{"id":19508,"date":"2023-10-11T19:29:39","date_gmt":"2023-10-11T19:29:39","guid":{"rendered":"https:\/\/exciting-knuth.178-32-140-152.plesk.page\/?p=19508"},"modified":"2024-02-02T16:14:28","modified_gmt":"2024-02-02T16:14:28","slug":"ksiadz-bosko-i-pieniadze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/ksiadz-bosco\/ksiadz-bosko-i-pieniadze\/","title":{"rendered":"Ksi\u0105dz Bosko i pieni\u0105dze"},"content":{"rendered":"\n

            W 1849 r. drukarz G. B. Paravia opublikowa\u0142 Dziesi\u0119tny system metryczny zredukowany do prostoty poprzedzony pierwszymi operacjami arytmetycznymi do wykorzystania przez rzemie\u015blnik\u00f3w<\/em> pod redakcj\u0105 ksi\u0119dza Jana Bosko. Podr\u0119cznik zawiera\u0142 dodatek dotycz\u0105cy najcz\u0119\u015bciej u\u017cywanych walut w Piemoncie i g\u0142\u00f3wnych walut obcych.
            Jednak zaledwie kilka lat wcze\u015bniej ksi\u0105dz Bosko wiedzia\u0142 tak ma\u0142o o monetach szlacheckich u\u017cywanych w Kr\u00f3lestwie Sardynii, \u017ce pomyli\u0142 doppi\u0119 sabaudzk\u0105 z marengo. By\u0142 na pocz\u0105tku swojej dzia\u0142alno\u015bci oratoryjnej i do tego czasu widzia\u0142 pewnie niewiele z\u0142otych monet. Otrzymawszy jedn\u0105 pewnego dnia, pobieg\u0142 wyda\u0107 j\u0105 na swoich psotnik\u00f3w, zamawiaj\u0105c r\u00f3\u017cne towary o warto\u015bci jednego marengo. Sklepikarz, praktyczny i uczciwy, wyda\u0142 mu zam\u00f3wione towary i reszt\u0119 w wysoko\u015bci oko\u0142o dziewi\u0119ciu lir\u00f3w.
            – Ale jak to<\/em> – zapyta\u0142 ksi\u0105dz Bosko – nie da\u0142em ci marengo?<\/em>
            – Nie<\/em> – odpowiedzia\u0142 sklepikarz – Ksi\u0119dza moneta to 28 i p\u00f3\u0142 doppi!<\/em> (MB II, 93)
            Od samego pocz\u0105tku w ksi\u0119dzu Bosko nie by\u0142o chciwo\u015bci pieni\u0119dzy, a jedynie pragnienie dobra!

Doppie sabaudzkie i marenghi
<\/strong>            Kiedy w maju 1814 r. kr\u00f3l Wiktor Emmanuel I powr\u00f3ci\u0142 w posiadanie swoich pa\u0144stw, chcia\u0142 przywr\u00f3ci\u0107 stary system monetarny oparty na lirze piemonckiej<\/em> sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 z dwudziestu sold\u00f3w<\/em> po dwana\u015bcie denar\u00f3w<\/em> ka\u017cdy; system, kt\u00f3ry zosta\u0142 zast\u0105piony systemem dziesi\u0119tnym podczas okupacji francuskiej. Wcze\u015bniej sze\u015b\u0107 lir\u00f3w by\u0142o warte jeden skudo<\/em>, a 24 odpowiada\u0142y z\u0142otym savoiom<\/em> sabaudzkim. Oczywi\u015bcie nie brakowa\u0142o podwielokrotno\u015bci, w tym miedzianej monety znanej jako Mauriziotto<\/em> r\u00f3wne 5 soldom, nazwanej tak ze wzgl\u0119du na wizerunek \u015bwi\u0119tego Maurycego na rewersie.
            U\u017cycie frank\u00f3w sta\u0142o si\u0119 ju\u017c tak powszechne, \u017ce w 1816 roku kr\u00f3l zdecydowa\u0142 si\u0119 na przyj\u0119cie dziesi\u0119tnego systemu monetarnego, tworz\u0105c Now\u0105 Lir\u0119 Piemonck\u0105<\/em> o warto\u015bci r\u00f3wnej frankowi, z odpowiednimi wielokrotno\u015bciami i podwielokrotno\u015bciami, od 100 lir\u00f3w w z\u0142ocie po miedzian\u0105 monet\u0119 o nominale 1 centa.
            Podw\u00f3jna waluta sabaudzka utrzyma\u0142a si\u0119 jeszcze przez wiele lat. Utworzona w 1755 r. edyktem Karola Emanuela III, otrzyma\u0142a \u2013 po utworzeniu nowej liry \u2013 warto\u015b\u0107 29 lub 28,5 lira (odpowiada\u0142a 28,45 nowym pieni\u0105dzom). Powszechnie nazywano j\u0105 Galin-a<\/em> (kura), poniewa\u017c podczas gdy awers przedstawia\u0142 wizerunek w\u0142adcy z warkoczem, rewers ukazywa\u0142 ptaka z rozpostartymi skrzyd\u0142ami, kt\u00f3ry w zamy\u015ble artysty mia\u0142 przedstawia\u0107 or\u0142a, ale wygl\u0105da\u0142 bardziej jak kura.
            Dwudziestofrank\u00f3wka, zwana marengo<\/em>, poniewa\u017c zosta\u0142a wybita przez Napoleona w Turynie w 1800 roku po zwyci\u0119stwie pod Marengo, r\u00f3wnie\u017c pozostawa\u0142a w obiegu przez d\u0142u\u017cszy czas wraz ze z\u0142otymi monetami sabaudzkimi. Na awersie widnia\u0142o popiersie Minerwy, a na rewersie motto: Libert\u00e0 – Egalit\u00e9 – Eridania<\/em>. Odpowiada\u0142a ona francuskiej monecie zwanej z\u0142otym Napoleonem. Termin „Eridania” oznacza\u0142 krain\u0119, w kt\u00f3rej p\u0142ynie Pad, legendarny Eridano<\/em>.
            Nazwa marengo<\/em> by\u0142a r\u00f3wnie\u017c u\u017cywana w odniesieniu do nowej z\u0142otej monety o nominale 20 lir\u00f3w Wiktora Emanuela I, podczas gdy marenghino<\/em> by\u0142a z\u0142ot\u0105 monet\u0105 o nominale 10 lir\u00f3w, a wi\u0119c o po\u0142owie warto\u015bci marengo<\/em>, wybit\u0105 p\u00f3\u017aniej przez Karola Alberta. Marengo<\/em> i marenghino<\/em> by\u0142y terminami cz\u0119sto u\u017cywanymi w odniesieniu do siebie nawzajem, podobnie jak frank i lira. Ksi\u0105dz Bosko r\u00f3wnie\u017c u\u017cywa\u0142 ich w ten spos\u00f3b. W przedmowie do Galantuomo<\/em> z 1860 r. (wi\u0105zanka dla prenumerator\u00f3w Czytanek Katolickich<\/em>) znajduje si\u0119 tego przyk\u0142ad. Ksi\u0105dz Bosko gra rol\u0119 sprzedawcy napoj\u00f3w bezalkoholowych pod\u0105\u017caj\u0105cego za armi\u0105 sardy\u0144sk\u0105 w wojnie z 1859. W bitwie pod Magent\u0105, jak wspomina, traci torb\u0119 z pieni\u0119dzmi, a kapitan firmy rekompensuje mu gar\u015b\u0107 „pi\u0119tnastu b\u0142yszcz\u0105cych marenghini<\/em>„.
            Pisz\u0105c 22 maja 1866 r. do Federico Oreglia, kt\u00f3rego wys\u0142a\u0142 do Rzymu, aby zbiera\u0142 ofiary na nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 Maryi Wspomo\u017cycielki, m\u00f3wi mu:
Je\u015bli chodzi o tw\u00f3j pobyt w Rzymie, zosta\u0144 na czas nieokre\u015blony, to znaczy, dop\u00f3ki nie b\u0119dziesz mia\u0142 dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy frank\u00f3w do zabrania do domu na ko\u015bci\u00f3\u0142 i na op\u0142acenie piekarza […].
            Niech Pana B\u00f3g b\u0142ogos\u0142awi i niech b\u0142ogos\u0142awi Pa\u0144sk\u0105 prac\u0119, a ka\u017cde Pana s\u0142owo niech ratuje dusz\u0119 i zarabia \u201emarengo\u201d. Amen<\/em>„(E 459).
            Wymowne \u017cyczenia ksi\u0119dza Bosko dla hojnego wsp\u00f3\u0142pracownika!

Napoleony w kapeluszach i bez kapeluszy
<\/strong>            Od 1 maja 1866 r., opr\u00f3cz z\u0142otej monety, odpowiadaj\u0105cej z\u0142otemu napoleonowi<\/em> z wizerunkiem Napoleona w kapeluszu na awersie, papierowa waluta o tej samej warto\u015bci nominalnej, ale o znacznie ni\u017cszej warto\u015bci rzeczywistej, zosta\u0142a przymusowo wyemitowana w ukonstytuowanym Kr\u00f3lestwie W\u0142och. Ludzie natychmiast nazwali j\u0105 Napoleonem z go\u0142\u0105 g\u0142ow\u0105<\/em>, poniewa\u017c widnia\u0142a na niej podobizna Wiktora Emanuela II bez kapelusza.
            Ksi\u0105dz Bosko r\u00f3wnie\u017c dobrze o tym wiedzia\u0142, gdy musia\u0142 sp\u0142aci\u0107 hrabiemu Federico Calieri po\u017cyczk\u0119 w wysoko\u015bci 1000 frank\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 mu udzieli\u0142 w 50 z\u0142otych napoleonach<\/em>. Nie przegapi\u0142 okazji, by upiec dwie pieczenie na jednym ogniu, wykorzystuj\u0105c zaufanie, jakim zosta\u0142 obdarzony. Hrabina Carlotta ju\u017c wcze\u015bniej obieca\u0142a mu ofiar\u0119 na nowy ko\u015bci\u00f3\u0142. Napisa\u0142 wi\u0119c do hrabiny 29 czerwca 1866 r.: Musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce pojutrze m\u00f3j d\u0142ug wobec hrabiego wygasa i musz\u0119 zadba\u0107 o sp\u0142at\u0119 d\u0142ugu, aby uzyska\u0107 kredyt. Kiedy by\u0142a Pani w Casa Collegno, powiedzia\u0142a mi, \u017ce w tym czasie z\u0142o\u017cy ofiar\u0119 na ko\u015bci\u00f3\u0142 i o\u0142tarz \u015bw. J\u00f3zefa, ale nie ustali\u0142a Pani dok\u0142adnie sumy. W zwi\u0105zku z tym prosz\u0119 \u0142askawie mi powiedzie\u0107:
1) czy Pani dobroczynno\u015b\u0107 obejmuje sk\u0142adanie ofiar w tym czasie dla nas i kt\u00f3re z nich;
2) gdzie powinienem skierowa\u0107 pieni\u0105dze dla pana Conte?
3) czy hrabia ma jakie\u015b p\u0142atno\u015bci, kt\u00f3re mo\u017ce dokona\u0107 za pomoc\u0105 banknot\u00f3w, lub, jak to jest rozs\u0105dne, powinien zamieni\u0107 banknoty na napoleony zgodnie z tym, co otrzyma\u0142em<\/em> (E 477).
            Jak mo\u017cna \u0142atwo zrozumie\u0107, ksi\u0105dz Bosko polega na ofiarze hrabiny i proponuje uregulowanie swego d\u0142ugu wobec hrabiego, je\u015bli nie b\u0119dzie to dla nikogo niekorzystne, w papierowych napoleonach. Odpowied\u017a nadesz\u0142a i by\u0142a pocieszaj\u0105ca. Pieni\u0105dze mia\u0142y by\u0107 wys\u0142ane Cezaremu, synowi hrabiego Callori i mog\u0142y by\u0107 w pieni\u0105dzach papierowych. W rzeczywisto\u015bci ksi\u0105dz Bosko pisa\u0142 do Cezarego 23 lipca:
Przed ko\u0144cem tego miesi\u0105ca przynios\u0119 tysi\u0105c frank\u00f3w do twego domu, jak mi napiszesz i dopilnuj\u0119, by przynie\u015b\u0107 tyle\u017c napoleon\u00f3w, lecz wszystkie z odkryt\u0105 g\u0142ow\u0105. Gdybym bowiem przyni\u00f3s\u0142 pi\u0119\u0107dziesi\u0105t napoleon\u00f3w w kapeluszu, by\u0107 mo\u017ce spaliliby Jowisza, Saturna i Marsa<\/em> (E 489).
            A wkr\u00f3tce potem dokona bardzo wygodnej ugody, podczas gdy hrabina w tym samym czasie da mu 1000 frank\u00f3w na ambon\u0119 nowego ko\u015bcio\u0142a (E 495). Je\u015bli jest d\u0142ug do sp\u0142acenia, jest Opatrzno\u015b\u0107, kt\u00f3ra pracuje<\/em>!

Pieni\u0105dze i mutte<\/em>
<\/strong>            Ale ksi\u0105dz Bosko mia\u0142 do czynienia nie tylko z marengami<\/em> i napoleonami<\/em>. W swoich kieszeniach cz\u0119\u015bciej znajdowa\u0142 r\u00f3\u017cne drobne, miedziane monety, kt\u00f3rych u\u017cywa\u0142 na zwyk\u0142e wydatki, takie jak zabranie samochodu, gdy wyje\u017cd\u017ca\u0142 z Turynu, dokonywanie drobnych zakup\u00f3w i ja\u0142mu\u017cny, a mo\u017ce wykonanie jakiego\u015b gestu, kt\u00f3ry dzi\u015b nazwaliby\u015bmy charyzmatycznym, jak wtedy, gdy wla\u0142 w r\u0119ce mistrza budowlanego Bozzettiego pierwsze osiem sold\u00f3w na budow\u0119 nowego ko\u015bcio\u0142a Maryi Wspomo\u017cycielki.
            Osiem sold\u00f3w, r\u00f3wne 4 monetom po 10 cent\u00f3w lub 8 monetom po 5 cent\u00f3w, odpowiada\u0142o „muttcie” staro\u017cytnego systemu, monecie bitej z miedzi z dodatkiem srebra, o pocz\u0105tkowej warto\u015bci 20 sold\u00f3w<\/em> piemonckich, wkr\u00f3tce zredukowanej do o\u015bmiu sold\u00f3w. By\u0142 to dawny lir piemoncki, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 za spraw\u0105 Wiktora Amadeusza III w 1794 roku i zosta\u0142 zniesiony dopiero w 1865 roku. S\u0142owo mutta<\/em> – w piem. mota<\/em> (czytaj: muta) – samo w sobie oznacza „grud\u0119” lub „dach\u00f3wk\u0119”. Mote<\/em> to nazwa nadana kaflom wykonanym z kory d\u0119bu, u\u017cywanym do garbowania sk\u00f3r, a po u\u017cyciu nadal u\u017cywanym do palenia lub podtrzymywania ognia. Kafle te, kt\u00f3re kiedy\u015b by\u0142y wielko\u015bci bochenka chleba, zosta\u0142y zmniejszone przez chciwo\u015b\u0107 producent\u00f3w do tak niewielkich rozmiar\u00f3w, \u017ce ludno\u015b\u0107 zacz\u0119\u0142a nazywa\u0107 lirami Wiktora Amadeusza.
            Wed\u0142ug Pami\u0119tnik\u00f3w biograficznych<\/em> pewni zeloci protestanccy, aby trzyma\u0107 ch\u0142opc\u00f3w z dala od Oratorium ksi\u0119dza Bosko, zwabili ich m\u00f3wi\u0105c: „Co zamierzacie robi\u0107 w Oratorium? Chod\u017acie z nami, b\u0119dziecie si\u0119 bawi\u0107 do woli, a w prezencie dostaniecie dwie mutty i dobr\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119<\/em> (MB III, 402) Dwie mutty wystarczy\u0142y na dobr\u0105 przek\u0105sk\u0119.
            Ksi\u0105dz Bosko zjednywa\u0142 sobie ludzi tak\u017ce swoimi majtkami. Pewnego dnia znalaz\u0142 si\u0119 w poje\u017adzie obok wo\u017anicy, kt\u00f3ry g\u0142o\u015bno przeklina\u0142, aby konie bieg\u0142y, obieca\u0142 mu mutt\u0119, je\u015bli powstrzyma si\u0119 od przeklinania przez ca\u0142\u0105 drog\u0119 do Turynu, i uda\u0142o mu si\u0119 zrealizowa\u0107 sw\u00f3j zamiar (MB VII, 189). W ko\u0144cu dzi\u0119ki muttcie biedny wo\u017anica m\u00f3g\u0142 kupi\u0107 sobie co najmniej litr wina, aby wypi\u0107 je ze swoimi kolegami, a jednocze\u015bnie ceni\u0107 s\u0142owa, kt\u00f3re us\u0142ysza\u0142 przeciwko wadzie blu\u017anierstwa.

\u015awi\u0119ty od milion\u00f3w
<\/strong>            Ksi\u0105dz Bosko obraca\u0142 w swoim \u017cyciu du\u017cymi sumami pieni\u0119dzy, zebranymi za cen\u0119 ogromnych po\u015bwi\u0119ce\u0144, upokarzaj\u0105cych wypraw, \u017cmudnych loterii, nieustannych w\u0119dr\u00f3wek. Za te pieni\u0105dze dawa\u0142 chleb, ubranie, mieszkanie i prac\u0119 wielu ubogim ch\u0142opcom, kupowa\u0142 domy, otwiera\u0142 internaty i kolegia, budowa\u0142 ko\u015bcio\u0142y, podejmowa\u0142 wa\u017cne inicjatywy drukarskie i wydawnicze, rozpocz\u0105\u0142 misje salezja\u0144skie w Ameryce i wreszcie, ju\u017c os\u0142abiony b\u00f3lami staro\u015bci, wzni\u00f3s\u0142 Bazylik\u0119 Naj\u015bwi\u0119tszego Serca w Rzymie, w pos\u0142usze\u0144stwie papie\u017cowi, dzie\u0142o, kt\u00f3re przyczyni\u0142o si\u0119 do jego przedwczesnej \u015bmierci.
            Nie wszyscy rozumieli ducha, kt\u00f3ry go o\u017cywia\u0142, nie wszyscy doceniali jego wielorak\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, a antyklerykalna prasa oddawa\u0142a si\u0119 niedorzecznym insynuacjom.
            4 kwietnia 1872 r. tury\u0144ski periodyk satyryczny Il Fischietto<\/em>, kt\u00f3ry nada\u0142 Ksi\u0119dzu Bosko przydomek Dominus Lignus<\/em>, stwierdzi\u0142, \u017ce by\u0142 on obdarzony „bajecznymi funduszami”. W dniu 31 pa\u017adziernika 1886 r. rzymska gazeta La Riforma<\/em>, organ polityczny crispinian\u00f3w, opublikowa\u0142a artyku\u0142 na temat jego wypraw misyjnych, ironicznie przedstawiaj\u0105c ksi\u0119dza z Valdocco jako „prawdziwego przemys\u0142owca”, jako cz\u0142owieka, kt\u00f3ry zrozumia\u0142, \u017ce dobry rynek jest kluczem do sukcesu wszystkich najwi\u0119kszych nowoczesnych przedsi\u0119biorstw<\/em>, a nast\u0119pnie powiedzia\u0142: Ksi\u0105dz Bosko ma w sobie co\u015b z tego przemys\u0142u, kt\u00f3ry teraz chce by\u0107 nazywany, przez antonomazj\u0119, bra\u0107mi Bocconi<\/em>. Byli to bracia Ferdinando i Luigi Bocconi, tw\u00f3rcy du\u017cych sklep\u00f3w detalicznych otwartych w Mediolanie w tamtych latach i nazwanych p\u00f3\u017aniej La Rinascente<\/em>. Luigi Pietracqua, powie\u015bciopisarz i dramaturg pisz\u0105cy w dialekcie, kilka dni po \u015bmierci ksi\u0119dza Bosko podpisa\u0142 satyryczny sonet w tury\u0144skiej gazecie ’L Birichin,<\/em> kt\u00f3ry zaczyna\u0142 si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:
            <\/em>Don B\u00f2sch l’\u00e9 m\u00f2rt – L’era na testa fin-a, Capace 'd gav\u00e9 'd sangh d’ant un-a rava, Perch\u00e9 a pal\u00e0 ij milion chiel a contava, E… sensa guadagneje con la schin-a!
<\/em>            (Ksi\u0105dz Bosko nie \u017cyje – By\u0142 to cz\u0142owiek bystry, Zdolny do wys\u0119pienia wszystkiego. Poniewa\u017c liczy\u0142 miliony gar\u015bciami, I… nie zarabia\u0142 ich swym w\u0142asnym potem).
            I dalej wychwala\u0142 na sw\u00f3j spos\u00f3b ksi\u0119dza Bosko, kt\u00f3ry bra\u0142 pieni\u0105dze od wszystkich, nape\u0142niaj\u0105c swoj\u0105 torb\u0119, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 tak du\u017ca jak kad\u017a (E as fas\u00eca 7 bors\u00f2t gr\u00f2ss com na tina<\/em>). Wzbogacony w ten spos\u00f3b, nie musia\u0142 ju\u017c pracowa\u0107, po prostu zawstydza\u0142 modlitwami, przyjmowaniem cierpienia i Mszami \u015bwi\u0119tymi. Blu\u017anierczy pisarz zako\u0144czy\u0142 nazywaj\u0105c ksi\u0119dza Bosko: „\u015awi\u0119tym Milionem”.
            Ci, kt\u00f3rzy znaj\u0105 styl ub\u00f3stwa, w kt\u00f3rym \u015bwi\u0119ty \u017cy\u0142 i umar\u0142, mog\u0105 \u0142atwo zrozumie\u0107, jaki by\u0142 humor niskiej klasy Pietracqua. Ksi\u0105dz Bosko by\u0142 rzeczywi\u015bcie bardzo zr\u0119cznym zarz\u0105dc\u0105 pieni\u0119dzy, kt\u00f3re przynios\u0142a mu dobroczynno\u015b\u0107 dobrych, ale nigdy nie zatrzyma\u0142 niczego dla siebie. Meble w jego ma\u0142ym pokoju na Valdocco sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z \u017celaznego \u0142\u00f3\u017cka, ma\u0142ego stolika, krzes\u0142a, a p\u00f3\u017aniej sofy, bez zas\u0142on przy oknie, bez dywan\u00f3w, nawet bez stolika nocnego. W swojej ostatniej chorobie, dr\u0119czony pragnieniem, kiedy dostarczono mu wod\u0119 seltzer, aby przynie\u015b\u0107 mu ulg\u0119, nie chcia\u0142 jej pi\u0107, wierz\u0105c, \u017ce jest to drogi nap\u00f3j. Trzeba by\u0142o go zapewni\u0107, \u017ce kosztuje tylko siedem cent\u00f3w za butelk\u0119. Powiedzia\u0142 jeszcze ks. Vigliettiemu: – \u201ePozw\u00f3l mi r\u00f3wnie\u017c mie\u0107 przyjemno\u015b\u0107 zajrzenia do kieszeni mojego ubrania; tam jest m\u00f3j portfel i portmonetka. My\u015bl\u0119, \u017ce nic nie zosta\u0142o; ale je\u015bli s\u0105 pieni\u0105dze, daj je ksi\u0119dzu Rua. Chc\u0119 umrze\u0107, aby m\u00f3wiono: ksi\u0105dz Bosko umar\u0142 bez grosza w kieszeni<\/em>” (MB XVIII, 493).
            Tak umar\u0142 \u015awi\u0119ty Milion\u00f3w!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

            W 1849 r. drukarz G. B. Paravia opublikowa\u0142 Dziesi\u0119tny system metryczny zredukowany do prostoty…<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":19502,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":18,"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[1718,2576,1700,1958,2618],"class_list":["post-19508","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ksiadz-bosco","tag-charyzmat-salezjanski","tag-ksiadz-bosko","tag-opatrznosc","tag-salezjanie","tag-swiadkowie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19508","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19508"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19508\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19502"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}