{"id":18303,"date":"2023-08-16T07:35:32","date_gmt":"2023-08-16T07:35:32","guid":{"rendered":"https:\/\/exciting-knuth.178-32-140-152.plesk.page\/?p=18303"},"modified":"2026-03-25T16:24:36","modified_gmt":"2026-03-25T16:24:36","slug":"ksiadz-bosko-i-jego-data-urodzenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/ksiadz-bosco\/ksiadz-bosko-i-jego-data-urodzenia\/","title":{"rendered":"Ksi\u0105dz Bosko i jego data urodzenia"},"content":{"rendered":"\n

Archiwa m\u00f3wi\u0105 o 16 sierpnia, ale istnieje jedna, ciekawa interpretacja.
<\/em><\/em>

Dane z archiwum
<\/strong>W Ksi\u0119dze Chrzt\u00f3w Parafii \u015bw. Andrzeja w Castelnuovo d’Asti proboszcz, ks. Sismondo, dokonuje wpisu jasno, po \u0142acinie. Podajemy tutaj jego polskie t\u0142umaczenie:
17 sierpnia 1815. – Bosco Giovanni Melchiore Melchior, syn Francesco Luigi i Margherita Occhiena ma\u0142\u017conk\u00f3w Bosco, urodzony wczoraj wieczorem i dzi\u015b uroczy\u015bcie ochrzczony przez Najja\u015bniejszego Ksi\u0119dza Giuseppe Festa, Wikariusza. Rodzicami chrzestnymi byli Occhiena Melchiore z Capriglio i Bosco Maddalena, wdowa po zmar\u0142ym Secondo Occhiena, z Castelnuovo.
Giuseppe Sismondo, proboszcz.
<\/em>
Tak wi\u0119c, zgodnie z oficjalnym aktem chrztu, ksi\u0105dz Bosko urodzi\u0142 si\u0119 wieczorem 16 sierpnia 1815 roku. Jednak ksi\u0105dz Bosko w swoich Wspomnieniach<\/em> stwierdza:
Dzie\u0144 po\u015bwi\u0119cony Maryi Wniebowzi\u0119tej by\u0142 dniem moich narodzin, rok 1815; w Murialdo, przysi\u00f3\u0142ku Castelnuovo d’Asti.
<\/em>R\u00f3\u017cnica wydaje si\u0119 oczywista, chocia\u017c ksi\u0105dz Bosko nie napisa\u0142, \u017ce urodzi\u0142 si\u0119 15 sierpnia, ale po prostu „w dniu po\u015bwi\u0119conym Maryi Wniebowzi\u0119tej”.
A\u017c do \u015bmierci ksi\u0119dza Bosko zawsze interpretowano „dzie\u0144 po\u015bwi\u0119cony Maryi Wniebowzi\u0119tej” w jego najbardziej oczywistym znaczeniu, czyli „15 sierpnia”, przy czym ksi\u0105dz Bosko nie czyni\u0142 na ten temat \u017cadnych uwag.
O tym mo\u017cna przeczyta\u0107 w Biuletynie Salezja\u0144skim<\/em> ze stycznia 1879 r., jak i w ksi\u0105\u017cce Ksi\u0105dz Bosko i Towarzystwo Salezja\u0144skie<\/em> wydanej przez Du Boys w Pary\u017cu w 1884 r., jak i nawet na pergaminie umieszczonym w trumnie ksi\u0119dza Bosko 2 lutego 1888 r. i podpisanym przez ks. Rua.
Wkr\u00f3tce po \u015bmierci ksi\u0119dza Bosko salezjanie poczuli, \u017ce nale\u017cy pilnie zebra\u0107 wszelkie mo\u017cliwe \u015bwiadectwa na jego temat, aby m\u00f3c przeprowadzi\u0107 proces beatyfikacyjny i kanonizacyjny. W\u0142a\u015bnie w tym klimacie poszukiwa\u0144 salezjanin z Castelnuovo d’Asti, ksi\u0105dz Secondo Marchisio, uda\u0142 si\u0119 do Castelnuovo d’Asti z zamiarem przepytania starszych ludzi z Becchi, Castelnuovo i Moncucco na temat tego, co pami\u0119taj\u0105 z m\u0142odo\u015bci ksi\u0119dza Bosko. Po oko\u0142o trzech miesi\u0105cach pracy ks. Marchisio wr\u00f3ci\u0142 do Turynu w pa\u017adzierniku 1888 roku z bogatym materia\u0142em. Mi\u0119dzy innymi sprawdzi\u0142 archiwa parafialne w Castelnuovo, gdzie zobaczy\u0142 akt chrztu, kt\u00f3ry wskazywa\u0142 16 sierpnia, a nie 15, jako dat\u0119 urodzenia ksi\u0119dza Bosko.
Mo\u017cna si\u0119 wi\u0119c zastanowi\u0107, czy ksi\u0105dz Bosko lub jego proboszcz pope\u0142nili b\u0142\u0105d, czy te\u017c krewni podali jedn\u0105 dat\u0119 zamiast drugiej, jak to si\u0119 czasem zdarza, czy te\u017c, jak niekt\u00f3rzy spekuluj\u0105, ksi\u0105dz Bosko celowo zmieni\u0142 dat\u0119, aby jego narodziny wypad\u0142y w \u015awi\u0119to Wniebowzi\u0119cia. Aby odpowiedzie\u0107 na te pytania, nale\u017cy najpierw przywo\u0142a\u0107 charakter ludowy \u015brodowiska, w kt\u00f3rym si\u0119 urodzi\u0142.

Matka Boska \u201eSierpniowa\u201d w ludowym kalendarzu
<\/strong>W naszych piemonckich wioskach, i nie tylko w nich, ludzie wskazywali czas nie za pomoc\u0105 daty kalendarzowej, ale za pomoc\u0105 imienia \u015bwi\u0119tego, \u015bwi\u0119ta, jarmarku, wydarzenia.
Pierwszy stycznia nazywano po prostu dniem prezentu<\/em> (\u00e9l d\u00ec dla strena), ostatni dzie\u0144 tego miesi\u0105ca dniem kosa<\/em> (ij d\u00ec dla merla) itd. 3 lutego to dzie\u0144 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa gard\u0142a<\/em>; 6 czerwca w Turynie – dzie\u0144 cudu<\/em>; 23-24 – \u015bwi\u0119to \u015bw. Jana<\/em>; 8 wrze\u015bnia – Matki Boskiej Siewnej<\/em> itd.
W tamtych czasach nie przywi\u0105zywano tak du\u017cej wagi, jak dzisiaj, do liczb kalendarzowych. Daty narodzin, chrztu i \u015bmierci mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 tylko w ksi\u0119gach parafialnych, kt\u00f3re do 1866 roku by\u0142y jedynymi istniej\u0105cymi rejestrami narodzin, a ponadto do 1838 roku pisane by\u0142y tylko po \u0142acinie.
W tej sytuacji mo\u017cna zrozumie\u0107, \u017ce trzy dni sierpniowego \u015bwi\u0119ta, 14-15-16, nazywano po prostu Madonn\u0105 \u201eSierpniow\u0105\u201d<\/em> (La Mad\u00f2na d’agost).
\u015awi\u0119to Wniebowzi\u0119cia NMP by\u0142o jednym z najwa\u017cniejszych i najbardziej prze\u017cywanych \u015bwi\u0105t w roku, a kult Madonny \u201eSierpniowej\u201d nale\u017ca\u0142 do najbardziej zakorzenionych i obchodzonych w ca\u0142ym Piemoncie. Wystarczy wspomnie\u0107, \u017ce katedry w Asti, Ivrei, Novarze, Saluzzo i Tortonie s\u0105 po\u015bwi\u0119cone Matce Bo\u017cej Wniebowzi\u0119tej i \u017ce nawet dzisiaj w diecezjach piemonckich nie mniej ni\u017c 201 (dwie\u015bcie jeden!) ko\u015bcio\u0142\u00f3w parafialnych jest po\u015bwi\u0119conych Matce Bo\u017cej Wniebowzi\u0119tej. Wymieniaj\u0105c tylko niekt\u00f3re z nich, wspominamy parafie w Arignano, Lauriano, Marentino, Riva di Chieri i Villafranca d’Asti, w\u015br\u00f3d miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conych najbli\u017cej Castelnuovo. Nie zaszkodzi te\u017c przypomnie\u0107, \u017ce diecezja Acqui ma 9 parafii pod wezwaniem Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny, diecezja Alba – 10, Alessandria – 9, Aosta – 5, Asti – 4, Biella – 9, Casale – 9, Cuneo – 4, Fossano – 3, Ivrea – 12, Mondov\u00ec – 18, Novara – 34, Pinerolo – 6, Saluzzo – 12, Susa – 7, Turyn – 16, Vercelli – 18, Tortona – 28, z czego 16 znajduje si\u0119 na terytorium Piemontu.
Jak mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, \u015bwi\u0119to Matki Bo\u017cej \u201eSierpniowej\u201d by\u0142o wsz\u0119dzie uroczy\u015bcie obchodzone z procesjami i festynami trwaj\u0105cymi co najmniej trzy dni. Nawet dzisiaj w Castelnuovo Don Bosco \u015bwi\u0119to Wniebowzi\u0119cia (\u00e8l d\u00ec dla Mad\u00f2na – prosz\u0119 zauwa\u017cy\u0107 podobie\u0144stwo do sformu\u0142owania ksi\u0119dza Bosko „dzie\u0144 po\u015bwi\u0119cony Maryi Wniebowzi\u0119tej”) jest obchodzone bardzo uroczy\u015bcie. Po pobo\u017cnej nowennie wszyscy, zar\u00f3wno w\u0142adze, jak i mieszka\u0144cy miasta, gromadz\u0105 si\u0119 na procesji do Matki Bo\u017cej \u201eZamkowej\u201d. Potem nast\u0119puje osiem dni weso\u0142ej zabawy, w czasie kt\u00f3rych na placu odbywaj\u0105 si\u0119 festyny z kramami i weso\u0142ym miasteczkem. Nie trzeba dodawa\u0107, \u017ce \u015bwi\u0119to \u015bw. Rocha, obchodzone 16 sierpnia, nie jest uwa\u017cane za \u015bwi\u0119to samo w sobie, lecz praktycznie \u0142\u0105czy si\u0119 z uroczysto\u015bci\u0105 Wniebowzi\u0119cia.

Data urodzenia ksi\u0119dza Bosko<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
\n

Dopiero bior\u0105c pod uwag\u0119 te zwyczaje i nabo\u017ce\u0144stwa, mo\u017cna zrozumie\u0107 dat\u0119 narodzin ksi\u0119dza Bosko. Mama Ma\u0142gorzata musia\u0142a zawsze powtarza\u0107 swojemu synowi Janowi: Urodzi\u0142e\u015b si\u0119 w dniu Matki Boskiej Sierpniowej.<\/em> Nie mamy oczywi\u015bcie \u017cadnego pisemnego zapisu, ale ci, kt\u00f3rzy znaj\u0105 \u015brodowisko i j\u0119zyk, nie mog\u0105 sobie wyobrazi\u0107 innego wyrazu na jej ustach. A kiedy w 1873 r., na polecenie Piusa IX, ksi\u0105dz Bosko mia\u0142 wreszcie sporz\u0105dzi\u0107 swoje Wspomnienia<\/em> zw\u0142oszczaj\u0105c \u2013  by\u0142o wiele dialektyzm\u00f3w obecnych w jego dzie\u0142ach \u2013 piemoncki zwrot swojej matki (a la Mad\u00f2na d’agost), napisa\u0142: Dzie\u0144 po\u015bwi\u0119cony Maryi Wniebowzi\u0119tej by\u0142 dniem mojego urodzenia w roku 1815<\/em>.
Ksi\u0105dz Eugenio Ceria, biograf ksi\u0119dza Bosko, jako dobry piemontczyk, nadaje temu wyra\u017ceniu w\u0142asn\u0105 interpretacj\u0119: Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce w Piemoncie o czym\u015b, co wydarzy\u0142o si\u0119 troch\u0119 przed lub troch\u0119 po 15 sierpnia, cz\u0119sto m\u00f3wi si\u0119, nie precyzuj\u0105c zbytnio, \u017ce sta\u0142o si\u0119 to Matki Bo\u017cej Sierpniowej, i wszyscy to rozumiej\u0105<\/em>.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"
Akt urodzenia ksi\u0119dza Bosko<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Ksi\u0105dz Michele Molineris, uwa\u017cny obserwator miejscowych zwyczaj\u00f3w, pozostaje tego samego zdania, natomiast ksi\u0105dz Teresio Bosco wysuwa now\u0105 mo\u017cliw\u0105 interpretacj\u0119: Jego matka wielokrotnie m\u00f3wi\u0142a mu: – \u201eUrodzi\u0142e\u015b si\u0119 w dniu Matki Bo\u017cej\u201d – i ksi\u0105dz Bosko przez ca\u0142e \u017cycie powtarza\u0142, \u017ce urodzi\u0142 si\u0119 15 sierpnia 1815 roku, w \u015bwi\u0119to Wniebowzi\u0119cia. Czy nigdy nie poszed\u0142 i nie sprawdzi\u0142 w ksi\u0119dze parafialnej, gdzie jest napisane, \u017ce urodzi\u0142 si\u0119 16 sierpnia? Pomy\u0142ka jego matki? Roztargnienie proboszcza? Prawdopodobnie ani jedno, ani drugie. W tamtych czasach proboszczowie wymagali od swoich wiernych, aby przynosili noworodki do chrztu w ci\u0105gu pierwszych dwudziestu czterech godzin. Wielu ojc\u00f3w, aby nie ryzykowa\u0107 \u017cycia dziecka, przynosi\u0142o je do niego kilka dni p\u00f3\u017aniej, a aby nie wywo\u0142ywa\u0107 gniewu proboszcza, przek\u0142ada\u0142o dzie\u0144 narodzin. Tak by\u0142o z Giuseppe Verdim, wsp\u00f3\u0142czesnym ksi\u0119dzu Bosko, i z wieloma innymi. A dzieci wierzy\u0142y matkom bardziej ni\u017c rejestrom.<\/em>
Autor tego artyku\u0142u wie, \u017ce urodzi\u0142 si\u0119 27 sierpnia, ale dokumenty urz\u0119dowe wskazuj\u0105 na 28. Nie b\u0119dzie wi\u0119c pierwszym, kt\u00f3ry zaprzeczy mo\u017cliwo\u015bci hipotezy ksi\u0119dza Teresio, \u017ce ksi\u0105dz Bosko m\u00f3g\u0142 naprawd\u0119 urodzi\u0107 si\u0119 15.
Nie do przyj\u0119cia pozostaje natomiast hipoteza, \u017ce by\u0142 to podst\u0119p ksi\u0119dza Bosko, aby manipuluj\u0105c dat\u0105 swoich narodzin, m\u00f3g\u0142 stworzy\u0107 dla siebie legend\u0119, rodzaj wzorcowej biografii, kt\u00f3rej pierwszym opatrzno\u015bciowym faktem by\u0142y narodziny bohatera 15 sierpnia, czyli dok\u0142adnie w dniu Wniebowzi\u0119cia.
Ksi\u0105dz Bosko by\u0142 niew\u0105tpliwie bardzo zr\u0119cznym gaw\u0119dziarzem, kt\u00f3ry wiedzia\u0142, jak ubarwi\u0107 i wzmocni\u0107 szczeg\u00f3\u0142y jakiego\u015b faktu, aby wzbudzi\u0107 zainteresowanie, zdumienie lub rado\u015b\u0107 u swoich m\u0142odych s\u0142uchaczy, albo te\u017c zaokr\u0105gli\u0107 liczby, aby otworzy\u0107 portfele swoich dobrodziej\u00f3w i zmusi\u0107 ich do zastanowienia si\u0119 nad niepowstrzymanym rozwojem jego dzie\u0142a, ale nie by\u0142 sprzedajny ani naiwny. Kto mo\u017ce sobie wyobrazi\u0107, \u017ce by\u0142 tak bezmy\u015blny, aby nie wiedzie\u0107, \u017ce pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej poznamy prawdziw\u0105 dat\u0119 jego narodzin?
Dla tych, kt\u00f3rzy znaj\u0105 \u015awi\u0119tego z Becchi, powinno by\u0107 jasne, \u017ce nie by\u0142 on cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry przywi\u0105zuje wag\u0119 do „chronologicznego” znaczenia dat, lecz do znaczenia religijnego. Dla niego historia ludzko\u015bci, nawet jego osobista, by\u0142a histori\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105, opatrzno\u015bciow\u0105 histori\u0105 zbawienia. Widzia\u0142 w swoim \u017cyciu boski plan i chcia\u0142, aby jego nar\u00f3d pami\u0119ta\u0142 o nim dla swojej zach\u0119ty.

Podsumowuj\u0105c
<\/strong>Mo\u017cemy zatem podsumowa\u0107 i stwierdzi\u0107, \u017ce data 16 sierpnia, podana w rejestrze parafialnym, jest najprawdopodobniej w\u0142a\u015bciwa, ale nie mo\u017cna ca\u0142kowicie wykluczy\u0107, \u017ce ksi\u0105dz Bosko urodzi\u0142 si\u0119 rzeczywi\u015bcie 15.
Tak czy inaczej, ksi\u0105dz Bosko wiedzia\u0142, \u017ce urodzi\u0142 si\u0119 „na Matki Bo\u017cej Sierpniowej” i by\u0142 z tego powodu szcz\u0119\u015bliwy.
Dwie daty 15 i 16 nie by\u0142y, w powszechnym rozumieniu tego czasu, zasadniczo odr\u0119bne. By\u0142y jednym \u015bwi\u0119tem, \u015bwi\u0119tem Wniebowzi\u0119cia. Dlatego w obu przypadkach mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o dniu po\u015bwi\u0119conym Maryi Wniebowzi\u0119tej.<\/em>
Nie wiemy, aby ksi\u0105dz Bosko wyra\u017anie m\u00f3wi\u0142 o „15 sierpnia”, ale jest to mo\u017cliwe, tym bardziej, \u017ce nie mo\u017cna wykluczy\u0107, i\u017c uwa\u017ca\u0142 t\u0119 dat\u0119 za prawid\u0142ow\u0105.
Z pewno\u015bci\u0105 tak uwa\u017cali uczniowie przed jego \u015bmierci\u0105, interpretuj\u0105c w w\u0105skim znaczeniu jego stwierdzenie: Urodzi\u0142em si\u0119 w dniu Matki Boskiej Sierpniowej<\/em> (prosz\u0119 nie zapomina\u0107, \u017ce z ksi\u0119dzem Bosko w rozmowach prywatnych wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u00f3wi\u0142a po piemoncku).
Mama Ma\u0142gorzata przy wst\u0105pieniu do seminarium powiedzia\u0142a mu r\u00f3wnie\u017c: Kiedy przyszed\u0142e\u015b na \u015bwiat, po\u015bwi\u0119ci\u0142am ci\u0119 Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Pannie; kiedy rozpocz\u0105\u0142e\u015b studia, poleci\u0142am ci nabo\u017ce\u0144stwo do tej naszej Matki: teraz polecam ci, aby\u015b by\u0142 ca\u0142y Jej: otaczaj si\u0119 kolegami, kt\u00f3rzy maj\u0105 nabo\u017ce\u0144stwo do Maryi; a je\u015bli zostaniesz ksi\u0119dzem, polecaj i propaguj Jej nabo\u017ce\u0144stwo<\/em>. I tak czyni\u0142 ksi\u0105dz Bosko przez ca\u0142e swoje \u017cycie.
W mro\u017any zimowy poranek, 31 stycznia 1888 roku, ksi\u0105dz Bosko zako\u0144czy\u0142 swoj\u0105 ziemsk\u0105 pielgrzymk\u0119 na Valdocco przy d\u017awi\u0119kach Ave Maria<\/em>. By\u0142 to koniec d\u0142ugiej i m\u0119cz\u0105cej podr\u00f3\u017cy, kt\u00f3r\u0105 rozpocz\u0105\u0142 w gor\u0105cy letni wiecz\u00f3r u „Madonny Sierpniowej” na wzg\u00f3rzu w Becchi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Archiwa m\u00f3wi\u0105 o 16 sierpnia, ale istnieje jedna, ciekawa interpretacja. Dane z archiwumW Ksi\u0119dze Chrzt\u00f3w…<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":18296,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":9,"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[2576,1958,1970,2202],"class_list":["post-18303","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ksiadz-bosco","tag-ksiadz-bosko","tag-salezjanie","tag-swieci","tag-wydarzenia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18303","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18303"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18303\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50975,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18303\/revisions\/50975"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18296"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18303"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18303"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18303"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}