{"id":12981,"date":"2023-02-18T16:20:04","date_gmt":"2023-02-18T16:20:04","guid":{"rendered":"https:\/\/exciting-knuth.178-32-140-152.plesk.page\/?p=12981"},"modified":"2026-03-25T16:17:23","modified_gmt":"2026-03-25T16:17:23","slug":"bulizm-nowe-zjawisko-istnialo-rowniez-w-czasach-ksiedza-bosko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/ksiadz-bosco\/bulizm-nowe-zjawisko-istnialo-rowniez-w-czasach-ksiedza-bosko\/","title":{"rendered":"Bulizm. Nowe zjawisko? Istnia\u0142o r\u00f3wnie\u017c w czasach ksi\u0119dza Bosko"},"content":{"rendered":"\n

Nie jest \u017cadn\u0105 tajemnic\u0105 dla bardziej uwa\u017cnych znawc\u00f3w „\u017cywej rzeczywisto\u015bci” Valdocco, a nie tylko tej „idealnej” czy „wirtualnej”, \u017ce codzienne \u017cycie w strukturze przeznaczonej do przyj\u0119cia 24 godziny na dob\u0119 i to przez wiele miesi\u0119cy w roku setek dzieci, ch\u0142opc\u00f3w i m\u0142odzie\u017cy w r\u00f3\u017cnym wieku, o r\u00f3\u017cnym pochodzeniu, dialektach, zainteresowaniach, stwarza\u0142o problemy wychowawcze i dyscyplinarne, kt\u00f3ry by\u0142y nieoboj\u0119tne dla ksi\u0119dza Bosko i jego m\u0142odych wychowawc\u00f3w. Opisujemy dwa znacz\u0105ce epizody w tym zakresie, w wi\u0119kszo\u015bci nieznane.
<\/em><\/em>
Gwa\u0142towne starcie
<\/strong>Jesieni\u0105 1861 r. wdowa po malarzu Agostino Cottolengo, brata s\u0142ynnego (\u015bwi\u0119tego) Benedykta Cottolengo, chc\u0105c umie\u015bci\u0107 swoich dw\u00f3ch syn\u00f3w, Giuseppe i Matteo Luigi, w stolicy nowo narodzonego Kr\u00f3lestwa W\u0142och na czas studi\u00f3w, poprosi\u0142a swojego szwagra, ks. Luigi Cottolengo z Chieri, aby znale\u017a\u0107 odpowiedni\u0105 szko\u0142\u0119 z internatem. Ten ostatni zasugerowa\u0142 oratorium ksi\u0119dza Bosko i tak 23 pa\u017adziernika dwaj bracia, w towarzystwie innego wuja, Ignazio Cottolengo, dominikanina, przyjechali na Valdocco z op\u0142at\u0105 50 lir\u00f3w miesi\u0119cznie. Jednak jeszcze przed Bo\u017cym Narodzeniem 14-letni Matteo Luigi wr\u00f3ci\u0142 do domu z powod\u00f3w zdrowotnych, a jego starszy brat Giuseppe, kt\u00f3ry wr\u00f3ci\u0142 na Valdocco po \u015bwi\u0119tach, zosta\u0142 odes\u0142any miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej z powodu si\u0142y wy\u017cszej. Co si\u0119 sta\u0142o?
Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce 10 lutego 1862 roku 16-letni Giuseppe pobi\u0142 si\u0119 z niejakim Giuseppe Chicco, lat 9, bratankiem ks. Simone Chicco z Carmagnola, kt\u00f3ry prawdopodobnie dawa\u0142 mu drobne sumy pieni\u0119dzy.
W trakcie szamotaniny z kijem, dziecko oczywi\u015bcie ucierpia\u0142o najbardziej, odnosz\u0105c powa\u017cne obra\u017cenia. Ksi\u0105dz Bosko zadba\u0142 o to, aby umie\u015bci\u0107 go w szpitalu u zaufanej rodziny Masera, aby wie\u015b\u0107 o tym przykrym epizodzie nie rozesz\u0142a si\u0119 wewn\u0105trz i na zewn\u0105trz domu. Dziecko zosta\u0142o zbadane przez lekarza, kt\u00f3ry sporz\u0105dzi\u0142 do\u015b\u0107 ci\u0119\u017cki raport medyczny, przydatny „dla tych, kt\u00f3rzy maj\u0105 racj\u0119”.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Tymczasowe usuni\u0119cie dr\u0119czyciela
<\/strong><\/strong>Aby nie ryzykowa\u0107, ale i z oczywistych powod\u00f3w dyscyplinarnych, ksi\u0105dz Bosko 15 lutego zosta\u0142 zmuszony do usuni\u0119cia m\u0142odego Cottolengo na jaki\u015b czas, odprowadzaj\u0105c go nie do Bra do domu jego matki, kt\u00f3ra zbytnio by cierpia\u0142a, ale do Chieri, do jego wuja kanonika. Ten ostatni, dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej, zapyta\u0142 ksi\u0119dza Bosko o stan zdrowia Chicco i poniesione koszty leczenia, aby m\u00f3g\u0142 je pokry\u0107 z w\u0142asnej kieszeni. Zapyta\u0142 go r\u00f3wnie\u017c, czy jest got\u00f3w przyj\u0105\u0107 swojego bratanka z powrotem na Valdocco. Ksi\u0105dz Bosko odpowiedzia\u0142, \u017ce ranny ch\u0142opiec jest ju\u017c prawie ca\u0142kowicie wyleczony i \u017ce nie ma potrzeby martwi\u0107 si\u0119 o koszty leczenia, poniewa\u017c „mamy do czynienia z uczciwymi lud\u017ami”. Je\u015bli chodzi o przyj\u0119cie bratanka z powrotem do siebie, „prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107, czy mog\u0119 odm\u00f3wi\u0107”, napisa\u0142. Ale pod dwoma warunkami: \u017ce ch\u0142opiec uzna swoje z\u0142o i \u017ce ks. Cottolengo napisze do ks. Chicco, aby przeprosi\u0107 w imieniu swojego bratanka i ub\u0142aga\u0107 go, aby poprosi\u0107 w „prostych s\u0142owach” ksi\u0119dza Bosko, aby ten przyj\u0105\u0142 m\u0142odzie\u0144ca z powrotem na Valdocco. Ksi\u0105dz Bosko zapewni\u0142 go, \u017ce ks. Chicco nie tylko przyj\u0105\u0142 przeprosiny – napisa\u0142 ju\u017c do niego w tej sprawie – ale ju\u017c za\u0142atwi\u0142 przyj\u0119cie siostrze\u0144ca „do domu innego krewnego, aby zapobiec wszelkiemu rozg\u0142osowi”. W po\u0142owie marca obaj bracia Cottolengo zostali powitani z powrotem na Valdocco „w uprzejmy spos\u00f3b”. Jednak Matteo Luigi pozosta\u0142 tam tylko do Wielkanocy z powodu swoich problem\u00f3w zdrowotnych, a Giuseppe do ko\u0144ca nauki.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Zacie\u015bniona przyja\u017a\u0144 i ma\u0142y zysk
<\/strong><\/strong>Nie b\u0119d\u0105c jeszcze zadowolonym z tego, \u017ce sprawa zako\u0144czy\u0142a si\u0119 obop\u00f3ln\u0105 satysfakcj\u0105, w nast\u0119pnym roku ks. Cottolengo ponownie nalega\u0142 na ksi\u0119dza Bosko, aby zap\u0142aci\u0107 za lekarza i lekarstwa dla rannego dziecka. Ks. Chicco, zapytany przez ksi\u0119dza Bosko, odpowiedzia\u0142, \u017ce ca\u0142kowity koszt wyni\u00f3s\u0142 100 lir\u00f3w, ale on i rodzina dziecka o nic nie prosili, ale je\u015bli Cottolengo b\u0119dzie nalega\u0142 na zap\u0142acenie rachunku, to odst\u0105pi t\u0119 sum\u0119 „na rzecz Oratorium \u015bw. Franciszka Salezego”. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o.
Sprawca odpokutowa\u0142, „ofiara” zosta\u0142a otoczona dobr\u0105 opiek\u0105, wujkowie zjednoczyli si\u0119 dla dobra swoich siostrze\u0144c\u00f3w, matki nie ucierpia\u0142y, ksi\u0105dz Bosko i dzie\u0142o Valdocco, po podj\u0119ciu pewnego ryzyka, zyska\u0142y przyja\u017anie, sympati\u0119… i, co zawsze doceniano w tej szkole z internatem dla biednych ch\u0142opc\u00f3w, niewielki wk\u0142ad finansowy. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 wyci\u0105gni\u0119cia dobra ze z\u0142a nie jest osi\u0105galne dla wszystkich, ale ksi\u0119dzu Bosko si\u0119 to uda\u0142o. Mo\u017ce on nas wiele nauczy\u0107.

Bardzo ciekawy list, kt\u00f3ry daje wgl\u0105d na \u015bwiat Valdocco
<\/strong>Przedstawiamy jeszcze powa\u017cniejszy przypadek, kt\u00f3ry zn\u00f3w mo\u017ce by\u0107 pouczaj\u0105cy dla dzisiejszych rodzic\u00f3w i wychowawc\u00f3w zmagaj\u0105cych si\u0119 z trudnymi i zbuntowanymi ch\u0142opcami.
W 1865 roku niejaki Carlo Boglietti, spoliczkowany za powa\u017cn\u0105 niesubordynacj\u0119 przez pomocnika w warsztacie introligatorskim, kleryka Giuseppe Mazzarello, zg\u0142osi\u0142 ten fakt do miejskiego s\u0105du Borgo Dora, kt\u00f3ry wszcz\u0105\u0142 dochodzenie, wzywaj\u0105c oskar\u017conego, oskar\u017cyciela i trzech ch\u0142opc\u00f3w jako \u015bwiadk\u00f3w. Ksi\u0105dz Bosko, chc\u0105c za\u0142atwi\u0107 spraw\u0119 przy minimalnej ilo\u015bci interwencji ze strony w\u0142adz, uzna\u0142, \u017ce najlepiej b\u0119dzie zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 bezpo\u015brednio i z wyprzedzeniem listownie do samego s\u0119dziego. Jako dyrektor domu wychowawczego uwa\u017ca\u0142, \u017ce mo\u017ce i powinien to robi\u0107 „w imieniu wszystkich […], aby nie pozwoli\u0107 nikomu odnie\u015b\u0107 z tego \u017cadnych zysk\u00f3w” [kt\u00f3re by\u0142yby szkodliwe dla ks. Bosko i oratorium \u2013 przyp. t\u0142um.].

Dwie wa\u017cne przes\u0142anki prawne
<\/strong>W swoim li\u015bcie przede wszystkim broni swojego prawa i odpowiedzialno\u015bci jako ojca-wychowawcy powierzonych mu dzieci: od razu zaznacza, \u017ce art. 650 Kodeksu karnego, przywo\u0142any w oskar\u017ceniu, „wydaje si\u0119 zupe\u0142nie nieistotny dla sprawy, poniewa\u017c gdyby by\u0142 interpretowany w sensie, kt\u00f3rego domaga si\u0119 s\u0105d miejski, zosta\u0142by wprowadzony do wewn\u0119trznego wychowania rodzinnego, to rodzice lub opiekunowie nie mogliby ju\u017c poprawia\u0107 swoich dzieci ani zapobiega\u0107 zuchwa\u0142o\u015bci i niepos\u0142usze\u0144stwu, [co] by\u0142oby powa\u017cnie szkodliwe dla moralno\u015bci publicznej i prywatnej”.
Po drugie, powt\u00f3rzy\u0142, \u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 „u\u017cycia wszystkich \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re uzna za stosowne […], aby trzyma\u0107 w ryzach pewne dzieci” zosta\u0142a mu przyznana przez organ rz\u0105dowy, kt\u00f3ry przys\u0142a\u0142 mu dzieci; tylko w rozpaczliwych przypadkach – rzeczywi\u015bcie „kilkakrotnie” – musia\u0142 odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do „ramienia bezpiecze\u0144stwa publicznego”.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n

Pewne wydarzenie, precedensy i konsekwencje wychowawcze
<\/strong><\/strong>Je\u015bli chodzi o m\u0142odego Carlo, o kt\u00f3rym mowa, ksi\u0105dz Bosko napisa\u0142, \u017ce wobec ci\u0105g\u0142ych gest\u00f3w i postaw buntowniczych „by\u0142 on kilkakrotnie upominany po ojcowsku i bezu\u017cytecznie; \u017ce okaza\u0142 si\u0119 nie tylko niepokorny, ale obra\u017ca\u0142 si\u0119, grozi\u0142 i przeklina\u0142 na kl. Mazzarello w obliczu swoich koleg\u00f3w”, do tego stopnia, \u017ce „ten asystent o bardzo \u0142agodnym i cichym usposobieniu by\u0142 tym tak przestraszony, \u017ce od tego czasu zawsze chorowa\u0142, nie mog\u0105c nigdy powr\u00f3ci\u0107 do swoich obowi\u0105zk\u00f3w i nadal \u017cyje chory”.
Ch\u0142opiec uciek\u0142 z internatu i za po\u015brednictwem siostry poinformowa\u0142 swoich prze\u0142o\u017conych o swojej ucieczce dopiero wtedy, „gdy wiedzia\u0142, \u017ce nie mo\u017cna ju\u017c d\u0142u\u017cej ukrywa\u0107 tej wiadomo\u015bci przed policj\u0105”, czego wcze\u015bniej nie zrobi\u0142 „dla zachowania honoru”. Niestety, jego koledzy kontynuowali sw\u00f3j gwa\u0142towny protest, do tego stopnia, \u017ce – pisze ponownie ksi\u0105dz Bosko – „trzeba by\u0142o niekt\u00f3rych z nich wyrzuci\u0107 z zak\u0142adu, innych z b\u00f3lem przekaza\u0107 organom bezpiecze\u0144stwa publicznego, kt\u00f3re zabra\u0142y ich do wi\u0119zienia”.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Pro\u015bby ksi\u0119dza Bosko
<\/strong><\/strong>Maj\u0105c do czynienia z m\u0142odym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry by\u0142 „nieuporz\u0105dkowany, kt\u00f3ry obra\u017ca\u0142 i grozi\u0142 swoim prze\u0142o\u017conym”, a nast\u0119pnie mia\u0142 „czelno\u015b\u0107 powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 przed w\u0142adzami na tych, kt\u00f3rzy dla jego dobra […] po\u015bwi\u0119cili swoje \u017cycie i swoje pieni\u0105dze”, ksi\u0105dz Bosko generalnie utrzymywa\u0142, \u017ce „w\u0142adza publiczna powinna zawsze przychodzi\u0107 z pomoc\u0105 w\u0142adzy prywatnej, a nie inaczej”. W tym konkretnym przypadku nie sprzeciwi\u0142 si\u0119 post\u0119powaniu karnemu, ale pod dwoma precyzyjnymi warunkami: \u017ce ch\u0142opiec najpierw przedstawi osob\u0119 doros\u0142\u0105 do pokrycia „wydatk\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 konieczne i aby wzi\u0105\u0142 na siebie odpowiedzialno\u015b\u0107 za powa\u017cne konsekwencje, kt\u00f3re mog\u0105 ewentualnie wyst\u0105pi\u0107”.

Aby zapobiec ewentualnemu procesowi, kt\u00f3ry bez w\u0105tpienia zosta\u0142by wykorzystany przez przeciwn\u0105 pras\u0119, ksi\u0105dz Bosko tak rozegra\u0142 t\u0119 spraw\u0119: z g\u00f3ry poprosi\u0142, aby „szkoda, jak\u0105 asystent poni\u00f3s\u0142 na swoim honorze i osobie, zosta\u0142a naprawiona przynajmniej do czasu, kiedy b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 powr\u00f3ci\u0107 do swoich zwyk\u0142ych zaj\u0119\u0107, „aby koszty tej sprawy poni\u00f3s\u0142 on sam” i aby ani ch\u0142opiec, ani „jego krewny lub doradca” Stefano Caneparo nie przyje\u017cd\u017cali na Valdocco „w celu odnowienia akt\u00f3w niesubordynacji i skandali, kt\u00f3re ju\u017c wywo\u0142ali”.

Zako\u0144czenie
<\/strong>Nie wiadomo, jak zako\u0144czy\u0142a si\u0119 ta smutna sprawa; najprawdopodobniej dosz\u0142o do pojednania stron. Dobrze jest jednak wiedzie\u0107, \u017ce ch\u0142opcy z Valdocco to nie tylko Dominik Savio, Franciszek Besucco czy nawet Micha\u0142 Magone. Byli te\u017c m\u0142odzi wi\u0119\u017aniowie, kt\u00f3rzy dawali ksi\u0119dzu Bosko i jego m\u0142odym wychowawcom naprawd\u0119 popali\u0107. Wychowanie m\u0142odzie\u017cy zawsze by\u0142o wymagaj\u0105c\u0105 sztuk\u0105 nie pozbawion\u0105 ryzyka; tak wczoraj, jak i dzi\u015b potrzebna jest \u015bcis\u0142a wsp\u00f3\u0142praca rodzic\u00f3w, nauczycieli, wychowawc\u00f3w, str\u00f3\u017c\u00f3w porz\u0105dku, wszystkich zainteresowanych wy\u0142\u0105cznym dobrem m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie jest \u017cadn\u0105 tajemnic\u0105 dla bardziej uwa\u017cnych znawc\u00f3w „\u017cywej rzeczywisto\u015bci” Valdocco, a nie tylko tej…<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":12973,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":47,"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[2047,2196,2576,2048,1916,1958],"class_list":["post-12981","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ksiadz-bosco","tag-chlopaki","tag-edukacja","tag-ksiadz-bosko","tag-mlodziez","tag-oratorium","tag-salezjanie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12981","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12981"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12981\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50806,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12981\/revisions\/50806"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12973"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12981"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.donbosco.press\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}