyjaci\u00f3\u0142mi naszej duszy w godzin\u0119 \u015bmierci; nawet gdyby ca\u0142e piek\u0142o uzbroi\u0142o si\u0119 przeciwko nam, z Maryj\u0105 nasz\u0105 obron\u0105, zwyci\u0119stwo b\u0119dzie nasze. Strze\u017c si\u0119 jednak, aby nie sta\u0107 si\u0119 kim\u015b, kto odmawia na cze\u015b\u0107 Maryi jak\u0105\u015b modlitw\u0119, czy ofiarowuje jakie\u015b wyrzeczenie, wierz\u0105c, \u017ce jest pod Jej ochron\u0105, a jednocze\u015bnie prowadzi \u017cycie lu\u017ane i niemoralne. Je\u015bli ma si\u0119 by\u0107 pobo\u017cnym takiego rodzaju, to lepiej nie by\u0107 nim wcale, poniewa\u017c takie zachowanie to czysta hipokryzja, aby umacnia\u0107 ich w z\u0142ych przyk\u0142adach, a co wi\u0119cej, zgadza\u0107 si\u0119 na ich tak nieuporz\u0105dkowane \u017cycie. B\u0105d\u017a zawsze szczerze pobo\u017cny wobec Maryi, na\u015bladuj Jej cnoty a zakosztujesz s\u0142odkich owoc\u00f3w Jej dobroci i Jej mi\u0142o\u015bci[8]<\/sup><\/a>. Powody te s\u0105 bliskie tym, kt\u00f3re przedstawi\u0142 Ludwik Maria Grignion de Montfort (1673-1716) w trzecim rozdziale Traktatu o doskona\u0142ym nabo\u017ce\u0144stwie do Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny <\/em>(kt\u00f3rego jednak ani Comollo, ani Jan Bosko nie mogli zna\u0107)[9]<\/sup><\/a>. Ca\u0142a klasyczna mariologia, przekazywana przez kaznodziejstwo i ksi\u0105\u017cki ascetyczne, k\u0142ad\u0142a nacisk na takie aspekty: znajdujemy je u \u015bw. Alfonsa (Uwielbienia Maryi<\/em>)[10]<\/sup><\/a>; przed nim w pismach jezuit\u00f3w Jeana Crasseta i Aleksandra Diaotallevi[11]<\/sup><\/a>, z kt\u00f3rego pracy Comollo podobno czerpa\u0142 inspiracj\u0119 do inwokacji wzniesionej przed \u015bmierci\u0105 „szczerym g\u0142osem”:

Przenaj\u015bwi\u0119tsza Maryjo Panno, Matko najlepsza, droga Matko mojego ukochanego Jezusa, Ty, kt\u00f3ra spo\u015br\u00f3d wszystkich stworze\u0144 by\u0142a\u015b jedyn\u0105 godn\u0105 nosi\u0107 Go w dziewiczym i nieskalanym \u0142onie! Przez mi\u0142o\u015b\u0107 z jak\u0105 go karmi\u0142a\u015b, czu\u0142o\u015b\u0107 z jak\u0105 tuli\u0142a\u015b w swoich ramionach, przez cierpienie z powodu jego ub\u00f3stwa, poni\u017cania, opluwania, biczowania i wydania ostatniego tchnienia na krzy\u017cu; przez to wszystko wyb\u0142agaj dla mnie dar si\u0142y, \u017cywej wiary, trwa\u0142ej nadziei, gor\u0105cej mi\u0142o\u015bci, udziel mi szczerego \u017calu za moje grzechy, a do wszystkich \u0142ask, jakie uzyskiwa\u0142em przez Twoje wstawiennictwo w ci\u0105gu mojego \u017cycia, dodaj mi jeszcze \u0142ask\u0119 \u015bwi\u0119tej \u015bmierci. Tak, droga Matko lito\u015bciwa, wspom\u00f3\u017c mnie w tej chwili, kiedy moja dusza ma si\u0119 stawi\u0107 przez Bo\u017cym s\u0105dem, przedstaw j\u0105 w swoich ramionach Ty sama swojemu Synowi, je\u015bli mi to obiecasz, oto ja, z dusz\u0105 odwa\u017cn\u0105 i szczer\u0105, wspart\u0105 Twoim mi\u0142osierdziem i dobroci\u0105, ofiaruj\u0119 moj\u0105 dusz\u0119 poprzez Twoje r\u0119ce Najwy\u017cszemu Majestatowi, kt\u00f3rego mi\u0142osierdzie mam nadziej\u0119 otrzyma\u0107[12]<\/sup><\/a>.

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tekst ten ukazuje solidno\u015b\u0107 teologicznych ram le\u017c\u0105cych u podstaw religijnego sentymentu, kt\u00f3rym przesi\u0105kni\u0119ta jest opowie\u015b\u0107, i ujawnia „uregulowan\u0105” pobo\u017cno\u015b\u0107 maryjn\u0105, surow\u0105 i bardzo konkretn\u0105 duchowo\u015b\u0107.
\u017bycie Alojzego<\/em>Comollo<\/em>, z ca\u0142ym swoim dramatycznym napi\u0119ciem, reprezentuje wra\u017cliwo\u015b\u0107 Jana Bosko jako seminarzysty i ucznia Konwiktu Ko\u015bcielnego. W p\u00f3\u017aniejszych latach, w miar\u0119 jak ros\u0142o jego do\u015bwiadczenie wychowawcze i duszpasterskie w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy i ch\u0142opc\u00f3w, \u015bwi\u0119ty wola\u0142 podkre\u015bla\u0107 jedynie radosn\u0105 i koj\u0105c\u0105 stron\u0119 chrze\u015bcija\u0144skiej \u015bmierci. Widzimy to zw\u0142aszcza w biografiach Dominika Savio, Micha\u0142a Magone i Franciszka Besucco, ale znajdujemy tego przyk\u0142ady ju\u017c w M\u0142odzie\u0144cu zaopatrzonym, <\/em>gdzie opowiadaj\u0105c o \u015bwi\u0119tej \u015bmierci Luigiego Gonzagi, stwierdza: „Rzeczy, kt\u00f3re mog\u0105 niepokoi\u0107 nas w godzin\u0119 \u015bmierci, to szczeg\u00f3lnie grzechy przesz\u0142o\u015bci i strach przed Bo\u017cymi karami w przysz\u0142ym \u017cyciu”, ale je\u015bli b\u0119dziemy go na\u015bladowa\u0107, prowadz\u0105c cnotliwe \u017cycie, „prawdziwie anielskie”, b\u0119dziemy mogli z rado\u015bci\u0105 powita\u0107 zapowied\u017a \u015bmierci, tak jak on to uczyni\u0142, \u015bpiewaj\u0105c Te Deum <\/em>pe\u0142ne „rado\u015bci” – „O jaka\u017c rado\u015b\u0107, odchodzimy: Laetantesimus<\/em>” \u00a0i „ca\u0142uj\u0105c ukrzy\u017cowanego Jezusa spokojnie skona\u0142. C\u00f3\u017c za pi\u0119kna \u015bmier\u0107!”[13]<\/sup><\/a>.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wszystkie trzy \u017bywoty <\/em>ko\u0144cz\u0105 si\u0119 zaproszeniem do przygotowania si\u0119 na dobr\u0105 \u015bmier\u0107. W pedagogii ksi\u0119dza Bosko, jak wspomniano, temat ten by\u0142 proponowany ze szczeg\u00f3lnymi akcentami, w funkcji nawr\u00f3cenia serca „szczerego i zdecydowanego”[14]<\/sup><\/a> i ca\u0142kowitego daru z siebie dla Boga, kt\u00f3ry generuje \u017carliwe \u017cycie, owocuj\u0105ce duchowymi owocami, etycznym i jednocze\u015bnie radosnym zaanga\u017cowaniem. Oto perspektywa, w kt\u00f3rej w tych biografiach ksi\u0105dz Bosko przedstawia \u0107wiczenie dobrej \u015bmierci[15]<\/sup><\/a>: jest doskona\u0142ym narz\u0119dziem do wychowania do chrze\u015bcija\u0144skiej wizji \u015bmierci, do stymulowania skutecznej i okresowej rewizji stylu \u017cycia i dzia\u0142a\u0144, do zach\u0119cania do postawy sta\u0142ej otwarto\u015bci i wsp\u00f3\u0142pracy na dzia\u0142anie \u0142aski, owocnej w uczynkach, do pozytywnego usposobienia duszy na spotkanie z Panem. To nie przypadek, \u017ce ko\u0144cowe rozdzia\u0142y przedstawiaj\u0105 ostatnie godziny trzech bohater\u00f3w jako \u017carliwe i spokojne oczekiwanie na spotkanie. Ksi\u0105dz Bosko relacjonuje pogodne dialogi, „zadania” powierzone umieraj\u0105cym[16]<\/sup><\/a>, po\u017cegnania. Chwila \u015bmierci jest nast\u0119pnie opisywana niemal jako b\u0142oga ekstaza.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W ostatnich chwilach \u017cycia Dominik Savio otrzyma\u0142 od ojca modlitwy o dobr\u0105 \u015bmier\u0107:

Dominik powtarza\u0142 uwa\u017cnie i wyra\u017anie ka\u017cde s\u0142owo, ale pod koniec ka\u017cdej cz\u0119\u015bci chcia\u0142 powiedzie\u0107 sam \u201eMi\u0142osierny Jezu, miej lito\u015b\u0107 dla mnie\u201d. Gdy wreszcie doszed\u0142 do s\u0142\u00f3w: \u201eGdy wreszcie dusza moja stanie przed Tob\u0105 i zobaczy po raz pierwszy nie\u015bmiertelny splendor Twego Majestatu, nie odrzucaj jej sprzed Twego oblicza, ale racz przyj\u0105\u0107 mnie w duchu mi\u0142o\u015bci Twego mi\u0142osierdzia, abym na wieki \u015bpiewa\u0142 Twoj\u0105 chwa\u0142\u0119\u201d \u2013 doda\u0142: \u2013 Tego w\u0142a\u015bnie pragn\u0119, drogi tatusiu, m\u00f3c \u015bpiewa\u0107 na wieki chwa\u0142\u0119 Pana! Potem zn\u00f3w wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce na chwil\u0119 zdrzemn\u0105\u0142 si\u0119, jak kto\u015b, kto rozmy\u015bla powa\u017cnie o bardzo wa\u017cnych sprawach. Potem obudzi\u0142 si\u0119 i g\u0142osem wyra\u017anym i spokojnym powiedzia\u0142: \u2013 \u017begnaj, drogi tatusiu, \u017cegnaj. Ksi\u0105dz proboszcz chcia\u0142, bym co\u015b jeszcze powiedzia\u0142, ale nie mog\u0119 sobie przypomnie\u0107… Och! Co za pi\u0119kne rzeczy widz\u0119… Tak m\u00f3wi\u0105c i u\u015bmiechaj\u0105c si\u0119 w spos\u00f3b niebia\u0144ski, wyzion\u0105\u0142 ducha, maj\u0105c r\u0119ce z\u0142o\u017cone na piersi w kszta\u0142cie krzy\u017ca, zupe\u0142nie nie poruszywszy si\u0119[17]<\/sup><\/a>.

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Micha\u0142 Magone odszed\u0142 „spokojnie”, „ze zwyk\u0142ym spokojem na twarzy i \u015bmiechem na ustach”, po uca\u0142owaniu krucyfiksu i wezwaniu: „Jezu, J\u00f3zefie i Maryjo, oddaj\u0119 moj\u0105 dusz\u0119 w wasze r\u0119ce”[18]<\/sup><\/a>.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Natomiast ostatnie chwile \u017cycia Franciszka Besucco charakteryzuj\u0105 si\u0119 niezwyk\u0142ymi zjawiskami i nieposkromion\u0105 \u017carliwo\u015bci\u0105: „Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce na jego twarzy odbija si\u0119 niezwyk\u0142e pi\u0119kno, \u017ce promieniowa\u0142a tak\u0105 jasno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra przyciemni\u0142a wszystkie \u015bwiat\u0142a w infermerii [\u2026]. Podziw zebranych przy \u0142\u00f3\u017cku chorego wzr\u00f3s\u0142 niepomiernie, gdy ten\u017ce, wznosz\u0105c nieco g\u0142ow\u0119 i wyci\u0105gaj\u0105c r\u0119ce jak tylko to by\u0142o mo\u017cliwe, jakby chcia\u0142 u\u015bciska\u0107 ukochan\u0105 osob\u0119, d\u017awi\u0119cznym i weso\u0142ym g\u0142osem zacz\u0105\u0142 \u015bpiewa\u0107 pie\u015b\u0144: Chwalcie Maryj\u0119<\/em> […]. Nast\u0119pnie podejmowa\u0142 r\u00f3\u017cne pr\u00f3by podniesienia si\u0119 nieco wy\u017cej i rzeczywi\u015bcie wznosi\u0142 si\u0119 ponad \u0142\u00f3\u017cko, a z\u0142o\u017cywszy z pobo\u017cno\u015bci\u0105 r\u0119ce, zacz\u0105\u0142 znowu \u015bpiewa\u0107: O dobry Jezu<\/em>[…]. Wydawa\u0142 nam si\u0119 anio\u0142em otoczonym rajskimi anio\u0142ami”[19]<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

(ci\u0105g dalszy nast\u0105pi)<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/sup><\/a> Por. tam\u017ce<\/em>, 757-759 (rozwa\u017canie na wtorek: O \u015bmierci<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/sup><\/a> Tam\u017ce<\/em>, 759.<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/sup><\/a> Ten\u017ce, \u017bycie Alojzego Comollo<\/em>, w: \u0179r\u00f3d\u0142a Salezja\u0144skie<\/em>, 1207.<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/sup><\/a> Tam\u017ce<\/em>, 1197.<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/sup><\/a> Tam\u017ce<\/em>, 1199.<\/p>\n\n\n\n

[6]<\/sup><\/a> Tam\u017ce<\/em>, 1200.<\/p>\n\n\n\n

[7]<\/sup><\/a> Tam\u017ce<\/em>, 1202.<\/p>\n\n\n\n

[8]<\/sup><\/a> Tam\u017ce<\/em>, 1202-1203.<\/p>\n\n\n\n

[9]<\/sup><\/a> Dzie\u0142o Grignion de Monfort zosta\u0142o odkryte dopiero w 1842 r. i opublikowane w Turynie po raz pierwszy pi\u0119tna\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej: Trattato della vera divozione a Maria Vergine del ven. servo di Dio L. Maria Grignion de Montfort<\/em>. Wersja z francuskiego C. L., Turyn, Tipografia P. De-Agostini, 1857.<\/p>\n\n\n\n

[10]<\/sup><\/a> Cz\u0119\u015b\u0107 druga, rozdzia\u0142 IV (R\u00f3\u017cne nabo\u017ce\u0144stwa do Matki Bo\u017cej z ich praktykami<\/em>), w kt\u00f3rym autor stwierdza, \u017ce aby uzyska\u0107 opiek\u0119 Maryi „dwie rzeczy s\u0105 konieczne: pierwsz\u0105 jest to, \u017ce ofiarujemy Jej nasze obsequies z duszami oczyszczonymi z grzech\u00f3w […]. Drugim warunkiem jest wytrwanie w Jej nabo\u017ce\u0144stwie” (Uwielbienia Maryi \u015bwi\u0119tego Alfonsa Marii Liguoriego, <\/em>Turyn, Giacinto Marietti, 1830, 272).<\/p>\n\n\n\n

[11]<\/sup><\/a> Jean Crasset, La vera devozione verso Maria Vergine stabilita e difesa<\/em>. Venezia, nella stamperia Baglioni, 1762, 2 vols.; Alessandro Diotallevi, Trattenimenti spirituali per chi desidera d’avanzarsi nella servit\u00f9 e nell’amore della Santissima Vergine, dove si ragiona sopra le sue feste e sopra gli Evangelii delle domeniche dell’anno applicandoli alle meditoli alla medesima Vergine con rari avvenimenti<\/em>, Venezia, presso Antonio Zatta,<\/p>\n\n\n\n

1788, 3 vols.<\/p>\n\n\n\n

[12]<\/sup><\/a> J. Bosko, \u017bycie Alojzego Comollo<\/em>, w: \u0179r\u00f3d\u0142a Salezja\u0144skie<\/em>, 1206; por. Diotallevi, Trattenimenti spirituali…<\/em>, vol. II, s. 108-109 (Trattenimento XXVI: Colloquio dove l\u2019anima supplica la B. Vergine che voglia esserle Avvocata nella gran causa della sua salute<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

[13]<\/sup><\/a> Ten\u017ce, M\u0142odzieniec zaopatrzony, <\/em>w: \u0179r\u00f3d\u0142a Salezja\u0144skie<\/em>, 777;<\/p>\n\n\n\n

[14]<\/sup><\/a> Por. Ten\u017ce, Zarys \u017cycia m\u0142odziutkiego Micha\u0142a Magone<\/em>, w: \u0179r\u00f3d\u0142a Salezja\u0144skie,<\/em> 1283.<\/p>\n\n\n\n

[15]<\/sup><\/a> Na przyk\u0142ad, por. \u017bycie m\u0142odego Dominika Savio<\/em>, w: \u0179r\u00f3d\u0142a Salezja\u0144skie,<\/em> 1268: \u201eRano, w dniu swego wyjazdu, Dominik odprawi\u0142 nabo\u017ce\u0144stwo dobrej \u015bmierci. Z tak wielkim przej\u0119ciem przyst\u0105pi\u0142 do spowiedzi i Komunii \u015bw., \u017ce ja, kt\u00f3ry by\u0142em tego \u015bwiadkiem, nie potrafi\u0119 tego wyrazi\u0107. \u2013 Trzeba \u2013 m\u00f3wi\u0142 \u2013 \u017cebym odprawi\u0142 dobrze to \u0107wiczenie, gdy\u017c mam nadziej\u0119, \u017ce b\u0119dzie dla mnie rzeczywi\u015bcie \u0107wiczeniem mojej dobrej \u015bmierci\u201d.<\/p>\n\n\n\n

[16]<\/sup><\/a> „Kiedy b\u0119dziesz w raju i zobaczysz Dziewic\u0119 Maryj\u0119, pozdr\u00f3w j\u0105 z pokor\u0105 i szacunkiem ode mnie i tych, kt\u00f3rzy znajduj\u0105 si\u0119 w tym domu. Popro\u015b j\u0105, by zechcia\u0142a udzieli\u0107 nam swojego \u015bwi\u0119tego b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa, aby wzi\u0119\u0142a nas pod swoj\u0105 pot\u0119\u017cn\u0105 opiek\u0119 i dopomog\u0142a, aby nikt z tych, kt\u00f3rzy s\u0105 lub kt\u00f3rych Bo\u017ca Opatrzno\u015b\u0107 przy\u015ble do tego domu, si\u0119 nie zatraci\u0142”, Ten\u017ce, Zarys \u017cycia m\u0142odziutkiego Micha\u0142a Magone<\/em>, w: \u0179r\u00f3d\u0142a Salezja\u0144skie,<\/em> 1322.<\/p>\n\n\n\n

[17]<\/sup><\/a> Ten\u017ce, \u017bycie m\u0142odego Dominika Savio<\/em>, w: \u0179r\u00f3d\u0142a Salezja\u0144skie<\/em>, 1274.<\/p>\n\n\n\n

[18]<\/sup><\/a> Ten\u017ce, Zarys \u017cycia m\u0142odziutkiego Micha\u0142a Magone<\/em>, w: \u0179r\u00f3d\u0142a Salezja\u0144skie,<\/em> 1322. Ksi\u0105dz Zattini, widz\u0105c t\u0119 pogodn\u0105 \u015bmier\u0107, nie powstrzyma\u0142 swoich emocji i wypowiedzia\u0142 te s\u0142owa: \u201eO \u015bmierci! Ty nie jeste\u015b biczem dla dusz niewinnych. Dla nich jeste\u015b wielk\u0105 dobrodziejk\u0105, kt\u00f3ra otwiera im drzwi do za\u017cywania d\u00f3br, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105 nigdy utracone. Och, dlaczego ja nie mog\u0119 by\u0107 na twoim miejscu, o ukochany Michale?” (tam\u017ce<\/em>, 1323).<\/p>\n\n\n\n

[19]<\/sup><\/a> Ten\u017ce, Pastuszek alpejski czyli biografia m\u0142odego Franciszka Besucco z Argentery<\/em>, w: \u0179r\u00f3d\u0142a Salezja\u0144skie<\/em>, 1369.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(ci\u0105g dalszy z poprzedniego artyku\u0142u) 3. \u015amier\u0107 jako moment radosnego spotkania z Bogiem\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Podobnie jak…<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":20039,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":24,"footnotes":""},"categories":[159,470],"tags":[2556,2188,2576,1820,1724,2048,2624,1748,2618],"class_list":["post-20045","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ksiadz-bosco","category-refleksje","tag-bog","tag-jezus","tag-ksiadz-bosko","tag-laska","tag-milosc-blizniego","tag-mlodziez","tag-powolania","tag-rady","tag-swiadkowie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20045","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20045"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20045\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20039"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20045"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20045"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20045"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}