<\/p>\n
Jest to w praktyce rachunek sumienia z mi\u0142o\u015bci: pierwsze trzy przykazania dotycz\u0105 mi\u0142o\u015bci do Boga, a nast\u0119pne siedem \u2013 mi\u0142o\u015bci do innych i do nas samych.<\/p>\n
Wa\u017cna uwaga do rachunku sumienia <\/p>\n PRZYKAZANIE 1. \u201eNIE B\u0118DZIESZ MIA\u0141 BOG\u00d3W CUDZYCH PRZEDE MN\u0104\u201d<\/b><\/strong> 1.1. Wiara i mi\u0142o\u015b\u0107 do Boga<\/i><\/em> 1.2. Kult, modlitwa i praktyki religijne<\/i><\/b><\/em> 1.3. Fa\u0142szywe bo\u017cki i nieuporz\u0105dkowane przywi\u0105zania<\/i><\/b><\/em> 1.4. Zabobony, magia i praktyki okultystyczne<\/i><\/b><\/em> <\/p>\n PRZYKAZANIE 2. \u201eNIE B\u0118DZIESZ BRA\u0141 IMIENIA PANA BOGA TWEGO NADAREMNO\u201d<\/b><\/strong> 2.1. Blu\u017anierstwo i brak szacunku wobec Boga i rzeczy \u015bwi\u0119tych<\/i><\/b><\/em> 2.2. Brak szacunku wobec Ko\u015bcio\u0142a, sakrament\u00f3w i os\u00f3b konsekrowanych<\/i><\/b><\/em> 2.3. Przekle\u0144stwa, z\u0142orzeczenia i s\u0142owa nieprzyzwoite<\/i><\/b><\/em> 2.4. Przysi\u0119gi bezprawne lub fa\u0142szywe<\/i><\/b><\/em> 2.5. Obietnice i \u015bluby z\u0142o\u017cone Bogu<\/i><\/b><\/em> <\/p>\n PRZYKAZANIE 3. \u201ePAMI\u0118TAJ, ABY\u015a DZIE\u0143 \u015aWI\u0118TY \u015aWI\u0118CI\u0141\u201d<\/b><\/strong> 3.1. Msza \u015awi\u0119ta niedzielna i \u015bwi\u0105teczna<\/i><\/b><\/em> 3.2. Odpoczynek i u\u015bwi\u0119cenie dnia \u015bwi\u0105tecznego<\/i><\/b><\/em> 3.3. Codzienna modlitwa osobista<\/i><\/b><\/em> <\/p>\n PRZYKAZANIE 4. \u201eCZCIJ OJCA SWEGO I MATK\u0118 SWOJ\u0104\u201d<\/b><\/strong> Podsumowuj\u0105c, czwarte przykazanie wymaga czczenia rodzic\u00f3w z szacunkiem, wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 i pos\u0142usze\u0144stwem, troszcz\u0105c si\u0119 o nich w staro\u015bci i potrzebie. Wymaga doceniania rodziny jako pierwszej i fundamentalnej wsp\u00f3lnoty wychowawczej oraz rozszerza nale\u017cny rodzicom szacunek tak\u017ce na prawowite w\u0142adze oraz wsp\u00f3lnot\u0119 obywatelsk\u0105 i spo\u0142eczn\u0105.<\/p>\n CZ\u0118\u015a\u0106 A: Rachunek sumienia jako DZIECI wobec rodzic\u00f3w 4.A2. Szacunek i codzienne relacje<\/i><\/b><\/em> 4.A3. Konkretna troska i uczucie<\/i><\/b><\/em> 4.A4. \u017bycie rodzinne i uczestnictwo<\/i><\/b><\/em> CZ\u0118\u015a\u0106 B: Rachunek sumienia jako RODZICE wobec dzieci 4.B2. Wychowanie religijne i moralne<\/i><\/b><\/em> 4.B3. Karcenie, autorytet i przewodnictwo<\/i><\/b><\/em> 4.B4. Nadz\u00f3r i ochrona<\/i><\/b><\/em> 4.B5. Atmosfera rodzinna i relacje z dzie\u0107mi<\/i><\/b><\/em> 4.B6. Potrzeby materialne i wsparcie rodziny<\/i><\/b><\/em> <\/p>\n PRZYKAZANIE 5. \u201eNIE ZABIJAJ\u201d<\/b><\/strong> 5.1. Aborcja, eutanazja i zab\u00f3jstwo<\/i><\/b><\/em> 5.2. Samob\u00f3jstwo i samookaleczenie<\/i><\/b><\/em> 5.3. Przemoc fizyczna i uszkodzenia cia\u0142a<\/i><\/b><\/em> 5.4. Nienawi\u015b\u0107, uraza i pragnienie zemsty<\/i><\/b><\/em> 5.5. Obrazy, zniewagi i s\u0142owne zn\u0119canie si\u0119<\/i><\/b><\/em> 5.6. Obmowy, plotki i zgorszenie<\/i><\/b><\/em> 5.7. Zaniechania: nieudzielenie pomocy i opuszczenie<\/i><\/b><\/em> 5.8. Troska o w\u0142asne zdrowie<\/i><\/b><\/em> <\/p>\n PRZYKAZANIE 6. \u201eNIE CUDZO\u0141\u00d3\u017b\u201d<\/b><\/strong> R\u00f3\u017cne rodzaje grzech\u00f3w, kt\u00f3re obra\u017caj\u0105 to przykazanie, musz\u0105 by\u0107 wymienione podczas spowiedzi. Nie wszystkie maj\u0105 tak\u0105 sam\u0105 wag\u0119. Oto kilka definicji, aby je wyja\u015bni\u0107.<\/p>\n Nierz\u0105d<\/b><\/strong> – stosunek seksualny mi\u0119dzy osobami niezam\u0119\u017cnymi lub owdowia\u0142ymi. (KKK 2353: \u201eWszetecze\u0144stwo jest zjednoczeniem cielesnym mi\u0119dzy wolnym m\u0119\u017cczyzn\u0105 i woln\u0105 kobiet\u0105 poza ma\u0142\u017ce\u0144stwem.\u201d)
\n<\/i><\/b><\/em><\/strong>Ten rachunek sumienia jest narz\u0119dziem pomocniczym, a nie wyczerpuj\u0105c\u0105 list\u0105. Czytaj go powoli, w modlitwie, przed Bogiem. Pozw\u00f3l, aby Duch \u015awi\u0119ty o\u015bwieci\u0142 twoje sumienie. Pami\u0119taj: celem nie jest niepok\u00f3j, ale spotkanie z mi\u0142osierdziem Bo\u017cym w sakramencie spowiedzi. Nie chodzi o dr\u0119czenie duszy, nawet je\u015bli zb\u0142\u0105dzi\u0142a, ale o jej uwolnienie.
\n<\/i><\/em><\/p>\n
\nJa jestem Pan, tw\u00f3j B\u00f3g, kt\u00f3ry ci\u0119 wywi\u00f3d\u0142 z ziemi egipskiej, z domu niewoli. Nie b\u0119dziesz mia\u0142 cudzych bog\u00f3w obok Mnie! Nie b\u0119dziesz czyni\u0142 \u017cadnej rze\u017aby ani \u017cadnego obrazu tego, co jest na niebie wysoko, ani tego, co jest na ziemi nisko, ani tego, co jest w wodach pod ziemi\u0105! Nie b\u0119dziesz oddawa\u0142 im pok\u0142onu i nie b\u0119dziesz im s\u0142u\u017cy\u0142. (Wj 20, 2-5; Pwt 5, 6-9)
\nS\u0142uchaj, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem \u2013 Panem jedynym. B\u0119dziesz mi\u0142owa\u0142 Pana, Boga twojego, z ca\u0142ego swego serca, z ca\u0142ej duszy swojej, ze wszystkich swych si\u0142. (Pwt 6, 4-5)
\nNapisane jest bowiem: Panu, Bogu swemu, b\u0119dziesz oddawa\u0142 pok\u0142on i Jemu samemu s\u0142u\u017cy\u0107 b\u0119dziesz. (Mt 4, 10)
\nB\u0119dziesz mi\u0142owa\u0142 Pana Boga swego ca\u0142ym swoim sercem, ca\u0142\u0105 swoj\u0105 dusz\u0105 i ca\u0142ym swoim umys\u0142em. To jest najwi\u0119ksze i pierwsze przykazanie. (Mt 22, 38-39)
\n<\/i><\/em>
\nW skr\u00f3cie, pierwsze przykazanie wymaga uznania Boga za jedynego Pana i oddawania czci tylko Jemu, odrzucaj\u0105c wszelkie formy ba\u0142wochwalstwa, zabobon\u00f3w i praktycznego ateizmu. Wymaga postawienia Boga na pierwszym miejscu w swoim \u017cyciu, piel\u0119gnowania wiary, nadziei i mi\u0142o\u015bci do Niego oraz unikania wszelkich praktyk, stworze\u0144, warto\u015bci czy ideologii, kt\u00f3re zast\u0119puj\u0105 lub umniejszaj\u0105 cze\u015b\u0107 nale\u017cn\u0105 jedynemu prawdziwemu Bogu.<\/p>\n
\n<\/b><\/strong>Sercem \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego jest osobista relacja z Bogiem. Te pytania pomagaj\u0105 mi sprawdzi\u0107, czy B\u00f3g jest naprawd\u0119 na pierwszym miejscu w moim \u017cyciu.
\n<\/i><\/em>1. Czy naprawd\u0119 uznaj\u0119 Boga za mojego Pana i Ojca? Czy kocham Go ca\u0142ym sercem, ca\u0142\u0105 dusz\u0105, ca\u0142ym umys\u0142em i ze wszystkich si\u0142?
\n2. Czy zaniedba\u0142em lepsze poznanie mojej wiary, Katechizmu, Sk\u0142adu Apostolskiego, Dziesi\u0119ciu Przykaza\u0144, Sakrament\u00f3w, Modlitwy Pa\u0144skiej?
\n3. Czy \u015bwiadomie w\u0105tpi\u0142em lub zaprzecza\u0142em kt\u00f3rej\u015b z nauk Ko\u015bcio\u0142a katolickiego?
\n4. Czy by\u0142em oboj\u0119tny na swoj\u0105 wiar\u0119, my\u015bl\u0105c, \u017ce wszystkie religie s\u0105 takie same lub \u017ce mo\u017cna si\u0119 zbawi\u0107 w ka\u017cdej religii?
\n5. Czy nienawidzi\u0142em Boga lub sprzeciwia\u0142em Mu si\u0119 w jakikolwiek spos\u00f3b?
\n6. Czy kusi\u0142em Boga, m\u00f3wi\u0105c na przyk\u0142ad: \u201eJe\u015bli mi pomo\u017cesz, uwierz\u0119 w Ciebie\u201d?
\n7. Czy zak\u0142ada\u0142em, \u017ce B\u00f3g i tak mnie zbawi, nawet bez nawr\u00f3cenia i zmiany \u017cycia?
\n8. Czy rozpacza\u0142em o mi\u0142osierdziu Bo\u017cym, my\u015bl\u0105c, \u017ce jestem zbyt grzeszny, by otrzyma\u0107 przebaczenie?
\n9. Czy nadu\u017cywa\u0142em mi\u0142osierdzia Bo\u017cego, trwaj\u0105c w grzechu i licz\u0105c na Jego przebaczenie?<\/p>\n
\n<\/strong>Wiara bez uczynk\u00f3w jest martwa. Relacja z Bogiem wyra\u017ca si\u0119 konkretnie w modlitwie, sakramentach i uczestnictwie w \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a.
\n<\/i><\/em>10. Czy modli\u0142em si\u0119 regularnie? Czy piel\u0119gnowa\u0142em relacj\u0119 z Bogiem poprzez osobist\u0105 modlitw\u0119, adoracj\u0119 i ofiar\u0119?
\n11. Czy zaniedbywa\u0142em swoje obowi\u0105zki i praktyki religijne z obawy przed opini\u0105 innych lub ze wzgl\u0119du na ludzki wzgl\u0105d?
\n12. Czy z szacunkiem uczestniczy\u0142em w liturgii Ko\u015bcio\u0142a, oddaj\u0105c cze\u015b\u0107 Bogu?
\n13. Czy czci\u0142em \u015bwi\u0119tych, a w szczeg\u00f3lno\u015bci Naj\u015bwi\u0119tsz\u0105 Maryj\u0119 Pann\u0119?
\n14. Czy przyjmowa\u0142em sakramenty w spos\u00f3b niegodny lub bez szacunku? (np. Komuni\u0119 w stanie grzechu ci\u0119\u017ckiego lub \u017ale odprawia\u0142em spowied\u017a)
\n15. Czy pope\u0142ni\u0142em \u015bwi\u0119tokradztwo, czyli zniewa\u017cy\u0142em osoby lub rzeczy po\u015bwi\u0119cone Bogu? (Sakramenty, ko\u015bcio\u0142y, krzy\u017ce, cmentarze, osoby konsekrowane)
\n16. Czy profanowa\u0142em przedmioty religijne, \u015bwi\u0119te?
\n17. Czy kupowa\u0142em lub sprzedawa\u0142em po\u015bwi\u0119cone przedmioty religijne?
\n18. Czy \u015bwiadomie czyta\u0142em literatur\u0119 heretyck\u0105, blu\u017aniercz\u0105 lub antykatolick\u0105?
\n19. Czy uczestniczy\u0142em w kultach lub ceremoniach antykatolickich?<\/p>\n
\n<\/strong>Nie tylko pos\u0105gi s\u0105 bo\u017ckami. Wszystko, co stawiam na miejscu Boga \u2013 pieni\u0105dze, sukces, przyjemno\u015b\u0107, cia\u0142o \u2013 staje si\u0119 bo\u017ckiem.
\n<\/i><\/em>20. Czy przywi\u0105zywa\u0142em zbyt du\u017c\u0105 wag\u0119 do pieni\u0119dzy, w\u0142adzy, s\u0142awy, przyjemno\u015bci lub rzeczy materialnych, stawiaj\u0105c je na miejscu Boga?
\n21. Czy przywi\u0105zywa\u0142em zbyt du\u017c\u0105 wag\u0119 do jakiej\u015b osoby, dzia\u0142alno\u015bci, przedmiotu lub opinii, a\u017c sta\u0142a si\u0119 wa\u017cniejsza od Boga?
\n22. Czy ub\u00f3stwia\u0142em swoje cia\u0142o, fizyczn\u0105 doskona\u0142o\u015b\u0107 lub sukces sportowy, po\u015bwi\u0119caj\u0105c im wszystko, jakby by\u0142y warto\u015bci\u0105 absolutn\u0105?<\/p>\n
\n<\/strong>Wiara chrze\u015bcija\u0144ska wyklucza jakiekolwiek uciekanie si\u0119 do mocy, kt\u00f3re nie pochodz\u0105 od Boga. Wymienione poni\u017cej praktyki s\u0105 niezgodne z \u017cyciem chrze\u015bcija\u0144skim (por. Pwt 18,10-12; Jr 29,8).
\n<\/i><\/em>23. Czy wierzy\u0142em, korzysta\u0142em lub u\u017cywa\u0142em praktyk zabobonnych lub magicznych, takich jak: wr\u00f3\u017cenie z kart, horoskopy, zodiak, tarot, wr\u00f3\u017cbici, przepowiadacze przysz\u0142o\u015bci, czarownicy, magowie, medium, spirytyzm, nekromancja, voodoo, santeria, kaba\u0142a, numerologia, szamanizm, alchemia, tabliczka Ouija, amulety, talizmany, zakl\u0119cia, uroki, kl\u0105twy, gus\u0142a, egzorcyzmy, \u201eprzedmioty z moc\u0105\u201d, kryszta\u0142y lub kamienie o magicznych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach, satanizm?
\n24. Czy nale\u017ca\u0142em do grup, technik lub ruch\u00f3w, kt\u00f3re mieszaj\u0105 wiar\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 z ideologiami lub praktykami ezoterycznymi, takimi jak: New Age, reinkarnacja, metoda Silvy, medytacja transcendentalna, okultyzm, astrologia, podr\u00f3\u017ce astralne, gnostycyzm, dianetyka, sofrologia, radiestezja, teozofia, Hare Kryszna, joga o celach duchowych innych ni\u017c chrze\u015bcija\u0144skie, channeling (kana\u0142owanie duch\u00f3w), I Ching, Tao, Feng Shui?
\n25. Czy nale\u017c\u0119 do tajnych stowarzysze\u0144 niezgodnych z wiar\u0105 katolick\u0105, takich jak masoneria, iluminaci, r\u00f3\u017cokrzy\u017cowcy lub podobne?<\/p>\n
\nNie b\u0119dziesz wzywa\u0142 Imienia Pana, Boga twego, do czczych rzeczy, bo nie pozostawi Pan bezkarnie tego, kt\u00f3ry wzywa Jego Imienia do czczych rzeczy (Wj 20, 7; Pwt 5, 11).
\nNie b\u0119dziecie przysi\u0119ga\u0107 fa\u0142szywie na moje Imi\u0119. By\u0142oby to zbezczeszczenie Imienia Boga twego. (Kp\u0142 19, 12).
\nNie b\u0119dziecie bezcze\u015bci\u0107 \u015bwi\u0119tego Imienia mojego, abym by\u0142 czczony po\u015br\u00f3d syn\u00f3w Izraela.\u201d (Kp\u0142 22,32)
\nKto by blu\u017ani\u0142 Imieniu Pana, b\u0119dzie ukarany \u015bmierci\u0105. (Kp\u0142 24,16)
\nS\u0142yszeli\u015bcie r\u00f3wnie\u017c, \u017ce powiedziano przodkom: \u201eNie b\u0119dziesz fa\u0142szywie przysi\u0119ga\u0142, lecz dotrzymasz Panu swej przysi\u0119gi\u201d. A Ja wam powiadam: Wcale nie przysi\u0119gajcie \u2013 ani na niebo, bo jest tronem Bo\u017cym; ani na ziemi\u0119, bo jest podn\u00f3\u017ckiem st\u00f3p Jego; ani na Jerozolim\u0119, bo jest miastem wielkiego Kr\u00f3la. Ani na swoj\u0105 g\u0142ow\u0119 nie przysi\u0119gaj, bo nie mo\u017cesz nawet jednego w\u0142osa uczyni\u0107 bia\u0142ym albo czarnym. (Mt 5,33-36)
\n\u2026\u015bwi\u0119\u0107 si\u0119 imi\u0119 Twoje\u2026 (Mt 6,9 \u2013 Ojcze nasz)
\n<\/i><\/em>
\nW skr\u00f3cie, drugie przykazanie wymaga traktowania imienia Bo\u017cego z g\u0142\u0119bokim szacunkiem i czci\u0105, odrzucaj\u0105c blu\u017anierstwo i wszelki j\u0119zyk pozbawiony szacunku. Wymaga unikania fa\u0142szywych lub niepotrzebnych przysi\u0105g, wymawiania imienia Bo\u017cego tylko z prawd\u0105 i pobo\u017cno\u015bci\u0105 oraz uwielbiania go zar\u00f3wno w modlitwie, jak i w \u017cyciu codziennym.<\/p>\n
\n<\/strong>Blu\u017anierstwo jest najbardziej bezpo\u015brednim grzechem przeciwko temu przykazaniu: obra\u017ca Boga w Jego imieniu, w Jego atrybutach, w Jego dzie\u0142ach lub w osobach Jemu po\u015bwi\u0119conych.
\n<\/i><\/em>1. Czy blu\u017ani\u0142em, czyli wypowiada\u0142em s\u0142owa nienawi\u015bci, obelgi lub drwiny przeciwko Bogu, Jezusowi Chrystusowi, Maryi Pannie lub \u015awi\u0119tym? Czy robi\u0142em to publicznie, w obecno\u015bci innych?
\n2. Czy wypowiada\u0142em, w my\u015blach lub na g\u0142os, s\u0142owa nienawi\u015bci, wyrzutu lub wyzwania wobec Boga?
\n3. Czy wyg\u0142asza\u0142em fa\u0142szywe i obra\u017aliwe stwierdzenia o Bogu, takie jak: \u201eB\u00f3g nie jest sprawiedliwy\u201d, \u201eB\u00f3g jest okrutny\u201d, \u201eB\u00f3g cieszy si\u0119 z cierpienia ludzi\u201d, \u201eB\u00f3g zapomina o dobrych\u201d?
\n4. Czy szemra\u0142em lub narzeka\u0142em na Boga, oskar\u017caj\u0105c Go o moje problemy lub cierpienia?
\n5. Czy wymawia\u0142em imi\u0119 Boga, Jezusa, Matki Bo\u017cej lub \u015awi\u0119tych bez szacunku, z gniewem, drwin\u0105 lub w spos\u00f3b lekcewa\u017c\u0105cy?
\n6. Czy u\u017cywa\u0142em imienia Bo\u017cego w celach innych ni\u017c chwalenie Go, b\u0142ogos\u0142awienie i uwielbianie?
\n7. Czy mam zwyczaj m\u00f3wi\u0107 wyra\u017cenia takie jak \u201eo Bo\u017ce!\u201d, \u201em\u00f3j Bo\u017ce!\u201d i podobne, bez zastanowienia si\u0119 nad tym, co m\u00f3wi\u0119?
\n8. Kiedy s\u0142ysza\u0142em, jak kto\u015b blu\u017ani lub obra\u017ca Boga, czy uczyni\u0142em przynajmniej wewn\u0119trznie akt wynagrodzenia?<\/p>\n
\n<\/strong>Szacunek nale\u017cny Bogu rozci\u0105ga si\u0119 na wszystko, co jest Jemu po\u015bwi\u0119cone: sakramenty, Ko\u015bci\u00f3\u0142, jego szafarzy i liturgie.
\n<\/i><\/em>9. Czy traktowa\u0142em bez szacunku, s\u0142owem lub czynem, rzeczy \u015bwi\u0119te: obrazy, Hosti\u0119 konsekrowan\u0105, sakramenty, liturgi\u0119 Ko\u015bcio\u0142a?
\n10. Czy wypowiada\u0142em lekcewa\u017c\u0105ce s\u0142owa lub \u017carty o Bogu, Eucharystii, Maryi Pannie lub \u015awi\u0119tych?
\n11. Czy \u017cartowa\u0142em lub wy\u015bmiewa\u0142em dobrych ludzi w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce s\u0105 dobrzy i praktykuj\u0105cy?
\n12. Czy m\u00f3wi\u0142em \u017ale o Ko\u015bciele, kap\u0142anach lub rzeczach \u015bwi\u0119tych, bezpodstawnie i bez s\u0142usznego powodu?
\n13. Czy propagowa\u0142em idee lub wypowiedzi sprzeczne z religi\u0105?
\n14. Czy kierowa\u0142em si\u0119 ludzkim wzgl\u0119dem w okazywaniu mojej wiary, ukrywaj\u0105c j\u0105 lub wstydz\u0105c si\u0119 jej przed innymi?<\/p>\n
\n<\/strong>Nawet bez bezpo\u015bredniego wymieniania imienia Bo\u017cego, pewne s\u0142owa rani\u0105 godno\u015b\u0107 osoby i s\u0105 sprzeczne z szacunkiem, jaki jeste\u015bmy winni Bogu i bli\u017aniemu.
\n<\/i><\/em>15. Czy u\u017cywa\u0142em przekle\u0144stw lub z\u0142orzecze\u0144 wobec ludzi, zwierz\u0105t lub rzeczy?
\n16. Czy u\u017cywa\u0142em nieprzyzwoitych lub wulgarnych s\u0142\u00f3w w codziennym j\u0119zyku?
\n17. Czy doprowadzi\u0142em kogo\u015b do z\u0142o\u015bci do tego stopnia, \u017ce blu\u017ani\u0142 lub przeklina\u0142 Boga?<\/p>\n
\n<\/strong>Przysi\u0119ga\u0107 oznacza wzywa\u0107 Boga na \u015bwiadka prawdy tego, co si\u0119 m\u00f3wi. U\u017cywanie przysi\u0119gi w spos\u00f3b lekkomy\u015blny, fa\u0142szywy lub w z\u0142ych sprawach jest powa\u017cnym nadu\u017cyciem imienia Bo\u017cego.
\n<\/i><\/em>18. Czy sk\u0142ada\u0142em fa\u0142szywe przysi\u0119gi, czyli przysi\u0119ga\u0142em na co\u015b, o czym wiedzia\u0142em, \u017ce jest fa\u0142szywe lub w co w\u0105tpi\u0142em?
\n19. Czy pope\u0142ni\u0142em krzywoprzysi\u0119stwo, czyli z\u0142o\u017cy\u0142em obietnic\u0119 pod przysi\u0119g\u0105, nie maj\u0105c zamiaru jej dotrzyma\u0107?
\n20. Czy przysi\u0119ga\u0142em, \u017ce zrobi\u0119 co\u015b z\u0142ego, na przyk\u0142ad, \u017ce si\u0119 zemszcz\u0119 lub skrzywdz\u0119 kogo\u015b? (Uwaga: takie przysi\u0119gi nie zobowi\u0105zuj\u0105 i nie nale\u017cy ich dotrzymywa\u0107.)
\n21. Czy mam zwyczaj przysi\u0119ga\u0107 bez zastanowienia si\u0119 nad tym, na co przysi\u0119gam, lub w sprawach ma\u0142ej wagi?
\n22. Czy wypowiada\u0142em z\u0142orzeczenia takie jak: \u201eNiech mnie B\u00f3g nie zbawi, je\u015bli to nieprawda\u201d, \u201eJe\u015bli tego nie zrobi\u0119, niech mnie szlag trafi\u201d i podobne?<\/p>\n
\n<\/strong>Obietnice z\u0142o\u017cone Bogu lub w imi\u0119 Boga s\u0105 powa\u017cnym zobowi\u0105zaniem, kt\u00f3re dotyczy czci Bo\u017cej. Ich naruszenie jest grzechem przeciwko temu przykazaniu.
\n<\/i><\/em>23. Czy sk\u0142ada\u0142em Bogu obietnice (\u015bluby), a potem ich nie dotrzyma\u0142em, w ca\u0142o\u015bci lub w cz\u0119\u015bci? (Je\u015bli mam co\u015b takiego zaleg\u0142ego, m\u00f3wi\u0119 o tym spowiednikowi, aby oceni\u0107, czy nale\u017cy zmieni\u0107 zobowi\u0105zanie.)
\n24. Czy sk\u0142ada\u0142em obietnice innym ludziom w imi\u0119 Boga, a potem by\u0142em im niewierny, nara\u017caj\u0105c na szwank cze\u015b\u0107 i wierno\u015b\u0107 nale\u017cn\u0105 Bogu?
\n25. Czy pr\u00f3bowa\u0142em naprawi\u0107 szkody, kt\u00f3re mog\u0142y wynikn\u0105\u0107 z moich niedotrzymanych lub fa\u0142szywych przysi\u0105g?<\/p>\n
\nA gdy B\u00f3g uko\u0144czy\u0142 w dniu sz\u00f3stym swe dzie\u0142o, nad kt\u00f3rym pracowa\u0142, odpocz\u0105\u0142 dnia si\u00f3dmego po ca\u0142ym swym trudzie, jaki podj\u0105\u0142. Wtedy B\u00f3g pob\u0142ogos\u0142awi\u0142 \u00f3w si\u00f3dmy dzie\u0144 i uczyni\u0142 go \u015bwi\u0119tym; w tym bowiem dniu odpocz\u0105\u0142 po ca\u0142ej swej pracy, kt\u00f3r\u0105 wykona\u0142 stwarzaj\u0105c. (Rdz 2,2-3)
\nPami\u0119taj o dniu szabatu, aby go u\u015bwi\u0119ci\u0107. Sze\u015b\u0107 dni b\u0119dziesz pracowa\u0107 i wykonywa\u0107 wszystkie twe zaj\u0119cia. Dzie\u0144 za\u015b si\u00f3dmy jest szabatem ku czci Pana, Boga twego. Nie mo\u017cesz przeto w dniu tym wykonywa\u0107 \u017cadnej pracy ani ty sam, ani syn tw\u00f3j, ani twoja c\u00f3rka, ani tw\u00f3j niewolnik, ani twoja niewolnica, ani twoje byd\u0142o, ani cudzoziemiec, kt\u00f3ry mieszka po\u015br\u00f3d twych bram. (Wj 20, 8-10; Pwt 5, 12-15).
\n<\/i><\/em>
\nW skr\u00f3cie, trzecie przykazanie wymaga u\u015bwi\u0119cania Dnia Pa\u0144skiego, specjalnego czasu po\u015bwi\u0119conego tylko Bogu, poprzez uczestnictwo w niedzielnej Eucharystii i powstrzymywanie si\u0119 od prac s\u0142u\u017cebnych, kt\u00f3re uniemo\u017cliwiaj\u0105 odpoczynek, modlitw\u0119 i \u017cycie rodzinne. Wymaga uznania w dniu Pa\u0144skim znaku przymierza mi\u0119dzy Bogiem a Jego ludem, po\u015bwi\u0119caj\u0105c go na kult, odpoczynek i dzie\u0142a mi\u0142osierdzia.<\/p>\n
\n<\/strong>Sercem Trzeciego Przykazania jest uczestnictwo we Mszy \u015awi\u0119tej w niedziele i \u015bwi\u0119ta nakazane. Opuszczenie jej bez s\u0142usznej przyczyny jest grzechem ci\u0119\u017ckim.
\n<\/i><\/em>1. Czy uczestniczy\u0142em we Mszy \u015awi\u0119tej w ka\u017cd\u0105 niedziel\u0119 i w \u015bwi\u0119ta nakazane? Je\u015bli j\u0105 opu\u015bci\u0142em, czy by\u0142o to z naprawd\u0119 powa\u017cnej i uzasadnionej przyczyny?
\n2. Czy by\u0142em przyczyn\u0105 tego, \u017ce inni nie poszli na Msz\u0119 lub pracowali bez potrzeby w dzie\u0144 \u015bwi\u0105teczny?
\n3. Czy sp\u00f3\u017ani\u0142em si\u0119 na Msz\u0119 z w\u0142asnej winy? (Kto przybywa przed Ewangeli\u0105, wype\u0142nia przykazanie, ale dobrowolne sp\u00f3\u017anienie jest ju\u017c uchybieniem.)
\n4. Czy uczestniczy\u0142em we Mszy z uwag\u0105 i pobo\u017cno\u015bci\u0105, czy te\u017c by\u0142em na niej z oboj\u0119tno\u015bci\u0105, sercem i umys\u0142em gdzie indziej?
\n5. Czy rozmawia\u0142em lub rozprasza\u0142em innych podczas nabo\u017ce\u0144stwa?
\n6. Czy zachowa\u0142em post eucharystyczny co najmniej godzin\u0119 przed przyj\u0119ciem Komunii?
\n7. Czy zachowywa\u0142em si\u0119 w ko\u015bciele w spos\u00f3b lekcewa\u017c\u0105cy: rozmawiaj\u0105c, ubieraj\u0105c si\u0119 nieskromnie lub zachowuj\u0105c si\u0119 niew\u0142a\u015bciwie?<\/p>\n
\n<\/strong>Niedziela to nie tylko dzie\u0144 wolny: to Dzie\u0144 Pa\u0144ski. Nale\u017cy go u\u015bwi\u0119ca\u0107, unikaj\u0105c niepotrzebnych prac i po\u015bwi\u0119caj\u0105c czas Bogu, rodzinie i dobrym uczynkom.
\n<\/i><\/em>8. Czy zamieni\u0142em niedziel\u0119 w zwyk\u0142y dzie\u0144 rozrywki \u2013 sport, turystyka, zakupy, zabawa \u2013 zapominaj\u0105c, \u017ce to Dzie\u0144 Pa\u0144ski?
\n9. Czy pracowa\u0142em bez pilnej potrzeby w dzie\u0144 \u015bwi\u0105teczny przez znaczny czas? Czy czerpa\u0142em z tego korzy\u015b\u0107 materialn\u0105 lub wykonywa\u0142em rzeczy, kt\u00f3re mog\u0142y by\u0107 zrobione w inny dzie\u0144?
\n10. Czy kaza\u0142em innym pracowa\u0107 bez potrzeby w dzie\u0144 \u015bwi\u0105teczny, nakazuj\u0105c to, doradzaj\u0105c lub nie zapobiegaj\u0105c temu, mimo \u017ce mia\u0142em tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107?
\n11. Czy kupowa\u0142em lub sprzedawa\u0142em niepotrzebne rzeczy w dzie\u0144 \u015bwi\u0105teczny, bez s\u0142usznej przyczyny?
\n12. Czy u\u015bwi\u0119ca\u0142em niedziel\u0119, po\u015bwi\u0119caj\u0105c czas na modlitw\u0119, czytanie Pisma \u015awi\u0119tego, medytacj\u0119, dzie\u0142a mi\u0142osierdzia lub apostolstwo?<\/p>\n
\n<\/strong>Opr\u00f3cz Mszy \u015bwi\u0105tecznej, chrze\u015bcijanin jest wezwany do codziennego piel\u0119gnowania relacji z Bogiem poprzez modlitw\u0119. Pospieszna lub czysto nawykowa modlitwa jest form\u0105 duchowej ozi\u0119b\u0142o\u015bci.
\n<\/i><\/em>13. Czy modli\u0142em si\u0119 regularnie ka\u017cdego dnia, przynajmniej rano i wieczorem, czy te\u017c ca\u0142kowicie zaniedba\u0142em codzienn\u0105 modlitw\u0119?
\n14. Czy modli\u0142em si\u0119 w po\u015bpiechu, z roztargnieniem i z czystej rutyny, bez skupienia i uwagi?
\n15. Czy codziennie zawierzam si\u0119 Bogu, oddaj\u0105c sw\u00f3j dzie\u0144 w Jego r\u0119ce, czy te\u017c \u017cyj\u0119 tak, jakby B\u00f3g nie istnia\u0142?<\/p>\n
\nCzcij ojca twego i matk\u0119 twoj\u0105, aby\u015b d\u0142ugo \u017cy\u0142 na ziemi, kt\u00f3r\u0105 Pan, B\u00f3g tw\u00f3j, da tobie. (Wj 20,12)
\nKa\u017cdy z was b\u0119dzie szanowa\u0142 swoj\u0105 matk\u0119 i swego ojca. (Kp\u0142 19,3)
\nCzcij swego ojca i swoj\u0105 matk\u0119, jak ci nakaza\u0142 Pan, B\u00f3g tw\u00f3j, aby\u015b d\u0142ugo \u017cy\u0142 i aby ci si\u0119 dobrze powodzi\u0142o na ziemi, kt\u00f3r\u0105 ci daje Pan, B\u00f3g tw\u00f3j. (Pwt 5,16)
\nSynu m\u00f3j, s\u0142uchaj karcenia swego ojca i nie gard\u017a nauk\u0105 swej matki. (Prz 1,8)
\nS\u0142uchaj swego ojca, kt\u00f3ry ci\u0119 zrodzi\u0142, i nie gard\u017a swoj\u0105 matk\u0105, gdy si\u0119 zestarzeje. (Prz 23,22)
\nKto czci ojca, zyskuje odpuszczenie grzech\u00f3w, a kto szanuje matk\u0119, jest jak ten, co skarby gromadzi. (Syr 3,3-4)
\nSynu, wspomagaj swego ojca w staro\u015bci, nie zasmucaj go w jego \u017cyciu. A je\u015bliby nawet rozum straci\u0142, miej wyrozumia\u0142o\u015b\u0107 i nie pogardzaj nim, gdy jeste\u015b w pe\u0142ni si\u0142. (Syr 3,12-13)
\nB\u00f3g bowiem powiedzia\u0142: Czcij ojca i matk\u0119 oraz: Kto z\u0142orzeczy ojcu lub matce, niech \u015bmierci\u0105 zginie. (Mt 15,4)
\n[Jezus]… by\u0142 im poddany. (\u0141k 2,51)
\nDzieci, b\u0105d\u017acie pos\u0142uszne w Panu waszym rodzicom, bo to jest sprawiedliwe. Czcij ojca twego i matk\u0119 \u2013 to jest pierwsze przykazanie z obietnic\u0105: aby ci si\u0119 dobrze wiod\u0142o i aby\u015b d\u0142ugo \u017cy\u0142 na ziemi. (Ef 6,1-3)
\nDzieci, b\u0105d\u017acie pos\u0142uszne rodzicom we wszystkim, bo to jest mi\u0142e w Panu. (Kol 3,20)<\/i><\/em><\/p>\n
\n4.A1. Powa\u017cne wykroczenia wobec rodzic\u00f3w<\/i><\/b><\/em>
\n<\/strong>Najpowa\u017cniejsze uchybienia to te, kt\u00f3re bezpo\u015brednio godz\u0105 w godno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo rodzic\u00f3w.
\n<\/i><\/em>1. Czy podnios\u0142em r\u0119k\u0119 na rodzic\u00f3w, grozi\u0142em im lub \u017ale ich traktowa\u0142em s\u0142owem lub czynem?
\n2. Czy \u017cyczy\u0142em im \u015bmierci lub jakiego\u015b powa\u017cnego z\u0142a, by\u0107 mo\u017ce w celu uzyskania wolno\u015bci, spadku lub mo\u017cliwo\u015bci zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa?
\n3. Czy obra\u017ca\u0142em ich, zniewa\u017ca\u0142em lub traktowa\u0142em lekcewa\u017c\u0105cymi s\u0142owami, kt\u00f3re sprawiaj\u0105 im cierpienie?
\n4. Czy by\u0142em im niepos\u0142uszny w wa\u017cnych sprawach?<\/p>\n
\n<\/strong>Nawet bez powa\u017cnych wykrocze\u0144, istniej\u0105 codzienne postawy, kt\u00f3re zdradzaj\u0105 brak szacunku i mi\u0142o\u015bci do rodzic\u00f3w.
\n<\/i><\/em>5. Czy pyskowa\u0142em rodzicom lub traktowa\u0142em ich z wy\u017cszo\u015bci\u0105 i pogard\u0105?
\n6. Czy obmawia\u0142em ich pod ich nieobecno\u015b\u0107 lub m\u00f3wi\u0142em o nich \u017ale innym?
\n7. Czy wstydzi\u0142em si\u0119 ich lub publicznie ich upomina\u0142em?
\n8. Czy czu\u0142em do nich niech\u0119\u0107 lub wrogo\u015b\u0107?
\n9. Czy mia\u0142em nadmierne pragnienie niezale\u017cno\u015bci, \u017ale przyjmuj\u0105c wszelkie wskaz\u00f3wki lub upomnienia od nich tylko dlatego, \u017ce pochodzi\u0142y od nich? Czy zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce ta reakcja cz\u0119sto wynika z pychy?
\n10. Czy daj\u0119 si\u0119 ponie\u015b\u0107 z\u0142emu humorowi i z\u0142oszcz\u0119 si\u0119 na nich bez wa\u017cnego powodu?<\/p>\n
\n<\/strong>Czci\u0107 rodzic\u00f3w to nie tylko ich nie obra\u017ca\u0107: to tak\u017ce kocha\u0107 ich w konkretny spos\u00f3b, zw\u0142aszcza gdy s\u0105 starsi, chorzy lub w potrzebie.
\n<\/i><\/em>11. Czy troszczy\u0142em si\u0119 o materialne i duchowe potrzeby moich rodzic\u00f3w, zw\u0142aszcza je\u015bli s\u0105 starsi, chorzy lub w trudnej sytuacji? Czy te\u017c zostawi\u0142em ich samym sobie?
\n12. Czy okazywa\u0142em szczer\u0105 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 za wszystko, co dla mnie zrobili \u2013 za dar \u017cycia, wychowanie, edukacj\u0119 \u2013 nawet je\u015bli nie wszystko by\u0142o idealne?
\n13. Czy naprawd\u0119 ich kocha\u0142em, pomagaj\u0105c im, modl\u0105c si\u0119 za nich i znosz\u0105c z cierpliwo\u015bci\u0105 ich ograniczenia i b\u0142\u0119dy?
\n14. Czy po ich \u015bmierci i podczas pogrzebu wype\u0142ni\u0142em obowi\u0105zki synowskie, w tym uszanowanie ich ostatniej woli i testamentu?<\/p>\n
\n<\/strong>Czwarte przykazanie dotyczy r\u00f3wnie\u017c atmosfery panuj\u0105cej w domu: pok\u00f3j, wsp\u00f3\u0142praca i komunia rodzinna s\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 wszystkich.
\n<\/i><\/em>15. Czy wsp\u00f3\u0142pracuj\u0119 w obowi\u0105zkach domowych i dziel\u0119 \u017cycie z cz\u0142onkami rodziny, czy te\u017c ograniczam si\u0119 do mieszkania pod jednym dachem bez prawdziwego zaanga\u017cowania?
\n16. Czy przyczyniam si\u0119 do spokoju i rado\u015bci w mojej rodzinie poprzez cierpliwo\u015b\u0107 i mi\u0142o\u015b\u0107, czy te\u017c tworz\u0119 napi\u0119cia i konflikty?
\n17. Czy szanuj\u0119 autorytety, kt\u00f3rym podlegam \u2013 prze\u0142o\u017conych, pracodawc\u00f3w, instytucje \u2013 uznaj\u0105c w nich form\u0119 w\u0142adzy pochodz\u0105cej od Boga (por. Rz 13,1-2)?<\/p>\n
\n4.B1. Wykroczenia i z\u0142e traktowanie dzieci<\/i><\/b><\/em>
\n<\/strong>R\u00f3wnie\u017c wobec w\u0142asnych dzieci mo\u017cna pope\u0142ni\u0107 powa\u017cne niesprawiedliwo\u015bci. W\u0142adza rodzicielska nie upowa\u017cnia do z\u0142ego traktowania.
\n<\/i><\/em>18. Czy grozi\u0142em lub \u017ale traktowa\u0142em moje dzieci s\u0142owem lub czynem, lub \u017cyczy\u0142em im jakiego\u015b z\u0142a?
\n19. Czy cz\u0119\u015bciowo lub ca\u0142kowicie uchyla\u0142em si\u0119 od moich obowi\u0105zk\u00f3w wobec dzieci \u2013 lub wobec wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka \u2013 pozostawiaj\u0105c ich bez opieki i wsparcia?
\n20. Czy k\u0142\u00f3ci\u0142em si\u0119 ze wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conkiem w spos\u00f3b gwa\u0142towny lub lekcewa\u017c\u0105cy w obecno\u015bci dzieci, gorsz\u0105c je?<\/p>\n
\n<\/strong>Pierwszym obowi\u0105zkiem rodzic\u00f3w jest przekazywanie wiary. Zaniedbanie tego jest jednym z najpowa\u017cniejszych uchybie\u0144 przeciwko temu przykazaniu.
\n<\/i><\/em>21. Czy zaniedba\u0142em ochrzczenia moich dzieci w rozs\u0105dnym czasie po urodzeniu?
\n22. Czy wype\u0142ni\u0142em m\u00f3j obowi\u0105zek wychowania dzieci w wierze od najm\u0142odszych lat, ucz\u0105c ich prawd chrze\u015bcija\u0144skich i \u015bwiadcz\u0105c swoim \u017cyciem o Ewangelii?
\n23. Czy pozwala\u0142em moim dzieciom zaniedbywa\u0107 ich obowi\u0105zki religijne, takie jak Msza, sakramenty, modlitwa?
\n24. Czy dawa\u0142em moim dzieciom z\u0142y przyk\u0142ad, sam nie wype\u0142niaj\u0105c obowi\u0105zk\u00f3w religijnych, rodzinnych czy zawodowych?
\n25. Czy stale troszcz\u0119 si\u0119 o ich formacj\u0119 duchow\u0105 i religijn\u0105, czy te\u017c ca\u0142kowicie deleguj\u0119 j\u0105 na innych?
\n26. Czy modl\u0119 si\u0119 razem z moj\u0105 rodzin\u0105?
\n27. Czy wybra\u0142em dla moich dzieci szko\u0142\u0119, kt\u00f3ra naprawd\u0119 pomaga w wychowaniu ich w duchu chrze\u015bcija\u0144skim, czy te\u017c jestem na to oboj\u0119tny?<\/p>\n
\n<\/strong>Karcenie dzieci jest aktem mi\u0142o\u015bci. Robienie tego z egoistycznych pobudek \u2013 lub zaniechanie tego dla wygody \u2013 jest uchybieniem w\u0142asnemu obowi\u0105zkowi.
\n<\/i><\/em>28. Czy karci\u0142em moje dzieci z stanowczo\u015bci\u0105, sprawiedliwo\u015bci\u0105 i mi\u0142o\u015bci\u0105 dla ich dobra, czy te\u017c pozwala\u0142em im robi\u0107, co chc\u0105, dla w\u0142asnej wygody?
\n29. Kiedy je karc\u0119, czy robi\u0119 to naprawd\u0119 dla ich dobra, czy te\u017c kieruj\u0119 si\u0119 egoizmem, pr\u00f3\u017cno\u015bci\u0105 lub osobist\u0105 irytacj\u0105?
\n30. Czy nadu\u017cywa\u0142em swojego autorytetu, zmuszaj\u0105c je do przyjmowania sakrament\u00f3w bez odpowiednich dyspozycji wewn\u0119trznych, dla pozor\u00f3w?
\n31. Czy wzmacnia\u0142em autorytet mojego wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka w oczach dzieci, unikaj\u0105c upominania go, sprzeciwiania mu si\u0119 lub umniejszania jego warto\u015bci w ich obecno\u015bci?
\n32. Czy uniemo\u017cliwia\u0142em moim dzieciom pod\u0105\u017canie za zawodem lub powo\u0142aniem, do kt\u00f3rego wzywa ich B\u00f3g, stawiaj\u0105c im przeszkody lub \u017ale im doradzaj\u0105c z powod\u00f3w egoistycznych lub pr\u00f3\u017cno\u015bci?<\/p>\n
\n<\/strong>Rodzice maj\u0105 obowi\u0105zek chroni\u0107 swoje dzieci przed zagro\u017ceniami moralnymi i fizycznymi, z roztropno\u015bci\u0105 i bez przesady.
\n<\/i><\/em>33. Czy ostrzega\u0142em i poucza\u0142em moje dzieci o z\u0142ym towarzystwie i zagro\u017ceniach moralnych, kt\u00f3re mog\u0105 napotka\u0107?
\n34. Czy tolerowa\u0142em w domu zgorszenie, zagro\u017cenia moralne lub ryzykowne sytuacje dla moich dzieci?
\n35. Czy pozwala\u0142em moim dzieciom ucz\u0119szcza\u0107 do miejsc, \u015brodowisk lub sytuacji, w kt\u00f3rych ich dusza lub cia\u0142o by\u0142y w niebezpiecze\u0144stwie?
\n36. Czy z roztropno\u015bci\u0105 nadzorowa\u0142em spotkania ch\u0142opc\u00f3w i dziewcz\u0105t w moim domu, nie t\u0142umi\u0105c jednak ich s\u0142usznej wolno\u015bci?
\n37. Czy pozwala\u0142em moim dzieciom nosi\u0107 nieskromne lub prowokacyjne ubrania, nie interweniuj\u0105c?
\n38. Czy dbam o przyja\u017anie, zabawy, rozrywki i lektury moich dzieci?
\n39. Czy pozwala\u0142em na narzecze\u0144stwo bez perspektyw na ma\u0142\u017ce\u0144stwo w rozs\u0105dnym czasie, pozwalaj\u0105c, by trwa\u0142o w niesko\u0144czono\u015b\u0107?<\/p>\n
\n<\/strong>Bycie rodzicem to nie tylko karcenie i ochrona: to tak\u017ce tworzenie atmosfery zaufania, uczucia i blisko\u015bci, w kt\u00f3rej dzieci mog\u0105 spokojnie wzrasta\u0107.
\n<\/i><\/em>40. Czy staram si\u0119 by\u0107 przyjacielem moich dzieci, tworz\u0105c atmosfer\u0119 zaufania i blisko\u015bci, czy te\u017c utrzymuj\u0119 postaw\u0119, kt\u00f3ra blokuje wszelki dialog?
\n41. Czy unikam wszczynania konflikt\u00f3w o b\u0142ahe sprawy, podchodz\u0105c do nich z poczuciem perspektywy i odrobin\u0105 humoru?
\n42. Czy \u0142atwo si\u0119 z\u0142oszcz\u0119 w rodzinie, u\u017cywaj\u0105c tonu, kt\u00f3rego nigdy nie u\u017cy\u0142bym wobec obcych?
\n43. Czy narzekam w obecno\u015bci rodziny na ci\u0119\u017car obowi\u0105zk\u00f3w domowych, zamiast prze\u017cywa\u0107 je w duchu s\u0142u\u017cby?
\n44. Czy po\u015bwi\u0119cam swoje osobiste upodobania i rozrywki, gdy jest to konieczne, aby wype\u0142ni\u0107 moje obowi\u0105zki wobec rodziny?
\n45. Czy wyja\u015bni\u0142em moim dzieciom pochodzenie \u017cycia w spos\u00f3b stopniowy, dostosowany do ich wieku i zdolno\u015bci rozumienia, delikatnie uprzedzaj\u0105c ich naturaln\u0105 ciekawo\u015b\u0107?<\/p>\n
\n<\/strong>Zapewnienie materialnych potrzeb rodziny jest konkretnym obowi\u0105zkiem, kt\u00f3ry wymaga poczucia odpowiedzialno\u015bci i ducha ofiary.
\n<\/i><\/em>46. Czy stara\u0142em si\u0119 zarobi\u0107 wystarczaj\u0105co, aby godnie utrzyma\u0107 moj\u0105 rodzin\u0119, bez niepotrzebnych wydatk\u00f3w?
\n47. Czy zaniedbywa\u0142em materialne potrzeby moich dzieci lub cz\u0142onk\u00f3w rodziny, kt\u00f3rzy ode mnie zale\u017c\u0105?
\n48. Czy przesta\u0142em pomaga\u0107 w potrzebach duchowych lub materialnych bliskim mi osobom, mimo \u017ce mog\u0142em to zrobi\u0107, nawet z pewnym po\u015bwi\u0119ceniem?<\/p>\n
\nKrew brata twego g\u0142o\u015bno wo\u0142a ku mnie z ziemi! (Rdz 4,10)
\nNie b\u0119dziesz zabija\u0142 (Wj 20, 13; Pwt 5,17).
\nTych sze\u015b\u0107 rzeczy w nienawi\u015bci ma Pan, a siedem jest dla\u0144 obrzydliwo\u015bci\u0105: … r\u0119ce, kt\u00f3re przelewaj\u0105 krew niewinn\u0105. (Prz 6,17)
\nS\u0142yszeli\u015bcie, \u017ce powiedziano przodkom: Nie zabijaj!; a kto by si\u0119 dopu\u015bci\u0142 zab\u00f3jstwa, podlega s\u0105dowi. A Ja wam powiadam: Ka\u017cdy, kto si\u0119 gniewa na swego brata, podlega s\u0105dowi. A kto by rzek\u0142 swemu bratu: Raka, podlega Wysokiej Radzie. A kto by mu rzek\u0142: \u201eBezbo\u017cniku\u201d, podlega karze ognia piekielnego. (Mt 5,21-22)
\nKa\u017cdy, kto nienawidzi swego brata, jest zab\u00f3jc\u0105. (1 J 3,15)
\n<\/i><\/em>
\nPodsumowuj\u0105c, pi\u0105te przykazanie wymaga szacunku i ochrony \u017cycia ludzkiego w ka\u017cdej jego formie i na ka\u017cdym etapie, od pocz\u0119cia a\u017c do naturalnej \u015bmierci, odrzucaj\u0105c zab\u00f3jstwo, przemoc i wszelkie formy nienawi\u015bci. Wymaga aktywnego promowania pokoju i pojednania oraz obrony w ka\u017cdych okoliczno\u015bciach nienaruszalnej godno\u015bci osoby. Dotyczy nie tylko czyn\u00f3w, ale tak\u017ce my\u015bli, pragnie\u0144, s\u0142\u00f3w i zaniecha\u0144. Tylko B\u00f3g daje \u017cycie i tylko On mo\u017ce je odebra\u0107: odebranie \u017cycia ludzkiego jest uzurpacj\u0105 prawa, kt\u00f3re nale\u017cy tylko do Boga, i jest grzechem wo\u0142aj\u0105cym o pomst\u0119 do nieba. Jeste\u015bmy zarz\u0105dcami, a nie w\u0142a\u015bcicielami \u017cycia, kt\u00f3re B\u00f3g nam powierzy\u0142.<\/p>\n
\n<\/strong>S\u0105 to najci\u0119\u017csze grzechy przeciwko temu przykazaniu. Kto dokonuje aborcji, podlega automatycznej ekskomunice (ipso facto). Eutanazja, nawet przedstawiana jako akt lito\u015bci, jest zawsze zab\u00f3jstwem.
\n<\/i><\/em>1. Czy zabi\u0142em dziecko, powoduj\u0105c aborcj\u0119, lub czy pomaga\u0142em, doradza\u0142em, finansowa\u0142em lub zach\u0119ca\u0142em kogo\u015b do tego? (podlega si\u0119 ekskomunice ipso facto!)
\n2. Czy dokona\u0142em eutanazji \u2013 czyli zako\u0144czy\u0142em \u017cycie osoby chorej, niepe\u0142nosprawnej lub umieraj\u0105cej \u2013 albo czy pomaga\u0142em, zgadza\u0142em si\u0119 lub pragn\u0105\u0142em, aby to zrobiono, przez dzia\u0142anie lub zaniechanie?
\n3. Czy przyczyni\u0142em si\u0119 do przyspieszenia \u015bmierci chorego pod pretekstem oszcz\u0119dzenia mu cierpie\u0144, wiedz\u0105c, \u017ce jest to zab\u00f3jstwo?
\n4. Czy pope\u0142ni\u0142em, pomaga\u0142em, przyzwala\u0142em lub pragn\u0105\u0142em zab\u00f3jstwa, umy\u015blnego lub nieumy\u015blnego? Czy spowodowa\u0142em czyj\u0105\u015b \u015bmier\u0107, robi\u0105c \u2013 lub zaniedbuj\u0105c \u2013 co\u015b, co powinienem by\u0142 zrobi\u0107 lub czego unika\u0107?
\n5. Czy bra\u0142em bezpo\u015bredni lub po\u015bredni udzia\u0142 w czym\u015b, w czym zabito cz\u0142owieka, nie robi\u0105c wszystkiego, co mo\u017cliwe, aby temu zapobiec?
\n6. Czy bra\u0142em udzia\u0142 w porwaniach, aktach terroryzmu lub torturach?
\n7. Czy bra\u0142em udzia\u0142 w amputacjach, okaleczeniach lub przymusowej sterylizacji niewinnych os\u00f3b?
\n8. Czy zrobi\u0142em komu\u015b co\u015b celowo z zamiarem po\u015bredniego spowodowania jego \u015bmierci?<\/p>\n
\n<\/strong>R\u00f3wnie\u017c w\u0142asne \u017cycie jest powierzone przez Boga i do nas nie nale\u017cy. Targni\u0119cie si\u0119 na nie jest powa\u017cnym nieporz\u0105dkiem moralnym.
\n<\/i><\/em>9. Czy my\u015bla\u0142em, pragn\u0105\u0142em lub pr\u00f3bowa\u0142em odebra\u0107 sobie \u017cycie? Czy dobrowolnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142em przy czyim\u015b samob\u00f3jstwie?
\n10. Czy zrobi\u0142em sobie krzywd\u0119 fizyczn\u0105 lub przeklina\u0142em samego siebie?
\n11. Czy podda\u0142em si\u0119 dobrowolnym okaleczeniom jako metodzie sterylizacji (podwi\u0105zanie jajowod\u00f3w, wazektomia itp.)?<\/p>\n
\n<\/strong>Ka\u017cda forma przemocy fizycznej wobec bli\u017aniego narusza jego godno\u015b\u0107 i integralno\u015b\u0107 cia\u0142a, kt\u00f3re nale\u017cy do Boga.
\n<\/i><\/em>12. Czy pobi\u0142em, zrani\u0142em lub spowodowa\u0142em u kogo\u015b obra\u017cenia fizyczne?
\n13. Czy uciska\u0142em, \u017ale traktowa\u0142em lub u\u017cywa\u0142em przemocy wobec kogo\u015b, zw\u0142aszcza wobec s\u0142abszych?
\n14. Czy wykorzysta\u0142em s\u0142abo\u015b\u0107 innych, aby kogo\u015b pobi\u0107 lub upokorzy\u0107 fizycznie?
\n15. Czy bra\u0142em udzia\u0142, pod\u017cega\u0142em lub zach\u0119ca\u0142em do b\u00f3jek lub awantur?
\n16. Czy nara\u017ca\u0142em na niebezpiecze\u0144stwo \u017cycie swoje lub innych: prowadz\u0105c pojazd w spos\u00f3b nieostro\u017cny, uprawiaj\u0105c sporty ekstremalne bez potrzeby lub w jakikolwiek inny mo\u017cliwy do unikni\u0119cia spos\u00f3b?<\/p>\n
\n<\/strong>Zab\u00f3jstwo cz\u0119sto rodzi si\u0119 w sercu. Jezus ostrzega, \u017ce nawet nienawi\u015b\u0107 do brata jest ju\u017c form\u0105 wewn\u0119trznego zab\u00f3jstwa.
\n<\/i><\/em>17. Czy \u017cywi\u0142em w sercu uczucia nienawi\u015bci, urazy, \u017calu lub wrogo\u015bci wobec kogo\u015b?
\n18. Czy \u017cyczy\u0142em komu\u015b \u015bmierci, choroby lub jakiego\u015b powa\u017cnego z\u0142a?
\n19. Czy m\u015bci\u0142em si\u0119 lub \u017cywi\u0142em pragnienie zemsty?
\n20. Czy przesta\u0142em z kim\u015b rozmawia\u0107, odmawiaj\u0105c pojednania lub zrobienia wszystkiego, co mo\u017cliwe, aby to uczyni\u0107?
\n21. Czy smuci\u0142em si\u0119 z powodu pomy\u015blno\u015bci innych, czy te\u017c cieszy\u0142em si\u0119 z ich nieszcz\u0119\u015bcia?<\/p>\n
\n<\/strong>S\u0142owa mog\u0105 zabi\u0107 godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka. Ta lista jest u\u0142o\u017cona od najpowa\u017cniejszych do najmniej powa\u017cnych.
\n<\/i><\/em>22. Czy przeklina\u0142em kogo\u015b, \u017cycz\u0105c mu jawnie z\u0142a?
\n23. Czy obra\u017ca\u0142em lub zniewa\u017ca\u0142em kogo\u015b, u\u017cywaj\u0105c obra\u017aliwych i upokarzaj\u0105cych s\u0142\u00f3w?
\n24. Czy u\u017cywa\u0142em ostrych, okrutnych lub gwa\u0142townych s\u0142\u00f3w w kontaktach z innymi?
\n25. Czy gn\u0119bi\u0142em kogo\u015b postaw\u0105 arogancji, zastraszania lub dominacji?
\n26. Czy gardzi\u0142em kim\u015b, zw\u0142aszcza ubogimi, s\u0142abymi, starszymi, obcokrajowcami lub osobami innych ras?
\n27. Czy wy\u015bmiewa\u0142em lub o\u015bmiesza\u0142em kogo\u015b, rani\u0105c jego godno\u015b\u0107?
\n28. Czy krytykowa\u0142em, dokucza\u0142em lub na\u015bmiewa\u0142em si\u0119 z innych?
\n29. Czy nadawa\u0142em komu\u015b obra\u017aliwe przezwiska?
\n30. Czy odmawia\u0142em rozmowy z kim\u015b z powodu urazy lub jako kary?
\n31. Czy cz\u0119sto lub bez wa\u017cnego powodu k\u0142\u00f3ci\u0142em si\u0119? Czy podsyca\u0142em konflikty, k\u0142\u00f3tnie lub wrogo\u015b\u0107 mi\u0119dzy innymi?<\/p>\n
\n<\/strong>Zgorszenie to postawa lub zachowanie, kt\u00f3re prowadzi drugiego do czynienia z\u0142a. Kto gorszy, staje si\u0119 kusicielem bli\u017aniego i mo\u017ce spowodowa\u0107 jego duchow\u0105 \u015bmier\u0107.
\n<\/i><\/em>32. Czy m\u00f3wi\u0142em \u017ale o kim\u015b, opowiadaj\u0105c o jego wadach lub b\u0142\u0119dach tym, kt\u00f3rzy nie musieli o tym wiedzie\u0107 (obmowa)?
\n33. Czy rozpowszechnia\u0142em plotki lub negatywne wiadomo\u015bci o innych, siej\u0105c niezgod\u0119?
\n34. Czy powodowa\u0142em wrogo\u015b\u0107 lub podzia\u0142y mi\u0119dzy lud\u017ami?
\n35. Czy zgorszy\u0142em kogo\u015b swoimi s\u0142owami, czynami, ubiorem lub stylem \u017cycia, sk\u0142aniaj\u0105c go do ci\u0119\u017ckiego grzechu?
\n36. Czy uczy\u0142em kogo\u015b grzeszy\u0107, lub zach\u0119ca\u0142em go, pomaga\u0142em mu lub doradza\u0142em, aby to zrobi\u0142?
\n37. Czy chwali\u0142em czyj\u015b grzech, zamiast go z mi\u0142o\u015bci\u0105 napomnie\u0107?
\n38. Czy drwi\u0142em z os\u00f3b cnotliwych, lub by\u0142em przyczyn\u0105, \u017ce kto\u015b porzuci\u0142 uporz\u0105dkowane i pobo\u017cne \u017cycie?
\n39. Czy wyrz\u0105dzi\u0142em szkod\u0119 mojej duszy, dobrowolnie i bez potrzeby nara\u017caj\u0105c si\u0119 na pokusy: z\u0142e lektury, obrazy, filmy, muzyk\u0119 z brutalnymi lub sprzecznymi z warto\u015bciami chrze\u015bcija\u0144skimi przes\u0142aniami?
\n40. Czy wyrz\u0105dzi\u0142em szkod\u0119 duchow\u0105 innym, zw\u0142aszcza dzieciom, swoim z\u0142ym przyk\u0142adem?<\/p>\n
\n<\/strong>Przykazanie zabrania nie tylko czynienia z\u0142a, ale tak\u017ce zaniechania dobra, kt\u00f3re nale\u017ca\u0142o uczyni\u0107. Nieudzielenie pomocy komu\u015b w niebezpiecze\u0144stwie jest ju\u017c win\u0105.
\n<\/i><\/em>41. Czy odm\u00f3wi\u0142em pomocy komu\u015b, kto znajdowa\u0142 si\u0119 w niebezpiecze\u0144stwie \u017cycia lub w powa\u017cnej potrzebie?
\n42. Czy zaniedba\u0142em pomocy bli\u017aniemu, gdy mi\u0142o\u015b\u0107 tego wymaga\u0142a: w ja\u0142mu\u017cnie, w chorobie, w pracy lub w jakiejkolwiek innej potrzebie?
\n43. Czy powiadomi\u0142em odpowiednie osoby (rodzica, prze\u0142o\u017conego, s\u0119dziego), gdy wiedzia\u0142em o zgorszeniu lub niebezpiecze\u0144stwie, kt\u00f3remu mo\u017cna by\u0142o zaradzi\u0107?
\n44. Czy naprawd\u0119 staram si\u0119 kocha\u0107 innych jak siebie samego, rozpoznaj\u0105c w ka\u017cdej osobie kogo\u015b, kogo kocha B\u00f3g?<\/p>\n
\n<\/strong>Cia\u0142o jest darem od Boga. Zaniedbywanie go lub celowe niszczenie jest uchybieniem przeciwko temu przykazaniu.
\n<\/i><\/em>45. Czy u\u017cywa\u0142em narkotyk\u00f3w, lub produkowa\u0142em je, sprzedawa\u0142em lub dostarcza\u0142em innym?
\n46. Czy upija\u0142em si\u0119 do utraty przytomno\u015bci lub kontroli nad sob\u0105?
\n47. Czy nadu\u017cywa\u0142em jedzenia lub alkoholu, niszcz\u0105c swoje zdrowie?
\n48. Czy zaniedbywa\u0142em swoje zdrowie fizyczne, nie zapewniaj\u0105c sobie jedzenia, ubra\u0144 lub niezb\u0119dnej opieki?
\n49. Czy nara\u017ca\u0142em na niebezpiecze\u0144stwo swoje zdrowie psychiczne i duchowe, dobrowolnie wystawiaj\u0105c si\u0119 na muzyk\u0119, obrazy lub tre\u015bci zawieraj\u0105ce przes\u0142ania przemocy, buntu lub nawo\u0142uj\u0105ce do z\u0142a?<\/p>\n
\nDlatego opu\u015bci cz\u0142owiek ojca swego i matk\u0119 swoj\u0105 i z\u0142\u0105czy si\u0119 ze swoj\u0105 \u017con\u0105, i b\u0119d\u0105 oboje jednym cia\u0142em (Rdz 2,24)
\nWtedy Pan rzek\u0142: \u00abSkarga na Sodom\u0119 i Gomor\u0119 jest tak wielka, a ich grzech jest tak ci\u0119\u017cki\u00bb. (Rdz 18,20)
\n\u2026Pan spu\u015bci\u0142 na Sodom\u0119 i Gomor\u0119 deszcz siarki i ognia od Pana z nieba. I zniszczy\u0142 te miasta i ca\u0142\u0105 dolin\u0119, i wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w miast, i ro\u015blinno\u015b\u0107 ziemi. (Rdz 19,24)
\nAle Onan, wiedz\u0105c, \u017ce potomstwo nie b\u0119dzie uwa\u017cane za jego, ilekro\u0107 zbli\u017ca\u0142 si\u0119 do \u017cony swego brata, niszczy\u0142 nasienie na ziemi, aby nie da\u0107 potomka swemu bratu. To, co czyni\u0142, by\u0142o z\u0142e w oczach Pana, kt\u00f3ry sprawi\u0142, \u017ce i on umar\u0142. (Rdz 38,9-10)
\nNie b\u0119dziesz cudzo\u0142o\u017cy\u0142 (Wj 20,14; Pwt 5,18).
\nDlatego opu\u015bci cz\u0142owiek ojca swego i matk\u0119 swoj\u0105 i z\u0142\u0105czy si\u0119 ze swoj\u0105 \u017con\u0105, i b\u0119d\u0105 oboje jednym cia\u0142em. (Rdz 2,24)
\nKto cudzo\u0142o\u017cy, jest nierozumny, kto tak czyni, niszczy samego siebie. (Prz 6,32)
\nB\u0142ogos\u0142awieni czystego serca, albowiem oni Boga ogl\u0105da\u0107 b\u0119d\u0105. (Mt 5,8)
\nS\u0142yszeli\u015bcie, \u017ce powiedziano: Nie b\u0119dziesz cudzo\u0142o\u017cy\u0142. A Ja wam powiadam: Ka\u017cdy, kto po\u017c\u0105dliwie patrzy na kobiet\u0119, ju\u017c si\u0119 w swoim sercu dopu\u015bci\u0142 z ni\u0105 cudzo\u0142\u00f3stwa. (Mt 5, 27-28).
\nA Ja wam powiadam: Kto oddala swoj\u0105 \u017con\u0119 \u2013 chyba w wypadku nierz\u0105du \u2013 a bierze inn\u0105, pope\u0142nia cudzo\u0142\u00f3stwo (Mt 19,9)
\nUciekajcie od nieczysto\u015bci! Wszelki grzech, jakiego cz\u0142owiek si\u0119 dopuszcza, jest poza jego cia\u0142em; lecz kto oddaje si\u0119 nieczysto\u015bci, grzeszy przeciwko w\u0142asnemu cia\u0142u. Czy\u017c nie wiecie, \u017ce cia\u0142o wasze jest \u015bwi\u0105tyni\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3ry w was jest? Otrzymali\u015bcie Go od Boga i nie nale\u017cycie do samych siebie. Albowiem zostali\u015bcie kupieni za wielk\u0105 cen\u0119: chwalcie wi\u0119c Boga w waszym ciele! (1 Kor 6,18-20)
\nTaka jest bowiem wola Bo\u017ca, wasze u\u015bwi\u0119cenie: aby\u015bcie powstrzymywali si\u0119 od nieczysto\u015bci, aby ka\u017cdy z was umia\u0142 traktowa\u0107 w\u0142asne cia\u0142o ze \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 i szacunkiem, nie daj\u0105c si\u0119 opanowa\u0107 nami\u0119tno\u015bci, jak poganie, kt\u00f3rzy nie znaj\u0105 Boga; aby nikt w tej dziedzinie nie krzywdzi\u0142 ani nie oszukiwa\u0142 swego brata, poniewa\u017c Pan karze za wszystkie te rzeczy, jak ju\u017c wam powiedzieli\u015bmy i potwierdzili\u015bmy. B\u00f3g nie powo\u0142a\u0142 nas do nieczysto\u015bci, ale do u\u015bwi\u0119cenia. (1 Tes 4,3-7)
\nMa\u0142\u017ce\u0144stwo niech b\u0119dzie we czci u wszystkich, a \u0142o\u017ce nieskalane. Rozpustnik\u00f3w i cudzo\u0142o\u017cnik\u00f3w os\u0105dzi B\u00f3g. (Hbr 13,4)
\n<\/i><\/em>
\nPodsumowuj\u0105c, sz\u00f3ste przykazanie wymaga \u017cycia w wierno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej oraz czysto\u015bci serca i cia\u0142a, szanuj\u0105c godno\u015b\u0107 ludzk\u0105 jako dar Bo\u017cy. Wymaga doceniania ma\u0142\u017ce\u0144stwa jako trwa\u0142ego i nierozerwalnego przymierza mi\u0119dzy m\u0119\u017cczyzn\u0105 a kobiet\u0105, ukierunkowanego na wzajemn\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 i przekazywanie \u017cycia.
\nTo przykazanie dotyczy grzech\u00f3w my\u015bli, mowy i uczynku. Pokusa nie jest grzechem, ale dobrowolne przyzwolenie na ni\u0105 \u2013 tak. Przez \u201enieczysto\u015b\u0107\u201d moralno\u015b\u0107 rozumie nie tylko akt seksualny, ale wszystko, co powoduje niedozwolon\u0105 przyjemno\u015b\u0107. Niekt\u00f3re grzechy w tej materii istniej\u0105 nawet bez wyra\u017anej intencji.<\/p>\n
\nKonkubinat, zwi\u0105zek nieprawy, wolny zwi\u0105zek, czyli wsp\u00f3lne \u017cycie bez ma\u0142\u017ce\u0144stwa, more uxorio – wsp\u00f3lne \u017cycie lub stosunki seksualne bez sakramentalnego w\u0119z\u0142a ma\u0142\u017ce\u0144skiego. Jest to wszetecze\u0144stwo.
\nCudzo\u0142\u00f3stwo<\/b><\/strong> – stosunek seksualny osoby zam\u0119\u017cnej\/\u017conatej z kim\u015b, kto nie jest jej ma\u0142\u017conkiem. Obejmuje r\u00f3wnie\u017c grzech niewierno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej. Je\u015bli obie osoby s\u0105 w zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skim, jest to grzech ci\u0119\u017cszy. Je\u015bli stosunek seksualny ma miejsce w ramach tak zwanej \u201ewymiany par\u201d lub orgii (grupowe stosunki seksualne), grzech jest jeszcze ci\u0119\u017cszy. (KKK 2380-2381: Wyra\u017anie zakazane przez przykazanie.)
\nRozw\u00f3d<\/b><\/strong>, po kt\u00f3rym nast\u0119puje \u201enowe ma\u0142\u017ce\u0144stwo\u201d<\/b><\/strong> – chocia\u017c rozw\u00f3d cywilny sam w sobie nie jest grzechem (czasami jest konieczny do ochrony praw lub bezpiecze\u0144stwa), zawarcie nowego zwi\u0105zku, gdy poprzedni ma\u0142\u017conek jeszcze \u017cyje, jest cudzo\u0142\u00f3stwem, poniewa\u017c w\u0119ze\u0142 sakramentalny jest nierozerwalny.
\nPoligamia<\/b><\/strong> – posiadanie wi\u0119cej ni\u017c jednego ma\u0142\u017conka jednocze\u015bnie.
\nKazirodztwo<\/b><\/strong> – stosunek seksualny mi\u0119dzy krewnymi w linii prostej rodzice-dzieci lub mi\u0119dzy rodze\u0144stwem, lub krewnymi do 4. stopnia pokrewie\u0144stwa, dla kt\u00f3rych ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest zakazane. (KKK 2388: \u201eDeformuje struktur\u0119 rodzinn\u0105.\u201d)
\n\u015awi\u0119tokradztwo<\/b><\/strong> – stosunki seksualne w miejscach \u015bwi\u0119tych lub ze wzgl\u0119du na osob\u0119, je\u015bli z\u0142o\u017cy\u0142a \u015blub czysto\u015bci.
\nAntykoncepcja sztuczna<\/b><\/strong> – stosowanie sztucznych metod w celu uniemo\u017cliwienia prokreacji w akcie ma\u0142\u017ce\u0144skim, takich jak stosunek przerywany (zob. Rdz 38,9-10), prezerwatywy, leki, sterylizacja czasowa, sterylizacja trwa\u0142a (podwi\u0105zanie jajowod\u00f3w, wazektomia), metody antykoncepcyjne mikroaborcyjne, kt\u00f3re zmuszaj\u0105 ju\u017c zap\u0142odniony zarodek do opuszczenia macicy. (KKK 2370: \u201eWewn\u0119trznie z\u0142a\u201d – grzech przeciwko sz\u00f3stemu przykazaniu, je\u015bli oddziela aspekt jednocz\u0105cy od prokreacyjnego.)
\nSztuczne zap\u0142odnienie heterologiczne<\/b><\/strong> – Inseminacja gametami os\u00f3b trzecich. (KKK 2377: \u201eSprzeczne z jedno\u015bci\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa.\u201d)
\nNieczyste dotyki<\/b><\/strong> – samego siebie lub innych, nawet je\u015bli nie s\u0105 lubie\u017cne, zw\u0142aszcza na narz\u0105dach p\u0142ciowych, w celu wywo\u0142ania przyjemno\u015bci lub sk\u0142onienia do aktu seksualnego.
\nMasturbacja<\/b><\/strong> – dobrowolne pobudzanie narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych w celu uzyskania przyjemno\u015bci wenerycznej z wytryskiem lub bez. (KKK 2352: \u201ePowa\u017cne nieuporz\u0105dkowanie.\u201d)
\nGwa\u0142t lub przemoc seksualna<\/b><\/strong> \u2013 penetracja seksualna uzyskana przez oszustwo, gro\u017ab\u0119 lub przemoc. Jest to grzech bardzo ci\u0119\u017cki. Jest sprzeczny ze sprawiedliwo\u015bci\u0105 i mi\u0142o\u015bci\u0105, a tak\u017ce z czysto\u015bci\u0105. (KKK 2356: \u201eWewn\u0119trznie z\u0142y.\u201d)
\nZoofilia<\/b><\/strong> – stosunek seksualny ze zwierz\u0119ciem.
\nAkt homoseksualny<\/b><\/strong> – perwersyjny stosunek seksualny z osob\u0105 tej samej p\u0142ci. (KKK 2357: \u201eWewn\u0119trznie nieuporz\u0105dkowane.\u201d)
\nPerwersja<\/b><\/strong> – inne akty przeciwne naturze mi\u0119dzy osobami tej samej lub r\u00f3\u017cnej p\u0142ci, tak\u017ce mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami per vas indebitum<\/i><\/em>, takie jak sodomia i seks oralny.
\nPedofilia<\/b><\/strong> – akty seksualne z dzie\u0107mi lub nastolatkami niezale\u017cnie od ich p\u0142ci. Jest to jedna z najci\u0119\u017cszych form przemocy seksualnej, poniewa\u017c jest pope\u0142niana na osobach bezbronnych, nadu\u017cywaj\u0105c w\u0142adzy i zaufania. (KKK 2389: Zwi\u0105zane z kazirodztwem lub przemoc\u0105.)
\nPornografia<\/b><\/strong> – grzech przeciwko skromno\u015bci. Produkcja, rozpowszechnianie lub konsumpcja materia\u0142\u00f3w przedstawiaj\u0105cych akty seksualne w spos\u00f3b podniecaj\u0105cy. (KKK 2354: \u201eObra\u017ca czysto\u015b\u0107.\u201d)
\nEkshibicjonizm<\/b><\/strong> – grzech przeciwko skromno\u015bci. Obna\u017canie genitali\u00f3w w miejscach publicznych, celowa nago\u015b\u0107 przed obcymi, akty seksualne dokonywane tam, gdzie mog\u0105 by\u0107 widziane przez innych, niechciane wysy\u0142anie intymnych zdj\u0119\u0107 typu \u201eseksting\u201d bez zgody.
\nWojeryzm<\/b><\/strong> – grzech przeciwko skromno\u015bci. Akt potajemnego obserwowania nagich os\u00f3b, rozbieraj\u0105cych si\u0119 lub dokonuj\u0105cych akt\u00f3w seksualnych, bez ich zgody, w celu uzyskania gratyfikacji seksualnej.
\nCelowo nieskromny, prowokacyjny ubi\u00f3r<\/b><\/strong> – grzech przeciwko skromno\u015bci. U\u017cywanie bielizny w celu w\u0142asnego podniecenia lub u\u017cywanie widocznej odzie\u017cy w celu podniecenia siebie i innych. Nawet je\u015bli nieskromny ubi\u00f3r nie jest celowy (jak bardzo kr\u00f3tkie ubrania noszone latem), mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 skutki u innych (po\u017c\u0105dania, niepokoje, z\u0142e podniecenie), dlatego pozostaje grzechem.
\n