{"id":19911,"date":"2023-11-18T13:10:29","date_gmt":"2023-11-18T13:10:29","guid":{"rendered":"https:\/\/exciting-knuth.178-32-140-152.plesk.page\/?p=19911"},"modified":"2024-05-02T12:46:59","modified_gmt":"2024-05-02T12:46:59","slug":"cwiczenie-dobrej-smierci-w-doswiadczeniu-wychowawczym-ksiedza-bosko-3-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/ksiadz-bosco\/cwiczenie-dobrej-smierci-w-doswiadczeniu-wychowawczym-ksiedza-bosko-3-5\/","title":{"rendered":"\u0106wiczenie \u201cdobrej \u015bmierci\u201d w do\u015bwiadczeniu wychowawczym ksi\u0119dza Bosko (3\/5)"},"content":{"rendered":"\n

(ci\u0105g dalszy z poprzedniego artyku\u0142u)<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

2. Litania o dobr\u0105 \u015bmier\u0107 w kontek\u015bcie duchowo\u015bci m\u0142odzie\u017cowej promowanej przez Ksi\u0119dza Bosko
<\/strong><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Litania o dobr\u0105 \u015bmier\u0107 zawarta w M\u0142odzie\u0144cu zaopatrzonym <\/em>zas\u0142uguje na osobn\u0105 refleksj\u0119. Stanowi\u0142a ona tylko jeden fragment \u0107wiczenia, bardziej intensywny emocjonalnie. Sercem comiesi\u0119cznej praktyki by\u0142 bowiem rachunek sumienia, dobrze odbyta spowied\u017a, \u017carliwa Komunia, decyzja o ca\u0142kowitym oddaniu si\u0119 Bogu oraz sformu\u0142owanie konkretnych postanowie\u0144 o charakterze moralnym i duchowym. W tomach kaznodziejskich lub podr\u0119cznikach z poprzednich stuleci nie znajdujemy tekst\u00f3w analogicznych do litanii o dobr\u0105 \u015bmier\u0107, kt\u00f3rej kompozycj\u0119 ksi\u0105dz Bosko przypisuje „protestantce nawr\u00f3conej na religi\u0119 katolick\u0105 w wieku 15 lat i zmar\u0142ej w wieku 18 lat w zapachu \u015bwi\u0119to\u015bci”[1]<\/sup><\/a>. Zaczerpn\u0105\u0142 j\u0105 z pobo\u017cnych ksi\u0105\u017cek opublikowanych w tym czasie w Piemoncie[2]<\/sup><\/a>. Modlitwa, „pochwalana przez Piusa VII, ale kr\u0105\u017c\u0105ca ju\u017c pod koniec XVIII wieku”[3]<\/sup><\/a>, mog\u0142a s\u0142u\u017cy\u0107 jako skuteczne narz\u0119dzie do poruszania uczu\u0107 poprzez wyobra\u017ceniow\u0105 dramatyzacj\u0119 ostatnich chwil \u017cycia: umieszcza\u0142a wiernych na \u0142o\u017cu \u015bmierci, zapraszaj\u0105c ich do przegl\u0105du r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci cia\u0142a i odpowiadaj\u0105cych im zmys\u0142\u00f3w, rozwa\u017canych w stanie, w jakim znajdowaliby si\u0119 w chwili agonii, aby wstrz\u0105sn\u0105\u0107 nimi, pobudzi\u0107 ufno\u015b\u0107 w Bo\u017ce mi\u0142osierdzie i pobudzi\u0107 ich do postanowie\u0144 nawr\u00f3cenia i wytrwa\u0142o\u015bci. By\u0142o to \u0107wiczenie, w kt\u00f3rym romantyczny duch znajdowa\u0142 upodobanie i kt\u00f3re ksi\u0105dz Bosko uwa\u017ca\u0142 za szczeg\u00f3lnie odpowiednie na poziomie emocjonalnym i duchowym, jak wida\u0107 z niekt\u00f3rych jego tekst\u00f3w narracyjnych. Formu\u0142a mia\u0142a wielki sukces w XIX wieku: znajdujemy j\u0105 w r\u00f3\u017cnych zbiorach modlitw nawet poza Piemontem[4]<\/sup><\/a>. Uwa\u017camy za interesuj\u0105ce przytoczenie jej w ca\u0142o\u015bci:

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 O Panie Jezu! Bo\u017ce dobroci! Ojcze mi\u0142osierdzia! Oto ja z sercem upokorzonym staj\u0119 przed Tob\u0105 i ostatni\u0105 godzin\u0119 moj\u0105, i to, co mnie przy niej czeka, Tobie polecam.
Gdy nogi moje ju\u017c bezw\u0142adne ostrzeg\u0105 mnie, \u017ce droga tego \u017cycia ju\u017c si\u0119 ko\u0144czy dla mnie, Jezu mi\u0142osierny, zmi\u0142uj si\u0119 nade mn\u0105<\/em>.
Gdy r\u0119ce moje dr\u017c\u0105ce i skostnia\u0142e nie b\u0119d\u0105 ju\u017c mog\u0142y u\u015bcisn\u0105\u0107 Ciebie ukrzy\u017cowanego i mimowolnie upuszcz\u0119 Ci\u0119 na \u0142o\u017ce bole\u015bci mojej, Jezu mi\u0142osierny, zmi\u0142uj si\u0119 nade mn\u0105.<\/em>
Gdy oczy moje przy\u0107mione i trwog\u0105 \u015bmierci przera\u017cone, wejrzeniem omdlewaj\u0105cym i ju\u017c konaj\u0105cym spoczn\u0105 na Tobie, Jezu mi\u0142osierny, zmi\u0142uj si\u0119 nade mn\u0105<\/em>.
Gdy usta moje zimne i dr\u017c\u0105ce po raz ostatni wym\u00f3wi\u0105 imi\u0119 Twe b\u0142ogos\u0142awione, Jezu mi\u0142osierny, zmi\u0142uj si\u0119 nade mn\u0105.
<\/em>Gdy twarz moja blada i zsinia\u0142a wzbudzi w otaczaj\u0105cych lito\u015b\u0107 i przera\u017cenie, a w\u0142osy moje \u015bmiertelnym potem zwil\u017cone, na g\u0142owie mojej powstawszy, zapowiada\u0107 b\u0119d\u0105 ju\u017c m\u00f3j bliski koniec, Jezu mi\u0142osierny, zmi\u0142uj si\u0119 nade mn\u0105<\/em>.
Gdy uszy moje, zamykaj\u0105ce si\u0119 na zawsze na g\u0142osy ludzkie, otworz\u0105 si\u0119 na us\u0142yszenie g\u0142osu Twojego, maj\u0105cego wyrzec nade mn\u0105 wyrok ostateczny o losie moim na ca\u0142\u0105 ju\u017c wieczno\u015b\u0107 stanowi\u0107 maj\u0105cy, Jezu mi\u0142osierny, zmi\u0142uj si\u0119 nade mn\u0105<\/em>.
Gdy wyobra\u017ania moja okropnymi i straszliwymi widziad\u0142ami miotana w smutku \u015bmiertelnym zanurza\u0107 si\u0119 b\u0119dzie, a widokiem nieprawo\u015bci moich i boja\u017ani\u0105 sprawiedliwo\u015bci Twojej zatrwo\u017cona z anio\u0142em ciemno\u015bci usi\u0142uj\u0105cym odwr\u00f3ci\u0107 mnie od pocieszaj\u0105cego widoku mi\u0142osierdzia Twego i wtr\u0105ci\u0107 mnie w przepa\u015b\u0107 rozpaczy, ostatecznie pasowa\u0107 si\u0119 b\u0119dzie, Jezu mi\u0142osierny, zmi\u0142uj si\u0119 nade mn\u0105<\/em>.
Gdy s\u0142abe serce moje bole\u015bciami wycie\u0144czone, \u015bmierci\u0105 przera\u017cone, w walce przeciw nieprzyjacio\u0142om zbawienia mojego omdlewa\u0107 ju\u017c b\u0119dzie, Jezu mi\u0142osierny, zmi\u0142uj si\u0119 nade mn\u0105<\/em>.
Gdy ju\u017c na znak nadchodz\u0105cego zniszczenia mego z oczu moich ostatnie \u0142zy spadn\u0105, racz je przyj\u0105\u0107 za dow\u00f3d \u017calu serdecznego, bym skona\u0142 jako ofiara pokuty i w onej straszliwej chwili, Jezu mi\u0142osierny, zmi\u0142uj si\u0119 nade mn\u0105<\/em>.
Gdy krewni i przyjaciele moi woko\u0142o mnie zebrani nad moim op\u0142akanym stanem rozczula\u0107 si\u0119 i nade mn\u0105 wzywa\u0107 Ci\u0119 b\u0119d\u0105, Jezu mi\u0142osierny, zmi\u0142uj si\u0119 nade mn\u0105<\/em>.
Gdy wszystkie zmys\u0142y we mnie ju\u017c przygasn\u0105 i ca\u0142y \u015bwiat zniknie ju\u017c przede mn\u0105, a ja w bole\u015bciach \u015bmierci i w ostateczno\u015bci j\u0119cze\u0107 b\u0119d\u0119, Jezu mi\u0142osierny, zmi\u0142uj si\u0119 nade mn\u0105<\/em>.
Gdy ostatnie westchnienie serca mego dusz\u0119 moj\u0105 z cia\u0142a wypiera\u0107 ju\u017c b\u0119dzie, przyjmij je za wyraz \u015bwi\u0119tej niecierpliwo\u015bci, by co pr\u0119dzej po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z Tob\u0105 i wtedy, o Jezu mi\u0142osierny, zmi\u0142uj si\u0119 nade mn\u0105<\/em>.
Gdy dusza moja po raz ostatni poruszy me usta i ze \u015bwiata tego wyjdzie ju\u017c na zawsze, zostawiaj\u0105c cia\u0142o me blade, zimne i bez \u017cycia, przyjmij to zniszczenie istoty mojej za ho\u0142d nale\u017cny Boskiemu Majestatowi Twojemu i wtedy, Jezu mi\u0142osierny, zmi\u0142uj si\u0119 nade mn\u0105<\/em>.
Na koniec, gdy dusza moja stanie ju\u017c przed Tob\u0105 i ujrzy po raz pierwszy jasno\u015b\u0107 nie\u015bmierteln\u0105 Majestatu Twego, nie odrzucaj jej od oblicza Twego, a racz mnie przyj\u0105\u0107 na \u0142ono tak nas mi\u0142uj\u0105ce mi\u0142osierdzia Twego, bym chwa\u0142\u0119 Twoj\u0105 wy\u015bpiewywa\u0142 wiecznie, Jezu mi\u0142osierny, zmi\u0142uj si\u0119 nade mn\u0105<\/em>.
Modlitwa: O Bo\u017ce, kt\u00f3ry skazawszy nas na \u015bmier\u0107, dzie\u0144 i godzin\u0119 \u015bmierci zakry\u0142e\u015b przed nami, daj, abym w sprawiedliwo\u015bci i \u015bwi\u0119to\u015bci p\u0119dz\u0105c wszystkie dni \u017cycia mojego, zas\u0142u\u017cy\u0142 na to, bym w mi\u0142o\u015bci Twojej schodzi\u0142 z tego \u015bwiata. Przez Pana naszego Jezusa Chrystusa, kt\u00f3ry z Tob\u0105 \u017cyje i kr\u00f3luje w jedno\u015bci Ducha \u015awi\u0119tego. Amen[5]<\/sup><\/a>.

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Osiemnastowieczny racjonalizm i barokowe upodobanie do makabry i pogrzebu, wci\u0105\u017c obecne w Objawieniu si\u0119 na \u015bmier\u0107 <\/em>\u015bwi\u0119tego Alfonsa Marii de Liguori[6]<\/sup><\/a>, zosta\u0142y w XIX wieku prze\u015bcigni\u0119te przez romantyczn\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107, kt\u00f3ra wola\u0142a pod\u0105\u017ca\u0107 \u015bcie\u017ck\u0105 sentymentu, kt\u00f3ra „aby dotrze\u0107 do intelektu, idzie najpierw bezpo\u015brednio do serca, a sprawiaj\u0105c, \u017ce serce odczuwa si\u0142\u0119 i pi\u0119kno religii, skupia uwag\u0119 intelektu i u\u0142atwia jego zgod\u0119”, jak napisa\u0142 Angelo Antonio Scotti[7]<\/sup><\/a>. Dlatego te\u017c, nawet w obliczu \u015bmierci, uwa\u017cano za doskona\u0142\u0105 rzecz, aby nalega\u0107 na emocjonalne d\u017awignie i uczucia, aby sprowokowa\u0107 hojn\u0105 odpowied\u017a na absolutny dar z siebie z\u0142o\u017cony przez Boskiego Zbawiciela dla zbawienia ludzko\u015bci. Duchowi autorzy i kaznodzieje uwa\u017cali za wa\u017cne i konieczne opisanie „l\u0119k\u00f3w i wyczerpania, kt\u00f3re towarzysz\u0105 nieuchronnie wysi\u0142kom duszy w rozerwaniu wi\u0119z\u00f3w cia\u0142a”[8]<\/sup><\/a>, wraz z przedstawieniem spokojnej \u015bmierci sprawiedliwych. Chcieli wprowadzi\u0107 wiar\u0119 w konkretno\u015b\u0107 egzystencji, aby stymulowa\u0107 reform\u0119 moralno\u015bci i cel bardziej autentycznego i \u017carliwego \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego: „Z pewno\u015bci\u0105 nadzieja na zas\u0142u\u017cenie na dobr\u0105 agoni\u0119 i \u015bwi\u0119t\u0105 \u015bmier\u0107 by\u0142a i zawsze b\u0119dzie najpot\u0119\u017cniejsz\u0105 spr\u0119\u017cyn\u0105 sk\u0142aniaj\u0105c\u0105 ludzi do porzucenia wyst\u0119pku; poniewa\u017c spektakl niegodziwego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry umiera tak, jak \u017cy\u0142, jest wielk\u0105 lekcj\u0105 dla wszystkich \u015bmiertelnik\u00f3w”[9]<\/sup><\/a>.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Litani\u0119 o dobr\u0105 \u015bmier\u0107 zawart\u0105 w M\u0142odzie\u0144cu zaopatrzonym <\/em>nale\u017cy zatem uzna\u0107 za ca\u0142kowicie optymaln\u0105 dla powodzenia miesi\u0119cznych dni skupienia i propozycji idea\u0142\u00f3w \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego, kt\u00f3re \u015awi\u0119ty dawa\u0142 m\u0142odym, a tak\u017ce za szczeg\u00f3lnie dostosowan\u0105 do emocjonalnej i kulturowej wra\u017cliwo\u015bci tego konkretnego momentu historycznego. Je\u015bli dzisiaj lektura tych formu\u0142 wywo\u0142uje poczucie niepokoju przywo\u0142ane przez Delumeau i oferuje „ca\u0142kowicie niepokoj\u0105c\u0105” raprezentacj\u0119 pedagogiki religijnej ksi\u0119dza Bosko[10]<\/sup><\/a>, to dzieje si\u0119 tak przede wszystkim dlatego, \u017ce jest ona wyniesiona z jej ram historycznych. Zamiast tego, jak wida\u0107 z praktyki wychowawczej Oratorium i ze \u015bwiadectw narracyjnych pozostawionych przez ksi\u0119dza Bosko, dusze tych m\u0142odych ludzi nie tylko znajdowa\u0142y przyjemno\u015b\u0107 i bodziec w ich recytowaniu, ale skutecznie przyczynia\u0142y si\u0119 do tego, aby \u0107wiczenie dobrej \u015bmierci by\u0142o owocne w owocach moralnych i duchowych. Aby zbada\u0107 ich pierwotn\u0105 owocno\u015b\u0107 wychowawcz\u0105, musimy zakotwiczy\u0107 je w ca\u0142ej istotnej propozycji \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego przedstawionej przez ksi\u0119dza Bosko oraz w gorliwym i pracowitym, stymuluj\u0105cym do\u015bwiadczeniu Oratorium.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Globalny horyzont odniesienia mo\u017cna ju\u017c uchwyci\u0107 w ma\u0142ych medytacjach, kt\u00f3re wprowadzaj\u0105 do M\u0142odzie\u0144ca zaopatrzonego<\/em>, gdzie ksi\u0105dz Bosko zamierza przede wszystkim przedstawi\u0107 „metody \u017cycia, kt\u00f3re s\u0105 zarazem radosne i pe\u0142ne zadowolenia”, aby m\u0142odzi czytelnicy mogli ” sta\u0107 si\u0119 pociech\u0105 waszych rodzic\u00f3w, chlub\u0105 ojczyzny, dobrymi obywatelami na ziemi, by pewnego dnia sta\u0107 si\u0119 szcz\u0119\u015bliwymi mieszka\u0144cami nieba”[11]<\/sup><\/a>. Przede wszystkim zach\u0119ca ich do „podniesienia wzroku”, do kontemplowania pi\u0119kna stworzenia i bardzo wysokiej godno\u015bci cz\u0142owieka, najwznio\u015blejszego ze stworze\u0144, obdarzonego duchow\u0105 dusz\u0105 stworzon\u0105 do kochania Pana, do wzrastania w cnocie i \u015bwi\u0119to\u015bci, przeznaczonego do raju, do wiecznej komunii z Bogiem[12]<\/sup><\/a>. Rozwa\u017canie bezgranicznej mi\u0142o\u015bci Bo\u017cej, objawionej nam w ofierze Chrystusa za zbawienie ludzko\u015bci oraz szczeg\u00f3lnego upodobania Boga w dzieciach i m\u0142odzie\u017cy, powinno sk\u0142oni\u0107 ich do odpowiadania wielkoduszno\u015bci\u0105, do „kierowania ka\u017cdego dzia\u0142ania” w celu osi\u0105gni\u0119cia celu, dla kt\u00f3rego zostali stworzeni, z mocnym postanowieniem czynienia wszystkiego, co mo\u017ce podoba\u0107 si\u0119 Panu i unikania tego, co mog\u0142oby „sprawi\u0107 Mu przykro\u015b\u0107!”[13]<\/sup><\/a>. A poniewa\u017c zbawienie osoby „zwykle zale\u017cy od czasu m\u0142odo\u015bci”, konieczne jest rozpocz\u0119cie s\u0142u\u017cby Panu w <\/em>m\u0142odym wieku: „je\u017celi rozpoczniemy dobre \u017cycie, teraz gdy jeste\u015bmy m\u0142odzi, b\u0119dziemy dobrzy w wieku podesz\u0142ym, dobra b\u0119dzie nasza \u015bmier\u0107 i pocz\u0105tek szcz\u0119\u015bcia wiecznego\u201d[14]<\/sup><\/a>.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ksi\u0105dz Bosko zach\u0119ca zatem m\u0142odzie\u017c do oddania si\u0119 „na czas Bogu”, do radosnego po\u015bwi\u0119cenia si\u0119 Jego s\u0142u\u017cbie, przezwyci\u0119\u017caj\u0105c uprzedzenie, \u017ce \u017cycie chrze\u015bcija\u0144skie jest smutne i melancholijne: „Niekt\u00f3rzy jednak powiedz\u0105, \u017ce je\u017celi zaczniemy ju\u017c teraz s\u0142u\u017cy\u0107 Panu, to staniemy si\u0119 smutni. Nie jest to prawd\u0105. Smutnym b\u0119dzie ten, kto s\u0142u\u017cy demonowi. Taki, chocia\u017c stara si\u0119 uchodzi\u0107 za zadowolonego, b\u0119dzie mia\u0142 jednak zawsze serce, kt\u00f3re p\u0142acze i m\u00f3wi do\u0144: jeste\u015b nieszcz\u0119\u015bliwy, poniewa\u017c jeste\u015b nieprzyjacielem Boga. [\u2026]. Odwagi zatem, Moi Drodzy, na czas \u0107wiczcie si\u0119 w cnocie, a zapewniam was, \u017ce b\u0119dziecie mieli zawsze serce radosne i zadowolone, i poznacie, jak s\u0142odk\u0105 jest rzecz\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 Panu”[15]<\/sup><\/a>.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u017bycie chrze\u015bcija\u0144skie polega zasadniczo na s\u0142u\u017ceniu Panu w „\u015bwi\u0119tej rado\u015bci”; jest to jedna z najbardziej owocnych i osobliwych idei duchowego i pedagogicznego dziedzictwa ksi\u0119dza Bosko: ” Je\u017celi tak b\u0119dziesz post\u0119powa\u0142, to ile\u017c pociechy do\u015bwiadczysz w chwili twojej \u015bmierci”[16]<\/sup><\/a>. Ten, kto zwleka z nawr\u00f3ceniem, kto sp\u0119dza swoje dni na bezczynno\u015bci lub bezu\u017cytecznym i szkodliwym rozpraszaniu si\u0119, w grzechach lub wadach, ryzykuje, \u017ce nie b\u0119dzie ju\u017c mia\u0142 okazji, czasu i \u0142aski, aby powr\u00f3ci\u0107 do Boga z niebezpiecze\u0144stwem wiecznego pot\u0119pienia[17]<\/sup><\/a>. Rzeczywi\u015bcie, \u015bmier\u0107 mo\u017ce go zaskoczy\u0107, gdy najmniej si\u0119 tego spodziewa: ” Biada ci, je\u017celi nie b\u0119dziesz zawsze przygotowany!”[18]<\/sup><\/a>. Ale Bo\u017ce mi\u0142osierdzie oferuje skruszonemu grzesznikowi sakrament pokuty, pewny \u015brodek odzyskania \u0142aski, a wraz z ni\u0105 pokoju serca. Sprawowany regularnie i z odpowiednim usposobieniem, sakrament ten staje si\u0119 nie tylko skutecznym narz\u0119dziem zbawienia, ale tak\u017ce uprzywilejowanym momentem wychowawczym, w kt\u00f3rym spowiednik, „wierny przyjaciel duszy”, mo\u017ce bezpiecznie skierowa\u0107 m\u0142odego cz\u0142owieka na drog\u0119 zbawienia i \u015bwi\u0119to\u015bci. Spowied\u017a przygotowuje si\u0119 poprzez dobry rachunek sumienia, prosz\u0105c Pana o \u015bwiat\u0142o: ” O\u015bwie\u0107 mnie swoj\u0105 \u0142ask\u0105, abym pozna\u0142 teraz moje grzechy, tak jak mi je dasz pozna\u0107, kiedy stan\u0119 przed Tob\u0105 na s\u0105dzie. Spraw, o m\u00f3j Bo\u017ce, abym wzgardzi\u0142 nimi z prawdziwym \u017calem”[19]<\/sup><\/a>. Regularne przyst\u0119powanie do tego sakramentu gwarantuje pogod\u0119 ducha niezb\u0119dn\u0105 do prowadzenia prawdziwie szcz\u0119\u015bliwego \u017cycia: ” Wydaje mi si\u0119, \u017ce jest to \u015brodek najpewniejszy, aby prze\u017cy\u0107 dni szcz\u0119\u015bliwe w\u015br\u00f3d smutk\u00f3w \u017cycia, na koniec kt\u00f3rego i my zobaczymy ze spokojem zbli\u017canie si\u0119 chwili \u015bmierci”[20]<\/sup><\/a>.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Przyja\u017a\u0144 z Bogiem odzyskana dzi\u0119ki spowiedzi znajduje sw\u00f3j szczyt w Komunii eucharystycznej, uprzywilejowanym momencie, w kt\u00f3rym m\u0142ody cz\u0142owiek ofiarowuje ca\u0142ego siebie, aby B\u00f3g m\u00f3g\u0142 „zaw\u0142adn\u0105\u0107” jego sercem i sta\u0107 si\u0119 jego niekwestionowanym Panem. W akcie, w kt\u00f3rym otwiera si\u0119 bez zastrze\u017ce\u0144 na u\u015bwi\u0119caj\u0105ce i przemieniaj\u0105ce dzia\u0142anie \u0142aski, do\u015bwiadcza niewys\u0142owionej rado\u015bci, kt\u00f3ra towarzyszy autentycznemu do\u015bwiadczeniu duchowemu i prowadzi go do \u017carliwego pragnienia wiecznej komunii z Bogiem: „Je\u015bli potem pragn\u0119 czego\u015b wielkiego, id\u0119 przyj\u0105\u0107 \u015bw. Hosti\u0119, w kt\u00f3rej znajduje si\u0119 corpus quod pro nobis traditum est<\/em>. Jest to to samo Cia\u0142o, Krew, Dusza i Bosko\u015b\u0107, jakie Jezus ofiarowa\u0142 swemu Odwiecznemu Ojcu za nas na krzy\u017cu. Czeg\u00f3\u017c mi brakuje do szcz\u0119\u015bcia? Niczego na tym \u015bwiecie, a jedynie radowania si\u0119 w niebie Tym, w Kt\u00f3rego teraz wpatruj\u0119 si\u0119 okiem wiary i Kt\u00f3rego adoruj\u0119 na o\u0142tarzu”[21]<\/sup><\/a>.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Pomimo silnego akcentu emocjonalnego, kt\u00f3ry kojarzy si\u0119 z XIX-wiecznym sentymentem religijnym, duchowo\u015b\u0107 proponowana przez ksi\u0119dza Bosko jest bardzo konkretna. W rzeczywisto\u015bci przedstawia on nawr\u00f3cenie jako proces przyj\u0119cia obietnic chrzcielnych, kt\u00f3ry rozpoczyna si\u0119 w momencie, gdy m\u0142ody cz\u0142owiek, w „szczery i zdecydowany spos\u00f3b”, decyduje si\u0119 odpowiedzie\u0107 na Bo\u017ce wezwanie[22]<\/sup><\/a>, oderwa\u0107 swoje serce od przywi\u0105zania do grzechu, aby kocha\u0107 Boga ponad wszystko i pozwoli\u0107 si\u0119 potulnie kszta\u0142towa\u0107 przez \u0142ask\u0119. Nawr\u00f3cenie przek\u0142ada si\u0119 zatem na pracowite i gorliwe \u017cycie, o\u017cywione mi\u0142o\u015bci\u0105, w pozytywnym i radosnym d\u0105\u017ceniu do doskona\u0142o\u015bci, poczynaj\u0105c od ma\u0142ych codziennych rzeczy. Zapa\u0142 mi\u0142o\u015bci inspiruje „pozytywne” umartwienie zmys\u0142\u00f3w, skoncentrowane na przezwyci\u0119\u017caniu siebie, reformie \u017cycia, punktualnym wype\u0142nianiu obowi\u0105zk\u00f3w, serdeczno\u015bci i s\u0142u\u017cbie bli\u017aniemu. Takie umartwienie nie ma w sobie nic przykrego, poniewa\u017c jest wielkodusznym przylgni\u0119ciem do \u017cycia z jego nieoczekiwanymi wydarzeniami i trudno\u015bciami, jest zdolno\u015bci\u0105 do znoszenia codziennych przeciwno\u015bci, jest niez\u0142omno\u015bci\u0105 w zm\u0119czeniu, jest trze\u017awo\u015bci\u0105 i wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci\u0105, jest m\u0119stwem. Ka\u017cda okazja mo\u017ce zatem sta\u0107 si\u0119 wyrazem mi\u0142o\u015bci Boga, mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra popycha osob\u0119 do \u017cycia i pracy „w Jego obecno\u015bci”, do czynienia wszystkiego i znoszenia wszystkiego ze wzgl\u0119du na Niego.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mi\u0142o\u015b\u0107 o\u017cywia modlitw\u0119 w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b, poniewa\u017c poprzez ma\u0142e praktyki, ejakulacje, nawiedzenia i nabo\u017ce\u0144stwa, karmi pragnienie czu\u0142ej komunii, przek\u0142ada si\u0119 na bezwarunkow\u0105 ofiar\u0119 z siebie, radosne dostosowanie si\u0119 do woli Bo\u017cej, pragnienie mistycznego zjednoczenia i t\u0119sknot\u0119 za wieczn\u0105 komuni\u0105 w niebie.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ksi\u0105dz Bosko streszcza swoj\u0105 propozycj\u0119 w uproszczonych formu\u0142ach, ale nie obni\u017ca poziomu i nieustannie przypomina m\u0142odym ludziom, \u017ce konieczne jest podj\u0119cie zdecydowanej decyzji: „Ile rzeczy potrzebujemy, aby sta\u0107 si\u0119 \u015bwi\u0119tymi? Tylko jednej rzeczy: trzeba tego chcie\u0107<\/em>. Tak, tak d\u0142ugo, jak tego chcesz, mo\u017cesz by\u0107 \u015bwi\u0119tym: wszystko, czego potrzebujesz, to wola<\/em>„. Pokazuj\u0105 to przyk\u0142ady \u015bwi\u0119tych, „kt\u00f3rzy \u017cyli w skromnych warunkach i po\u015br\u00f3d trud\u00f3w aktywnego \u017cycia”, ale u\u015bwi\u0119cili si\u0119, po prostu „czyni\u0105c dobrze wszystko, co mieli do zrobienia. Wype\u0142niali wszystkie swoje obowi\u0105zki wobec Boga, cierpi\u0105c wszystko ze wzgl\u0119du na Niego, ofiaruj\u0105c Mu swoje b\u00f3le, swoje cierpienia: to jest wielka nauka o wiecznym zdrowiu i \u015bwi\u0119to\u015bci[23]<\/sup><\/a>.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Pouczaj\u0105ce jest do\u015bwiadczenie Micha\u0142a Magone, wychowanka Oratorium na Valdocco. \u201eW przypadku Magone widzimy ch\u0142opca zdanego na siebie samego, kt\u00f3remu zagra\u017ca\u0142o niebezpiecze\u0144stwo wej\u015bcia na smutn\u0105 drog\u0119 z\u0142a”; ale Pan zaprosi\u0142 go, by poszed\u0142 za Nim; „poszed\u0142 za pe\u0142nym mi\u0142o\u015bci wezwaniem i stale odpowiadaj\u0105c na \u0142ask\u0119 Bo\u017c\u0105, wprowadzi\u0142 w podziw wszystkich tych, kt\u00f3rzy go znali, i ukaza\u0142, jak wspania\u0142e s\u0105 skutki \u0142aski Bo\u017cej w tych, kt\u00f3rzy trudz\u0105 si\u0119, aby na ni\u0105 odpowiedzie\u0107”[24]<\/sup><\/a>. Decyduj\u0105cy jest moment, w kt\u00f3rym ch\u0142opiec, po u\u015bwiadomieniu sobie swojej sytuacji i przezwyci\u0119\u017ceniu, z pomoc\u0105 wychowawcy, g\u0142\u0119bokiego poczucia udr\u0119ki i winy, kt\u00f3re go dr\u0119czy\u0142y, poczu\u0142, \u017ce „nadszed\u0142 czas, aby zerwa\u0107 z szatanem” i postanowi\u0142 „odda\u0107 si\u0119 Bogu” poprzez dobr\u0105 spowied\u017a i mocne postanowienie[25]<\/sup><\/a>. Ksi\u0105dz Bosko opisuje emocje i refleksje nastolatka w noc po spowiedzi: przywr\u00f3cony do \u0142aski Bo\u017cej i zapewniony o swoim wiecznym zbawieniu,[26]<\/sup><\/a> do\u015bwiadcza niepohamowanej rado\u015bci.

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Trudno opowiedzie\u0107 \u2013 zwyk\u0142 m\u00f3wi\u0107 \u2013 o tych wszystkich uczuciach, kt\u00f3re przepe\u0142nia\u0142y moje biedne serce tej pami\u0119tnej nocy. W\u0142a\u015bciwie przez ca\u0142y czas nie mog\u0142em zasn\u0105\u0107. Jak tylko na chwil\u0119 si\u0119 zdrzemn\u0105\u0142em, zaraz moja wyobra\u017anie ukazywa\u0142a mi piek\u0142o pe\u0142ne demon\u00f3w. Natychmiast odrzuci\u0142em ten ponury obraz, kieruj\u0105c si\u0119 my\u015bl\u0105, \u017ce przecie\u017c moje wszystkie grzechy zosta\u0142y odpuszczone. I natychmiast zdawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce widz\u0119 ca\u0142e zast\u0119py anio\u0142\u00f3w, kt\u00f3re wskazywa\u0142y na raj i m\u00f3wi\u0142y: \u00abWidzisz, jakie wielkie szcz\u0119\u015bcie ci\u0119 czeka, je\u015bli pozostaniesz wierny twoim postanowieniom!\u00bb Tak w po\u0142owie nocy, kt\u00f3ra by\u0142a przeznaczona na spoczynek, by\u0142em tak pe\u0142en zadowolenia, wzruszenia i r\u00f3\u017cnych uczu\u0107, \u017ce aby da\u0107 upust mojemu duchowi, ukl\u0119kn\u0105\u0142em i wielokrotnie powtarza\u0142em te oto s\u0142owa: \u00abOch, jak\u017ce s\u0105 nieszcz\u0119\u015bliwi ci, kt\u00f3rzy popadaj\u0105 w grzech! Ale jeszcze bardziej nieszcz\u0119\u015bliwi s\u0105 ci, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 w grzechu. My\u015bl\u0119, \u017ce je\u017celi ci zasmakowaliby chocia\u017cby jednej tylko chwili tej wielkiej pociechy, kt\u00f3rej do\u015bwiadcza ten, kt\u00f3ry jest w stanie \u0142aski Bo\u017cej, wszyscy oni przyst\u0105piliby do spowiedzi, aby u\u015bmierzy\u0107 gniew Bo\u017cy, przynie\u015b\u0107 uspokojenie dla wyrzut\u00f3w sumienia i zazna\u0107 pokoju serca. Och, grzechu, grzechu! Jakim strasznym biczem jeste\u015b dla tych, kt\u00f3rzy ci pozwalaj\u0105 wej\u015b\u0107 do swojego serca! Bo\u017ce m\u00f3j, w przysz\u0142o\u015bci nie chc\u0119 nigdy Ci\u0119 obrazi\u0107, a wr\u0119cz przeciwnie \u2013 chc\u0119 Ci\u0119 kocha\u0107 wszystkimi si\u0142ami mojej duszy. Je\u017celi na moje nieszcz\u0119\u015bcie popad\u0142bym nawet w najmniejszy grzech, zaraz p\u00f3jd\u0119 si\u0119 wyspowiada\u0107[27]<\/sup><\/a>.

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Znajdujemy tutaj klucze do interpretacji horyzontu znaczeniowego, w kt\u00f3rym Ksi\u0105dz Bosko umieszcza pedagogiczn\u0105 i duchow\u0105 funkcj\u0119 \u0107wiczenia dobrej \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n

(ci\u0105g dalszy nast\u0105pi)<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/sup><\/a> J. Bosko, M\u0142odzieniec zaopatrzony <\/em>[Polskie t\u0142umaczenie tekstu zawarte w \u0179r\u00f3d\u0142ach Salezja\u0144skich<\/em> nie zawiera tej informacji \u2013 przyp. t\u0142um.].<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/sup><\/a> Znajdujemy t\u0119 sam\u0105 formu\u0142\u0119, z niewielkimi zmianami, w anonimowej broszurze zatytu\u0142owanej Mezzi da praticarsi e risoluzioni da farsi dopo una buona confessione per mantenersi nella grazia di Dio riacquistata<\/em>, Vigevano, s.e., 1842, 33-36. Por. tak\u017ce Il cristiano in chiesa, ovvero affettuose orazioni per la Messa, per la Confessione e Comunione e per l’adorazione del Santissimo Sacramento<\/em>. Dzie\u0142ko duchowe P. Fulgenzio M. Riccardi di Torino, Min. Oss., Torino, G.B. Paravia 1845, gdzie przypisuje si\u0119 autorstwo litanii podobnie jak u ks. Bosko: „Litania o \u0142ask\u0119 dobrej \u015bmierci u\u0142o\u017conona przez dziewczynk\u0119 narodzon\u0105 w\u015br\u00f3d protestant\u00f3w, nawr\u00f3cona na Religi\u0119 Katolick\u0105 w wieku pi\u0119tnastu lat i zmar\u0142a w wieku osiemnastu lat w opinii \u015bwi\u0119to\u015bci” (tam\u017ce<\/em>, 165).<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/sup><\/a> Pietro Stella, Don Bosco nella storia della religiosit\u00e0 cattolica<\/em>. Vol. II: Mentalit\u00e0 religiosa e spiritualit\u00e0, <\/em>Roma, LAS, 1981, 340. Por. tak\u017ce Michel Bazart, Don Bosco et l’exercice de la bonne mort<\/em>, w „Chahiers Sal\u00e9siens” N. 4, Avril 1981, 7-24.<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/sup><\/a> Na przyk\u0142ad mo\u017cna go znale\u017a\u0107, z pewnymi przer\u00f3bkami stylistycznymi i niewielkimi wzmocnieniami, pod tytu\u0142em „J\u0119ki i b\u0142agania o dobr\u0105 \u015bmier\u0107”, w Giuseppe Riva, Manuale di Filotea<\/em>. Dwudzieste pierwsze wydanie ponownie poprawione i rozszerzone, Mediolan, Serafino Majocchi, 1874, 926-927.<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/sup><\/a> J. Bosko, M\u0142odzieniec Zaopatrzony, <\/em>w: \u0179r\u00f3d\u0142a Salezja\u0144skie<\/em>, 808-809.<\/p>\n\n\n\n

[6]<\/sup><\/a> Zob. na przyk\u0142ad pierwsze rozwa\u017canie „Ritratto d’un uomo da poco tempo morto”, w Alfonso Maria de Liguori, Opere ascetiche<\/em>, t. 8, Apparecchio alla morte, <\/em>Torino, Giacinto Marietti, 1825, 10-19.<\/p>\n\n\n\n

[7]<\/sup><\/a> Angelo Antonio Scotti, Osservazioni sulle false dottrine e sulle funeste conseguenze dell’opera del Lauvergne intitolata „De l’agonie et de la mort dans toutes les classes de la societ\u00e9”. Dissertazione letta nell’Accademia di Religione Cattolica in Roma il d\u00ec 4 luglio 1844<\/em>, Roma, Tipografia delle Belle Arti, 1844, 3. Scotti polemizuje z francuskim autorem, lekarzem i naukowcem, kt\u00f3ry uwa\u017ca za fa\u0142szywe stwierdzenie, \u017ce tylko prawdziwi katolicy umieraj\u0105 spokojnie: Atei\u015bci lub wyznawcy innych religii, a nawet niemoralne i z\u0142e osoby mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c umrze\u0107 spokojnie, podczas gdy nierzadko zdarza si\u0119, \u017ce \u015bwi\u0119ci ludzie, osoby wielkiej cnoty i asceci, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d katolik\u00f3w, cierpi\u0105 agonie, kt\u00f3re s\u0105 rozdzieraj\u0105ce i rozpaczliwe, poniewa\u017c wszystko zale\u017cy od rodzaju choroby, jasno\u015bci m\u00f3zgu, stanu fizjologicznego lub psychicznego os\u0142abienia i niepokoj\u00f3w wywo\u0142anych przez fanatyzm religijny, por. Hubert Lauvergne, De l’agonie et de la mort dans toutes les classes de la societ\u00e9 sour le rapport humanitaire, physiologique et religieux, <\/em>2 vols, Paris, Librairie de J.-B. Bailli\u00e8re et C. Gosselin, 1842.<\/p>\n\n\n\n

[8]<\/sup><\/a> J. Bosko, \u017bycie m\u0142odego Dominika Savio<\/em>, w: \u0179r\u00f3d\u0142a Salezja\u0144skie,<\/em> 1273.<\/p>\n\n\n\n

[9]<\/sup><\/a> Scotti, Uwagi na temat fa\u0142szywych doktryn<\/em>, 14-15.<\/p>\n\n\n\n

[10]<\/sup><\/a> Stella, Ksi\u0105dz Bosko w historii religii katolickiej, <\/em>t. II, 341. II, 341.<\/p>\n\n\n\n

[11]<\/sup><\/a> J Bosko, M\u0142odzieniec zaopatrzony, <\/em>w: \u0179r\u00f3d\u0142a Salezja\u0144skie<\/em>, 740.<\/p>\n\n\n\n

[12]<\/sup><\/a> Por. Tam\u017ce<\/em>, 741.<\/p>\n\n\n\n

[13]<\/sup><\/a> Tam\u017ce<\/em>, 742.<\/p>\n\n\n\n

[14]<\/sup><\/a> Tam\u017ce<\/em>, 740.<\/p>\n\n\n\n

[15]<\/sup><\/a> Tam\u017ce<\/em>, 743.<\/p>\n\n\n\n

[16]<\/sup><\/a> Tam\u017ce<\/em>, 755.<\/p>\n\n\n\n

[17]<\/sup><\/a> Por. tam\u017ce<\/em>, 755.<\/p>\n\n\n\n

[18]<\/sup><\/a> Tam\u017ce<\/em>, 758.<\/p>\n\n\n\n

[19]<\/sup><\/a> Tam\u017ce<\/em>, 788.<\/p>\n\n\n\n

[20]<\/sup><\/a> Ten\u017ce, \u017bycie m\u0142odego Dominika Savio<\/em>, w: \u0179r\u00f3d\u0142a Salezja\u0144skie<\/em>, 1282.<\/p>\n\n\n\n

[21]<\/sup><\/a> Tam\u017ce<\/em>, 1247-1248.<\/p>\n\n\n\n

[22]<\/sup><\/a> Ten\u017ce, Zarys \u017cycia m\u0142odziutkiego Micha\u0142a Magone<\/em>, w: \u0179r\u00f3d\u0142a Salezja\u0144skie<\/em>, 1293.<\/p>\n\n\n\n

[23]<\/sup><\/a> Ten\u017ce, Vita di santa Zita serva e di sant’Isidoro contadino<\/em>. Turyn, P. De-Agostini, 1853, 6-7<\/p>\n\n\n\n

[24]<\/sup><\/a> Ten\u017ce, Zarys \u017cycia m\u0142odziutkiego Micha\u0142a Magone<\/em>, w: \u0179r\u00f3d\u0142a Salezja\u0144skie,<\/em> 1283.<\/p>\n\n\n\n

[25]<\/sup><\/a> <\/em>Tam\u017ce<\/em>, 1291-1292.<\/p>\n\n\n\n

[26]<\/sup><\/a> „Zanim opu\u015bci\u0142 spowiednika, rzek\u0142 do niego: \u201eCzy ksi\u0105dz s\u0105dzi, \u017ce wszystkie moje grzechy zosta\u0142y mi odpuszczone? Czy gdybym umar\u0142 tej nocy, by\u0142bym zbawiony? \u2013 Id\u017a spokojnie \u2013 odpowiedzia\u0142 mu. Pan, kt\u00f3ry w swoim wielkim mi\u0142osierdziu czeka\u0142 na ciebie do tej pory, aby\u015b m\u00f3g\u0142 mie\u0107 czas odprawi\u0107 dobr\u0105 spowied\u017a, z pewno\u015bci\u0105 odpu\u015bci\u0142 ci wszystkie grzechy. I je\u017celi w swoich przedziwnych zamiarach zechcia\u0142by tej nocy wezwa\u0107 ci\u0119 do wieczno\u015bci, by\u0142by\u015b zbawiony „(tam\u017ce<\/em>, 1291).<\/p>\n\n\n\n

[27]<\/sup><\/a> Tam\u017ce<\/em>, 1291-1292.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(ci\u0105g dalszy z poprzedniego artyku\u0142u) 2. Litania o dobr\u0105 \u015bmier\u0107 w kontek\u015bcie duchowo\u015bci m\u0142odzie\u017cowej promowanej…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19905,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":46,"footnotes":""},"categories":[159,470],"tags":[2556,2188,2576,1820,1724,2048,2624,1748,2618],"class_list":["post-19911","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ksiadz-bosco","category-refleksje","tag-bog","tag-jezus","tag-ksiadz-bosko","tag-laska","tag-milosc-blizniego","tag-mlodziez","tag-powolania","tag-rady","tag-swiadkowie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19911","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19911"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19911\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19905"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19911"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19911"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19911"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}